장음표시 사용
711쪽
- qui ita: si Post nostri vero regni curas assiamtas, quanquam operosa see uenter negotiorum turba nos distrahat, et ciuilis sibi ratio ven licet ,, sollicitudinis nostrae partes; qui equid tamen temporis de rerum sana1-oiarium oecupatione decerpimus, transire non patimur otiosum : sed si totum in lectionis exercitatione, gratuita libenter impendimus, ut ni-- mae clarius vigeat instrumentum in aequisitione scienti ac sine qua ino si talium vita non regitur liberaliter. Dum librorum erga volumina, quo- serum multifarie multisque modis distinista chirographa nostrarum arm seria diuitiarum locupletant, sedula meditatione reuoluimus , et aecurata se contemplatione pensamus , Compilationes variae ab Aristotele aliisque si philosophis sub Graecis Arabicisque voeabulis antiquitus editae in sermo A uinalibus et mathematicis disciplinis nostris aliquando sensibus occurr
serunt, quas adhuc originalium diistionum ordinatione consertas, et vetuis starum vestium, quas cis aetas prima concesserat, Operimento conte- sectas, vel hominis desectus aut operis ad Latinae linguae notitiam non si perduxit. Volentes igitur, ut veneranda tantorum operum simul au- ,, thoritas apud nos non absque commodis communibus vocis organo tra- ,, duce innotescat, ea per viros lectos, et in utriusque linguac tralationeis peritos ini anter iussimus, . verborum fideliter scruata virginitate transis ferri Quia vero scientiarum generosa possessio in plures dispersa sondeperit, et distributa per partes minorationis detrimenta non sentit, sed eo diuturnius perpetuoque senescit, quo publicata soccundius se diffun-
sedit: huiusmodi celare laboris eir lumenta noluimus, nec aestimavimus, , nos, eadem retinere iucundum, nisi tanti honi nobiscum alios particiis pes faceremus. Considerantes veruntamen, quorum Conspectibus quo-hrumque iudiciis speris coepti primitiae possent decentius deputari: ccee se vobis potissime, velut philosophiae praeclaris alumnis, de quorum ,, pectoribus promtuaria plena fluunt, libros aliquos, quos curiosum si sedium translatorum lingua non potuit fidelius instruere. consulte proui--dimus praesentandos vel delimandos- Vos igitur viri, qui de cliternis veteribus a tiara nouas prudenter educitis, qui fluenta melliflua sitienti--bus labiis propinatis , libros ipsos tanquam Xenium amici Caesaris gra- is tanter accipe: et ipsos antiquis philolaphorum operibus, qui vocis us strae ministeriis reuiuiscunt, quorumque nutritis famam, dum dogmata si iternitis sapienter, ut expedit aggregantes, eos in auditorio veltro in
is quo gratia virtutum fructis leat , erroris rubigo consumitur, et latentis scripturae Varietas aperitur, cum mittentis fauore commoniti, tum
se clari transmissi operis meritis persuasi, ad communem utilitatem stu--denti urn, et eu lentis famae nostrae prae onium, publicetis. Haec Fridericus princeps optimus per cancellarium augusti nominis auetorii te V sum, ua quihus, quot nominibus de philosophia mereri, eamque per Cermaniam et Italiam quasi sepultam resuscitare cupiuerit, clarissime T a liquet.
Q Haee vetha ad Bononiensis seliolae professores diriguntur.
712쪽
νoo PERIOD. II. PARS II. LIB. II. CAP. III. SECT. I.
liquet. Dolendum tamen optime cogitata non optime cecidisse, nec itaeitentuim suisse sortita, ut vera philosophiae in rementa ex ea re exsurgerent. Quibus, niti fallimur duo obstitere; primum, quod Aristoteles potissimus electus et philosophis legendus explicandus lue commendatus est. Quamuis enim aliorum quoque philosophorum mentionem imperator faciat, ex dictis tamen colligi potest, reliquos vel interpretes Aristotelis inter Arabes cultos vel ArabcS ipsos, v. c. Avicennam, Auem me in similesque suisse: cetera turba mathematicos complexa est. Quam-liis autem praestiterit cum Aristotele Esse luscum, quam plane coecutire, diis tendum tamen haud est, malo hunc potissimum philosophum sidere in manus hominibus philosophantibus datum esse, qui et in se satis obscurus acutiora, quam quae tunC Erant, tumpora poscebat, et sine veteris historiae philosophicac notitia intelligi non poterat, qua tamen illud aeuum carebat. Ita quem non assequebantur, seliciter quoque explicare nequibant. . Ergo nccessario ad versiones Arabicas recurrendum erat, quae alteram caussam constituunt, cur parum in promouendis philolo-rhiae incrementis profecerit Eriderici II studium. Hae enim quam it austis auibus infelicique cuentu consectae fuerint, et quam parum idoneae sint, ad veram Aristotelis mentem discendam suo loco luculentissime consecimus. Hae vero versiones viris quidem haud indoctis, sed Arabicae linguae non satis gnaris, et a philosophiae praesuliis vacuis cum transferendae in Latinum sermonem commendatae essent, dici non potest, quam misero habitu Aristoteles Ratinus comparuerit, ut eκ his L tinis Aristotelis interpretationibus, sub auspiciis et incunabulis typogr phiae magna cura editis ' ipsa docet experientia. Et ex Graeco quidem nonnullas confici se curasse, ipse imperator in adductis latetur, recteque notauit A VENTINvS , perperam ideo a T R E E C H o v I o notatus. Verum hoc ad Aristotelem pertinuisse, probari non potest, cuius Graecum textum ante captam Constantinopolin dispersosque per Italiam Gra cos philosophos lectum haud fuisse, latis corto constat. Recte id obserauatum magnis viris IOSEPIIo SCALIGERO et Io ANNI SELDE- No , qui, ne nimii simus, ipsi videndi. Illud quoque ex illius temporis monumentis constat; Arabicae linguae, quam Graecae, meliorem eius aetatis homines habuisse notitiam. Ita vero, quod cxtolli satis pro dignitate non potest, laudatissimi principiis studium eum essectum sortitum haud est, quem optima eius Voluntas quaesierat, et Arabica magis philosophia, Iam Peripatetica genuina introducebatur, cumque illa omnes quoquei naeui, quos supra tetigimus. Qiiamuis enim ab eo tempore in plerisque academiis Germaniae et Italiae , praecipue Bononienti, Patauina, Ferrariensi, Neapolitana eae Aristoteles praelegeretur, passimque essent, qui Arabicam ideo linguam discerent, ut supra dictum, paucissimis tamen Arist
713쪽
PHILOS. SEC. XII. VS QVE AD RENAT. LIT. oi
Aristotelis textum Graecum inspicere licuit, contentis versionibus eκ Arabico confectis animuin pascere. Rarissime enim is occurrebat, cum, qui describerent, oppido pauet essent, tantique unum Aristotelicorum librorum volumen constaret, ut hanc adire Corinthum non nisi locupletis imis summaeque dignitatis viris liceret, qui longe alia plerumque, quam Aristotelem curabant. Ex his autem intelligi potest, quousque verum iit, quod nonnulli contendunt, Averroem vel Avicennam Arabesque alios Scholasticorum parentes suisse. Id enim non quidem de
omnibus Scholasticis, maxime Gallis , de plerisque tamen, praecipue in Italia verum est, apud quos sola regnauit philosophia Peripatetico - Saracenica, quae quam infeliciter Aristotelem expresserit, satis superque dictum est. Viderunt id viri docti, qui seculo XVI in restituen la genui na philosophia veteris Graeciae desudarunt. Inter quos cuncta his eleganter complexus est LMDovicus Vi Es s: Neque haec ipsa Aristotelis volumina potuerunt intelligere, primum propter locutronem ais frictam, et ex breuitate obscuram, hine propter intricatas et obliquas sententias, tum etiam ob immodicas subtilitates, quibus Aristoteles plerumque nou exacuit ingenia, Ied perturbat, et frangit, tenebrasqNe exhallucinationem inducit aciei mentis, dum conatur minurias quasdam renuissimas ostendere, et inutiles per se, et quae intentionem obrutus im
genii subter'figiant ac frustrentur: non aliter, quam si fla monstrare
quis vellet rudentum serius mimis, quam MFrmecides Iabricatus est apiacula contectam : vel disiunctiunculas Iliados, quae nuce capiabatur.
Tales sunt illitis libri Graece quidem, ut ab eo sunt perscripti, nomiatinos ita legimus, ut aenigmata audire te credas, non planum sermonem atque explicatum, qualem inter se homines consueuerint Pyhrpare. Dicet aliquis, graue incommodum, sed ideo. tolerabile, quod adiuvamur bonis interpretibus ae explicatoribus ex Arabia usque accitis. His ea Verba de Averrois commentationibus et versionibus Arabicis subiicit, quae in eius vita iam attulimus , iisque haec addit: Aristotelem v ro quomodo legit 3 non in sua origine purum et integrum , non in lacu-ZIrim Latinam derivarum , non enim portiis linguarum expers, sed de Latino in Arabicum transvafatum. In qua transfusione ex Graecis bonis jacta fum Latina non bona, ut ille dicit, ex Latinis vero malis Arabica pessen. a. Haec iucunda digressione late prosequitur, et philosophias
Arabico-Scholasticae faelem natiuis depingit coloribus. Similia obseruat FRANCISCVS PATRl ivs r, qui ubi notasset, Averrois philos phiam magna seruitute inhaerere Aristoteli, cum Avicenna, Algazel, Auem pace paulo liberius essent philosophati, haec, monet, axiomata, cum primum in Gallias ex Hispaniis Averrois libri inueZIι essent, Latini nominis homines philosophiae sudiosos, cum alium, praeter Arsotelem philosophum neminem haberent, nec alios Aristotelisc-
714쪽
τορ PERIOD. II. PARS II. LIB. II. CAP. III. SECT. I. non librorum interprores quam buve ipsum, mire esse amplexator, a que ad axiomata haec veluti ad bdipothoes fram inras ele philosoph ros. Huiusmodi philosophandi rationem in Germaniam ab ruberio M. in Angliam a Ioanne Duns, in Italiam a D. Thoma Aquinate inuectam fuisse verisimile; ingentemque ab his philo ophormn numerum ac fuccessionem manavisse, quae in Averrois opothesbus habitauerit. Ex quibus noua quaedam in Aristotele, vetus tamen in Academia amrrhonis Ichola ratio philosophandi orta sis . ut scilicet de gulis dubirare utile jore arbitrarenIur, inde dubitatronum ac quaesionum sexcentorum millium numerum mavest. Nam cum omnia Ariseotelis dicta ut vera
reciperent, multis Iamen locis contradiectionemprae se ferrent, uectis fuit, de alteris dubitare; sed dubia de dubiis nectendo, in nouam quandavi Academiam horum Icholas euasesse, ita vi nihil in Aristotele certi is r. mari possit. Praeter has duas philosopbandi rationes ad Averrois scialicet Dpotheses et proprias eorum d utationes teratam quandam ipses quo)ve peculiarem inuexisse, uti Ar stotelicam philosophiam Christianae theologiae iungerem, huiusque praeceptis Acretisque Aristotelicas rationes, ac etiam dubitationes quaestionesque permiscerent. nihilque in theologia arbitrarentur, posestatui, nis Aristotelicis fundamentis M. matum esset ete. Quo loco natiuam philosophico Arabico-Scholasticaesaeiem depingi, sequens scholasticae pnilosoplitae demonstrabit enarratio Et haec quidem tanto studio, tantaque mentis contentione excoli coe-hta sunt, in Germania Alberto M humeros philosophiae Aristotelicae lupponente, ut quae seculo duodecimo adhuc excGlebantur a nonnullis humanitatis studia, seculo XIII plane depressa iacerent, et quae emic tant ingenia tantum non omnia philosophiae et theologiae Scholasticae atque iuris canonici studio detinerentur, ut ex conspectu seculi huius literario iacile colligent rerum periti attcntique lectores. Obeκ vero, quem rei huic valde grassanti hoc seculo posuerant pontifices, parum eam impedivit. Ipse quidem Gregorius IX, qui anno e II ccxxxi liia 'hros Aristotelis naturales et metaphysicos, non nisi examinatos emem datosque legendos concesserat, cadem anno sexagesimo huius seculi quinto repetiit, et por Simonem cardinalem apostolicae sedis legatum, haeo' o. onstituit: uuod legant libros Aristotelis de dialectica tam de vereri, quam de nova in scholis ordinarie et non ad cursum. Legant etiam in scholis ordinarie duos Priscianos, vel alterum ad minus. Non te gant in festiuis diebus uis philV hos et rhetoricas, et quadrivialia, et barbarisorum et ethicam, A placet , et quartum topicorum. Noulegantur libri Arsotelis de metapbsua et de naturali philosophia nee summae de eisdem aut de doctrina magistri David de Divant, aut Almarici haeretici, aut Mauricii Hispani. Vbi mirari quis posset, pontificem , eiusque legatum librorum Aristotelis metaphylicorum et physiacorum lectionem simpliciter prohibuisse, cum anno cl ccxxxi lcctio
715쪽
eorum permissa fuerit, eAtinctis prius, quibus scatent, erroribus. Sed recte, nisi fallimur, I. A v M o I v s obseruauit, publicae id, quod egit legatus testificationis potius, quam instaurationis vel assertionis rati nem habere, quamuis diei quoque possit, legatum plus vetuisse, quam satis erat, ut praestaretur, quantum satis esset, sicque ab 'Αριςeτνλσμα - , is philosophiae studiosi eo magis arcerentur. Effectum haec sortita este sere nullum, illorum temporum historia testatur, satisque loquitur magnus scholasticorum numerus in ipsa Parisiensi Schola enatus. Quod,
uti dictum, Alberti M. in Germania Aristotelicam philosophiam strenue, sectantis studium effecit, cum in hae regione non obstarent conititutiones pontificis, eo quod nulla virorum Ecclesiasticorum ad sedem Romanam delatae essent querelae , Friderici imperatoris cura autem lectio et explicatio Aristotelis esset commendata. Hoc vero praeceptors, Cuius seculo XIII summa erat auctoritas, cum innumeri discipuli fingeretur, ut infra dicemus, ex hac Alberti schola Aristoteli co-Scholastica philosophia ubique sere disseminata est. Nemo tamen ea in re melius Aristotelicae philosophiae operam suam locauisse, eamque ubique sparsisse credendus est, quam Thomas de Aquino, qui ct ipse in Alberti M. schola formatus est. Hic enim cum et iudicio polleret, ct eruditionis opinione atque sanctitatis laude esset inclytus, Aristotegram philosophiam longe lateque disseminauit, et vel ipse nouam Aristotelis versionem, quod nonnulli contendunt, exclidit, Vci, quod magis verisimile,cudi curauit, ut infra in eius vita dicemus. Cui viro sua aetate summo cum innumeri discipuli adhaererent, et omni eκpectatione maior creuisset fama et auctoritas, triumphauit Aristoteles non obstante interdicto pontificio inter ipsos Gallos, ubi tune magna erat Thomae veneratis. valde se torquet L Λvvo Ius, ut Albertum atque Thomam contra pontificis ordinationes tantopere Aristoteli fauentes et commentariis cum illustrantes excuset, eo tamen, quo fuit candore pollicem premere noluit CAMPANELLAE statuenti, nullo pacto putandum esse Aristotelizasse , sed tantum Aristotelem exposuisse, ut occurreret malis per Aristotelem illatis, et sorte cum licentia pontificis ; haec enim sine teste et verisimilitudine dici ipsa commentariorum Aquinasis ratio satis manifeste consutat. Non vero videntur hoc loco multi in simpulo fluctus mouendi esse, cum lassiciat annotam, nec Albertum, nec Thomam in Gallia, sed istum in Germania, hunc in italia tum docuisse : in neutra vero harum duarum regionum Aristotelicam philosophiam prohibuerat
pontifex. sed in sola Gallia, in qua sine dubio id factum haud fuisset,
nisi theologorum querelis, de innumeris erroribus et haereticis prauit tibus ex philosophia Aristotelica, uti clamabant, obortis, pontifex commotus talia per legatum constitui curauisset; quae Parisiis facta aliorum locorum doctores non obligabant, nec eos impedire debebant, quo minus in Aristotelica philosoplita diligentiam suam ponerent. Qui cum
716쪽
o. PERIOD. II. PARS II. LIB. II. CAP. III. SECT. I.
summa opinione eruditionis et sanctitatis laude non exigua florerent, exemplum eorum, facili negotio enicere potuit, ut speciales illae ordinationes pontificis inter Gallos vilescerent. Et ita non victoria modo,
sed imperio quoque Aristoteles potitus eii, cunctaque in seruitutem seculo XIII et X lv redegit. Ita qui ad seculum usque XII ex scholis eκulabat Aristoteles postliminio admisius et in intima penetralia deductus
est. Ab hoc enim tempore ubique locorum Stagirita principatum obtianuit, tantumque abest, ut vel conciliorum canonibus vel pontificum constitutionibus eiiceretur, ut in eius potius philosophia, methodo Arabico chol allica adornata et theologiae adplicata prora puppisque consi cret hierarchiae Ecclesiasticae. Certe quae interdum contra cius philosophiam inouebantur, leuia fuere murmura sine grandine, sine fulmine.
. . iri. fMa f. IX. Facies haec philosophiae fuit a seculo XII ad XIV, quo bitosephi- tempore quamuis mira sedulitate plurimi plutosopharentur, nihil tamen , aest pristina infelicitas remisit, nec emendati sunt vel animi vel literae. Se culo XIV autem, quae hactenus quasi in nocte depressa iacuerat philosophia ad lucem aliquam adspirare coepit, cum decrescere harbaries, et
vires recipere humaniores literae ingeniique cultura inciperent. His enim instrumantis eruditi quasi acuebantur et praeparabantur, Ut de melioribus et sanioribus cogitare auderent, et ignorantiae atque harbarici sordes eluere auderent et abstergere. Ipsa in ea re principum atque -- perantium cura laudatissima, qua literis honorem restituere conabam tur, multum ad hanc rem attulit. Ea enim obstetricante nouae aeademiae erectae, eruditi qui castiores Musas colebant, promoti, honorati, muneribus et reditibus aucti instigatique sunt, ut sordibus seculi sui se eriperent. Ita factum Ut et Latini sermonis puritas, tot modis hactenus vitiata iterum compareret, et Graeca atque Orientales linguae cκcOlerentur, et rubigo detergeretur, qua corrupta hactenus ingenia euiitie rant. Quae omnia quomodo acciderint, hoc loco exponi non potest, sed in historia literaria seculi XIV et XV, enarrandum est, zκ parte autem insequente Tomo recensebitur. Ita vero elegantiori literatura sensim emergente, elegantiam quoque philosophiae meliorem quaerere eo perunt philosophiae cultorcs, abiectaque, quae hucusque regnauerat,ba harie, paulo melius philosophari, coi non castius, destius tamen pulchriusque huic inuigilare studio coeperunt. Quod imprimis, a Petra chae aetate factum esse docet crudita huius temporis historia. Graecae enim linguae et antiquae historiae atque philosophiae notitia clauium timstar erant ad reseranda, quae hae enus clausa suerant philosophiae adyta.
Qua in re selicissimain suisse Italiae industriani quae potissianum in reuo cando genuino Aristotelicae philosophiae vultu desudauit, suo loco ex instituto trademus. In praesentia vcro, quae seculo XIV philosophiae facies fuerit, in Gallia, Germania et Anglia paucis est edisserenduin. Et in ac demia quidem Parisiensi ita Aristoteles seculo XIV victoria potitus. eii,
717쪽
est, ut qui prius vel plane prohibebatur, vel summa tantum cum cautione legendus permittebatur, ita iam omnibus Commendaretur, vi sine eius lectione honores summos in philosophia consequi posset nenio. Cum enim anno CIICCCLxUI, Cardinales duo ex auctoritate Urbani V, Parisiensem academiam reformarent, et auctoritate summi pontificis 1 latuerent kr Puod scholares antequam ad determinandum in artrbus admittantur,
congrue sint in grammatica edocti, et doctrinale et Graecismum audiaverint, dummodo in studiis aut aliis locis, ubi grammaticam didie runt, dicti libri legantur. Item quod audiuerint interem artem t tam , librum topicorum potissime quoad quatuor libros, et libros elem chorum , priorum et posteriorum complete, ratam librum de anima in toto vel in parte. Item quod nullus admittatur, ad determinandum in artibus, nis ad minus fuerit studens Parisiis per duos annos, omni dispensatione interdicta. Item quod nullas admittatur ad licentiam in dicta facultate, nec in examine B. Mariae, nec in examine B. G nou ae, nisi ultra praedictos libros audiuerit Parisus uel in alio simio generali phascorum de generatione et corruptione de coelo et mundo, parva naturatia, videlicet libros de sensu et Iensato, de δε nno et via gilia, de memoria et reminiscentia, de longitudine et breuitate vitae, ι brum metaph cae , vel quod actu audiverit eundem, et quod aliquor
libros mathematicos audiuerit. Haec cum pontificia auctoritate iniungerentur, mirum non est, summo loco habitam suilla philosophiam Ariastotelicam. Plurimum hoc adiuvisse Thomae Aquinatis auctoritatem,
ex iis, quae supra iam diximus, facili colligi potest negotio. Qui enim
vivus effecerat, ut pontificiis constitUtionibus praeponeretur Arit Ioteles, hoc seculo ad summum in Ecclesia locum elatus Aristotelis quoque philosophiam non eκtollere non potuit. A Ioanne XII enim sanctorum albo adscriptus , tantique in Gallia habitus, ut dexterum eius brachium ab Vrbano V Carolo U muneris loco transmissum instar pretiosissimi thesauri, reciperetur , non potuit non Commendare philosophum, quem vivus summopere coluerat. Aegre id tulit lacultas theologica Parisiensis, quae cum aduersus Ioannem Monte num per Oratores libellum curiae Romanae offerret, in eo conquesta eli, S. Thomam in eas leges, quas a pontificibus statutas suisse supra diximus, peccasse. Μerentur excerpta
ex eo legi apud LAv No iv M , quia ex illis discimus, displicuisse the logis Parisiensibus, quod eius doctrina in multis innitatur auctoritat bus et rationibus philosophorum, et praecipue Peripateticorum e nquod in omnibus etiam arduissimis Mei articulis et Bumanam rationem transcendentibus ipse utatur dictis Aristotelis, et immisceat eius philosophiam doctrinae Mei. Hoc enim praebere, aiunt, occasionem errandi, cum ipsemet dicat, quod auctoritates philosophorum At argumenta
718쪽
νος PERIOD. II. PARS II. LIB. II. CAP. III. SECT. L
extranea doctrinae sacrae etc. Vcrum parum essepit querela fime imn isti ina, nec facultatis theologicae auctoritas summam, quam plerique de Thoma habebant, opinionem vincere potuit, sed Aristoteles publica
docentium voce praelectus, explieatus, commendatus est. Tandemetiuei quoque libri adiecti sunt; qui cum antea priuata tantum quorundam auctoritate praelegerentur, quod imprimis a Ioan ne Buridano factum, tandem anno CII CCCCLII, cum iussu Caroli MI, Guilesinus Totauit Iaeus Cardinalis academiam Parisiensem resormaret, publice quoque explicari iuss4, et philosophicorum honorum candidatis commendati sunt. Ille enim non priora tantum statuta renouando, lectionem librorum di Iecticorum, physicorum et metaphysicorum Aristotelis iniunxit titulorum Academicorum canditatis, sed et libros morales, specialiter librum ethicorum, quantum ad maiorem para em commendatiat, sperialius monens magisros, ut non permittant suos qbolares et baccatithrior ad rem tamen exhiberi, nisi sciuerint ipsos si sicienter in praedictis e se instructos ; et mandans quoqxe ut ibi scholares diligentius iniri Iant metaphasicasibus libris et moralibus addiscendis, alioquin in tentamine repellendi. Haec et alia lectu non iniucunda recitat LAUNotus Lapud ipsum, ne nimis prolixi simus, legenda. Similia in Germania, Italia, et Anglia obtinuisse, ex Academiarum statutis, et prosessionibus publicis constitutis manifestum est, et Pragensis, quaeque ah ea orta est, Lipsiensis academia demonstrant, quae ad haec nostra tempora philos phiae Peripateticae explicationem prosessoribus iniunxere publicis. Ita vero lactum, ut, quod reete PATRI Civs asseruit, innumerabilis esset Scholasticorum philosophorum Aristotelem suo peculiari modo sequentium numerus, et tanta esset Nailosophiae litigiosae contentio, ut usque ad rauim, immo non sine sudore et puluere, quin interdum non sine sanguine cruentisque manibus de hae philosophia disceptarent. Quod magnopere promouerunt sectae inter scholasticos ortae Nomin lium, Verbalium, Realium, Formalium, Thomistarum, Scotistarum, Occamistarum, de quibus in sequentilius dicendi erit loeus. Quibus cum se iunxissent resigiosi mendicantium ordines Dominici et Francisci patrocinio gloriati ', iique in cathedras quoque professorum inuolassent, magna vero hominum otiosorum esset turba, qua hac pseudo- philosophia audi ritatem sibi acquirere studebat, dici non potest . quantum orbis philosophicus, usque ad reformationis tempora philosophia hac Scholatii a repletus sit, tamque altera radices egerit, ut nec hodie ubique extirpari nactenus potuerit.
f. X. Non omitti plane hoc loco potest iuris pontificii compi Iatio a Gratiano Seculo duodecimo suscepta, qua canonici iuris studium publi
719쪽
ca tandem profestione theologiae et philosophiae iunetum plurimum phialosophiae incrementis obfuit. Historiam instituti, quod saniori philos
phiae tot nominibus inimicum suit, hoc loco exponere, esset extra oleas vagari. Facuim id luculenter a viris doctillimis, qui iuris canonici origi nes, fata et historiam enarrarunt, qui videndi'. Nos ea modo hic stricti ni notamus, quae ad nostrum institutum pertinent. Et ipsum quidem Gratianum ab ingenio et moribus laudat TRITHEMIus utrum vero in philosophia peritus fuerit, non indicat, parum vero in ca profecisse, ipsa haec Discordantium canonum concordia, quo titulo improbi lahoriS opus insignivit, satis loquitur. Cum enim nec arte ratiocinandi, et distinguendi vera a falsis, genuina a spuriis esset instructus, nec Vera morum princia pia iurisque omnis tum sacri, tum humani sontes intelligeret, exempla vero sibi proposuisset Burcardi et Iuonis Carnotcnsis collectiones, quas iudicii laude se non probare supra obseruauimus. facile ex eo collisi potest, philosophiae cum in consarcinando hoc opere nationem habuisse aut nullam plane, aut exiguam, eiusque praecepta non consuluisse. Mirum it que videri non debet, cum et Graecae linguae, et veteris disciplinae et philosophiae morum ignarum ad hoc opus accedentem, qUadrata nonnunquam miscuisse rotundis, ad libros apocryphos et supposititios recurrit se, decretales pontificum malae fidei pro genuiniis habuisse, sicque veterum me tem saepius peruertisse, et quae alia sunt, quae in hac iuris canonici compilatione iure solent reprehendi. Qui si sibi soli, vel sui similibus scripsisset,
Deile naeui hi, in seculo isto barbaro et ad eiusmodi negotia ineptosossent ferri condonarique. Sed malo sidere euenit, ut iam imperante riderico I. in cathedris docentium publica auctoritate ius nouum explicaretur, et Iurisprudentia Ecclesiastica ex his impuris lacunis a iuris professoribus traderetur. Id quod Parisiis ci Bononiae euenit, in quibus studiis, prout tum vocabantur, generalibus plerique, qui literis operam dabant, haerere diutius solebant. Nam non hoc iureconsultis solis relictum est, cumque iure ciuili coniunctum, et Decretistae Legistis sociati, unde utriusque iuris doctores enati sunt; sed cum pontifices vehementer huic instituto sauerent, eo quod potestati Ecclesiasticae mirum in modum sei
gidam suffunderet, philosophiae studiosi, qui theologiae operam dabant, huic quoque iuri canonico addiscendo diligentiam locauerunt suam. IAquod magno philosophiae damno factum est. Cum enim calx haec sine
arena non cohaereret, iudicium quoque adeo firmari eius lectione non potuit, ut magis obtunderetur. Cumque intra praeiudicioruin seges et sal sorum praeiudiciorum farrago animos occuparet, philosophiae semina inter tot lolia surgere non potuerunt, praecipue cum ius hoc canonicum cum theologia Scholastica ad eum tantum finem iunctum adhiberetur , ut hi V a rarchi
720쪽
etos PERIOD. IL PARS IL LIB. IL CAP. III. SECT. L
inrchiae Ecclesiasticae, reipublicae sacrae obtrusae, fundamenta confirm xentur , et sarta tectaque esset Romanae Curiae auctoritas. Maximum autem malum, quod ex iuris canonici studio, quale tunc temporis philos phiae et theologiae iungebatur, in philosophiam redundauit, est moralis doctrinae corruptio, cum eκ tam impuris maleque coniunctis lacunis nihil puri, quod ad mores pertinebat, potuerit derivari. Ita vero eκ hoc centone uescio quam sepientiam moralem consuisse se visi sibi sunt publici doctores, unde de meliori philosophia morali non dispiciebant. Nec alia krte caussa fuit, cur moralis philosophiae studium usque ad seculum XV medium ex academiis exularet, quo demum tempore morales Aristotelis libros praelectos fuisse, ex supra dictis repetendum est. Sed et alia inde pestis enata est, quae ipsum fere philosophiae iugulum petiit. Cum enim, qui triplex hoc monstrum, ius canonicum, et theologiam atque philos phiam Scholasticam miro inter se connubio copulauerant, summam cruditionem aequisiuisse libi viderentur, et magnas quoque utilitates inde caperent, atque auctoritatem pariter suam atque reditus augerent, tantopere hac sua potentia contra pnilosophiam abusi sunt, ut cum illa felici successu a magnis quibusdam viris emendari, et nitidiori vultu reduci coepisset, pugnis illi calcibusque reniterentur, ne nuditatis suae conspectus philoso. phiae opera publicaretur. Impossibile enim est, libere et cum ratione philosophantibus in his eruditionis falsae praesidiis acquiescere. Ne itaque vel auctoritas labefactaretur, vel imminuerentur diuitiae, quas in tria plici hoc studio sibi corraserant, oppugnanda suit philosophia elegantior, et terra mareque commouendum, ne qui se philosophiae vindices ostendebant, admitterentur. Hinc tantum irarum atque rabiei, ut serro ignique hi homines viros illos doctos persequerentur, qui manum Emenda dae philosophiae adhibuerunt. Teitem volumus historiam Vallae et Reuchia lini, quorum uterque quantas persecutiones ab hoo hominum genere pertulerit, in sequenti Tomo accurate explicabimus. Neque hodie quibusdam in locis, maκime in Hispania hanc fabulam ludi desiisse, nuper libere conquestus est eruditissimus Μ Aia Nsius φ. Verum de his alio loco. Haec vero sussicient, ut, quae fata philosophia a Sec. XII ad XV et renatas in eo literas habuerit, intelligamus. Iam ad ipsam philosophiae Scholasticae eiusque professorum historiam progredienda n eli.