장음표시 사용
581쪽
DE PHILOS. CHRISTIANO R. CCCIDENT. 569
Υ I AN I rhetoricorum, PETRUS NANNIvs r Dialecticam hanc Augustini ad Fortunatianum reserendam esse. eo quod utrumque et verbis et sententiis conuenire videat ρ. Quicunque vero huius Dialecticae auctor fuit . illud dubio caret deceptos fuisse, qui libello, spinosam Stoicorum Dialecticam satis ieiune propinanti ob Augustini nomen famamque tantam auctoritatem detulere, ut maior vita postit. Cuius ut exemplum Lector habeat, en ex prologo quaedam, quem ad Carolum Magnum libello praefixit AL cv IN Us et ex naso. edidere Benedicum.
Cantinet ise decem naturae verba libellus. Puae iam verba tenent rerum ratione supenda. Omne quod in nostrum poterit decurrere sensum. sui leget, ingenium veterum mirabile laudet, Atque Ilium studeat tali exercere labore, ornant titulis vitae data tempora honesis. Hune Augustino placuit transferre magistro De veterum gazis Graecorum cutie Latina, suem tibi rex magnus, Sophiae sectator, amator, Munere qui tali gaudet, modo mitto legendum.
f. VII. Ex his quae de sontibus, auctoribusque classicis , quibus in addiscenda plillos plua usi sunt medii aeui viri docti, disseruimus, sole
meridiano clarius patere existimamus, quam curta supellex fuerit hac aetate philosophantibus, et quod impossibile fere fuerit, vi magni philosophi surgerent. Seculo itaque septimo, de quo dicere coepimus, non inuenimus, quem magnopere commendemus, licet non dubitemus, quin his quoque temporibus ingenia suerint, quae si in aliam aetatem incidissent, haud obscurum in philosophia nomen fuissent consecuta. Imterea ISIDORVM HIS PALENS E Μ non immerito num randum putamus, fratrem Fulgentii et Leandri, summis in Ecclesia honoribus sunctorum, qui et ipse archiepiscopalem dignitatem Hispali post fratris obitum A. C. DXCV suscepit, et A. C. DCXXXVI obiit. De cuius historia vitae scriptorumque atque muneris post SI GERER TVM
q) in Praesatione. - impressei se Monentque editorex Benedi-h seribit inter alia 3 - Ηie dum utriusque estni, eum librem sub Curii Fortunatiani nomineia thetorieam consero. video illis plerumque et prodiisse Bac iss8. vid. T. I. opp. Aiis. p. 6 η... verbis et sententiis eonuenire. Proredo ad 9 Plero que auctores aeuo masio in scholis. Dialecti eam utriusque. nihil omnino varieta- praelegi solitos enarrat Ea an Ma anus se. otis deprehendo. Miror, qui seciderit. th intensa see. Nil seriptor. in Graeeismo. apudia quae vel Fortunatiani ad Augustinum. vel Lav avis in Histor. Poetarum medii aeuiia quae Augustini ad Fortunatianum transierint. P ga . nisi fortasse alter alterius praeeeptor fuerit. et i a De s. R e kI Lib. III. e. 4 - magistri traditiones, ut fieri solet. suis lihris e. s. in) c. as.
583쪽
DE PHILOS. CHRISTIANO R. OCCIDENT. ni
non occupat r. Haec vero non exigua suisse, ob plurima veterum philosophorum, qui inter Latinos scripserunt, fragmenta et excerpta, conseruata omnino fatendum est. Quamuis enim non ubique iudicium probauerit, suaque non ex suis horreis, sed ex aliorum penu hauserit, eandem tamen philosophiae eiusque historiae praestitit operam, quam in Diogene Laertio, Suida, Stobaeo, aliisque collectaneorum philosophicorum scriptoribus merito laudamus Id quod eo magis inter eius
merita reserendum est, quo magis secula haec meliora non liabebant, nec egebant, magnaque erat Veterum scriptorum penuria. Durius itaque cum Hse domagunt, nec aeui illius, quo vixit condestionem satis recordantur, qui Centonum consarcinatorem fartoremque semipriscum nominando plagii et ineptae compilationis reum agunt '. Quem si non habuissent secul rum sequentium scriptores, in multis grauius coecutiissent, nec depromere potuissent ea, quibus scripta sua tanquam gemmis exornant, quod fecisse Rahanum Maurum obseruauit GVI L. MAL MES BURIEN-s I s , inuito licet GuI L. CAvEo Qui si cogitasset, hune
omnium fere medii aeui scriptorum morem fuisse, Ut praecedentes script res excerperent, et eκ his sua compilarent, intellexisset, nihil Rabani eriditioni, qualis seculo IX suit, derogare, quod Isidorum exscripserit. 3. VIII. Fuit haec philosophiae seculo post natum redemtorem μο ρbH
septimo lacies, quae tantum abest, vi sequente octavo, quo periisse in se Oriente quoque et literas et philosophiam praecedente capite probauia mus) comtior et ornatior prodierit, ut potius deformem, quam iam seculo septimo acceperat, vultum detestabili barbarie et ignorantia pudenda magis augeret. Quanta seculi huius in omni eruditionis genere,
tam seculari, quam ecclesiastico, corruptio atque tenebrarum dentissimarum Uelum ingenia obumbrauerit, dicere hoc loco non licet. et ab iis expositum est, qui annales ecclesiasticos et literarios con derunt 'Vno id exemplo confici potest, quanta tunc inter eos, qui eruditi habebantur, inscitia regnauerit, nempe concilii Toletani canone VIII, qui prohibuit ordinare clericum, psalterium, et cantiones solennes baptis-mique ceremonias ignorantem. Tales cum admoueri vetet synodus
seculo VII habita, quales credas inter viros ecclesiasticos repertos suisse, seculo VIII, in dies augescente barbarie λ Haec cum ad eruditionem mel si asticam tam splendidum concilium sufficere iudicauerit, quis quaeso locus philosophiae esse potuit, cum legere et psallere in eruditionis parte haberetur λ Mirandum itaque non est, loco literarum et philosoplilae, . canendi artificium ecclesiasticum hoc seculo obtinuisse, eumque pro insigni philosopho viroque eruditissimo reputatum fuisse, qui optime omni-4C a um
584쪽
um cantasset. Quod ne sine teste dixisse videamur, ecce miram Iitem quam in vita Caroli M. narrat monachus Engolisinentis Ecce orta est contentio per dies festos Paschae inter cantores Romanorum et Gasio rum. Dicebant Galli melius se cantare et pulchrius, quam Romani. Dicebant se Romani docti e cantilenas ecclesiasticas proferre, sicut doeti fuerant a S. Gregorio papa, Gallos corrupte cantare, el cantit nam timam destruendo lacerare, quae contentio ante dominum regem Graium peruenit. Galli Dero propIer securitatem domini regis Car is valde exprobrabant eantoribus Romahis. Romani propter auctoria ratem maguae doctrinae eos flustos, rusticor et indoctos, velut bruta animalia a maiant, et doctrinam sancti Grexorti praeferebant rusticitati eorum. Non asseremus reliqua, quibus narrat, quomodo
Gallorum cantum ad normam Gregoriani Cantus reformauerit imperator,
ne taedio Lectorem assiciamus , legi haec apud ipsum biographum possunt, vel apud LAVNO IVM, qui non immerito hoc exemplum esse ait, literarum studia, quae priscis Ecclesiae temporibus viguerant in Gallia, et praestanti os cultores habuerant, paulatim excidisse. Non haec vero solius Galliae hoc seculo Iabes fuit, sed per omnis occidentis
regiones malum hoc inualuit. Nec dubitamus assirmare, ipsam, quam in constituendo cantu ecclesiastico posuit diligentiam Gregorius M. multum ad hanc harbariem contulisse. Dum enim viros ecclesiasticos in
eo totos occupat, dum potissimum in eo studium ponit, dum aliis praefert, literarum et philosophiae totus sere orbis Occidentalis obliuiscitur: et quo magis ignorantiam alit et otia lauet psallendi studium, eo magis decrescunt seueriores scientiae. Neque hoc solum malum fuit, led qui philosophiae studio se exercuisse videri volebant, musicam hanc ecclesi,sticam excolebant, tempusque scribendis de arte cantandi psallendique libris f terebant, eo quod musica partem philosophici cursus Constituereti Quod hoc quidem loco digito tantum attigisse susscit, cum ad eccles,sticam historiam pertineat, et a viris doctis abunde sit enarrarum, in hac tamen historiae philosophicae medii aeui parte inter impedimenta philosophiae omnino attentionem meretur.
Veria f. IX. Magnis itaque tenebris hoc seculo occupata sunt plerorum
ti' que, qindocti haberi Volebant, ingenia, vixque remedium aliquod ba
as,iaphiusia bariei inuentum est, quod, Iicet satis imbecille et inessicas, monaste- ρει ae,s -- ria exhibere videbantur. In quae cum illi recipiendi essent, qui praeteri musicam Ecclesiasticam et computum Ecclesiasticum, pauca quaedam artium
liberalium elementa hausissent, factum inde est, ut in illis iuuenes ad ea prae pararentur, sicque aliquod literarum asylum in his locis sacris reperire
tur. η Integram Ioeum affert LasMoi us ea D Elenchum seriptorum medἱἱ aeut Isus schoris o M. eap. l. pag. 3. nam de inusio omnique Eeetesiastico exhibet
585쪽
DE PHILOL CHRISTIANOR OCCIDENT. Ma
tur. Solet haec gloria ad monachorum oecidentalium parentem S. Benedictum referri δ, qui cum familiae suae hominibus commendaret in praescripta regula, ut qui initiari sacro ordine vellent, prius docerentur, occasionem huius ordinis ascetis dedit scholas eas in monasteriis suis erigendi, in quas Musae hoc aeuo proscriptae et profugae tanquam in latibulum quoddam secesserunt. Sunt tamen nonnulla, haud leuis momenti, quae viri eruditi ε contra receptam hanC Opi monem Vrgent, contendentes, nihil ipsum ordinis patriarcham ad literarum culturam sua regula contulisse. Monent enim, ipsum Benedi tum a literis auerso plane fuisse animo, easque contemsisse. Ita eniin
ex Gregorii papae dialogo fecundo AN ToM1Nus, summae historialis ' scriptor: Benedictus nobiliore genere ex prouincia Nursiae ortus Romae liberalibus literarum studus traditus a parentibus fuerat.
Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi poseuerat pedem retraxit: ne si quid de eius δεμ entia attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque literarum studiis, relicta domo rebusque paternis, soli Deo placere desiderans, Ianctae conuersationis habitum quaesiuit. Recessit itaque scienter nescius et sapienter indoctus.
Nec his obstant, quae passim vitae eius scriptores memorant, Romanos nobiles filios suos sancto praeceptori erudiendos commendasse, sicque Equitium Maurum, Tertullium vero Patricium Placidum ei tradidisse: haec enim non de institutione literaria, sed ascetica et monastica, quae ad vitae sanctimoniam euitandaque seculi vitia comparata esse debebat, referenda sunt. Ipse quoque, Maurus, Benedictinorum in Gallia mona
chorum conditor, si vera sunt, quae in vita eius dicuntur, quae non nullis suspecta est ν, aliam Francicae iuuentutis institutionem non re spexisse videtur. Ipsa porro S. Benedicti regula hanc virorum docto rum sententiam confirmare videtur, quae de studiis vel secularibus vel sacris eκcolendis habet nihil, et lectionem atque meditationem tantum asceticam iniungit, opus manuum quotidianum autem suis acriter Commendat, quod luculento argumento est, Benedictum veterum ascetarum
instituta imitatum de literis inter suos excolendis nihil cogitasse, quod et alios quoque ordines sacros qui tum inclarescebant, non fecisse ex eorum regulis a LV A HOLsTEN Io editis i manifestum est. Unus Cassiodorus Institutiones suas diuinas humanasque siue Lectiones pro minnachis suis Vi uariensibus condidit, ut manuductionem haberent ad diuina humanaque studia. Qui licet eodem cum Benedicto tempore vixerit,
probari tamen non potest, hoc Cassiodori institutum ad Benedicti fami-
586쪽
s 4 PERIOD. II. PARS IV LIB. II. CAP. 1 L
liam transiisse, immo historiae fidei consentaneum est, monasticam Benedicti simplicitatem tandem literarum studium a Cassiodoro commendatum et promotum suppressisse. Alia, quae viri eruditi hac de re asserunt, copiose non repetemus, legenda apud elegantissimae doctrinae viarum GABRIELEM NAVDAEUM , qui prolixe ad obiecta exempla
eruditorum ex Benedicti coetu virorum veterum et primorum respondit
quae allegari solent, ut probetur, literarum studia in hoc ordine a prima institutione viguisse. Is enim illustres illos viros Benedictinos suis
cum multis aliis pernegat. Nos hanc controuersiam neque excutiemus
neque dirimemus, cum habeat haec ipsa familia, sine contradictione a seculo nono ad nostra tempora de literis omnium meritissima, viros doctissimos, qui pro gentis suae gloria literaria decertare possint, et ex pa te quoque decertarunt. Illud vero dubiis eximendum putamus, monasteriorum quoriandam praesidio ingruentem barbariem euasisse seculo octavo, quicquid literarum et philosophiae cognitione tinctum quodammodo fuit: quod tamen si cum prioribus temporibus comparaueris, stellarum instar nebulosarum suit, quae coecam noctem spissasque tenebras collustrare lumine non possunt suo. Id qua ratione hoc seculo factuin sit, lam porro enarrabimus. I. X. Nempe ubique regnabat inscitia, triumphabat cum Barbarorum armis barbaries, quam in Italiam Longobardi, in Hispaniam et Gauliam Saraceni etc. inuexerant . Sola Britannia, literarum cultu selis insula exules Musas patentibus Vinis amplexa profugam cum reliquis tu ris philosophiam cultu squaloreque deformem Vixque dignoscendam re spe et in amplexus admisit suos. Id imprimis et iure quodam suo ad Hiberniam pertinet, quo hoc seculo Angli literarum addiscendarum caussa adhuc proficisci solebant. Qua de re ita Gu . CANADENus: Anglo- Saxones nostri illa aetate in Hiberniam tanquam ad bonarum literarum mercaturam. undique consuxerunt. Vnde de viris fam
ctis in nostris seriptoribus legitur : amandatus est ad disciplinam in Hiberniam. Recte id probat auctoritate biographi veteris Sulgeri qui
in hac eius vita: sui postquam nablam primo tener edidit infans Perlustrat scholas sudis fomente Britannarat erescente Amul ardore et tempore multo Exemplo patrum commotus amore legendi ruit ad Hibernos Sophia, mirabiti claror.
Ex quibus verbis acute, nisi fallimur, colligit HE M. CONMΜ-ox v s illa tempestate Britanniae quidem suas fuisse scholas, sed aptas magis
m3 In Conie . Guma Rempens γν. Ist' prolive de hae hatharia inter Galliae ine in at obtinente disserunt eruditissimi literaria. H-
stoeiae inter Gallos serimores. Initio Tom IVnὶ Antiqq. Aeadem. Suppl. xxx Lasci
587쪽
DE PHILOS. CHRISTIANO R. OCCIDENT. s s
. magis primae aetati, in Hibernia autem doceri philosophiam solere. Et eκ hae insula in Britanniam philosophiam commigrauisse , testis est
ERICUS ANTIssI ODORENSI sq, ad Carolum Caluum scribens;
quid Hiberniam memorem, contemto pelagi diserimine, pene totam eum grege philosophorum ad littora nostra migrantem p Nec exemplis
huius rei destituimur. Ioannem enim Scotum, ex plerorumque mente
Hibernum eκ ea insula philosophiam in Angliam ceportavisse, in sequentibus dicemus. Sanctitatis quoque inter Britannos laude celebres viros Egbertum, Wicbertum et wilgisium, eorumque exemplo excit tum Willibrordum in Hiberniam soluisse disciplinae literariae et scholasticae eruditionis caussa, assirmat AL cv IN Us ' Eκ hoc itaque equo Troiano egressi cum in Angliam rediissent viri literarum et philosophiae studiosi, Anglia quoque viris doctis repleta est. Quos cum nonnulli peregrini iuuarent, factum est, ut paucae illae philosophiae reliquiae,
quas barbaries nondum extinxerat, vires paulispe r resumere, et recto rescere inciperent. Inter quos memorari meretur THEODORUSCI LIX, domo Tarsensis, monachus, qui post medium seculum VII archiepiscopus Cantuariensis a Vigiliano pontifice Romano constitutus, cum in Angliam venisset, id sibi datum credidit, ut Ecclesiae Anglicanae
faciem pulchriorem saceret, nitorique restitueret suo. Is diu in componenda Ecclesia Anglicana ad eam imaginem, quam Romae pictam acce perat, laborauit, qua de re adeundi sunt annalium Britannicorum condiatores, et in his maxime HENRIcvs SpEL MANNvs reliquique, qui de scriptoribus ecclesiasticis egerunt auctores . Hac emendatione Pesiecta, cum pro temporis ratione seculari eruditione homo Graecus, et in patria literarum serace institutus. literis non careret, ad harbariem Pellendam reuocandasque literas animum adiecit. Quod iam diu mediatatus Bibliothecam copiosam tam Graecis quam Latinis libris instructam secum in Angliam adduxit; cumque ipse in arte metrica, astronomia et arithmetica siue computo ecclesiastico , et musica ecclesiastica haud comtemnendos profectus fecisset, alios quoque in his literis erudiuit, teste B E D A qui similia de eius successore Berech aldo memorat, alioque loco Tobiam quoque episcopum Rhosensem eius discipulum nominat, secularem eruditionem a Theodoro edoctum. Alia Bedae loca diligentera CONRINGIo collecta, breuitatis caussa praetermittimus. Lamdabile fuisse hoc Anglorum studium omnino fatendum est, praestititque paucas quasdam stellulas Cimmeriam istam literarum noctem distinxisse, quam tenebris cuncta fuisse obumbrata. At, quae istorum temporum ruit infelicitas, parum istorum virorum in monasteriorum scholis vigili studio in literas incumbentium diligentia in pellenda promouit barbarie, edtantopere malum illud, quod totam Ecclesiam inuaserat, inualuit, Vt
588쪽
B E D A qui ex praecipuis se pesti ingruenti obiecit, Lectorem rem lare mis dignam contemplari iubeat, quantum Ecclesae satus in peiora quotidie, vel ut mitius dicat, ad in miora gerenda deuoluatur. Id imprimis ad philosophiam referendum esse, nec in ea aliquid, quod hoc
nomine vere dignum sit praestitisse eos, qui resormatores emendatoresque harbariei videbantur, Bedae exemplo constat. Nec diu in Britannia haec felicitas durauit. Cum enim paulo post crudelibus Dariorum alio rumque populorum Septentrionalium depraedationibus et vastationibus Cuncta iterum harbarie mergerentur, per aliquot secula honos literarum in hac gente redire non potuit, et licet subinde vires eruditio et philoλ-phia resumere tentaret, quod imprimis curante Aelfrido rege aliquandiu tactum, ut infra dicemus; sub Normannicae tamen familiae regibus emergere demum potuit, id quod seculo XI contigisse, ex Guillelmi conquestoris aetate intelligitur. Testem damus G v I LIELMvMNALMEsnvRIENSEM celebrem huius gentis historicum, scribentem : Literarum et religionis sudia obsouerant, non paucis ante aduentum Normannorum annis. Clerici literatura tumultuaria comtenti vix sacramentorum verba balbutiebant: supore et miraculo erateeteris, qui grammaticam nosset. Continuator autem Historiae Ba-DAE cum eo, ait, sepultam esse pene omnem gestorum notitiam acinostra rempora. Adeo nullam Anglorum studiorum eius aemulum,
nullum gloriarum sequacemfuisse, qui omissae monetae lineam perse.
queretur. Paucos, quos aequus amauerit Iesus, quamuis literis non
ignobiliter informatos tota vita ingratum eonisium e silentirem. Alios vix primis labris illas gustantes ignavum confusio otium. Ita cum pigro semper succederet pigrior, multo tempore Audiorum in tora insula tepuisse feruorem. Sed haec ad sequentia pertinent secula, quae
tamen in Octauo, iam coeperunt. In quo cum nonnulla comtiora emicuerint ingenia, quae umbram quandam studiorum philosophicorum se uauerunt, ea iam nobis enarranda sunt.
q. XI. Floruit exspirante seculo septimo et eκoriente octauo ALD HELMVS, quem scriptores Adelmum quoque, Adesinum, Althelmum vocant ue: is Anglus, ex regia Isae Visi-Saκonum familia oriundus suit. Qui cum Theodorum Cantuariensem, Adrianum et Maildulphum domi praeceptores habuisset, iuuenis adhuc Galliam et Italiam peragrauit, tantoque ardore et industria in literas incubuit, ut a nemine sui temporis facile vinceretur. Redux primo monachus deinde abbas Bladunensis sectus est, cui monasterio a praeceptore Maildulpho, nomen Maildulphsburgum, secit, ex quo hodiemum Malmsburiense s ctum est. Tandem Schirburnensis Ecclesiae antistes factus anno
589쪽
DE PHILOS. CHRISTIANOR OCCIDENT. 5 7
DCCIX obiit. Huius ideo hoc Ioco mentionem facimus, quod BED A testatur, fuisse virum undecunque doctissimum, et sermone nitidum, et scripturarum tam liberalium quam ecclesiasicarum eruditione mirandum. Quae eius cruditio philosophiam quoque attigit; scripsit enim de octo vitiis principalibus, librumque de naIura insen ilium p ite que de arithmetica, de astrologia, de schematibus, de philosophorum cisciplinis ; de quibus scriptores historiae literariae Britannicae I o. PITs Eus ρ, et Io. BAL Eus L et qui de scriptoribus ecclesiasticis egerunt 1 videndi sunt. q. XII. Medio sere seculo octauo inter Anglos emicuit velut inter
ignes luna minores B E D A, qui qualem ortum, educationem et fortunam habuerit, ipse ad calcem Historiae Anglorum recitat, ex quo omnes sere, qui historiam literariam scriptorum ecclesiasticorum tetigerunt, sua hauserunt, qui cum in omnium manibus sint, nolumus breuitati consulturi eius vitam repetere, quae ad sacram proprie historiam, annalesque ecclesiasticos f pertinet. Scientiarum is elementa hausit ab
abbatibus Benedicto, ac deinde Oeolfrido monasterii BB. Apostolorum Petri et Pauli, quod est ad Wirimundam siue ostium Wiri amnis, et Ingimum. Sed et episcopo Hagul stadensit Ioanni, postea ad Eboracensem sedem promoto in disciplinam traditus est, diemque obiit A. C. DCCXXXV. Inter philosophos sui temporis eum numeratum fuisse, ex incondito, quod ei agrestis quidam calamus poscit, epitaphio intelligere licet,
Presbyter hie Beda requiescit earne sepultur. Dona. Chrse, animam in coelis gaudere per aeulim, Daque ei Sophiae ebriari de fonte, cui iam μή rauit ouans inteuto semper amore.
De quo epitaphio continuator historiae eius ita ι: Poteritne vlla excusatione hie pudor extenuari, ut nee in eo monasterio, ubi illo vis uente totius literaIurae exultabat ram sium, potuerit inveniri homo,
qui memoriam eius formaret, nisi exili et mi erabili stilo 3 Laudandus
vero Beda magnopere, quod non sacris tantum, et profanis scientiis a que philosophia ingenium, quantum infelicia tempora patiebantur, exinomauerit, ted in erudienda quoque iuuentute, quae ignorantia valde premebatur, sedulus fuerit, quo effecit, ut docti viri ex eius disciplina prodirent, qui ingruentem inscitiae noctem aliquantisper sua doctrinas illustra-
590쪽
s a PERIOD. IL PARS IL LIB. IL CAP. IL
illustrarunt. Quanta diligentia in literas incubuerit, ex catalogo scriptorum eius disci potest, quem contexuerunt CA SI MIRUS OVDI-Nus ρ, et Io. ALBERTUS FABRICI Vs Inter ea multa sunt, quae demonstrant, Bedae ingenium philosophicum non defuisse, modo temporis selicitate aetatisque genio meliore fuisset adiutus. Sui sane temporis homines eruditione sua ita in admirationem rapuit, ut in prouerbium abiret, deque eo diceretur, hominem in extremo orbis angulo natum, uniuersum orbem suo ingenio perstrinxisse. Praecipue vero
laudanstum in eo est, quod cum seculares uisciplinas diligenter excoleret, libros philosophorum etiam gentilium legerit, inque iis adeo exercitatus suerit, ut eo seculo parem Vix haberet. Physicam quoque et mathesin non ex rivulis sordidis, sed ex purissimis sontibus, hoc est, eκ Graecis et Latinis auctoribus primis hausisse, obseruat IO. BAL Eus Id quod eo magis mirandum, si ad SIMEONIs D v NELMENfIs εobseruationem attendatur, quod in extremo mundi angulo latens numquam maria transfretauerit ob addiscendam sapientiam, scholasque philosophorum nunquam Dequentaverit. Plura, si locus pateretur, possent addi ex scriptoribus Britannicis, qui in immensum Bedae eruditionem extollunt. Inter quos de eruditione eius philosophica magnifico sentit THOMAs Fu Envs , de eo ita pronuntians: Seculi sui
omnigena eruditione ornatissimus fuit. Incipiat ab eius axiomatibus sophista, ad eius metaphisca progrediatur baccalaureus, ad eius m rhematica magister artium; et illum singuli in quavis harum artium
ae scientiarum quouis scriptore Chrisiano illius sectili pra santiorem
deprehendent. Alia de eruditione eius theologica iudicia, quae huc non m tinent,non adii imus, cum sussciat venerabilis nomen, ideo illi datum,si sab las nugatorum reiicimus, quod ex episcoporum sententia scripta eius p hlice populo praelegerentur. Et haec quidem omnia in laudem Bedae facile concedi possunt, modo ad secuti VIII conditionem reserantur, et hoc pacto relativo sensu intelligantur, observeturque literarum culturam post eius aetatem, ut supra die tum, iterum intercidisse, et ita cariorem fecisse meritorum eius memoriam. Si vero in se Bedae eruditio philos phica aestimanda est, omnino latendum, ingeniis eum magnis accenseri
non posse. Quamuis enim esset diligentissimus, nec a lectionis copia destitutus, caruit tamen iudicandi acumine, sine quo magni philosoplia non fiunt, et quam a natura habuit iudicii vim inepto sui temporis praeiudicio, eruditionem in farragine multiiugae lectionis consistere, suffocauit. Cui cum accederet seculi, quo vivebat infelicitas, sensusque phi
34. Dua a tinus in Rationali diuinorum om-xiorum e. 4o. p. asci vivus hoe nomen oti summam . quam tuebarer. auctoritatem et pietatis opinionem accepit, quod iatia illas satillas