장음표시 사용
681쪽
DE PHILOS. CHRISTIANO R. OCCIDENT. 669
tum , illustrique prosapia comitum Veringensium et Sulgouiensium in Sueuia satum ρ, Virum doctissimum, cui plurimum hoc et sequenti seculo debuerunt literae , maxime historia et philosophia. Is qua ratione ad philosophiam et mathematicas aries cognosceri las peruenerit, non indignum est relatu, ut Lector de huius seculi iudicio sensuque de rebus ad philosophiam pertinentibus exemplum habeat memorabile. Rem T R I Τ--HEMII 3 magis Verbis, .quam nostris, narrabimus. Is ita: se Herman-
, nus puer infirmus, debilis et contractus, quia ad mundum videbatur in- se utilis, parentum consilio in monasterium S. Galli domino seruaturus per--petuo traditur, et Hel perico scholarum magistro imbuendus singulari fi- ucia commendatur. Qui cum annorum esset XIV, claudus et contra--ctus, et parum propter ingenii tarditatem in literarum cognitione pro ceret, coepit ipse miseriam suam vehementer deplangere, et nou sese cantem sibi solet unam accusare. Cernens autem Hel pericus praeceptoris iuuenem duplici calamitate nimis almictum , et animo semper tristem, si altera, quod corpore suit contractus, altera vero quod ingenio disce sedi obtusus, eius desolationi compassus monuit, quatenus te tota mei istis deuotione ad orationis studiu in conuerteret, ac pientissimam Dei se genetricem intactam semper virginem Mariam in adiutricem sedulo inuo- secaret. Hermannus miserabilis sua conditione puer, monitis libenter
se acquievit magistri, formatisque sibi consuetudinem orandi congruam se sanctam Dei parentem deuotis allidue precibus inuocauit. Et ecce biennio se necduim plene reuoluto quadam nocte beatam Dei genetricem insomnis ,, sibi apparentem vidit, quae diceret: orationes tuas, o bone puer, au- odivi, et in auxilium tuum rogata adueni. Nunc ergo duorum tibi ,, datur optior quorum alterum, quod Polueris, elige, quod me praestan- rite consequeris. Aut sinitatem tibi corporis tui, s volueris , dabo, is cui omnium, quam postulas, frientiam et eruditionem scripturarum. Qui amore scripturarum, neglecta corporis fisi imbecillitate, scientiam ,, sibi dari postulauit, omnium scripturarum. Ex illo tempore ingenium,. docile ae promtissimum habere coepit, et breui doctissi inus in omniis scientia, tam diuina, quam humana prae caeteris condiscipulis euasit. si Et qui prius propter ingenii tarditatem aut nihil aut parum discere po- ,,tuit, posthanc visionem omnes subtilitate et prointitudine animi supe--rauit. Nam inter omnes Germaniae doctores sui temporis philosophus, rhetor, astronomus, poeta, musicus et theologus celeberrimus habitus is est, et multa praeclare synthemata scripsit, de quibus extant ea, qu serum tituli sequuntur De musca librum unum; de monoes ordo librum ,, unum; defex mundi aetatibus librum unum; de astronomia libros tres;
is de compositione astrolabis libros tres; de Uu et utilitat ibus astrolabit libros
682쪽
5 PERIOD. IL PARS II. LIB. II. CAP. II.
., tuos; de compositione et vfu quadrantis librum unum; de quodam horo- is logio, quod chelindrum vocant, librum unum; de atio horologio quodam E- brum unum; de geometrica arte libros plures; de mundo et elementis li- obrum unum; de solis et lanae defectu librum unum; de computo librumo Vnum; de quadraIura circvti librum vitum; de conflictu tathmmachiae ,, librum unum; de phresonomia librum unum; - - Transtulit etiam nones nulla Graecorum et Arabum volumina in Latinum seritionem, sicut ipse se fatetur, in quodam Aristotelis prologo: quoniam utriusque linguae plenam ,, notitiam habuit. In Aristotelem et Tullium commentationes etiam plurimas scripsit. Hactenus de studiis Hermanni philosophicis Trith mitis ; cuius logus ideo valde memorabilis cit , quia ex eo pater, etiam Christianis non desuisse philosophos, et quidem Peripateticos, per habitum infusum Θμῖλικτους qualem Helidanidem suum Tophail ostenta. uit, et de Apollonio Tyaneo iactauit Philostratus. Nos techoris iudieio to tam narrationem relinquimus, qui si sapit, facile intelliget, quid ea de re statuendum sit: illud vero ex hoc loeo coni lare putamus, inter temporis sui viros doctos in philosophia et mathemati eis scientiis in Germania Hemmantium se ite principatum obtinuisse, siue per insusum habitum, siuener acquisitu in hanc doctrinae pracstantiam nactus fuerit. Luzem Pero haud contemnendam hic quoque loeus Tritheinii socii eratur Iristoriae philosoplaicae aeui medii. Si enim verum est, ab Herinanim nonnulla Aristotelis in Latinum sermonem conuersa suisse, salsum erit, quod plerique disputant, seculo XII demum Aristotelis scripta Latine verti co pisse. Sique cx Arabicis libris Latinos Hermannus sedit, veritati adueritim est, quod inulti assi ant, Robertum Retinensem Anglum primum fuisse, qui A. C. Clacxx circiter Arabicam linguam ex Orieute occidenti intulerit. Hos enim antecedit Hermannus aetate. A cuius diligentia in priuatis monasteriorum bibliothecis extitisse nonnullas versones librorum Aristotelis reete ex hoe loeo colligitur, et, quo tempore Aristoteles Germanis innotescere coeperit, definiri potest. Paeripua itaque Hermannus Friderico II. gloriam librorum Arabicorum nonnullorum itemque scriptorum Aristotelis Graecorum in Latinum sermonem translatorum, quae ad cum solum plerumque reserri solet, ut in a dicemus. Tandem enumeratis adiiciendus quoque cx hoc seculo est HIL DEBERTUS Cenomanensis pontifex, ct tandem archiepiscopus Turonensis, qui eκ Berengarii disciplina prodiit, ct magistrum eleganti ea mine honorauit, cuius fragmentum supra adduximus. De quo an imp dira vita infamis fuerit, quod nonnulli, loco I vo Nis CARNO TEN - sis inducti contendunt, in ecclesiallica historia dispiciendum es h κ. Isud certum, Berengarii nomen et, quam magistro exhibuit, Venerati
683쪽
DE PHILOS. CHRISTIANO R. OCCIDENT. Qu
nem magnam Hildeberto inuidiam conflauisse. Quaecunque autem eius rei ratio sit, illud verum est, a Berengario Hildebertu in dialectio rum subtilitatum mysteria didicisse, et ad sacrarum literarum cultum ad Ilibuisse ; recteque inter holasticae theologiae genitorcs, vel maiores potius scholasticorum reserendum esse. Id enim ex tractatu eius theologico clariissimum est, quem ex antiquis limis corporum theologicorum exemplis unum esse, cui Robertus Pully et Lombardus multa debuerint, quoque perspicuitate et breuitate sequentitim temporum scriptores in hoc genere literarum superauerit, reete obseruatum est Triuolitensum memoriarum literariarmn conditoribus Laudant Hildeberti eruditi nem secularem et eccletiasticam HEN Rrcvs G AND Λ v ENSIS ν et
culo labore potest. Et insiclandum quidem non est, tenebras istas densissimas, quae seculum nonum decimumque operuere, nonnihil post seculum hoc
medium diseulsas suisse, nec defuisse huic seculo inclinanti viros ingenitacumine in ignes; qui si in alia tempora incidissent, praeclari quid in philosophia praestitissent. Id quod Gerherti potissmum disciplinae acceptum s
rendum est, qui cum dialectica mathematicarum scientiarum exercitia coniun&it, et ita ingeniorum aciem promouit. Hinet laetum, ut, cum dialecticam
scitam ex philo Dphicis disciplinis illius aetatis philosophi retinuissent,
subtilis ingenii auκilio crus ratiociniis usi ad argumentum haidit raro metaphysicum descenderunt. Quo euenit, ut dialecticae nomine hoc stet IO metaphysica quoque comprehenderetur, inque liuiusmodis λοις actati res se nonnunquam exercerent. Cuius rei exemplum ex iis
peti potest, quae silpra de Anselmo Cantuariensi attulimus, quem in in taphysico argumento non infeliciter fuisse versitum, ex scriptis eius discitur. Tacemus, fuisse nonnullos, qui sui limiora μα Θκ ματα attingere ausi, vulgi triuium miserabili ratione se stantis conditioni se eriperent. Verum parum haec omnia contulerunt ad selicitatem pristinam philos phiae restituendam, tantumque abest, ut ita ignorantiae ct praeiudiciis ex barbarie natis , quae omne philosophiae incrementum iugulant, collum succisum sit, ut potius noua inde ad philosophiam veram adspirantibus obiecta sint repagula. Vt enim taceamus, paucissi rinos suisse, qui animum regnanti inscitiae et ignauiae eripuerint, eosque seculo demum declinante caput erigere potuisse, reliquos situ squalore aue ingenia obduci suisse passos: illi ipsi, qui naturae bonitate, et indolis praestantia ex hoc coeno eme cre ausi sunt, in aliud inciderunt malum isto haud leuius. Nemee dialectica metaphysicis speculationibus et abstractionibus aucta et ampliticata hoc potissimum seculo regnauit. ut ex tot testimoniis a nobis allatis sole meridiano est clarius. Huius vero philosophiae
f. L. Ex hac vero, quam supcincte enarrauimus, philosophiae quae se- ροῦ -- Vndecimo Visiuit. historia qualis eius facies suerit. colligi sine dissicili ρο - ρ- ι
684쪽
PERIOD. II. PARS II. LIB. II. CAP. II. phiae qui se isto seculo praebebant studiosi, quod nonnulli magna industria
fecerunt, ad id potissimum respiciebant animo, ut dialecticis argutiunculis et metaphysicis , quas iungebant, abstractionibus notioni husque generalibus, et propemodum sensu vaeuis et vagis, theologiae capita eκ- ponerent, et surgentibus nouis opinionibus ita Obstetricarentur, contradicentes autem illis argumentationibus oppugnarent et ad incitas redigerent. Quo pacto et rationis lumen cum reuelationis lumine consud runt, et inanium Controuersiarum aceruos cumularunt, et incertitudinem quandain scepticam introduxerunt, et opiniones nonnullas monstrosas
Ecclesiae obtruserunt, et ita infelicem scholasticae theologiae Metum, diu iam in Hero conceptum ita lauerunt, formaruntque, ut tandem iusto vultu conatins circa seculi huius finem prodire in lucem potueriti Quod ne sine teste dixisse videamur, ad unam Berengarii controuersiam prouocamus, eamque, at sine praeiudicio partisque et hypotheseos receptae studio, excutere Lectorem iubemus. Quamuis enim in illo culpatum
sit, quod dialecticis sophismatibus contrasimplicitatem fidei πο olitae
abusus, magis clara interpolauerit, qEam dilucidauerit obscura, fatendum tamen est, aduersarios eius non modo melioris commatis non suisse, sed, cum dialecticis eum nugis, ut de Lanseanco iactant eius partis patroni, vicerint, multo deterius fuisse plIilosophatos, et ita omnem sanae philosophiae rationem pellimo sequentium seculorurn. auctoritatem inde Captantium, exemplo profligauisse. Cuius illustre specimen est, quod his Pseudophilosophiae praesidiis usi, et ineptis, vagisque notionibus ratiocinationes suas suffulcientes transsubstantiationis dogma ατερ γραφης - φιλοσοφίας Ecclesiae hoc seculo obtruserint, et pro eo dogmate amgumentationibus philosophicis pugnauerint, quod cum generalissimis et simplicissimis philosophiae veritatibus conciliare hactenus frustra philosophi aggressi sunt. Addimus his, ne dialecticae quidem studiuin tum
ita viguine, ut Aristoteles cam tradidit. Cuius praecepta quamquam in multis deficiunt atque peccant, et inutiles saepenumero de Verbis contentiones suggerunt, serri tamen magis possunt, quam straminea illa dialectica, quam ex Stoicorum schola cauillationibus suis dudum infami se Dauit medii aeui infelicitas, seducta auctoritate Augustini, cui illa di lectica tribuebatur. Quamuis enim hinc inde esset, qui Graecae linguae paulisper gnarus Aristotelem ipsum legeret, vel versionihus quoque illu-ιiraret, ut de Nanno et Hermanno Contracto notatum , obscurae tame ramansere hae versiones et in monasteriis delituere, certe paucis quibusdam
innotescentes in scholis publicis dialecticam Augustinianam pellere loco non poterant, donec seculo XII libri Aristotelis Constantinopoli ad Parisienses delati paulo magis innotescerent. Id quod ineunte isto seculosactum esse testatur Rr Gostvvs his verbis : In diebus illis annoc IoccIX, legebantur Parisis libelli quidam de Aristotele, ut diceban-
685쪽
DE PHILOS. CHRISTI A NOR. OCCIDENT. 6 3tur, compositi, qui docebaηt metaph cam, delati de novo a Constantia
nopoli, et a Graeco in Latinum travslati. Verum ne sic quoque inualescere potuit Aristoteles, eo quod receptae seculis antecedentibus philosophiae non conpineret, et haereses fouere crederetur. Qua propter
vetiti et comburi iussi sunt, hi libri, ut infra suo loco narrabimus. Eκ his itaque manifestum est, quam parum philosophiae culturam adiuuerit dialeelicae studiuin, quod hoc seculo viguisse, et publiec in omnibus scholis traditum fuisse, eκ narratis constat. Quamquam enim ubique hoe seculo, ne Schola quidem apud Parisios excepta ', hoc studium se buit, nihil tamen genuit, nisi aut inutiles lites, et inanes disputationes, vocesque nihili pro sapientiae thesauris suggestas, aut pertentosa dogmata, corumque vel leuein accusationem vel pertinacem defensionem. Cu-- ius exemplum valde memorabile hoc seculuin nobis suppeditat in Ro- Rose. mS C E L INO Compendiensi sacerdote . Hunc ex praestantissit nis et subtili stimis diale hicis suisse, ipsi, qui graui pugna in eum insurrexere aduersarii non negant. Hic vero dum notiones dialeetieas SS. Trinitatis mysterio applicat, si non grauem errorem quod deficientibus eius seriptis definire non licet) inuexit, nouis sane vocabulis et philosophandi ratione a typo sanorum verborum abiit, et innumeras sibi molestias atque lites cumulauit. Visus enim est tria introducere numina, docens, tres in diuina natura personas eodem modo inter se differre, quo tres res disserunt: adeoque tres personas esse tres realitates disserentes. Haec
euin docuisse perhibet, qui contra eum de Me Trinitatis seripsit
ANfELMvs CANT VARIENSIS . Apertum vero est, totam controuersiam ad vocabuli, res, definitionem, reuocari posse: videm que ea Voce talem designasse naturam, quae cum genus habeat cum aliis commune, per se tamen separatim subsistit, animarum enim angelorumque exemplo illustrauit. Ita vero alienas notiones et vacuas sineque sensu abstractiones dum adhibet, tremendi mysterii simplicitatem temerat.
Qui tamen, qua selicitate ad palinodiam in synodo Suessionensi cIIXCH
t' Contrarium eii ncere sategit L A v Notus de scholi, Celebr. C. LIX. Ait. i. p 378. qui quoetu . quid ari obiectum a Trithemio eqemplum
Willelami respondeat, supra iam tetieamus Parum aratem eius rationes ad eleuandam Trithemii
fidem satiunt. Nam licet apud alios nihil de haeri h iura Willerami professone philosophie. inu
niatur . nondiam tamen in se seqivtur . eam non extitiss.. Solent autem scriptores medii aevi non Dinnii munera. sed plerum ne ultimum tantum indieare. Abbatem vero sumensem fuisse Titi he- illius non sit. sed ex mcinacho Fulliensi tindem abbatem coenobii Meis burs: ens s. ex quo eatissa patet . cur etias inent o in annalibus Fuidensibit,n an sit. i quamuis eκ narratirine Trii hemii anno i 64. Abbatis dignitate in Germania florum Tit.' neri vero Lutetiae, recte tamen euincitur inde, seculo undecimo medio, dialecticam eum
rubliea ibi profestime doeiiἱsse, nee desisse artium
liberalium lcholam, eum anno toro. Si itaque medio seeuro undecimo dialectiea apiid Parilios personui . cur non annis qυoque aliquot prius. od eniin Latinoius urget. Beccensem et I auduisnensem seliolain tuin viguisse, nihil aliud probat. quam earum schola iam maiorem suillo frequentiam . quam P. risenss, non vero hane plaue continia illa. etaim susteit . ut de ea flete seri plores eius temporis potuerint, cum celeberrimo. rum virorum sania ex istoriam pomis monasterio rum scholis. quam ev pasisεns prodie it. M Hr Na. GAN.AvxN si de S. E. e. s. p. ag. unde sallitur Glla vastus abbas, vitae Abaelaidi Auctor, qui Milo iacensem facit. itemisque qui Britannnm dicunt, et Britanniam minore
686쪽
σσι PERIOD. II. PARS II. LIB. II. CAP. II.
habita adductus sit ab Anselmo et Iuone Carnotensi, hoc loco enarrari non potest. Hunc autem Roscelinum Nominalium primum fuisse mi ditorem, eamque sectam per discipulum Abaelardum propagauisse, infra suo loco docebimus. Heio annotasse lassicit, hominem tricis dialecticis assuetum, et subtilitatibus vanis insudantem, dum coπitationcs philos phicas theologiae affricat, ad hunc seopulum ossendisse. Non dispi tabimus, utrum Nominalium opinio, erroris illius ansam Roseelino praebuerit; quam sententiam inuisse videtur AN SELMus contra Nominales in Roscelini refutatione disputans. De illo auten, dubitandum est, totam istam controuersiam fuisse dialecticam, adc que inanem, meliusque suisse, ii ab ea utraque pars abstinuisset. C terum qui Aristotelica philosophia Roscelinum errorem suum hausisse contendunt i, probe cauteque intelligendi sunt; cum ex supra dictis constet, Aristotelis logicam eo tempore nondum in vulgus innotuisse, sed lectas tantum esse praeter Augustini dialeeticam Boethii co
uersiones nonnullas. Inter has cum et Porphyriana introductio suerit, qua Praedicabilium natura explicatur, dubitandum non est quineκ hoc potissimum sonte Roscelinus semina et errorum suorum et opianionis Nominalium hauserit. Dum enim Porphyrius prudenter qua stionem : an uniuersalia reuera cxistant, Omittendam esse censet, de qua inter Platonicos et Stoicos mire decertari nouerat, occasionem sit peditauit otioso Roscelini ingenio, eam nouo acumine ingenii aggrediendi definiendique. Quod quam longe fabulae ortum dederit, suo tem-POre accurate enarrabim .
687쪽
DE STATU PHILOSOPHIAE IN GENERE,
uam misera philosophi ac facies a seculo Christiano septimo in. - usque ad duodecimum suerit, satis prolixa tractatione hactenus cXposuimus, ostendimuSque , suppressa et neglecta eruditione inter homines Ecclesiae muneribus non fungente solos viros ecclesiasticos angustis triuii et quadrivii limitibus emarcidos philosophiae vultus conclusisse, declinante vero seculo undecimo dial etieae studium metaphysicis subtilitatibus auctum inualuisse, inque hae palaestra Berengaritim cum asseclis et aduersariis, praecipue vero Lansean- cum et Anselmum Cantuariensem, eius discipulum valde suisse cxercit tos, Roscelinum autem nouam Nominalium sectam, occasione Porphyrianae doctrinae de Praedicabilibus condidisse. Εκ his autem non hoc modo conficitur, dialecticae studium circa finem seculi undecimi iam eme gere coepisse , et insignibus, quae hoc seculo duodecimo cepit, incrementis praetulisse : sed et seculo iam undecimo iactum esse, ut dialectia εeis subtilitatibus innumerae lites et controuersiae eκorirentur, quae tandem occasionem dederunt, peculiare philosophandi genus constituendi, quod philosophia vocatur Phobstica, eo quod ex scholis monasteriorum, in quibus dialecticae argutiae docebantur , prorepserit. Circa finem enim seculi XI iam in scholis peculiarem dialecticae prosessionem obtinuisse in antecedentibus V illerami, Lanisaracique, aliorumque exemplis ostendimus. Idem vero seculi XII initio lactum, quo omnis fere philosophia dialectica , metaphysicis subtilitatibus aucta in scholis publicis tradebatur, et prae reliquis artibus liberalibus iuuentuti studiosae inculcabatur. Testem damus συγχρM PETRUM AB AEL ARDUM , cuius
adolescentia in seculi XII initia incidit, ita de studiorum suorum pri 4 4 a ordiis
688쪽
όrs PERIOD. II. PARS II. LIB. II. CAP. III. SECT. I.
ordiis apud Parisios disserentem : Puoniam dialecticarum rationum armaturam omnibus philosophiae documentis praetuli, his armis alia commutavi. tropaeis bellorum confictus praetuli dissutationi . Proinde diuersas dispuIando perambulans prouincias, ubicun 'e huius artis uigere sudium audiebam, Peripateticorum aemulator fictus sum. Perveni tandem Parisios, ubi iam maxime disciplina haec forere consueuerat, ad Gulielmum scilicet Campellensem, praeceptorem meis si
in hoc tune magisterio re et iuma praecipuum. Ex quo loco, nisi nos omnia fallunt, clarum est, non cum Guillelmo dialecticae studium Parisiis renatum suisse, quod vult Latinoius , sed iam ante eum obtinuisse, hunc lue tantum eximia subtilitatu excellentem summam dialecticae gloriam scholae Parisiensi conciliasse. His vero dialectici studii incrementis quamuis metaphysicae disputationes accessissent, qualis illa est, quae ineunte hoc seculo inter Nominales et Reales viguit, tantum tamen abest, et meliorem sortem nacta sit philosophia, ut potius ineptis iliis contentionibus et inutilibus strophis indies magis corrumperetur, et de lana caprina haut raro disputaretur. Cuius memorabile exemplum iterum
eκ vita Ahaelardi petimus, qui philosophiae studium sub Guillelmo a se
diligenter cultum ita describit: Tum exo ad Guillelmum reuersus, is ab ipso rhetoricam audirem, inter cetera dfutationum nostrarum cem ramisa antiquam eius de universatibus sententiam patenti mis argumentorum disputationibus ipsum commutare, immo destruere compuli. Erat autem in ea sentenria, de commvnitare uniuersalium, ut eandem
essentialiter rem rotam simul singulis suis inesse adstrueret indiuiduis, quarum quidem nulla esset in essentia diuersitas, sed sola multitudine
accidentium varietas. Sic aurem correxit istam tuam sententiam, ut deinceps rem eandem non sentialiter sed individunt, ter diceret. Et cum hanc ille correxisset, immo coactus demisset sententiam, in tam tam lectio eius deuoluta es negligentiam. ut iam ad dialecticae lectionem vix admitteretur, quas in hac scilicet de uniuersiatibus sententia tota huius artis conciseret summa. Hine rantum roboris ac auctoritatis nostra suscepit disciplina, ut ii, qui antea vehementius in gistro illi nostro adhaerebant, et maxime nostram infestabant doctrianam ad nostras conuolarent scholas etc. Dicemus de sumino, si diis
placet, controuersiae huius momento instit ex instituto, et quam amarus ex hac re sons calamitatum Abaelardo prosilierit, in eius quoque vita exponemus. Hoc vero lom miserabilem subtilitatis philosophicae saei emex ista narratione velimus intelligi, qua de rebus inanibus et verborum quibusdam significationibus ex praecisionibus mentis nonnullis ohortis tam acriter dimicatum est. Tales autem ab hoc tempore complures fuisse, quorum dialectica non nisi, vaniloqua nugatrix fuit, ex SARIs-BERIENs Is k testimonio, admodum luculento, quod supra iam pro
689쪽
PHILOS. SEC. XII. USQUE AD RENAM LIT. 6
duximus, disci potest. Neque tamen magnopere mirandum est, vanissima haec philosophiae ludibria tantopere exosculatos fuisse eius aetatis philosophos, cum non certior esset vel eminendi inter eruditos ratio, vel proin motionis lautioris conditio, quam studium dialecticum, id quod Guillelmi supra nominati exemplo patet, quem ista dialecticae peritia ad sedem C talaunensem promouit. Quod equidem iniquum videri queat, rerum
tamen circumstantiis ea aetate mire conueniebat. Tota enim theologiae
vis et robur in dialectica quaerebatur, eaque pro claue habebatur, ii nequa sacrae disciplinae adyta reserari haud pollent, qua vero qui potitus fuerit, rectam viam ingredi possit ad summam ereiditionem. Id quod
Abaelardus egregie docet, lassus, se post Iuvic piam pros Isionem vitae monasticae sareae plurimum lectioni studium intendentem, secularium artium disciplinavi, quibus amplius assuetius fuisset, et quas ab ipso plurimi requisiverit, non penitus ubiecisse, Ied de his quas hamum quendam fabricauisse, quo sios philosophico sapore inescatos ad verae
philosophiae lectionem attraheret. Vnde mirifice laudat Abaelardum ΟΤΤo FRIs INGENs Is φ, quod monachus in monasterio S. Dionasi ectus ibique die noctuque lectioni ae meditationi incubans de acuto acutior, de luerato essit cretur literatior. Quo vero id euentu laetum
sit, in eius vita videbimus, quae occasionem dabit, noxiam hanc philosorhandi rationem suis depingendi coloribus. Ita vero lanarnopere eniteant praeclara, quae dialecticis nugis dii orta et inflata tumebant, ingenia, tantaque erat eorum admiratio, ut undique ad praeclaros dialecticae professores iuuentus conuolaret, eosque in coelum extolleret. Qua felicitate, magnae postea inuidiae parente usus est idem Ahaelardus, dignus, qui iterum appareat, ut intelligamus, quanta dialecticae hoc aeuo gloriaucrit. Ita enim Fulco in epistola ad eundem, post castrationem consolati nem hanc asserens : A uentissime tibi paulo ante huius mundi gloria blandiebatur, et re incertis fortunae casIbus esse obnoxium non Iinebat
advertere. Roma tibi Dos docendos transmittebat alumnos: et quae
olim omnium artium suentiam auditoribus folebat infundere. sapientiorem te se sapiente transmissis scholaribus monstrabat. Nulla terrarum spatia , nulla montium cacumina, nulla concava valitum, nulla via, dissicili licet obita periculo et latrone, quo mInus ad te propere ret, retinebat. Anglorum turbam iuvenum mare inter iacens , et undarum procella terribilis non terrebat Ied omni periculo contemIo, audito itio nomine ad te confluebat etc. Talia de aliis quoque regioni-hus Fulco praedicat, quas assatim adolescentes ad Ahae lardum misisse ait, ut in dialecticae mysteriis, quae omnem sere philosophiain tuno absoluebant erudirentur, de qua gloria atque fama ipse in Historia calamitatum suarum est videndus. Similibus satis hoc seculo alii quoque dialecticae laude insignes usi sunt, quorum nomina postea recensebimus. Quem-- 4 3 admo-
εὶ De test. Frideriei primi L. I. e. 47.
690쪽
admodum autem superiori seculo sola Augustini dialectica, et scripta
Aristotelis a Boethio et Victorino Latine versa legebantur, ita hoc quoque seculo non alii sontes dialecticae cruditionis patebant. Quamuis enim hinc inde esset non nemo, qui Graecum Aristotelis textum legeret, supra tamen iam obseruauimus, intra priuatae diligentiae terminos, qui quid Aristotelicum esset, solis Boethii versionibus exceptis, comprehensiam fuisse, notumque ex loco Rigordi supra quoque iam addui sto, libetulos Aristotelis metaphysicos neunte demum ieculo XIII, ex Oriente ali tos in Gallia noua vertione innotuisse, ct circa haec tempora Frideri cum II. idem ut sieret in Gallia et Germania praecepisse, ut in sequentibus d monstrabitur. Qui itaque seculo undecimo decurrente in astademia Can
tabrigiensi Aristotelis et Porphyrii libros praelegerunt - , ut supra moniatum , de lalis libris dialecticis Aristotelis et Porphyrii a Boethio versis
intelligendi esse videntur: intcr Italos vero, Gallos et Germanos ita obtunuit, ut Boethii et Augustini scripta dialecticae hermathenae instarn diosis essent, id quod ex IOANNIS SAR Is BERIEN s Is scriptis, praecipue ubi de ortu logicae disserit, luculenter patet. Omnium tamen maxime Augustini inualuit auctoritas, adeo ut idem scriptor temerarium esse pronuntiet ei obviare. id est contradicere: unde ipse quoque in Iam des dialeelicae effusus Aristotelem quidem extollit, at dialecticam descripturus ad Augustinuin prouocat, et hamc sibi auctorem claificum deligit, cuius auctoritate de dialectica pronuntiet. Negandum tamen non esse videtur, paulo frequentius circa mediuin seculum XII Aristotelis scripta dialectica nonnulla passim innotuisse; at haec priuatis tantum studiis patebant, et non ex Graeco, sed ex Arabico conuersa suisse videntur. Quanquam, si dicendum, quod res est, versiones ille Arabicae , quae seculo XII conlaetae sunt, quales praestitisse Adclardum infra narretabimus, non tam dialecticam, quam physicam et mathematicam respiciebant λ Illud extra dubium positum est, in publicis docentium cathedris hoc seculo Arabum philosephorum nomina adhue ignota fuisse, ut vel ex solo Sarisberiensis silentio disci potest, qui cum scriptores classicos hoc aeuo citari solitos in Policratico et Metalogico frequenter alleget, nullibi tamen ad Arabes pro. uocat. Et ex his qui dein sontibus philosophia hoc seculo hausta est, quoquamuis Aristotelem philolaphantes reliquis philosophis , quorum nomina vi κ sando audiuerant, praeserrent, ad eius tamen praecepta raro ob dictas caussas recurrebant, et quae mediantibus verssionibus Latinis in tan-
a logiea publiea euplicitione illustrata sitisse.
v. uin ipse sibi auctor fidem derogat . narrans. factum id esse Deutiditin coinmenta Porphylii et Averrois r qDod salsum est. em eo patet, quod Arier es tum nondum natus fuerit . qui secillo Ail demum vivit. Dubitandum tamen non est. quin Porpbγrii et Boethii eominentationes Marai.
eia i ctionibus in Ari totelis dialecticam inser
e Netain. L. IV. e. p. 9 6.dJ A nonrinus in app. ad I NavLν Ol Croi landiae abbatem apud LAv Noavia de scholis . celebr. e 44. p. a a. , Ad horam primiti cinia se ademia Cantabrigiae) frater Terri s. acu.-tissimus sophisti logieain Aristotelis iuxta Porisianhyrii et Ataetrois si agogas et eommcnta ad se lescentiorihut tradebat tis quo loeo colli 'i rotis e l. tempora c. t leberti. de quo hie agitur . quique teste TE TMT M o Cat. S. E. e. I. P. so.