장음표시 사용
691쪽
PHILOS. SEC. XII. USQUE AD RENAT. LIT. Q
ta Graeci sermonis ignorantia ab eo desumebant, ita patrum allegationi hus miscebant et turbabant, ut, quid philosophicum tit, quid ecclesiali, cum vix dignoscas. J cstem volumus iterum Io. SΑRis BERIEN - fg MI , cuius eruditio hoc seculo prae reliquis eminuit, qui praeter gen tiles scriptores ad Albericum Rhemensem, Alcvinum, Ambrosium, Amselmum, Augustinum, Bedam, Bemardum Carnotensem, Boethium, Cassiodorum. Gilbertum Pictaviensem, Guillelmum de Campellis, Hugonem de S. Victore, Isidorum, Victorinum aliosque huius generis prouocat. Et tamen ita sibi sobrietatem ca in re seruasse visus est, ut graui indignatione in compilatores seculi sui inuehat: Compilaut omnJm opiniones, et ea, quae etiam a vilissimis dicta Dei scripta sunt, ab inopia iudicii scribunt et referunt. Tanta est opinionum oppositionumque congeries , ut vix o nota ele possit auctori. Fuerunt quoque hoc leculo multi, quibus Aristotelis nomen , quod scriptorum seculi IV, V et VI auctoritas commendauerat , Valde erat exosum , quique philosophum nec leetum , nec intellectum vehementer carpebant. Id quod iterum ex S A R I s B Ε-R ENs I discimus, qui singulari capite in Metalogico ς, de his, qui Aristotelis opera carpunt, agit. Qui locus cum satis luculenter nos doceat, quae Aristotelis senum inualescentis auetoritas decurrente seculo XII fuerit, inspici meretur. Scribit enim inter alia: Satis ergo mirari non postum, quid mentis habeant, si quid tamen habent qui haec Aristotelis opera carpunt, quae utique non exponere propositum fuerat, sed laudare - - Puidam auditores magistri Roberti de Meliduno librum hunc fere inutilem esse calumniantur. Alii detrahunt categoriis, unde in commendatione emrum diutius moratus sum. In sequentibus quoque contra eos insurgit, qui veterum fauore potiores Aristotelis libros excludunt; Boethio sore solo contenti, quorum palam esse, ait, omnibus usque ad miserati nem imperfectionem, qui in solo Boethio tempus et rem consumserunt, ut fere nihil sciant. Et tamen protestatur : Arsotelem non ubique
plane aut fui e , aut dixisse, vi secrosianctum sit, quicquid scripserit:
nam in plaribus ait, obtinente ratione et auctoritate mei conuinti emrasso, siquidem non modo studio m quemlibet, sed et Deum ipsum praua posse committere. dicat; item, prouidentiam Dei usque ad regionem ranae progredi dissileatur, et, ut divinationem tollat praenoscentiamque futurorum, asserat inferiora non regi per diuinae decreta prouidentiae, nec angelorum prodesse opem, aut daemonum in his, aut in futuris aliquam esse perspiciensiam. Esse et multos errores eius, qui inscripturis tam ethnicis quam Melibus possint inveniri; verum in logica parem habuisse non legi. Inde sic eum accipiendum esse, ut ad promouendos iuuenes adgravioris philosophiae insituta doctor sit non morum, sed disceptationum. Ex quo loco memorabili discimus, innotuisse S risberiensis aetate scripta Aristotelis logica, et se acutioribus non sine magna
692쪽
sso PERIOD. II. PARS II. LIB. II. CAP. III. SECT. I.
gna indignatione ceterae philosophantium turbae commendauisse, eo quod genio seduli disceptationibus fauenti inseruire Viderentur, et ornatior esset dialecti eae Aristotelicae ratio, quam illius, quae Augustino tribueb
tur: abhorruisse autern eam aetatein a sequentium seculorum 'Λρι τοτελ
μοι Aec vitio, et displicuisse ei errores eius metaphysicos et ethicos, licet haud obscure pateat, eos non eX ipsorum scriptorum Aristotelis, quae tum nondum in vulgus edita erant, metaphysicorum lectione innotuisse, sed eκ censuris scriptorum gentilium et Christitanorum tantum fuisse notos. Alia seculi huius monumcnta idem testantur, et quam hostiliter complures contra Aristotelis dialecticam signa mouerint docent. Qua de re legenda sunt, quae de litibus ob Aristotelis philosophiam in academia Parisiiensi obortis attulit IO. LAUNO IVR- . Exempla eius rei in sequentibus occurrent invitis Abaelardi, Gilbelli Porretani, Petri Lombardi, Petri Pictauini aliorumque, qui haereseos accusabantur ob nimium Aristotelis amorem, quo seducti eius errores in theologiam inusvisse videbantur. Maxime vero contemtus Aristotelis patuit in Abaela
di controuersia, in qua Bernardus, vehementi zelo in philosophiam Aristotelis insurrexit, et passim odium hoc suum serente occasione prodidit, et id sibi gloriae duxit, quod Aristotelis versutias non intelligeret. Et visitas, dialecticam eius virum grauissimum, sed assectui nimis indulgentem, petere ecce quam mire philosophum sugillet : Solus se de fila virgine nascitur, et uirginis uterum nouo et sugulari partu diui
nitas humana sigillat. Vbi nunc Aristotelicae subtilitatis facunda quidem , sed infoecunda loquacitas p Si p perit, cum viro concubuit, velis,
nolit, uertitur in habitum priuatio, nec adstringitur dialecticis termianis omnium terminator, ad cuius imperium perit n itura, dis besecit coinu rudo. Alia huius generis pastini occurrentia, breuitatis caussa praetem
Diatur ZM. f. ll. Fecit tamen seculi huius, quo summo studio in dialecticas
Pera atraic- velitationes serebatur, amor, magnaque quam de subtilitatibus, quae illis iungi solebant, metaphysicis conceperant Opinio, gloriae, quam ea rem/n issem consequebantur stimulo nutrita, ut ubique uialectica strepere vocemque Mem, attollere garrulam inciperet, pallinaque nouae Oholae surgerent, quarum summa cura suit, dialecticae praecepta tradere, et iis ducibus magnis clamoribus disputationes instilucre. Suscepisse se hoc latetur Ahae lardus tanto seruore, ut cum ad Castrum Corbolis, Parisiacae urbi vicinum scholas Iuas Iranstulisset, ut inde crebriores disputationis afutitus, haec daret contra aduersarium opportunitas , ex immoderata studii inictione correptus infirmitate cogeretur repatriore, quaesivis tamen ardentius ab illis, quos dialecticia follicitabar doctrina. Insude praeceptore suo Gulielmo refert, eum induto habitu monastico in ipso quoque mona iterio, ad quod se religionis causa contulisset, stat m
693쪽
ΡHILO S. SEC. XII. USQUE AD RENAT. LI I.
more solito publicas exercuisse scholas et disputationes dialecticas Deque ter institutile. Caussam eius rei perquirenti duo momenta occurrunt, quae magnum habuisse in eam inquXum latendum est. Vnum Saracenim philoiophia suppeditauit, quae tum temporis in Ilispania quoque storebat. Hanc inter barbaras gentes excoli laudarique, hanc a Itidaeis quoque inter hos populos habitantibus non sine glordi disci, ingenia paulo Iiberiora, cultumque animi non prorsus negligentia videbant, inter suos autem contemni indignabantur ; certe quam exiguo laudita ex sterilibus rivulis philosophia hauriretur, nullo fere negotio intelligebant. Vt itaque et sibi meliora pascua quaererent, et aliorum quoque conatus tuta rent, ad Saracenos profecti sunt, et linguam Arabicam didicerunt, le-etisque libris philosophicis. quos inter Arabes tum magno numero Viguisse, et Aristotelis philosophiam explicuisse, in historia philosophiae Sa. racenicae tradidimus, Peripateticam quoque philosophiam assecuti sunt; eam vero susceptis versionibus hominibus occidentalibus commendare sunt aggressi. Cuius quidem negotii suscipiendi seculo XI ad finem properante meo sis con- oecasionem suppeditavit CONSTANTINUS AFER, monachus Castinensis, cui, nisi sallimur, primo versiones librorum philosophicorum :um Arabis.
Arabicorum debemus. Is, narrante PETRO DIACONO in Auctarto
ad I co Nis Chronicon Cassinens egre res e Carthagine, de qua oriundus erat, Babloniam petiit, in qua grammaticam, dialecticam, geometrium , arithmeticam, maIhematicam, Astronomiam, nec non et ph fi- eam Chaldaeorum, Arabum, Perfarum, Saracenorum, Aeraptiorum ac Indorum plenissime eruditus es. Completis autem in edistendis istiusmodi studiis triginta et novem annorum curriculis, ad Africam reuersus es. Puem cum vidisent Assiri, ita ad plenum omnium gentium sudiis eruditum , cogitauerunt occidere eum. Puod Consantinus agnoscens, clam navem in rufius, Salernum aduenit, ibique sub specie inopis alia quamdiu la vis. Deinde a fratre regis Babloniorum, qui tunc eo advenerat , astultus, ac in magna honorificensia apud Robertum ducem habitus est. Haec Petrus, qui in libro qnoque de viris sitastribus Cassine i-
sbus, cum philosophicis studiis plenissime eruditum Orientis et Occidentis
magis in novumque effulgentem Hippocralem Vocat, ut laudes TRITH Mil ' et ARNO L DI VIONI s ' taceamus, qui hus plerique ex recentioribus succinunt, qui res eius tetigerunt. Casianense vero monasterium ingressus, ct a Desilerio abbate e lubentissime exceptus , ad transferendos Optimos ex linguis Orientalibus libros se magna cura aecinxit. Hebraeam enim, Syram, Chaldaicam, Graecam, Latinam, Italicam, Persi-
L. III. e. 3s. T. IV. Seripi. Ital. a praestantissimo Nuratoria edit tum pag. 4 s. eadein repetit Pa x x v a de iiiiistr. vitis Cassin. c. M. P. 18 . Bibl. eccles i. A. Fabricii.mὶ Hine scholae Salernitanae auctor praeei puus haberi solet. vid. Co N N a. Antiqq.
p) is vi tot Ili. P. R. postea fuit.
694쪽
ερα PERIOD. II. PARS II. LIB. II. CAP. III. SECT. I.
cam, Arabicam, Aegyptiacam, Aethiopicam et Indicam linguam diseere curauisse, lacile credi potest Io. BAPTISTAE MARO M. Qitam uis autem plerique, quos vertit, libri, medici suerint, unde a scriptoribus historiae literariae Medicinae negligi non solet . sunt tamen quaedam, quae ad philosophiam quoque siectant. Disputationem enim Platonis et Hippocratis in jententiis eum scripsisse testatur P E T st v s D r A c o N v s et libros de dogmatibus Hippocratis et Platonis se vidisse testatur Symphorianus Champerius. Extat etiam inter eius opera , de animae et spiritus distriamine, itemque de incantationibus epistola, et alia, ex quibus patet, Constantinum philosophiam quoque non neglexisse. Hic vero cum ad solam physicam et rem medicam respexisset, paucis eo seculo , quod dialecticum fuisse iupra probauimus, placere potuit. Accensum tamen vir rum quorundam doctorum studium , ut quod inter suos non inuenie-hant, apud Arabes quaererent. Inter quos, praecipue circa finem seculi XI, mathematicarum disciplinarum amore exili mulatus, DANIEL a villa natali M O R L EI in Norsolcia Angliae, Mori eius, vel Monlegus dictus, post frequentatas oxoniensem et Parisiensem academias in Hispaniam ad Saracenos abiit, Toletique mathematicas disciplinas et Arabicam linguam didicit, teste LELANDO et B ALLO ': quod vero P I T-sEUs asserit, eum in Arabiam iter suscipere disposuisse probari non potest. Fructus huius morae inter Arabes laudati seriptores indiacant, libros de inferiori et desuperiori parte mundi, ad Ioannem Ox niensem episcopum Nordovicanuin, qui et ipse matheseos studiosus erat; Iibrumque de principiis mathematicis. Simile institutum seculo XII te
nuit ROBERTUS RETINENSIS, qui ct Ketenensis dicitur, Anglus, Archidiaconus in Hispania ripilonensis. Is enim post Galliam,
Italiam, Dalmatiam et Graeciam lustratas, in Syriam tandem transiit, et inter Saracenos commoratus linguam Arabicam didicit. Tandem in Hispaniam redux Pampelonae archidiaconus factus anno cII XL Iri obiit. Nominis vero famam meruit suscepta Petri Cluniacensis instigatione et precibus, Alcorani versione Latina, quam tamen ineptissimam et strigo-lam esse iudicat PETRus DANIEL HvETIVs I. In eo vero Iabore socium habuisse Hermannum Dalmatam reserunt PETRUS CI UNIA CENs Is et B ALENS ', quos vide. Hi Uero omnes cum ad reliquas philosophiae partes parum conferrent, solis medicis scriptoribus vel theo
logis, uti dictum, insudando, A DELARDVS sue Athelhardus
Anglus, Ord. S. Benedicti monachus Baduniensis siue Ballioniensissimili conatu philosophiam iuuare aggressus est. De eo GUILEI MUS. MAL -
) Ad l. e. patri Diaeoni. 3 pleraque ad eius histo Iam literariam perti.
v De eia, is interpre . p. m. me.
695쪽
PHILOS. SEC. XII. USQUE AD RENAT. LIT. 683
MALMAsavRIENs Is videndus, et post eum L ELANDus , BAL Eus et PITs Eus, alii lue historiae literariae scriptores Vixit sub Henrico Let mathematicarum atque physicarum scientiarum cupiditate inflammatus cum domi non haberet, unde sitim restingueret, ad Saracenos abiit, limguamque Arabicam doctus tanta diligentia in naturae arcanis rimandis usus est, ut physicam Arabum doctrinam artesque mathematicas egregie
perdisceret, et philosophorum Graecorum ex Arabico versiones haud invita Minerua susciperet. Scripsit is quaestionum naturalium librum , in quo dialogo cum nepote suo instituto de rebus physicis disputat, quemcialogum de rerum sue naturalium compostmmi caesis au Richardum Baiocensem episcopum edidit EDMvNDvs MARTE NE f. Ex eius prologo patet ζ, Adelardum in Gallia iuxta Laudisdunum philosophiam
docuisse, quam cum disciplinis mathematicis iunxit, unde complura eius scripta physica et mathematica passim in hibliothecis reperiuntur, quae diligenter recensitit C si Mi Rus ovo i Nus h. Inter ea verso quoque Euclidis est, confecta ex Arabico, Fallitur autem OvDINUS, dum nullibi huius scalptoris mentionem fieri putat, quam apud T H o-M A M IAM L si v M . nam Gulielmum Malmesburiensem iam eius ni eminisse silpra iam obseruatum, cuius locum produxere Io. SELDE-Nus et HERMANNYS CONRINGI vs M. Fefellit itaque coniectura eruditissimum HEvMANNvM , suspicantem Adelardum forte ab Abae- lardo non esse diuersum; cum uterque anno et sc xx docuisse in Gallia dicatur . in qua ignotum sit Adelardi, notum autem Abaelardi nomen, qui et mathematicus habitus sit, et magistri axioma nomenque tulerit, et ex Britannia minore fuerit oriundus. Adelardum enim ex Anglia oriundum ab Abaelardo et gente, et topo, et studiis diuersum esse, eκ dictis clarissimum est. Inter Germanos simile quid tentasse Othonem Frisingensem contendit ADAM vs TRIAE ECHoxius , obseruans, Caroli M. aetate iam uersos ex Arabicis Aristotelicorum Iibros aliquot, ut ex TRITHEMIo ad annum II CCCXL conset ς postmodum vero Othonem
Frisnetensem reliquos ex Hypaniis et poti mos interpretum Arabicorum sumtibus hahd parvis ex Hisspaniis curauisse apportandos, cumque generis et opum gratia'rerra, eosdem verti et is scholis praelegi iussisse.
Sed mire tempora confundit Tribbechouius, seductus a T R i T H EM I O , qui Fridericu in I. cum Friderico II miscet, et Ottonem nepotem, ait, suisse Friderici Il, quod salsuin esse, in sequentibus dicemus. Hunc enim
Q ConL SEIDEN. Diig. Alex. p. 136. CON N G. i. e. si appi. LiI. p. 349. 3 Anaedolor. T. I. p. ava. ν) Dialogram de rerum compostarum eaussis alibio Problematum siue naturalium quaestionum LXxvi diitinguit Fallai eius Bibl. Lat. n Q d. T. l. p. a'. Verum unum idemque seriptum esti. sed variis titulis insignitum coniicere licet, ex variis eius inseriptionibus ab raudino ex eatalogia
vale. Asini is recensitis. et ex ipsa docendi ra tione. Mic tamen eum non viderimus. nihil definiemus.
696쪽
ssi PERIOD. II. PARS II. LIB. II. CAP. III. SECT. I.
imperatorem Arabicas versiones apportari earumque versiones consci et
praelegi in Athenaeis publicis iustille, cum ex Aventino Tribbech ius obseruauisset, Ra leui ei vero testi inonio der non strauiiset, philosophiam Aristotelis Otionem primum fere Germaniae intulisse, perperam inde concludit, Fristagensem episcopum versiones has Arabicas Friderico sup- editavisse. Qua ratione dimidii lare seculi parachronismum committit; ridericus II enim ineunte demum seculo XIII has versiones fieri curauit. Orione anno CII C L U III demortuo. Non audiendus itaque est
Tribhechouius, et ex philosophica historia eliminanda haec fabula. N que tamen ita negamus, medio seculo XII versiones quasdam librorum philosophicorum ex Arabicis consectas lectas suisse, et quod Io. SEL-D E N v s ' tradit, primum id famam sub Lothario Saxone et Frideriuco Aenobarbo. Qualem versionem sorte vidisse otionem Frisingensem, non ab omni veritimilitudine alienum, quemadmodum probabile quoque est, earum paucitatem raritatemque occalionem dedisse Erideri eo II, de no uis pluribusque cxemplaribus dispiciendi. Has autem versiones etiam in Gallia tandem innotuisse, vi κ negandum videtur PETRO GASSEN-Do 8, qui circa adolescentiam Parisiensis scholae eas iam vulgataq esse contendit, qui tamen ipse quoque in constituendis temporibus non satis a puratas est. Et hac quidem ratione dialectica et metaphylica quoque Aristotelis scripta inter Gallos, Germanos, Italosque sensim inualuisse, certum videtur. Alterum , quod Peripatetiram philosophiam orbi si losophico notiorem fecit, momentum, ipsa Graeca cκemplaria scriptorum Aristotelis suppeditant, quae hoc seculo Constantinopoli in Occidentem delata esse constat. Licet enim nonnullis in locis ea a monachis quibusdam Graece doctis legerentur plerique tamen, ob Graecae linguae ignorantiam ea negligebant, contenti versionibus Victorini et Boethii.
Ast in diebuOllis, anno nempe CIoccis, Igebantur Parisiis libelliquiadam de Aristotele . ut dicebautur, compsti, qui do ebant inelapisscam, delati is nouo a Constantinopoli et a Grasco tu Luinum tra stati, quae
verba sunt Rr GORDI scriptoris coaeui adducta a Io. LAVNO IO Qui LIVGONIS quoquc continuatoris RogERTI S. Mariani Antilli dorensis monachi verba assert, ex quibus constat, etiam libros Aristot
lis de naturali philosophia tum Parisiis lectitari coepisse. Ex quibus locis recte, nisi fallimur, collegit NATALis ALEXANDER , ct physicos et metaphys eos Aristotelis lihros Parisiis tum luctos fuisse, praecipue cum non insoliturn fuerit, sub metaphysicorum librorum nomine naturales quoque intelligere. Illud certum, et Rogerii Baconi testimonio quoque a
697쪽
PHILOS. SEC. XII. USQUE AD RENAT. LID 68s
theologos Parisientcs suis legendos interdiκisse, adeoque virosque tum lectos fuisse. Ita pcrsonante in cathedris Parisiensibus philosophia Aristotelis, ab iis, qui in hac celeberrima Musarum sede philosophiam didicerant, aliorsum quoque traducta et propagata est. Factum id praccipue in Ge mania cura o T T O NIS F RIS I N G E N SIS, viri doctis limi, magnique Ostonis Frisim suo tempore literarum praesulii. Is Leo lili S. Archidiacis Austriae et ' 'Agnetis, filiae Henrici IV lilius, Conradi III imperatoris irater uterinus a patre collegio quidem, Neoburgi recens a se exitructo praefectus erat Cum autem summo discendarum uberius literarum desiderio flagraret, d polita praepositura ad Parisiensem scholam conuolauit, et philosophiam ibi Peripateticam didicit, factus postea monachus Cisterciensis in coenobio Mori mundensi, ciusque abbas tandemque episcopus Frisingensis, cancellarius insuper imperatoria a Conrado fratre renunciatus , de cuius rebus passim hillorici praecipiunt r. Is eo tempore Parisiis literis operam dabat, quo P. Abaelardi et Gilb. Porretani controuersiae vigebant, quas eX dialeelica originem cepisse infra demonstrabimus, ipseque pulchre obsum hiauit episcopus eruditi illinus φ. Tum itaque Aristotelicam philosophiam discens tanta eruditione scholasticum curium absoluit, ut, obseruante V IGvLAEO HvNDio' magistri, id est, doctoris theologiae gradum in ista academia obtineret. In Germaniam vero redux, I risingaeque episcopus constitutus, philosophiam Peripateticam inter suos introduxit, et praecipue dialecticam Aristotelis Germanis commendauit. Tulles damus non modo Aeneam Sylui uin et HELMOLDUM scribentes: Otronem primo omnium docuisse favaros rationem disputandi Aristotelia
eam; sed et R A D E v I C v M, eius amanuensem, cuius in continuaIIone historiae Fria rici ab Ottone seriptae haec verba sitit : Literali scientia non mediocriter avi vulgariter instructus inter epibcopos in Manniae vel primus vel inter prineos habebaIur, in tantum , ut praeter sacrue paginae cognitionem , cuius secretis et sententiarum abdisu pra posiebat , philosophicorum t Aristotelisormn librorum subtilitatem in I picis,anablicis atque elenchis, scre primus nostris stabus apportauerit. Magna inde fama Ottonis, cum rara avis co tempore in Germania esset huiusmodi philosoplius. Vnde minuto eius inter alia inseribi curauit RA
cuius frequens erium in philosophia,
Maius exercisitim in rheologia,
Foedus sibi mutuum in philologia, ne iis ci speculum summa theoria I e dedit strepere logicum tumultum.
698쪽
cis PERIOD. II. PARS II. LIB. II. CAP. III. SECT. I.
Hoe tu eius cinere totum es sepustum, Talem nemo plantere Potes satis multum. quis nune tantam gratiam formit a malis δAut quit elegauitam dictis assignabis 8quis ad conjequentiam tropos reuocabit tHeu qualem sententiam schola voto dabit δ id rerum eampactio sagax dum rimatur. Mathesis abstractio quid, dum contemplatur,suod nihil priuatio per hiaue dum probatur; quid ambarum actio, morte sciri datur.
Ex quo elogio liquere putamus, Ottonis cura dialecticae Peripateticae strudium inter Germanos tantopere hoe seculo inualuisse, ut inter summa eruditionis decora magnamque felicitatem nurne aretur. His se his f. III. Parum hae ratione philosophiae incrementa promota suilla,m omnino fatendum est. Ipsa enim Aristotelis philolophia talis non erat, ρ' I lis requirebatur, ad vera philosophiae addiscenda mytteria. QVὸς si satis proha et resta suisset, impossibile tamen fuit huic seculo, eius amoena satis assequi, cum et Graecam linguam plerique ignorarent, et ab earum literarum cultu essent alieni, sitne quihus Aristotelis philosephia intelligi nequit. Quare solis versionibus sidentes veram mentem philosophi assequi multoties nequibant. Vt taceamus magnam hoc seculo regnauisse veteris philosophiae ignorantiam, sine cuius tamen cognitione
impossibile est philosophi scripta satis obscura intelligere. Miruin itaque non cit, theologos Parisienses, quos non intelligebam, libros, haereseos suspectos habuisse, eosque prohibuisse. Igitur sola dialectim extol. lebatur, et excolebatur, quae quanto studio culta sit, supra iam tetigimus, quo vero fructu, moκ dicemus. Maius tamen malum inueXerunt vortio aes Arabicae, Latinis auribus accommodatae. Eas enim infausto
sidere et indignante Minerua saetas esse, in historia philosophiae Saracenicae iam ostendtinus, et Iuculento exemplo in Averrois vita illustrauia s. Has malas vero, Latinas faciebant peiores huius seculi homines, ut eκ illo specimine, quod non sine indignatione exhibuit L v D o v I
cvs V iv g s - , disci potest. Ast hi sontes plerisque philoso pirantibus crant, ex quibus haurienda erat philosophiae Peripateti eae cognitio. Sed ferri tamen id utcunque potui siet, si in his pestis illa substitisset, sed deteriora inde mala exorta sunt. Omnis enim illa labes, quam in philosoplata Saracenorum notauimus , cx scholis Arabum ad Latinos transmigrauit, ct tum mos ille argumentum theologicum rationibus explicandi
dialacticis et sceptica ratione magna subtilitate de diuinis rebus armis phi- losophicis pugnandi, tum ipsa principia dialectica et metaphystica ad re-- uelationis mysteria applicata inualcierunt, et ita philosophia et theologia
699쪽
pHILO S. SEC. XII. USQUE AD RENAT. LIT. 6s
scholastica Muhammedanorum suo modo ad Christianos transfugit. Quicum ab aliquot seculis non partia rei huius a maioribus accepissent exempla et specimina, malo hoc indies vires capessente, ut in anteecdente capite demonstratum, magnis ea de re praeiudiciis occupati summo se Dore et contentione ad hanc insaniam properarunt, quodque hactenus in solis monasteriorum scholis factum erat, iam in publicis Academiis studiisque, quae vocabantur , generalibus praelecta, tradita et inculcata in morem transibane, ipsa consuetudine probatum et auctoritate munitum.
Εκ quibus, ut hoc Obiter moneamus, intelligi potest, quid de quaestio- ne statuendum sit: virum scholastica philosophia et theologia a Saraeenorum theologia et philosophia derivanda haecque pro illius parente agno enda sit Quod post Tyro MAM CAMPANELLAM asseruere,
TRIBBECHO VIVS f, HOTTINGERvss et alii. Nempe iam ante vulgatam intcr Latinos philosophiam Saracenicam librosque Arabum ph losophicos, monstrum illud formari coepisse, indubitatis exemplis seculi decimi et undecimi supra probatum dedimus, et vel eκ solo Lansranco vel Anselmo Cantuariensi di i potest. Ash fatendum simul est, ore quo philosophia Saracenica seculo XII occidentis Christianis innotuit, plenis eos amplexibus inconditum philosophiae genus recepisse, et insaniel, tium more in dialecticam debacchatos malum malo augendo ad theol nam eam transtulisse. Quo factum est, ut philosophia Pholastica namturo partu tandem egressa in lucem hoc seculo prodiret, et innumera listium infaustarum agmina, et disputationes inconditae exsurgerent. f. Iv. Exempla infausti euentus memorabilia esse possunt noui illi. - YAM errores et vehementes, quae ex iis exortae sunt contentiones atque lite' quas nonnulli philosophi securi XII et XIII ineunte disseminaverunt, et quibus praelusit Ioannes Roscelinus, ut in praecedente capite dictum. δε---r Rem in ciuitatis Christianae historia accurate enarrandam , paucis hoc Ioco stricti inque recensebimus, ut quos fructus pseudophilosephia haeetulerit, Iuculentis exemplis patescat. Et Abaelardi quidem controue stam hoc Ioco non tangemus, cum celeberrimi philosophi historia infra Mobis accurate exponenda sit. Nec producendum csse putamus Arnal-ctum Brixiensem, Petri Abaelardi discipulum, quein dialecticae studium ad haereticam prauitatem seduxisse, ct pertinaci studio magistri erroribus
addixisse clamat BERNARnvs β. OTTONEM FRisi NGENSEM 'enim, qui virum ipsum nouerat, constilentibus patet, non tam errores theologicos, quam acrem, quam in clerum exercuit, censuram grauemque de potestate Ecclesiastica imminuenda sententiam Bernardum, virum quidem pium, sed vehementem ordinis sui parastatam in eum armauisse. Potiori iure huc referri potest Gilbertus Porretanus, de quo vero cum infra disserendum sit, heic nihil asserimus. Maxime vero notari mere
700쪽
css PERIOD. II. PARS IL LIB. II. CAP. III. SECT. I.
tur hoc seculoe XII, et sequente Almarici et Dauidis de Dinanto historia et controuersia, quae tota ex philosophia orta fuit, exemplumque esse poteth luxuriantis et ineptientis seculi, et deliramentorum ex scholastico, Mis k; ι-- philosophandi genere cXortorum. Et ALMAR I CVS quidem Carnoten-ν--s-- qui Pariliis theologiam docuit, cx Ahaelarai disciplina et philosophia
plurimos concepisse errores visus est concilio Parisienii secundo anno Cio CCI x congregato, in quo ipsis ciusque sectatores ob quosdam articulos erroneos in ecclesiain inuectos damnati sunt. . Nos illos, qui ad theologorum subsellia pertinent, eis eκcutiendos relinquimus , qui in exponenda controuersiarum sacrarum historia desudare solent β, errores eius philosophicos tantum expolituri. Quorum summam ita exposuit UERsON , cuius locum produxit IACOB Vs THOMAs Ivs Omnia sunt Deus; Deus est omnia: Creator et creatura idem,' ideae creant et creantur; Deus ideo dicitur Inis omnium . quod omnia reversura
sunt in ipsum, ut in Deo immutab iliter conquiescant, et unum indiuia
duum atque incommutabile permanebunt. Et sicut alterius naturae
noη est Abraham, alterius Isaac , sed unius atque eiusdem: se dixit omnia esse unum, et omnia esse Deum. Dixit enim Deum esse es n-riam omnium creaturarum. Graue hoc ἔγκλημα esse, quilibet intelligit, et errorem pestilentissimum, multoties quidem in orbe philosophico recoctum fouere, videt. Quem Uero priusquam in Iranamus, quaerendum prius est, utrum vere hunc errorem Almaricus errauem 3 Valde
enim suspecti iudices sunt theologi Parisienses: Cum enim aegerrime scr-rent, dialecticam Augustini, cuius tanta hactenus in cathedris philoso- phantium fuerat auctoritas, negligi, et Aristoteli, homini gentili postponi, nec nati possent, nouos hos homines supra suum captum, usos loriptis Aristotelis physicis et metaphylicis, assurgere et philosophari, indigne autem non ferre non possent, auditores relictis doctoribus prisi Dis ad nouos magistros properare eorumque replere auditoria quae res una nunquam non litibus pugnisque innumeris excitandis suffecit) odio et inuidia in eos accendi debebant, idque ita factum esse , luculentis limetestabitur Abaelardi historia infra enarranda. Cuius cum imitatorem esse Almaricum concilii huius PI . clamauerint, ideoque Aristotelis quoque libros damnauerint, quod ex his radicibus nouus hic surrexisse surculus visus esset, non intulla suspicio oboritur, inuidiam plus in damnando Almarico valuisse,' quam philosophiam, praecipue cum non vivus, audita eius explicatione et apologia, damnatus fuerit, sed post fata demum
reiectus, tanta inhumanitatis serocia, ut corpus sepulchro eliceretur, i coque infami conderetur, ut ex ROBERTO historico exposuit Io. LA v-Noivs . Quibus probe expensis fatemur, totum huius concilii iudicium