장음표시 사용
701쪽
PHILOS. SEC. XII. VSQUE AD RENAT. LIT. 683
cium nobis valde esse suspectum, viderique nobis verisimillimum, Almaricum Realium hypothelibus innutritum talia docuisse, quae cum argumentum theologicum ab inuidia ductum accessisset, de luetis conseque tiis odiosiis tandem eam sormam acceperint, quam Gersonis verba depi gunt: licet fieri quoque potuerit, Vt discipuli eius, qui tanquam mali commatis homines apud LAVNoIUM depinguntur, incauta quaedam praeoeptoris dogmata pessime applicuerint, et ad nouos errores tradux
rint. Verum de his et similibus certi quid statui haud potest, eo quod
ipsius Almarici et sequacium scripta nobis defuit, et incerta sit aduers, riorum eum damnantium fides. Quod si tamen supponimus, vera esse, quae ipsi tribuuntur, cum nec impossibile, nec prorsus improbabile sit, Alinaricum prurientis ingenii curiositate mitigatum eiusmodi sibi de rerum omnium Origine systema metaphysicum fori nauisse, quale illi Gersonis verba tribuunt, altera iam nobis quaestio exsurgit; ex quo fonte hos errores Almaricus hauserit, utrum eκ philosophia Platonica an ex Aristotelica hos rivulos impuros in suae philosophiae lati landia dedux rit 3 Prius visum I A copo Tuo MAsio , viro veteris philosophiae peritis limo. Is enim obseruat eκ Hostiens, Almaricum errores Dos libro
cuiusdam Ioannis Scoti debere . illius puta, qui alias Erigena usurpatur , nouoque Gristiano seculo vivens Pseudo-Dionasum Areopagitam, cuius ipse magnus admirator fuit, primum latinis ate. donauit. Pseu δε- Dion iam autem Platonicum fuse, ne illos quidem negare, qui pro Germano habeant Areopagita. E e vero rusticam theologiam , cuius
antiqui mus scriptor iste Dion ius habetur, Platonicae philosophiae
traducem. Haec alibi' latius prosequitur, exponitque, quemadm dum paulo post, quam apud Latinos haec theologia sormulam artis a cepit, Almaricus ipsi atrox venenum staffuderit, Enthusiasini supra Plat nem praeco portentosus. Aliter tamen B. Io. FR. BVD DEUS , qui posteriorem sententiam amplexus, eκ philosophia Aristotelica hos err res Almarici derivandos esse contendit. Prouocat is, partiin ad testim
nium Rigordi , qui claris lime prodit; Libellas Aristotelis metaphusicos in nodo Paris in ideo damninos et uni tradendos iudicatos ese, quod non solum haeres Almarici sententiis obtilibus occasionem praebuerint,
sed et aliis nondum inuentis praebere possent: partim ad naturam systematis Platonici, quod materiam a Deo, ipso obseruante Thomasio, longius remouet, quam systemata reliquorum gentilium philosophorum omnia; partim ad errorem discipuli Almarici, Dauidis de Dinanto, qui Deum
dixit csse materiam primam, errore Peripatetico , non Platonico. N stra opinione, salua virorum celeberrimorum au toritate, quorum Cin
702쪽
ερο PERIOD. II. PARS II. LIB. II. CAP. III. SECT. L
res ob praestantissimam eruditionem merito veneramur, Uterque ex vero vidit aliquid, neuter verum omne detexit. Quod ut luculenter demonstremus, Lectori ea in memoriam reuocamus , quae supra de Ioannis
Scoti Erigenae 'philosophia prolixe disseruimus, ostendit nusque philosophum Britannum electo sibi enthusiastico philosopho Pseudo - Dionysio praeceptore, totum systema emanatiuum recepisse, adeoque eius principiis conuenienter docuisse, omnia esse ex Deo, cuncta ex eo emanasse, eueque in illum reditura, rcsque ideo omnes unum quid esse, non sensu
quidem Eleatico, Stoico , vcl Spinogistico, sed Alexandrino : Hoc astem sestema rationibus physiologiae Peripateticae accommodauisse, quod et ipsum hunc Enthusiasmum patitur, eo quod supremus motor in reliquas intelligentias modo ordineque subalterno, et mediante intelligentia ultima, quae intellectum uniuersalem hominum constituit, in ipsum humanum genus influxum habet, et intellectus humanus activus pars stillius intellectus uniuersalis eκ Deo progressa. Haec si supponimus, ut negari salua historiae philosophicae fide non possunt, non reiiciendum nobis esse videtur Hostiensis et Odonis Tusculani testimonium, asserentium , Almaricum ex libris Ioannis Scoti hos errores hausisse. Valde
in eo confirmamur, non modo horum testium auctoritate, sed quoque hulla Honorii III. P. M. ad quam supra iam prouocauimus. In ea enim
papa satis luculenter docet, Parisiensem episcopum, Mi Agni cauisse:
muentum esse quendam librum, aut periri is de naturae diuisione) tituletur, tot fatentem vermibus saereticae pravitatis, ut in prouinciali Senonensis archiepiscopus concilio iusto Dei iudicio eum reprobauerit; hunc autem librum claustrales nonnultas et scholasticos uiros si diose legere etc. Haec cum anno CII ccxxv scripta sint, facile imtelligi inde potest, episcopis et theologis Galliae ante hunc annum librum istum suspectum fuisse, et in isto concilio prouinciali, cui archiepiscopus Senonensis praesuit, tanquam sontem haereseos Almarici reiectum fuisse. Argumentum hoc historicum aliud confirmat, eκ ipsa libri Scoti inspectione desumtum , cuius verba cum superiori capite iam adduxerimus, nolumus actum agere, eaque heie iterum apponere, sed Lectorem rogamus, Ut ea mente reuoluat v legatque, clarissime enim parallelismum inter Scoti et Almarici placita deprehendet. Nec nos magnopere moratur , quod Buddeus venementer urget, philosophiam Platonis nimium materiam a Deo remouere, ut dici possit, omnia esse vel Deum vel ex Deo : Non enim hoc inficiamur, immo satemur, dum materiam Deo opponit coaequalem, non potuisse Platonem eam derivare eκ Deo: haec vero ad hunc locum proprie non pertinent, ubi non de primae Acad
miae placitis, sed de systemate Platonico - Aleκandrino sermo est, quod dualisticum Platonis systema in emanatiuum mutauit, ut inuictis rati nibus Tomo fecundo demonstratum est. Εκ hoc Alexandrino sonte autem et Dionysius ille personatus et Ioannes Scotus sua hauserunt, quibus
703쪽
PHILOS. SEC. XII. USQUE AD RI. NAT. LIT.
hus vetus Platonismus obiici haud potest. Cum autem et lemis et magni habitus sit iste laruatus scriptor inter Gallos, cur non dici queat Almaricum eiusque sequaces, si modo talia docuerunt, quae illis tri- . huuntur, ea ex his lacunis hausisse λ Neque tamen Peripateticam phil sophiam nihil ad hos errores incrustandos contulisse, itatuendum est,
quae praecisionibus mentalibus, ct abstractionibus metaphysicis eo te pore circa has nugas valde occupata erat. Exorta enim, obstetricante Rucelino, Nominalium secta, qui in contrariam partem transiuerant Reales eo potissimum contradictionis aestu abrepti delati sunt, ut eκ parte rei omnia esse unum dicerent, quamuis ex parte indiuiduorum variis accidentitas modificarentur. Hanc Gulielmi Campensis sente tiam fuisse, AEAE LARnvs clarissime prodit scribens : Frat in ea fiententia de communitate uniuersalium, ut eandem essentialiter rem totam simul singulis suis Desse adstrueret indiuiduis p quorum quidem nulla esset in essentia diuersitas sed sola multitudini accidentium v
rietas. Quae opinio an ipsi Aristoteli placuerit, vel an ex Eclectica schola ad Seholasticos peruenerit, hoc loco cupendere nihil resere, et difficulter ex ipsis Aristotelis scriptis definiri potest 3 illud vero certum, medio aeuo hoc doema pro genuino Peripatetico fuisse habitum, et, verisimiliter ex intellectu activo uniuersali ab Aristotelicis adinita ortum tuum accepisse. Posito enim hoc intellectu uniuersali; qui rerum omnium in se ideas complectitur, has quoque Omnes unum quoddam uniuersalo esse, et indiuiduis tantum applicari, ut intellectus cssentialiter unus cum singulis hominibuscommunicetur facile colligebant acutissimi philosophi. Haec citin Almaricus in scholis dialecticorum didicisset, istis principiis imbutus, lectis Seoti et Dionysii libris non potuit non statuere, omniacsse unam essentiam, ideas creare et Creari, cuneta redire in Deum, etc. cum haec, si non ratione ipsius systematis, ratione dogmatis tamen et τῆς φρασεως mire cum principiis Realium concinerent, et metaphysica Aristotelis frigidam his dogmatibus suffunderet. Εκ quibus satis luculenter constare putamus, et Platonismum Alexandrinum et Peripatetiaci sinum inter se iunctos hos errores gignere potuisse. Qui uterque licet mire differre videatur ab altero, notum tamen ex utriusque historia est, syncretismum Alexandrinum in Concordiam utrumque redigisse, lue
lento quoquc ex plo Thophaili didicimus, Arabes similem in modum Enthusiasmum Aegyptiacum et Platonicum cum physiologia Aristotelis coniunxisse. Ex his vero tertia, quae de Almarici erroribus agitari solet quaestio solui potest, utrum Spinoetae isto dogmate pheluserit λ quod praeter adductos cel. RE IMMANNUS quoque tuetur. In ea quaeiti De enim definienda ad illa recurrendum est, quae in superioribus prolixe satis de Enthus asino et Atheismo sectae Eclecticae itemque philosophiae Orientalis et Cabbalisticae diximus. Systema enim emanatiuum a Spiru S a noetisti
704쪽
s,st PERIOD. I, PARS II. LIB. II. CAΡ. III. SECT. I.
noetistico longe differt, aliudque hoc eorum unum et diuersum est ab Hio Eleatico, Stoico, spinoristico, quae tamen ipsa quoque inter se disserunt. Si enim Gersonis verba sine ulla haesitatione pro veris admittamus , patet tamen, effluxum et refluxum in Deum Alinari cum si tuisse, quod separationem, emanationem et egressum eκ Deo inuoluit, et a Spinoristica modificatione unius substantiae longe dissere, et Enthusiasmum magis gignit, atque deismum et quandam rerum omnium απι-ειωσιν quam Atheismum, quem multi, satis παχυλως loquentes, eum isto deismo confundunt. Ceterum viκ dubium esse videtur, quin Almaricus tam crudas sententias non astirmauerit, quaeque Gerson habet , ea ex ore potius aduersariorum, consequentiarum machinis eius placita aggredientium et confodientium hauserit, quam eκ ipsis eius scriptis collegerit. Suspicamurque Almaricum Realium panes sequendo, cum dicerent omnium rerum esse nullam in essentia diuersitatem, hanc essentiae unitatem ad Deum, fontem rerum omnium retulisse , sicque dixisse, quod Averroistae quoque dicere solebant, Abrahamum et Isa cum essentia non disser . His vero positis, magnopere credit,ile est, inuidiam plus valuisse in damnando Almerici errore, quam philosophiam. Realium enim doctrina, quamuis idem, quod Almericus , statueret, semper pro orthodoxa habita, et Nominalium placitis tanquam melior et purior praelata suit, Almericus damnatus est. Quem clerum sibi forte inuecti uis reddidisse insensum, ex crudelitate in eius corpus exemeita colligimus. Qui cum videret, quod RIGOR Dus ' testatur, Almericum sngulares assectare Opotheses, captata ex re occasione inuidiam in argumentum theologicum traduxit, ex quo Almericus haereticus fuisse conuictus est.
f. V. Almerici discipulus suit, et haereseos semina ab eo accepisse accusatus est DAVID DE DI NANTO, cuius errores libro
que Una cum praeceptore in concilio Parisiensi damnatos et exustos fuisse testatur CAESARI US HEIsTER BACENS is de cuius errori-hus ipsi tributis praeter veteres susu a FABRICIO F nominatoS recenistiores historiae Ecclesiasticae scriptores et nostra aetate THOMASIUS B vD DEUS', RE IMMANNUS , videndi, qui plures nominant. Nos
ad eum errorem potissimum respicimus, qui ad philos hicam historiam
pertinet. Hunc in eo historici ponunt, quod di κerit: Deum esse materiam primam, siue omnia esse Vnum in materia. Habuisse eum hunc errorem ab Nexandro quodam Epicureo, nonnulli tradunt laudati Tuo M Asio inter quos ALBER Tvs MAGNvs. hunc Alexandri
705쪽
PHILOS. SEC. XII. USQUE AD RENAT. LIT. 693
errorem ita enarrat : Fuit Alexander Epicureus quidam philosophus, qui Deum esse dixit materiam, vel non esse extra ipsam, et omnia essentialiter esse Deum, et formas esse accidentia imaginata, et non habere veram entitatem, et ideo dixit, omnia idem esse: Et hune Deum vocavit aliquando Iouem, aliquando autem Palladem, et alia
quando Apollinem, et formas esse peplum Pasiadis et vestem Iouis, et neminem Iapientum dixit ad plenum posse reuelare occulta sub pepurilladis, et sub vesti Iouis. Ex his duplex de Dinantii opinione quaestio exoritur, una de mente Dinantii, altera de origine huius erroris.
Et quod ad priorem quaestionem attinet, eκ dogmate Almarici de discipuli quoque opinione iudicium fieri potest. Quemadmodum enim ille
rerum omnium sontem Deum constituendo, ex aeterna hac essentiaruinorigine rerum omnium naturam deriuauit, et ad realitatem essentiae
unam, quam Reales tuebantur, applicuit: ita materiam quoque Omnem in Deo esse, exque Dco ortam et ab eo sormam accipere, inque eum redituram quoque esse Dinantius codem sensu aradidit. Quamuis enim Almaricus sinem esse rerum omnium diceret, discipuli formam, et Dinantius materiam, dicerent, recte tamen obseruatum IACOso T Η M As Io , nec finem, nec formam Almarici abludere a materia Dinantii, sed idem inn itis. Finem enim Deum rebus omnibus dabat Almaricus, quod omnia ex Deo orirentur, et formam quoque ab eo acciperent, adeoque tandem in eum tanquam sontem suum reditura essent, id quod crassiori vocabulo materiam Dinantius vocavit. Quae cum eκ systemate emanatiuo facile intelligi queant, quod inter creationem ex nihilo et systema dualisticum medium ita tenuit, ut Deum rerum omnium m teriam faceret, prolixa heic explicatione opus haud habent. Vnde vero hunc errorem Dinantius hauserit, superuacaneam quaestionem esse putamus, si verum est, Hisse eum Almarici discipulum ; eκ eo enim facile intelligitur, Alexandrino-Platonicam philosophiam hos thesauros Dinantio suppeditavisse. Ipse enim Almaricus finem remm Deum ponendo, id est extremum, in quod omnia redeant, communem rerum omnium υλην, licet clegantius tectiusque, in Deo posuit. Nec obstat, in concilio Parisiensi Dinantii quoque errorem, tanquam ex Aristotelica phil sophia enatum damnatum fuisse. Id enim omnino concedimus, cum ipsam materiae primae vocem Dinantius ab Aristotcle acceperit, et en eius metaphysica transsumserit. Is enim cum praecisione mentali usus, ab omni corporis assectione, quantitate et qualitate materiam primam rein mouisset, sicque summam ei simplicitatem tribuisset, eam autem subi
Mum esse rerum Omnium, et ante cimnia existere, et eκ eo cuncta fieri,
et omnes recipere formas dixisset, solam notionem subiecti ex qlio, abstractione quadam considerans, sicque principium aliquod imaginarium introducens, quod nullibi, nisi in suomet ingenio existeret; philosophi
706쪽
ερι PERIOD: II. PARS R. LIB. II. CAP. III. SECT. I.
medii aeui philosophum subtilem non satis assecuti, quid materia prima
esset, non intelligebant. Dinantius autem cum ex systemate Alexandrino a praeceptore didicisset, ipsam quoque rerum omnium ἴλην, formasque eius ex Deo prodiisse, ratus simplicitatem ab Omni corporis assectione se cretam nonnisi Deo tribui poste, cunctatus haud est, Deum materiam primam dicere. Ex quo patet, Crassas quae eX idea materiae exsurgunt, notiones Dinantium Deo non tribuisse, sed metaphylica quatiam ratione, non modo ut caussam efficientem, sed et Ut subiectum, ex quo res omnes
oriantur, considerasse. Ex quo intelligi iam potest, Atheismuin Dinaniatio alio sensu modoque obiici non posse, quam solet Alexandrinae philosophiae fieri, de quo suo loco dictum. Aliter quidem statuendum esset, si Dinantius eam opinionem lauisset, quam Alexandrum Epicureum tenuisse ait Albertus M. Sed nulla prorsus ea in re est Alberti auctoritas, qui quamuis pro sui temporis conditione, ingenio sitis magno emi nuerit, ignarus tamen in historia philosophica hospes fuit, et imprimis in historia philosophiae Epicureae misere e cutiit. Qui enim in tr. de immortalitate animae, Hesiodum, Atalium vel Achalium, Cecinnatia, vel Tettianum, et Isaacum lsraelitam nobis fingit Epicureos vetus istimo , ut obseruatum ΡΕΤ o GASSENDos, Vel Platonem, Speusippum, S cratem, Pythagoram Stoae adscribit, lacile quoque Aliodrum Epicureum philosophum fingere potuit. Nec Alexandrum irin Epicureum, quem loquentem in conuiuio philosophico introducit PLvTAR Rus r, huc trahendum esse putamus. Esse enim haec nomina Plutarchi pler que ficta, nec veros philosophos referre, suo Ioco monuimus, sane in Epicureae philosophiae historia Alexander nullus memoratur. Quam vero Albertus dedit huius Alexandri opinionis delineationem, non Epicuri hortum, sed Zenonis porticum sapere, Graecae philosophiae intelligentes
non ignorant. Haec eni in et Deum essentialiter omnia esse, siue totum illud, quod videmus, quodque omnia comprehendit, statuit, et hunc Deum mox Iouem, mox Apollinem, mOX Palladem appellauit per partes mundi euntem, et formas eκ eo oriri asseruit, vel in eo potius comprehendi praecepit. Quod virum, persectum sapiat Athei sinum, quod vult THOMAsius Φ, hoc loco disquiri non potest, et Tomo primo lucule ter est expositum, sed Epicureo systemati tribui plane non' debet. Id
enim Deum ex mundo relegatum in intermundiis collocauit, nec mat ela, siue atomi Deus dictae sunt, quamuis ad atomos rerumque materiem, voce tamen hac longe aliter accepta, ac in Lyceo et Porticu fiebat omnem rerum figuram, sormam, essentiam et conformationem retulerit, statueritque formas non essentialem quandam disserentiam inuehere , sed eκ sola particularum dispositione vatia Oriri, nec habere veram entitatem.
Quae magnam quidem cum his assinitatem habere videntur, quae Alexandro Albertus M. tribuit, reuera tamen longe ab eo systemate disse
707쪽
PHILOS. SEC. XII. USQUE AD RENAT. LIT.
runt, quod omnia essentialiter esse inuin, siue materiam esse Deum statuit, a qua voce ipsi Stoici abhorruerunt, qui materiam Deo opposuerunti Facile itaque nobis persuademus, Albertum systemata confudisse. 3. VI. obviam eundum esse huic malo mature viderunt Ecclesiarum antistites, et de remedio cogitandum sumaminandumque vaesanum phil sophiae impurae studium censuerunt. Factum id ineunte seculo XIlI, a. quo congregati Parisiis Galliae praesules de damnandis nouae philos phiis erroribus consultarunt, et Almerici atque Dinantii opiniones proscripserunt, librosque Aristotelis physicos et metaphysicos legi prohibuerunt, in supra probatum. Confirmata in Almericum sententia in conci
lio Lateranensi ab Innocentio III coacto In synodo Parisiensi tertia a
tem , a Roberto Corceone , pontificis maximi legato , cui in mandatis datum erat, ut Parisiensem academiam meliorem in ordinem reduceret, naturalis et transcendentalis Aristotelis philosophia et scripta nouo ma
dato vetita, cuius argumentum exhibet L AVNo Ius , qui videndus. Parum tamen ita promotum, nec mali liuius radices extirpatae sunt. C, Sed amm it Hius caussa quaerenda est partim in praua cleri eas constitutiones urgentis et suggerentis animi dispositione, et inuidia erga prosessores philosophiae nouae, partim in humani ingenii iuriuria. Cum enim, rqui nouum philosophandi genus receperant, viderent, odio et affectu indigno cuncta agi, non de veritate, sed de glossa et commodo doctorum idisputari, rati, magno supercilio hos canones synodorum contemnebant, et ingenio luxurianti eo magis habenas laκabant, quo magis in contraria ruere solet hominum curiossitas inter lictis eiusmodi sumaminata. Ita vero subtilitatis amor indies crescens non potuit non Aristotelicam philosophiam quotidie magis Commendare, donec tandem circa finem seculi, Thoma Aquinate sua auctoritate potissimum obstetricante, victoria potita
triumphos ageret, ut in sequentibus dicemus. Neque tamen intermis Misatum et
runt viri docti grauesque philosophiae obicem ponere, quam rebus E clesiae vehementer obitare credebanti, nondum perspicientes, quem usum praestare queat auctoritati ecclesiasticae, ut postea apparuit. Hinc non tantum synodorum statutis grauissime inAristotelicam philosophiam inuecti sunt, sed et magnis vocibus eam ubi modo poterant, condemnauerunt. In qua arena magnopere desudauit Bemardus , acris philosophiae insectator, qui eo nomine valde Ahaelardum persecutus est, ut infra dicemus.
Idem alii quoque susceperunt, inter quos memorabilis est Gu ALTE Rus prior S. victoris, qui librum eo tempore scripsit contra manifestas et damnatas etiam in conciliis haereses, quas sophistae Abaelardus, Lombardus, Petrus Pictavinus et Gilbertus Porretanus libris sententiarum suarum acuunt, limant, roborant. Lectu digna sunt, quae ex isto libro excerpsit LAUNO Ius , eκ iis enim luculenter patet, quam insensi plerique
708쪽
696 PERIOD. IL PARS II. LIB. II. CAP. III. SECT. I.
que professores philosophiae Aristoteli suerint, decurrente, quo hic Gualterus vixit, seculo XII. Inter alia haec conqueritur: Dial Erici, quorum Aristoteles princeps est, Iolent argumentationum reria tendere, et Dagam rhetoricae libertatem et Isiogisnorum spineta concludere. Hi ergo
in eo totos dies et noctes terunt, vI interrogent et respondeant, vel dent propostiones , vel accipiant, offumant, a Ment, atque concludant. Et ' hue eos quoque referendos esse putamus, quos Aristotelis opera carpere indignatur Io. SARIS BL RIENSIS Alia, ne nimii simus, praete mittimus. Parum haec rem promouisse ex distis manifestum est; non enim ea medicina parabatur, quam malum requirebat, ct ipsa morbi ii
doles flagitabat, eo quod infelix illud lolium, quod agrum DEI corruperat, infaustam puta commiXtionem principiorum rationis et reuelationis, non intelligebant ', et ipsam philosophiam Oondemnando adue sarios
Q Metalog. L. Iv. c. 24. P 9zς. . . o) Clausas huius inali perquirentibus partim intellectus, partim voluntas doctorum scholas iis eorum set. Xll. immo seculorum quoque X et xl.
quibus huie maloeus iam praelus alia supra euiciis mus . Meusandus em videb tur. Magna enim tune temporis regnabat ignorantia verae philosophiae . quae non potuit nun rationis usum ferea innem eorrumpere . eum quid esset philosophia.
quaeque illi principia debeantur, qui limites sint
ponendi. a plerisque ignoraretur. ita liablato discernendi iudicandique signo atque inllemnentia, mirum non erat . ingens oriri errorem atque praeiudieiorum chaos, cum nun esset . quod hane
eonius onem satis et distinctis ratiociniis tolleret. Ualde malum hoc auxit praeiudicium auctoritatis. qua Augustinum atque Damascenum. quorum ille in Oeeidente. hie in oriente prima huius mali undamenta posuit) prosequelarantur. Eo enim praeiudidio impediti ine exemine hane de rebus dititim di Giendi, et rationis atque reuelationis principia mileendi consuetudi diem ad inittebant. et in tabantur. Q od eo magia suscipiebant. quo magis sine cortice nauare , et suo potius quam alieno lumine uti ingenii sui paupertate impediebamur. Satis haee grauia fuisse mala nemo non intelligiti a ellit autem praua voluntatis eonditio. gloriae magis. inaudiae, odio. emo. lumentoque . quam veritati litare eupientis. Nagna enim hoc tempore laus erat. de summis fidei mysteriis insolito disputare dialecticae artis aeumine. Noe qui valebant et discipulorum nurneio superbiebant. et per ora vit sim volitabant, et magnis laudibus extollebantur. Cumque summie esiae π έ χοι viderentur subtilitas illa araneorum telis similis in ipsas episcopatuum et abba. tiarum di nitates introducta . et his axiomatibus et honoribus atque emolumentis ditata et muneribus his assecta est. Cuius egre tum exemplum infra
suppeditabit Abaelardi historia. plur)i dabunt hi graphiae Seholasticorum in sequentibus enarranis dae. An . quaeso. rebus ita stantibus possibile erat, infaustum pseudophilosophiae sidus, quod tot eommodis affulgehat. negligi eontemnique . et
non potius velut instrumentum. gloriae. proin tionis . opum honorumque ex eo li strenue recipi-que 3 Cum autem tandem viderent, oui aratae Romanae se totos dederant . quanta in e praesi. dia illi. enasterentur, et quae fundamentis atque firmamenta capere ponet superstitio. patentii useam amplexibus receperunt , et pro nauata hae opera ditistinis inuneium et dignitatum reditibus aucti. in De stadio impigei mine per edierunt. Et ita iuncta ambitioni. voluptati, auati diae praeiu-dieia auctoritatis. obsequii, iungulae . superstitio. nis et similia. v. lut imber foecundus laetissmesurgenti solio vires addiderunt expectatione in a. iores. Maxime veto imprudens pro religione. vel superltitione potius late tune gratante relus plurimum ad hoe monstrum alendum augendumque valuit. Valde enim philosoplita haee erilii. ea ad evastitandos aduersarios quique a recepta e e rina abire videbantur, faciebat. largamque pin-inimbat victorismi cuius iam exemplum in eon. trouersia Berengarii dederat Lansraneus. His vero armis cum ea dogmata egregie de sendi posse appareret. quae commodum hominum Ecclesiasti. eotum introduκerat . quale transsubstantiationis dogma est. diei non potest, quanto studio in hanc philosophiam eontentiosam doctores Melesiastici incubuerint, quo quisque enim in hoe eampo erutexere itatior, eo maior et shi et alii a vid/batur theologus. Et ne lema malorum deesset. adiuuit pseudophilosophia ea principia. quae carni trata erant . eaque mire Promouit de senditque . quod integras ei hominum eohortes conciliauit. Exemplum dabit Semia Pelaetianismi circa hoe aeuum in Eeelusa triumphantis iustoria, qui invenustus eistus a philosophia scholasti ea. si non ex elusus cerista insigniter promotus est. Haec et alaa, de quibus in sequentibus uicendi erit occasio. nee intellig. bant . nee emendare nouerant, qui suminis E eis etesiae rebus praeerant, immo manus ipsi dat antipestemque in Ecoesiam admittebant, pavetque illi exetissis, qui in synod:s iuxti labantur, Mulos neminia petiebant, omnitius contentia riuulos o
709쪽
PHILOS. SEC. XII. USQUE AD RENAT. LIT. 69
sarios magis ira et indignatione accendebant, quam ad sanam mentem reuocabant, credentes, eos Oculos sibi eripere , iugoque ignorantiae collum subiicere velle; quod imprimis praeposteram Bernardi vehementiam effecisse, horum temporum historia testatur. f. VII. Ex his itaque, quas adduximus caussis facile fuit Aristoteli Dinom/ὴ anon obstantibus his impedimentiscopul cxtollere, et, quae modo nata fuit, philosophiae scholasticae amplissimas vires acquirere. Factum inde est, ut, cum Aristotclis dialectica genio huius seculi valde arrideret, prohibitis rara m i. m. libris physicis et metaphylicis, dialectici tamen permitterentur. Robemti Corceonis enim, in reforinatione scholae Parisiensis occupati, ordinatione cautum ', ut ordinaria lectione libri dialectici Hristotelis lG
gantur, libri autem AristoIelis metaphraici et de naturali philosophia,
jummaeque ex Iis confectae, doctrinaque Dinantii et Almarici haereticorum et Mouricii Hi Dant a nemine discatur lexaturque , quae sub excommunicationis poena sancte obseruanda iniunxit cardinalis. Sed et hoc simul cautum ς ne quis ad audiendam ricistotelis dialecticam admitter Iur , qvi non sex annos artium praecepta prius haust ei. Qua ratione veteribus professoribus de frequentia uditorum prospiciebatur, cauebaturque, ne quod toties sactum erat, prae Aristotelicae dialecticae cupiaditate vacua starent eorum acroateria, eosque studiosa iuuentus desereret. Neque sic tamen motus, quos noua philosophia ciebat, sopiri in acad
mia Parisiensi potuerunt, philosophiam Aristoteli eam paulo post ad sa
croruni dogmatum explicationem transserente Simone Tornacensi , qui aliis Thuruatus dicitur, et suo tempore dialecticae subtilitatis laude ins rior suit sere nemini ε. Testem damus HENRICVM GANDAvENfE M , ita de co scribentem: Simon Tornaci oriundus ex dialectico Dbrili mo immo omnium liberalium artium fere sui temporis peritissimo, theologicae etiam scholae Parisiis cathedram meruit ascendere magistra-Ienu, in qua plurimos habuit auditores. Et his, ad duetis libris eius, ad
dit: Sed dum nimis et in hoc et in aliis scriptis suis Aristotelein sequitur,
a nonnullis modernis haereseos arquitur. Paria habet TRITHEMius
qui videndus. Grauis limam suisse , quam hoe studio Aristotelico sibi Conflauit inuidiam, ex co intelligi potest, quod inter perditis limos summi
numinis holies, publica quoque Nemesis diuinae ultione punitos reserrisoleat,st Visse sontibus neglectis. Tandem qPod euriositas et humani ingenii subtilitas excogita. Derat . laterum hierarchiae eeeleoiulieae la Ouine l. qtio non potuit non vehementer ama ri e re mendirique. Certatim iraque viri Min- rei. quique melius reliquis sipere vigebantiar icho. iiiii ea n phis, pilimn et theolog .m docuerunt, et Paulo non modo Aristotelem iunxerunt. sed hune quoque illius ennitituerunt interpretem. inimo iudicein. Q od malum vites eundo aequirens, nurnm in modum adoleuit , et ex
adolestentia ad virilitatem progressum innumeraseeelesiae e amitates excitauit. Qua de re tamen cuni annales et elefiat iei plurima specimina exhibesiit. inpra. semia plura non audiretis. infra. ubi
de ipsa scholastica philosophia disserendum est, plu
710쪽
698 PERIOD. II. PARS II. LIB. II. CAP. III. SECT. Lsoleat qua de re vel fabula potius cum infra commodior dipendi locus susrit, heic, ne nimis longe a via diuertamur, nihil addimus. Cum itaque Aristotclem eiici non posse cernerent, et plerique in hac academia necessitate coacti hanc philosophiain distere coepissent, ipsa quoque libri Aristotelis physici tandem permissi sunt, cautione modo adiecta, ut prius
examinarentur, et purgarentur . Factum hoc esse anno CII c c x x x Ieκ bulla Gregorii IX constat, qua iubetur, vi magistri artium vnam i ctionem de Prisiano, et unam post allam ordinarie semper legant, et liabris illis naturalibus, qui in concilio prouinciali ex cena Arentia prohibiti fuere Parisiis , non utantur, qxousque examinati fuerant, et ab omni errorum suspicione purgati. Magistri vero et scholares theologiae infacultate, quam protenIur, δε fluctant laudabiliter exercere: nec
philosophos se ostentent, se at agant feri theodi lacti, neu loquantur in lingua populi, linguam Hebraeam cum asotica confundentes , sed de illis tantum in scholis quaestionibus disputent, quae per libros theologicos et
sanctorum patrum tractatus Patrant terminari L Haec Gregorius, ut eu tablini Parisiensis codicibus raefert Io. LAVNO IV s Concem hune in modum libris Aristotelis metaphysis, facile colligere licet, dialecticorum diu iam permissorum sum in suisse auctoritatem, denuo nemo dubitabit, qui Io. SARISBERIEN sis Metalogicum legerit, in quo dialecticam Peripateticam contra quendam Cornificium magnis conatibus defendit. Et hac quidem ratione post longum certamen vicit in Gallia Aristoteles. h.m1- is f. VIII. In aliis Europae regionibus tantas iras philosophantium Angli , gregi non excitauit Aristoteles, sed apertis amplevibus exceptus et , sine φ quod prius iam non pmrsus suisset ignotus, nec tot lites et con tentiones ex eius Iectione Euent exortae. Exemplum esse potest Anglia, in qua seculo XII magna auiditate Aristoteles lectus est, ut vel ex solo Ioannis Parui exemplo disci potest , exque loco Baconi supra allegato constat. In Germania autem et Italia Aristotelem philosophantium usu vulgauit cura Friderici II imperatoris; is enim cum et ipse esset literati se
simus, et summus eruditorum patronus, plurima musarum domicilia vel recens condidit, vel renouauit, inque priorem splendorem restituit; et ut melioris literaturae volumina a studiolis euolui possent, eκ Graeco et Arabico idiomate praeter non pauca Galeni et aliorum medicorum, astro- ν--μL minorumque Aristotelis quoque opera verti curauit. Rem in philosophiae historia notatu dignissimam PETRI DE VINEIs I verbis, nomi- ne imperatoris de ea cura disserentis, quam nostris , malumus eXPOnere,
viarum, praeeipue Lombardi, anator deprehenda me tutu assulendorum dictorum patrum ipsusoue cripturae, quin sinum, postquam Thomae et