장음표시 사용
71쪽
In medii aeui philosoplata peculiari consideratione digna est. De qua
apellatione non omnium eadem fuit Opinio. R. As E N TIRRON . ex re magis accidentali, quam scopo et instituto huius sectae eos ita deseribit:
M nomen certae cuiusdam sectae philosophorum sciolorum, qui de rebus
flatuum non secundum ιntellectum neque secundum earum naturam, Ied siecundum imaginationem et phantaliam suam, et confundunt homi nes multituine verborum et orarionibus speciosis, quae nullam habent veritatem, unde earum ars vocatur sapientia verborum, quas dicas, eam non esse intellectualem, stu cum intellectu congruentem. Contra sensum scopumque nominis haec dici recte notauit R. IEHU DA Musca Tvs , ad librum Osri prouocans, in quo vocantur sapientes, topice vel diat ritice loquentes ratiocinantes et dissutantes. Nullo id meliori argumento euincitur, quam quod petitum ab Arabica appellatione Al. Calam, qua voce sermo quidem vel loquela indicatur, sed non promiscue quiuis sermo, verum per synecdochen partis ille, qui in disserendo disputandoque occupatus est. Et Al Sharestanius ac Arabum nonnulli alii capropter ita dictam putant hanc scientiam, quod de Dei verbo, seu se mone, quo homines allocutus est, disquirat, quod inter primaria fidei Muhammedanae capita esse, in sequentibus dicemus. Sed salii eos vel ex hoc solo patet, quod huius scientiae dialecticae obiectum multo
latius se diffundat, nec hoc uno argumento occupetur. Verisimiliori itaque coniectura alii a Graeca voce λογος, quae non sermonem tantum sed et rationem vel verbum ratiocinantis indicat, quaeque vocem, logiza, i. e. artem ratiocinandi et disserendi genuit, derivare malunt: nec improbanda est in totum Poco C x II - opinio, statuentis, Arabes ad ultimam nominis Θεολογια partem, omissa priori, respexisse, cum praecipue de Deo rebusque diuinis vel aliis, respectu saltem ad Deum, loquantur. Quam vocis originem valde firmat definitio Al - Calam ab Ebnol - mi allata. quam exhibent Poco cxius tet HoTTINGERUS V, esse eam scientiam, qua di quiritur deessentia Dei et attributis eius et conditionibus rerum possibilium circa
creationem et restitutionem iuxta canones Isiamismi. Eleganter vero Poco cxro vocata est theologia Muhammedanorum schostica, eo quod scholasticorum theologiae ita similis est, ut ovum ouo non magis esse possit, eo quod vel communes parentes habuerint, Vel una alteram genuerit, de qua re insta dicemus. Nec errabunt tamen, qui cum G o L 1 o metaphysicaan seu theologiam philosophicam vocant, cum hoc istorum hominum institutum suerit, ut theologiam suam rationibus philosophicis exornarent, et, Vt habet Al-Mawatas, idoneos se redderent,
72쪽
luenda. Sed et rationales vel rationalistae recte dicuntur, cum λογοem Galain, et similia Omnino sermonem ratiocinantium innuant, quae significatio arrisit Io. TRIARE CHO VI et C AMR VITRIN-G A E q. Hac itaque exorta theologiae philosophicae specie , dici non potest, quanta incrementa philosophiae studium inter Muhammedanos ceperit, cum nemo theologus esse queat, qui hanc scientiam non intellia git. Vnde plurimi quoque inter Arabes fuerunt, qui eam et comper diis et commentariis illustrauerunt. quorum catalogum affert HOTTINGERus ab iis qui copiosiora desiderant, ipse adeundus. Quamuis autem inter eos, qui ratiocinari simul et legem tamen Muhammedis seruare cupiebant maximi ista scientia fieret, non potuit tamen non ars illa hybriada e disquisitionibus logicis, metaphysicis et theologicis conflata et in monstruin aliquod horrendum et informe degenerans displicere multis, qui malebant, seruari simplicitatem et ignorantiam Muhammedis, quam adhibitis regulis philosophicis legis Muhammedis sensum deprauari et coria rumpi, et allatis principiis peregrinis in falsos sensus rapi. Quod non viderunt tantum Iudaei, supra adducti sedet Arabes; et memoratu non Indignum, quod POCOCxIVS obseruauit, aliis eam principiis niti, quam qui apud ipsos Muhammedanos aut pro theologis sanioribus,aut pro doetioribus philosophis habiti sunt, indeque apud illos in partitione scientiarum altum apud eos silentium esse de hoc commento, quasi quod in earum num ro habeatur, indigno, ut videre est apud A VICENNAM et NAsIRODDINVM AL Tvs IENfEM '. Unde supra iam narratum Alsis
hafiensem sectae huius nominis conditorem pronunciasse: Si quis Al - Cm lava operam daret, dignum esse, qui palo a si us per omnes Arabum
tribus et coetus eircumferretur, proclamante coram eo praecone: haec
remuneratio es eius, qui relictis Alcorano et traditione scientiae Al.
Colam incubvit. Alii ex theologis Arabum non totam quidem reprohauerunt, sed haeresitum interuentu invectam earum gratia retinendam censent, sed nimis tamen ei indulgendum non esse monent. Inter quos
est Al-Garalius, cui necesse, visum, ut sit in omni regione, qui hanc scientiam caluat, ad haereses, ubi pullulant, retundendas, at in eo, cui illi studere voluerit, tria requiri, nempe diligentiam, ut ei sedu-
ιο vacet ingenii acumen et morum probitatem; et nullo modo ferendum, ut vulgo explicetur. Hse enim eam inter illas sicientias, quae non Amplieiter commendentur, sed, dum intra modum subristant, pr handae sint . nempe ad supprimmos haereses, quibus remantibus eam
quoque cessare debere. Ceterum et hoc monendus est Lector, antequam hanc theologiae philosophicae considerationem relinquimus, non confundendam eam esse cum scientia iuris Muhammedanorum. Ea en mlegis latamiticae peritia est, et non articulos fidei seu radices, sed ramos siue
73쪽
siue theologiam praeticam et ius aliquod naturale atque canonicum itemisque ciuile Muhammedanum Comprehendit, de qua, cum ad nostros limbies non pertineat, lectorem ad POCOCKIvM ablegamus, docte de ea commentantem. Locum Uero suo iure in historia philosophiae Saracenicae hanc theologiam philosoplueam vel scholasticam occupare, et ipsa eius indoles atque natura evincit, et influxus probat, quem, si non ad gignendam, certe ad educandam roborandamque et ad adultum queniadam florem perducendam theologiam et philosophiam scholasticam habu- , it. Sequenti enim libro certis testimoniis demonstrabimus, Britannos, Gallos et Germanos a seculo decimo philosophiam ex scriptoribus Arabiacis eorumque versionibus et commentariis didicisse, et imprimis Adela dum, Othonem Frisingensem aliosque multos in eo fuisse, ut illi commemtarii in scholis explicarentur. Proditque virumque commentum aflinutatem, similitudine originis , modi disputandi, subtilitatis quaestionum, obscuritatis notionum scepticismi, disputandi in utramque partem, reliquo-Tumque naeuorum, quos in sequenti libro candide detegemus. f. X. Ex adductis iam iudicare attentus facile poterit, quae potism Sem promum fata philosophia inter Arabes medii aeui habuerit. Vt tamen accuratior eius depingatur facies, philosophorum quoque Arabum notitia facienda Lectori, eorumque historia enarranda est. Quo in penso ah luendo optandum merito, ut eκ iis sontibus hanc historiae pnilosophicae partem hauriri liceat, quos eκ ipsis Arabum scriptoribus literariis supra . attulimus Ast hi cum plerique in puluere et tenebris bibliothecarum lateant, contentos nos oportet iis memoriis, quas apud scriptores Arabes , Graecos item atque Latinos deprehendimus. Inter quas notiores et certiores eae sunt, quae ad Mauritaniae et Hispaniarum Saracenos per tinent, eo quod diu εamiliariter cum iis Christiani et Iudaei vixerint, eorumque res plenius cognouerint, quam in Asia factum, ubi qui inter Saracenos habitarunt Christiani, nobis magis ignoti sunt, quam Arabes ipsi. Ad orientales enim Arabum scholas pauci aduolarunt; ast constiti tis a Saracenis gymnasiis scholisque in Africa et Europa, dici non potest, quanta auiditate ad eos Christiani es Iudaei sestinauerint. Et illorum qu dem ista in re exempla infra suo loco occurrent; horum autem in ant cedenti libro specimina attulimus, et vel unus Maimonides Averrois discipulus luculento exemplo est. Produκere vero felicia Abbasideae famuliae tempora magnum eruditorUm, poetarum, mathematicoriam et praeiscipue philosophorum numerum. Cum enim principum lavor et munifi- Centia, aulae honores, populi Veneratio, imitandaque posteris exempla maiorum magnum. animis calcar adderent ad currendum impigre in erinditionis uniuersae, et philosophiae stadio, non poterat non magna diue
74쪽
que inde literatissimorum virorum philosophorumque messas exsurgere. Cuius testimonia luculenta nobis collegit eruditissimi HOTTIN GExi I diligentia, qui scriptores philosophicos Arabum magno numero recenset. Quamuis enim nimis lata significatione Grammaticos huc quoque reuocet rhetoricosque scriptores, iis tamen demtis tantus aceruus remanet,
ut facile eκ residuis intelligi queat, quanto in pretio philosophia apud Arabes fuerit. In quo catalogo illi praecipue notandi lunt, qui in Aristotelem commentati eius lectionem contribulibus suis fecerunt facilem, quorum indicem a scriptore Arabe Muli med Ebn Isaac consectum, et ab HoTTINGERO F adductum eo magis legisse operae pretium est, quo magis Aristoteles solus dux fuit, quem Arabum secuta el indultria. Sed in reliquis quoque philosophiae partibus sere omnibus diligentissimos fuisse Arabes, ex hoc loco liquet. Cuius Vt in compendio notitiam aliquam faciamus Lectori ex libro , rarius hodie occurrenti, ecce meruere I. de philosophia in genere Belial dinus, Sabiseus, Aphdollodinus Chungaeus, Scham Minus Azbahanaeus, Iacobus Sabaehidas Κindaeus, Alliendi nomine inis enarrandus, Ibn Omar eiusque Commentator fiati-haeus, qui et Phachri- Rassis philosophiam commentariis eκplicuit. II. Systemata vero philosophica conlacere Schirasita quidam, cuius logicam , physicam et metaphysicam Chatibaeus obseruationibus illustrauit rium Mouaphelii Abdollatili, et celeberrimus Ibn Sina, siue Avicenna, in cuius philolaphiam Nasirod linus, Faliri Rasis, Nutierius aliique commen rati sunt. Classi quoque huic addendi Genasii lus Gaiatus, Kotobodilinus, Schirasita Sharauerdus, eiusque commentator Ibn Kemouna, itemque Gaindumser Tauri sus, qui inter nrimos fuit, qui inter Arabes philo phicam Historiam excoluere, edito libro de philosophis antiquis et recentioribus. Porro et Ibit Matoui aliique de hoc argumento scripserunt. III. gicam illustrarunt eκ Arabibus praeter Avicennam, Salidi, Catthaeus eiusque interpres Ibn Mutaher, Aphdollodilinus Chungaeus, Schamsoddinus Ai kaeus, Alchindus aliique. IV. Metaphysicae illustrandae insudarunt IbnHonaim Rasiaeus Multammcd Tutius, eiusque commentator Ahmed Ispatianiensis, qui etiam Nasirodilini scripta metaphysica commentariis explicuit, Tadi, Talegius, Belimcianus Abu Manior aliique cκ parte quoque Latinitate licet satis infeliciter ' donati. V. In physica Caetrinius ob historiam naturalem celebris est, eminuerunt quoque metetematis suis in hae philosophiae parte Belimelarius, Ibn Amid, Ali Zelthus, Ah- med Abul- Abbas Kalhaseliandaeus, Sehasaeus quidam aliique, tristoriae vero plantarum et herbariam haud inutilem praestiterunt operam. IbnBeitarius medicus Malacensis et Malete ita : historiam animalium scribemdam susceperunt Demirius, Ibn radi Schiaba et Galicth; de vita et antia
man L e. p. ai6. seqq. t in Diremus ea de re pluribus infra. Interim
75쪽
DE ORIGIN. PHILOS. SARACEN. 63
ma Persarum plutosophus Abiheher et Ibn Patrili, et de arcano rerum sensu Ibn Arabi Hispanus et Aphilolo idinus Chungliaeus scripserunt. VI. Philosophos vcro morales tractationibus suis se demonstrauerunt Ihn Schel Samaritanus, Ibn Hauasen Custiraeus, Alimed Agilaeus et Assio-tus. VII. Politicam commentariis illustrarunt Ibn Ahinalius Abii Κ1 mus, Faliri Tartulius, Ibninfar, Zauauaeus, Thagoddinus Alexandri
nus, et Mahrigi. Vt taceamus magnum eorum numerum, qui de astrOnomia, astrologia et Geometria egregie meriti sunt, alibi nominandum. His enim scientiis mathematicis Arabes cum laude insudauisse, celeberri
ma Thebiti Ebn Korrae, Athasanii, Alpharagii, Alphraganti, Alchabitii,
Albatcgnii aliorumque nomina euincunt, de quibus in historia mathematicarum disciplinarum non sine eneomio tractatio solet institui . Fuisse autem inter Arabes etiam Iudaeos et Christianos quosdam, qui de literis et paulosophia egregie meriti sunt, eκ Mesue et Honaini exemplis supra allatis conitat. Hi quidem, ubi de Saracenica philosophia agitur, proprie huc non pertinent: non omittemus tamen eorum, quantum ad NO-
strum institutum pertinent, historiam paucis et a e D παροθω recenser , ne in hac quoque parte desideretur nostra industria. Quam ita ad illustrandam hanc philosophicae historiae partem adhibebimus, ut aliquot cele-hriorum philosophorum vitas peculiari tractatione exponamus, reliquorumque per lancem quasi saturam postea aliquam asseramus copiam. Omnes enim recensere et instituti nostri limites non permittunt, et lectoris patientia indignum est, eo quod nihil plane noui praestiterint, sed solum Aristotelem misere tortum et corruptum adorauerint, eorum etiam notitia eκ aliis sontibus facile hauriri possit L Meliori tamen memoria
digni sunt, Iacobus Alliendi, Thahet Ebn Korra, Alpharabius, Abulliasan Al-Asthari vel Esciari, Abulliu in Essophi, Alkaetis, Avicenna, EG seriph Essachalli, Thograi, Ihnu Saig Aut Iaasar Eta Thophail, Me roes, Nora dinus, Ibnu Elchatib, Elmuhesed Ettosi, Nessiroddinus. . XI. Inter primos et praestantissimos Arabum philosophos suo iure primum sere locum postulat ALΚENDI , siue quo nomine integro utebatur Abu Y ef Iaacub Ebn Eshali Alliendi r. Qua in appellatione
u) vid/ndus vos sius de seientiἱs mathematiciς e. XXXV. y. 72. seqq. v) Adeundi Ilxas a Loxii hibliotheca Orientalis . et similes. κὶ Exiguae sunt memoriae de Alliendo. nee tam frequente . quam postulat fama huius philosophi. Habet aliqua Aavxx a lux Histor. Dyn. IX. passim ; sed non satis eius historiam exhaurientia. Ex recentioribus P. saxi a Dict. T. l. p. 3;6. Peculiari articulo de eo egit, sed nee acetarata nee plena satis. Seriptorum a atem talosus ex Ho Titi casti bibliotheca Dri.ntali colligi . vitaque ex Ha alla coxi hibliotheea tuus rari potest. Seopae tamen hae diss)lutae sunt, unde laudanda est eruditissami Laeax- Maevas i industria, qui de hoe philosopho pe- euliari disse ratione Helms ad. arist. 4. edita. egit, eiusque historiam literariam dos . illustrauit quem nos quoque in multis secutos fuisse grati satemur. ν) vid. AavLν Aa Arvs loe. eit. p. a 3. Po- eoe t. speeim. his . Arab. p. 36s. LACREMA- rixa. l. c. p. 4. Monendus hoe Ioeo Lector est, ne in senuentibus in appellationibus philosopho. rum Arabum ostendat , moris fuisse apud Arahes . ut multis eognominibus xatii si fuerint ivnde praeter nomen suum proprium, etiam patris, uemque filii vel unigeniti, vel primoge-
76쪽
PER. II. PARS I. LIB. III. CAP. I.
integra Iacobus nomen eius proprium est, Abu seph vero, more Ar hum ideo dicitur, quod filium Iosephum habuit, sibi vel magnopere dilectum vel prae reliquis eius filiis clarum : Ebn Eshia autem vocatur, quod patrem habuit Isaaeum. Nomen vero Alliendi, id est Κendaeus atribu Arabica L ex qua ortum habuit, derivatum est, quod cum Al Iooptu Athendi, celebri Arabum poeta, ex vim Kendati in praefectura C fa sito oriundo, qui alias Al - Motanabbi dicitur, et de quo supra iam aliqua facta mentio, non est confundendum '. Patriam habuit Baliam, cel hre orientis emporium, sesqui diei itinere a sinu Peti ico situm, quod Omar, tertius a Muhammede princeps Saracenorum condidit, et non magnitudine tantum elegantia et diuitiis ex mercatura, sed eruditionis quoque gloria cum Cula diu certauit 8. Pater ei contigit et natalium splendore et muneris dignitate illustrissimus ' Obseruante enim ex scribptoribus Arabibus Poco x Iori ex Arabum regibus oriundus suit, imter quos ante Isiamismum genti huic imperantes fuisse etiam aliquos evΚindaea tribu oriundos, POCOCRII narratione de his regibus diasti potest : Teste vero Asu L FAR AIO f pater Culae praeseetum egit, quod post Chalisatus eminentiam summum dignitatis inter Arabes fastigisum fuit. Nec spernenda docti viri ι Coniectura, suspicantis, principes Mostemiticos, pulsis superatisque Arabum regulis imperioque sibi vindiscato, ut facilius iugum ferrent aequi Orique animo paterentur imperium, regias has principesque familias non omni dignitate et praerogatiua spolia asse, sed aliquam eis pristini axiomatis umbram reliquisse, et sic Isaacum quoque, Iacobi parentem, conditae ab ornaro nouae urbi Cusae k, pro-Dinciaeque Erahensi praesectum datum esse. Ea vero dignitate sub Calia pha Mohammed Molidi, Abbasidarum tertio, ct sub quinto, Aharone Au Rashido gauisus est. Ex his vero parentis eius temporibus, de aetate Al. Lendi iussicandum est, quamuis incerti sint eius natales, et passim viri
cireumstantiis elari . ite inque tribus patriaeque nomen sibi tribuerunt, ut ex hoe ipso Rindaei exemplo patet. Cusus ut aliud quoque Lector exemplum habeat. en titulum Allux valla ahistoriei. eius ornastiis praesuum Dominus noster. pater lanctus, eviratus, doctrina et Meruditione ins nis, et forum rex. excellentium excellentissimus . temporum suorum evemplar. . semii phoenix. sapientiain gloria. doctor diis ouina ope suffultus Nar Gre otius Abulsaraitis. . filius evrellenter sapientia Aharonis Mediei Ma- . satiensis M. cons II et Titi xa. hibi. Oriem c. a. p. 293. Valde abhorrere hane aitulorum infamam a moribus nostris. neminem latet. secleandum aliquid est motibus Orientalium. eius. modi tumorem verborum alibi quoque affectantium
tis notum 1 eatum notitiam accuratam exhibet
Foco R. speeim. hist. Ar . p. U. Inter has tribuet septem sunt, quae a Tahlan stin sabane riginet demirant. interqtie eas Rendat, quoque. a) Aeeteit ipsi poroe κε o. et quanto in his
It eris viro i l. e. qui vero ipse p. 36s. errorem emendavit . et haee nos docte in nuit voea
unde relli σi potest, vel patrem vel alium ea eius maioriIus nomen Sabaehidae , id est . ma tutini aecepisse.
xl Lae Ex Ma Crixu. I e. p. 6.h Cusa. eeleherrima prouineiae Erasensa metropolis, quam sedaseauit Chalisa Omar. ad Euphratem sis . Babylon veterum qui husdam
esse videtur . et tum mercatura tum eruditione suit florentisima vis Goti us Le. P. H9. MI.
77쪽
DE ORIGIN. PHILOS. SARACEN. iis
docti non cespitauerint tantum, sed et Iapsi suerint in eius temporigus definiendis Cum enim pater sub tertio quintoque ex Abbassidaruin familla principe vixerit, sequitur inde, quod et tota Alliendi historia euincit, eum sub Al-Mamone, magno illo literarum et philosophiae inter Arabesitatore et promotore, tum sub eius successoribus Almotasemo et Alimes floruisse: et sic aetatem elus in finem seculi post Hegiram secundi et initia tertii, siue seculi Christiani noni initia et progressum incidere. Id quod testimonio scriptoris Arabis A avLx As Eu, qui historiam mediacorum scripsit, confirmari potest, qui eum, testatur, apud Al-mmonem, Al-Mofatemum et Minedum magna gratia fuisse gavisum Ιἰelicissimis vero sideribus natum suisse Κendaeum eo minus dubitandum est,
quo magis in eo conspirauere omnia, quae ad summos eruditionis hon res et laudis fastigia philosophum evehere apta sunt. Cum enim parentibus editus esset amplissimis, quihus nec educandi occasio, nec sumtus nec optimus scopus eum ad maiorum exempla formandi deerant; et natura eum istis dotibus cumulauisset, quibus et iudicium formari rectum et ingenium ad foecunditatem ali augerique, et firmari memoria potest: in illa autem eius aetas incideret tempora, quibus ex sopore et Veterno excitata Arabum ingenia exorientis eruditionis radios avide excipiebant, Princeps autem optimus ad amplectenda doctrinae et imprimis philosophiae ornamenta bonos omnes vehementer et verbis et praemiis eXcitabat; facili inde inductione colligi potest, animum Al-Kendi natura ad optima quaeque audenda aspirantem, subdito a parentibus calcari, ad ea brabea impigre cucurrisse, quae ad promouenda literarum studia Al-Mamon et successores proposuerant. Certe hos principes istis illecebris eruditionis illum apud se detinuisse, eκ historia Medicorum Arabica AB ULx AsEMI obseruauit Poco cxlvs Adiuuit sortuna con-
. cum Arabum historia literaria satis ineερ- quitur etiam . quod miramur Fallare us hiis et obseura sit, mirum non est . in definianda baioth. Graee. Vol. XIII. p. s4 Cautius Navin Alliendi aetata viros doctos passim offendi sse. DA avs apologie dea granes holumes accuser de Nam Lucas GAva Cus in Cal. Eeel. et qui maetie. e. 34. p. m. as . quiqua eum sequitur eum sequitur Gaa. Io. vossius de scientiis ina. P. BavLa l. e. de tempore eius nihil definiunt. thema . e. Xxxv. . 3C. p. 379. ponunt eum ille tamen recta suspicitus est, sex ante sua tem- in annum a C. N. ia3s . quem tamen errorem pora seeulis eum vixisse . eo quod Averrori Deile praeuidere potuissent . si obseruassent . eum vehementer laudauerit . quem see. xl l vi- Auermem et Raain. qui ante hune annum vi- xisse constat. Proxime vero Io. sa nativa. xerunt. eius mentionem sacere. Seduxit Von qui in praes ad origines Alexandrinas pag. ig. sua Morerium et eompilatores alios, ut eum Alliindum inter es, Mam e Eutyctii numerat. ipso errarenti paulo maturius eum floruisti ille vero testa ELM Ac No hist. Saraeen. L. Ill. putat woιν. avgTus in chronologia mediem p. a g. vixit see. III. Neg. id est . see. Chr. no rem . et qui eum dueem sequunmr L Nnati ius ni fine et dee i initiis. Recta vero Hlla all. et M a xvi Nus de seripi. medici L. I. p. 473. Lo Tus bibl. Orient. p. hs . et L CE Matti in illi enim Eugenii tu. P. R. temporibus A. C. ii/s avs L e. F. s. p. 8 Al-Mamonis temporibus vixisse putant. At et Me in anno errant. Et tribuunt. quorum hie quoque leuem aliqueraquod peius, eius tempora eum aetate Avicennae errorem libri vehasin p. at . emendat.
et Averrois eonfundunt. eum tres hi philosophi hJ vid. Poco ca. i. e. tribus diuersis temporibus vixerint. iustum se- I) l . eit.
78쪽
66 PER. II. PARS L LIB. III. CAP. I.
silium P ad formandum animum natura bonum docilemque occasonem
in patria fauentissimam exitibens. In ea enim non mercatores tantum
florebant diuitiarum potentia illustres, sed et eruditi viri, in omni disciplinarum genere exercitatissimi, quorum studio effectum est, ut Basraelibi Musae domicilium eligerent . Quibus omnibus cum se coniunxi set maxima diligentia, isque se philosophiae studio totum tradidisset, mirum non est, tanta eum denique doctrina eminuisse, ut et philosophus κατἐξοχην diceretur ', et superbissimis ornaretur, more Arabum, titulis γIta enim Muhamed Isacides de eo apud HoTTINGERvM Chim
Deus, qui fuit Abu Iostph, Iacob, aetatis suae radix , et temporis sui phoenix in notitia scientiarum veterum omnium, dicebatur philo
sophus Arabum, extantque libri eius in diuerses disciplinis, logica, phia
losophia, geometria, arithmetica, musca, astronomia et alia id genus. Quae verba licet stilum orientalium magnificum sapiant, patet tamen ex iis, Alliendum in omni fere disciplinarum genere, maxime vero in omnibus mathematicis et philosophicis scientiis ita suisse versatum, ut ei suppar inueniretur nemo. Quod illi eo magis laudi cedit, quo magis illa aetate Al - Mamonis studio viri doesti de palma in philosophia et mathesi obtinenda certabant, et, Vt eruditione se mutuo vincerent, omni nisu satagebant. Illud AEvLFARAI Us ρ testatur, si inter Muhammeis danos vir κατ' doctus denominandus sit, Ιaeobum hunc nominari : et ex aliis Arabum scriptoribus Io. SELDENvs obseruat,
Iocum eum habere inter nouem iudices, qui cum Haly de iudiciis astrorum plerumque coniunguntur. Alia Arabum , Hali , RaZis , Mesue iunioris M. elogia a P. BAYLE adducta taeemus. Nee alia sunt Christianorum de hoc Arabe philosopho iudicia, apud quos ad n stra usque tempora inter stellas primae magnitudinis in coelo philosophisco et mathematico connumerari meruit: quod CARDANI iudicium inter duodecim magna ingenia Alliendum numerantis multi viri docti, qui eius res tetigerunt, ' confirmauere L. Quamquam autem ingenium Athendo natura dederat philosophicum idque haud mediocre,
dolendum tamen est, in secula eum seruilia incidisse, quibus cum ubique regnaret barbaries, solus Aristoteles imperabat, unusque in Omnium libertatem saeuam exercebat tyrannidem. Huic itaque dum more gemtis suae collum subdit, in illum quoque iurat Alliendus, eiusque libris illustrandis interpretandisque totum se tradit. Unde inter commentarios Arabum Aristotelicos in MUMAM MED Is Is ACIDI s catalogo Freseruntur eius scripta in libros de categoriis, de interpreIatione, an
istica priora et posteriora, de praedicamentis et de sopbistica. Laudam
79쪽
DE ORIGIA PHILOS. SARACEM Dnis academia seruato philosophiae necessitatem et utilitatem discipulis Commendauerit, scripta exhortatione ad discendam philosophiam sed
quod etiam mathematicarum disciplinarum προπα δέαν vehementer inculis cauerit, quo nomine inter scripta eius laudari solet eius tr. de matheseos
necessitate ad intelligendam philosophiam . Qua in re recte eum Arabes suos instituisse, eo magis iudicandum est, quo magis ne Graeci quidem Aristotelem sine his adminiculis intelligere potuisse suo loco obseruauiamus. Sed et suo ipse eκemplo id confirmauit, sedulus enim discintinis mathematicis insudauit, et praecipue astronomiam et astrologiam inaesesso excoluit studio, cuius diligentiae specimini esse possunt libri mathematici Κendaei, passim in bibliothecis latentes multisque memorati, quos hoe loeo adducere institutum vetat Sed et philosophiam rationalem atque metaphysicam studio illustrauit suo. Scripsit enim quaestiones logicas et meta ascas, itemque tractatum de philosophia interiore V, qua voce acroamaticam indicari, ex eo disci potest, quod de methodo Aristotelis
e terica siue acroamatica Tomo primo diximus. Tandem et ad artem salutarem more philosophorum Arabum animum applicuit, studioque suo, experientia et Iectione nixo eousque in hac arte prosecit, vi inter experientissititos medicos numeraretur Videas itaque passim scripta eius medica in bibliothecis atque catalogis scriptorum medicorum enumerari L
Ast sic quoque partem quoque philosophia naturalem simul summa dilu
gentia excuuisse, Credibile est, qua cum multa detegeret, quae in ist rum temporum ignorantia atque oscitantia attonitos homines reddebant,
exorta inde est magiae suspicio, qua passim premi praestantissimum phil
sophum videas, quemadmodum eum etiam ab hac labe recte absoluit GABRIEL NAUD Agus φ. Qua in accusatione et systema Peripateticum a leui et superstitioso hominum genere ad res Pblunares earumque affectiones ex influxu coelestium sphaerarum definiendas adhibitum, et
artes medicorum Ueterum, medicaminum suorum vires essectibus supra-rtituralibus tribuentium, et mysteria sua indoctum vulgus solaque assGratione ignotarum rerum ad lubitum voluntatemque prucientum cucendum celantium, inuidiam quoque magni viri meritis ita obluctantem eaque in
famantem concurrisse, facile palpabit, qui haec et similia, exempla pr
vὶ Cons. Vossius i. e. memorat inter alia NoTT NGallus a. e. p. ara. isaaei Chindaei tr. clo metiendis distantiis, et de electione dierum. Non disserre hune Isaaeum a laeobo nostro iam vidit S L natius praes ad orig. Alexandr. p. 19.uterqtio enim libri titulum eκ eatalogo librorum Atabi tum qui in hibliotheo Lugdun
sataua se Intiar, deseripsi. Aut Itaque patria et filii nomina inter se eonfusa. aut reuera patris seriptum fuit, filio perperam tributum Oh ma
80쪽
6g PER IL PARS L LIB. IIL CAP. Lhe ponderauerit, unde ab hac labefiendaeum absoluere nulli dubitamus 'Quanquam et hoc apud stupidiores suspiciones fouere has potuit, quod ex scriptoribus Arabibus narrat HERs ELOTIus k: felicissimum fuisse
Alliendum in coniecturando, et diuinationes eius saepissime euentu suisse comprobatas. Adeo vero ad regulas philosophiae medicae artis praecepta exegit Alliendi, ut qualitates atque essica iam medicamentorum regulis arilla meticae et musicae subiiceret Qua in re tamen eum statuendo: qualitatem medicaminis dupla proportione augeri, et muscas captasse, et nimia subtilitate somnia secutum esse deceptum falsa interpretatione loci alicuius Galeni dudum iam otieruatum Averroi et post cum recenti ribus aliis. Ceterum in theologia Muli metanas partes secutum fuisse constat, quamuis virum in philosophia versatissimum impudentia Coram mendacia vel risisse, vel rationali magis sensu explicuisse, adeoque more philosophorum Muhammedanorum religionem prudenturn atque eclecticam secutum suisse, lacile Cl. LACKEM ACHERO credamus, ex Al-Uosain Ebn Abdo i Rahman obseruanti doctores Muhammedanos non in omnibus Kendaeum probauisse. Audiendus ergo non est HERBE- LOT Ius qui eum ortu et natiuitate Iudaeum suisse statuit. Neque vero sola theoria philosophiam Alliendaeus prosessus est, sed et vita eκ-primere statuit. Cuius esregium exemplum in animi continentia iraeque moderamine erga acerbissimum aduersarium reliquit, dignum quod apud AllvLF ARA IVM s fuse narrantem legamus. Summa rei haec est: Magno, uti supra dictum, fauore principum utebatur Alliendi, et verusimile est, in aula Almamonis eum Bagdadi suisse versatum, quo loco comvenisse principum beneficentia illectum maximum virorum doctorumacemum, supra in Al-Mamonis historia diximus. Certe hoc loco eum vixisse et docuisse Ahulfaratus testis est. Cum itaque, ut supra monit ,
a Prouoeat Naudaeus ad Wim pinam et Pti eum. qui magi e reum egere ob librum de the
rim magictruin artium. ipse tamen obseruat. quod et S Lux, vs l. e nntauit Pi v M in
apologia. et in libello de hominis dianitate.
Alehindum eum Rogerio Bichone et Guillelmo Parisiensi inter eos referre, qui magiam vere naturalem o Deelint. Nos . qualis magia Athenis daeo plaeuerit. dicere non possumus. eum hune librum non insi: exerimus. quem nee Naudaeus vidit . unde ex sola coniectura iro Athendi dieit i saei te tamen largimur. poste in eo reperiri superstitiosa multa. ut stili et et natio Arabum ab omni tempore suit. et religioni Muham me- dieaa eonuemebat. Ast hane luperstitionem ex systemate eius philosophieo fluxisse nulli dubitamus. ita enim peripatetica multa absurda noxasque vanas suppeditare posse, vel unius Pomponatii vel peiri Aponensis exemplum euincit. Id quod mire eonfirmant ea. quae doctissimussa in FNvs l. e. seruate . Magiam hane Al. .ehindi Pleum potissmum eerni voluisse in libro ode radiis. in quo de specierum rerum omniis
, modarum. uti radio m a solet emanatione.
et de relatione uniuersi partium magnei im agit Sphaeras enim eunetis arctae harmo niae influxit inter se eohaerere ex mente stagioritae notum.