장음표시 사용
751쪽
oppugnare auderet, ea solertia usus, visu nerior nonnunquam In disputando videretur. Factum id quoque esse cum condiscipulis, facile eκ his colligi potest, tanto autem seruore actum est, ut sententiam mutare Gulielmum coegerit. Ita vero amplissima inuidiae seges tum eκ parte praeceptoris , tum eκ parte condiscipulorum Abaelardo emoruli, cum
et studiorum et aetatis ratione imparem eum his ausibus esse iudicarent. Abaelardus autem, supra vires aetatis, vigesimum secundum annum non
dum excedentis, de ingenio suo, in ipse cpndide scribit, praesumens, quamuis adolescentulus de eriFenda schola dialectica cogitare me it, ut, qua ratione in dialecticis praestaret, omnibus innotesceret. Parisiis hoc facere ausus non est, Guilelmi iactionem veritus, qui praeterea episeopum Parisiensem sibi habebat sauentissimum. Meleclunum itaque locum deeem lapidibus ab urbe distantem selegit, quo in castro eo tempore sedes erat regia. Ibi cum egregie disserere nostet, et supra aetatem eruditionem ostenderet, applausu et amicis quoque in aula regia non caruit: quod tamen materiam inuidiae clero Parisiensi subministrasse probabile est. Prae- uidit id Campellensis, et efficere, quantum posset, conatus est, ut hoc lo- eo pelleretur. Amicorum tamen in aula potentium auxilio Abaelardus
obtinuit, ut Scholas habere praesente aula libi liceret, immo manifestam Gulielmi inuidiam plurimorum sibi assensum applausumque parauisse ipse tradit Tanta autem inde extitit celebritas Abaelardi in arte dialectica, ut non solum condiscipulorum, sed ipsius quoque praeceptoris fama in
dies magis extingueret tr. Vt itaque Vel huic aegre faceret, vel sortius cori. tra aduersarios tela vibraret, viciniorem urbi locum, Castrum Corbolii, elegit, sperans fore, ut opportuniorem saepius Crebriorum disputationum occasionem nancisceretur; qua in re vindictam et ambitionem calcar ipsi Eibdidisse ipse candide fatetur. Hae vero ratione dum omnes in studium difflecticum neruos intendit, dum maximae, qUam videbat ad se accumtere, adolescentum frequentiae satisiscere laborat, dum acerrimo an mo in aduersarios pugnis dialecticis insurgit, ita vires debilitat, ut vehementi languore Corriperetur. Vt itaque animo remissiore corporis curam agere posset, et his, quae tantopere eum ad immoderatum hoc philosophiae studium accendebant, occasionibus se subtraheret, in patriam reuersus est, coeloque mutato respirare et vires colligere studuit. Quae cum valde essent exhaustae, per duos annos abesse a Parisiensi urbe coactus est. Neque tamen fama eius, licet ahsentis, euiluit, sed arde
titis ab iis, quos dialectica sollicitabat doctrina, quaesitus est. Reduκ tandem post longam absentiam , omnia mutata deprehendit, praecept
remque lunito habitu monachali in monasterium secedentem inuenit, ut supra memoratum. Huno vero sumto habitu canonicorum regularium,
scholas tamen rhetoricas et dialecticas habuisse supra diximus. Has itaque iterum inuisere Abaelardus statuit, nouam, uti verisimile, occasios A et nem
752쪽
1 o PERIOD. II. PARS II. LIB. II. CAP. III. SECT. II.
nem quaerens, cκ victoria de praeceptore gloriam pristinam, quae per Iongam absentiam nonnihil obsoleverat, resuscitandi. Priorem itaque modum secutus controuersiisque dialecticis res cotis, validissimis argumentationum machinis praeceptorem euertere conatus est. Amplissimum vero, ut supra iam tactum, disputandi campum aperuit Abaelardo celeberrima, quae a Roscelino mota fuerat, quaestio de uniuersali a te rem, in re et post rem, quam vehementer tum, Noster ait, fuisse agitatam. Nominalium autem partes cum Abaelardus sequeretur, Rualium sententiam Gulielmus traderet, ille autem praecisionibus, abstractioni hus, distinctionibus esset exercitatissimus, et praeceptori praestaret, ipsum vero rei argumentum illi faueret, iacili victoria potitus est, et tum cor discipulos praeceptoris sententiam relinquere, tum praeceptorem illam mutare coegit, ut supra narratum. Eo id euentu accidit, ut summa inde Abaelardo enasceretur gloria, et dialecticae studiosi deserto Gulielmo ad Abaelardi scholas conuolarent, illiusque tantum non vacuum relinqueretur acroaterium . Neque hoc gloriae fatis suit, sed ipse quoque, qui in schola cathedrali Gulielmo in monasteriuin secedenti successerat, famae litionis Abaelardi permotus, locum ei suum obtulit, ut ibidem, quae ipsius Ahaelardi verba sunt, cum ceteris illius se traderet magisterio. Agerritne id tulisse Gulielmum, nemo non intelligit, qui inuidia tabescens, opponere se tantae corriualis fortunae, quibus posset, viribus statuit Redux ergo in urbem, eum, qui locum Abaelardo cesserat, pellere ab isto munere, conatus est, obiectis turpissimis criminibus. Quod cum Gulielmus, magna apud eniscopum auctoritate pollens, facile obtinuisset, ericissetque, ut alius quidam, Abaelardo aemulus, in eius Iocum surr garetur, Abaelardus quoque cedere coactus est. Ille itaque Mel unum reuersus, scholas, sicut antea constituit, effecitque Gulielmi inuidia, ut maioribus ibi famae nominisque celebratissimi radiis coruscaret. Quoniam autem valde suscepta suilelmi religio suspecta fiebat, eo quod in
urbem reuersus esset, in villam ille ab urbe remotam denuo secessit, quo cognito Abaelardus in urbem rediit, cumque schola cathedralis ab alio, curante Gulielmo, esset occupata, extra ciuitatem in monte S. Gen Delae, scholarum locum sibi delegit, et hunc quasi obsidere. positis c stris statuit, qui Iocum eius occupauerat. Ita scilicet ambrioni suae valde se efferenti felicius litare se posse sperabat, quod tamen grauis per . secutionis oecasio extitit, qui plerumque euentus esse solet ambitione s rocientis iuuentutis. Gulielmus ubi aduersarium rediisse vidit, in urbem reuersus est, scholasque et conuentum monachorum ad pristinum locum reduxit, et, quem in schola cathedrali surrogari curauerat, defendere contra Abaelardum coepit, sed infelici successu. ille enim cum antea quosdam habuisset discipulos, maxime propter lectionem in qua plurimum valere credebatur, magisto redeunte omnes amisit, sicque scholae
e) Ipsa haec emnia tradit i. e.
753쪽
regimen deserere et in monasterium desperatis rebus suis reuerti coactus est. Inter ipsum autem Abaelardum et discipulos, et inter Gulielmuinet scholares cum quotidie velitationes dialecticae exorirentur, ea plerum- rue pugnae sortuna fuit, Vt Abactardus neque superaretur, neque victore dere dcsinerer. Interim parentes Abaelardi deserta vita seculari ad moriasticam conuertebantur, quod Abaelardum in patriam reuerti coegit. Catalaunensem vero episcopatum obtinuerat Gulielmus, ut supra memoratum , qui cum theologicae eruditionis dialectico acumine auctae Iaude ad lioc fastigium emersisset, Abaelardus aemulatione accensus, s crarum literarum studio animum adiicere statuit, eamque ob caussam in urbem Parisiensem reuersus est. Aliter visum doctissimo vitae Ahael a di auctori , qui ideo dialecticae culturam Scholasque in ea arte habitas deseruisse Ahaelardum coniicit, quod aduersarius deesset, quocum conflictando et disputando gloriam quasi acueret, augeretque. Quae Vero coniectura parum habet verisimilitudinis. Licet enim Gulielmus hanc dialecticam professionem deseruisset, alius tamen in schola cathedrali doc bat, quocum dialecticas pugnas conserere Ahaelardo licuisset, ii haec ei sola ratio placuisset. Plus itaque probabilitatis habet, et cum charactere indoleque animi eius egregie conspirat, iuuenem admodum ambitiosum, et per literas emergere cupientem, aemulatione vero in Gulielmuin accensum, cum vidisset aduersarium ad tantum honoris fastigium er ditionis theologicae auxilio promotum fuisse, ad eandem gloriae viam pro-' perauisse, quam se eo sacilius feliciusque ingressurum sperabat, quod ista arte excelleret, quam praestantistii nos facere iseologos tunc omnes credebant. Ipsum quoque parentis, monasticae vitae se tradentis exemplum et cohortatio consilium hoc confirmare in animo Ahaelardi potuit; ut taceantu eam tum fuisse omnium opinionem , nullam dialecticam vim praestare posse, nisii ancillaretur theologiae. Quae inque autem suscepti consilii caussa suit, illud ipsius Abaelardi confestione indubitatum est, sacrarum illum literarum studio se destinauisse. Cum autem Gulielmus, cuius tunc doctrina theologica valde commendabatur, Anselmum Laudunensem praece plorem habuisset, et huius summa esset in his literis existimatio, eum sibi praeceptorem delegit, et ad eum conuolauit. De quo viro in antecedemtibus iam memorauimus, summam eum inter Galliae theologos famam suisse consecutum, et inter illos numeratum fuisse, qui praestantia facta eruditionis omnes superarent. De qua Anselmi famae celebritate passim extant huius aetatis scriptorum testimonia . Ex quibus, qui ex ipsius Ahaelardi disciplina prodiit, SARI sp ERIEN sis f vehementer indigna' tur Cornificio suo, quod impudenter, in latebris tamen, quia palam non
liceat, obfuscare nitatur splendidissima Galliarum lumina, Anselmum,sA 3 et Radu
754쪽
σια PERIOD. II. PARS II. LIB. II. CAP. III. SECT. II.
et Radulfum Laudum gloriam, fratres theologos, 'quorum memoria iniucunditate et benedictione sit , quos nemo laceraverit impune, et qui solis displicuerint haereticis, aut flagitiorum turpitudine obuolutis. Ad
hunc ita celeberrimum theologum , cuius tanta tunc erat opinio, et eκ
cuius schola tot viri clarissimi prodierant, Abaelardus Moque accelera dum esse gradum statuit. Verum deprchendisse se, ait, virum quidem magnificis verbis magnaque iactantia multa pollicentem , nihil vero rei praestantem coruosque hianteῖ deludentem. Qua de re verba eius supra retulimus, ubi de Anselmo hoe, poscente temporis ordine diximus, quae eo loco videri possunt. Qui viruin vera dixerit, vel inuidiae et aemu . lationis mitigatione , cum Omnes prae se contemneret, ita de Anselmo iudicauerit, hoc loco definiri non potest, licet prius visum suerit CAESARI E GAsSIO BULA Eoo, et eius aetatis testimonia Abaesardo contradicant; quae vero hodie superest Anselini Glossis inter linearis mediocris eruditionis specimen sit. Illud extra dubitationem positum est, Abaelardum cum hane de Anselmo opinionem concepisset, neque eius lectiones frequenter audiuisse, neque multum in eo fiduciae posuisse Sua itaque eruditione et ingenii luminibus sectus ipse suomet Marte sacrarum literarurn studium suscipere, eumque in modum, quo Anselmus theologiam docebat, discipulis librum quendam hi blicum enarrare constituit. Quam vero methodum eo tempore theologi adhibuerint, eκ ipsius Anselmi glossa aliisque eius commentationibus ', quae Anselmo Cantuariensi perperam tribui solent, disci potcst, nempe liber biblicus ex sententiis patrum collectis cxplicabatur, sicque arena sine calce cxhibebatur auditoribus, qualis laboris suscipiendi spem sibi sacilem concipiebat Abaelardus satis doctrinae praesidiis eam in rem instructus. Ut itaque periculum eius res faceret, auditoribus Anselmi, quae sibi de ea mens esset, aperuit, pollicitus , quemcunque sibi librum biblicum delegissent, eum se hac methodo consultis patrum commentationibus eκpliciturum. Exomdium itaque Ezechielis vatis, dissicillimum et obscurum ei proponunt, quod ille poliridie habita lectione theologica tanta selicitate eκ potuit, ut omnes in admirationem raperet, qui cum ingenii perspicaciam obstupescerent, sequentibus quoque diebus eius lectioni interfuerunt. Verum quae eum auditoribus tantopere commendabat eruditio, summam quoque conflauit innselmi inuidiam. Qui cum vindietam meditaretur consili conscios admittit discipulos duos, cruditionis et acuminis dialectici laude inclutos, et Reali uin scillae addictis limos, atque vel ob hoc unum nomen Abaelardo vehementer insensos Albericuin Rhemensem et Lotullam , vel, quo
755쪽
nomine a FRIs INGENSI appellatur, Leuthaldum Nouarensem , homines acerrimos, et ad dolos quosvis audendos promtissinios. Cum his consilia agitat, qua ratione inuisum ipsis nomen Palatini philosophi abigia sede urbeque Laudunensi posset. Et hi quidem auctoritate ecclesiastica utendum, et prohibendum esse Ahaelardum statuebant, ne sacras lit ras doceret; rati sore, ut hoc pacto cogeretur Laudunum deserere. Anselmus autem pulchrius rem agi posse ratus, hunc praetextum adhibuit, serri non poste, ut homo iuuenis theologiam doceret, facilem enim in errores lapsum esse, eumque tune effecturum, ut ipse in culpa hae rem accusaretur, eo quod hanc ei licentiam. concessisset. Quod qua
uis manifestam inuidiam prodebat, quam ipsi Anselmi discipuli palpabant et indignabantur , coegit tamen Abaelardum lectiones theologicas intermittere. Parisios itaqne reuersus sacram Scripturam ibi explieare perrexit. Ibi se, scribit AB AEL Annus ', Scholas ipsi iamd dum destinatas atque oblatas, unde fuisset expulsus, annis aliquibus
Iulete possedisse, atque ibi in ipso Scholarum initio glossas idas Ezechie-
is, quas Lauduni inceperat, confvinmare suduisse. Hasque adeo acceptas fuisse auditoribus testatur, ut non minorem in argumento sacro et theologico, quam in philosophico gratiam consecutus esse omnibus uider
tur. Ita vero et auditorum numerus Vehementer multiplicabatur, et gloria admodum augebatur, et haud exiguum lucrum ad eum redundabat, adeo ut famam de eo quoque ubique percrebuisse ipse indicet. His si nouae vocationis sacrique, quod susceperat, muneris limitibus se continuisset Ahaelardus, dubium non est , quin ob praestantissimam eruditionem haec eius durauisset felicitas; verum cum assectuum fluctibus valde iactaretur, et nec philosophia nee theologia eos reprimeret, in illas syrtes imcidit, ad quas naufragium fortuna eius passa est. Rem multorum narratione celeberrimam ' paucis sic habe. Vivebat eo tempore Parisiis Ful-bertusis huius praeceptorthos usus sum Athorieo et Maiasigistro Roberto ueludens. ut cognomina demis gnetur quod meruit in se istamini regimine, natio. vi nasiquide in Angligena est: quorum alter ad omnia is serupulosus, i iam quaestionis inueniebat ubi que. Vt, quamuis polita planities ι offendi lo
ri non ea reret, et ut aiunt. scirpia ei non esset en
iadis. Nam et ibi moniliabat. quid Oparteat en - dati. Alter autem in respondendo promiissi. -mus . sub arsogii eatissa pro sinim nun uam
se dee inaiiit attieuliam, quin alteram contradidito. nis partem eligeret . aut deterinintra multipli iacitate se monis doceret. unam non esse responia
is sumem. 1:le ervo in quaestionibus stibillis et ita in rhs onsionibus perspicax. breuisis et commodii . Quae duo pariter eis, s alimi omnium contigissent, parem vitave disputat ia rem non esset inuen;re Ambo enim acuti eratit -inetenti. et mi lii peruleaeis, et ut rem ma niis praeclarique viri in phrseis studiis enituissent... s de inagno tirerarium titterentur fundamento. si tantuin institisent vestigiis maiorum, quantum thia applaudebant inueniis. Haec pro tempore. Anuo illis adhaes. Nam postea unus eorum proin festis pono iam dedidicit . quod docuerat. squia i dem et reuersus dedocuit An melius. iudicent, si qui eum ante et postea auditurum. Porro alia ter in diuinis proficiens literis, etiam eminen- .lioris philosopniae et celebrioris nominis assecuisia tus est xloriam. Totum deseribere loeum pl. it . eum et vetam Seholastiectum elligiem exin primati et apud alios de his viris illa aetate celabet. fimissat silentim .mὶ loci est.
at med. T. v. p. fg9. no g. Prolixe. integro a ticulo de Heloisa agit Pa Ta. BavLE T. it. p. 7t2.ieqq. quem tamen, dolem s. omnia ex hae Heloisae historia selestile. et amilia.. qΣae ignea
impuros amendere , et latentes sauillas exeatara pessitant. Caete itaque . et non risi munito timo
re I .i animo legendus est. QMi si minus ili Risso. s voluptatum artiseis non narrasset . fi in his
elonia entiam nun ollendisset, disertiorem tu daemunitiavisset.
756쪽
τM PERIOD. u. PARS II. LIB. II. CAP. III. SECT. II.
hcrius quidam canonicus cui neptis erat Heloisa, eximia pulchritudine commendabilis. Ea quamuis octodecim tunc demum annos nata esset, ii genio tamen, quo fruebatur praeesaris limo, ita excelluit, ut spes auunc lo enasceretur, fore, ut sui sexus homineς iacile superaret. Is itaque valde eam diligens nihil curam in sumtuumque intermisit, ut Iiteris diligenter excoleretur. Egregie in iis illam profecisse, testatur ABAE LAR D vs 8, habuisseque non solum Latinae verum etiam tam Hebraicae quam
Graecae literaturae peritiam, mathesim quoque et philosophiam atque theologiam didicisse, fuisseque per abundantiam literarum supremam. hocque literatoriae scienIrae bonum , quo in mulieribus es rarius, eo amplius puellam commenticuisse, et in toto regno nominatissisam fecisse. Quod equidem lacile credi potest, quamuis vix dubitandum sit, quin
Abaelardus, qui Heloisam suam interatnIimo amore deperitat, ex assectus sui magnitudine cana contemplatus fit, ideoque conatiuS, quam res poscebat, laudauerit. Quamuis autem laudes ipsius vi nimiae suspectae sint, temporum tamen eorum conditio, quibus rarum exemplum fuit, Graeca et Hebraica intelligere, satis euincit, foeminam hanc velut rarissimam et
Ieregrinam auem inter domesticas se distinxisse, summasque aetatis suae
audes meruisse. Quas tamen ex illorum temporum conditione metiendas, nec ad nostrae aetatis eruditioncm exigendas esse, quilibet facile imtes ligit, qui eum medio vixisse aeuo recor tur H Quo autem animo fuerit, qtiamque morum integritatem seruauerit, Belle eκ pessima, quam
cum Abaelardo habuit consuetuditie coniici potest; quae tanto furore Abaelardum deperiit, ut Deum testem inuocaret , s ipsam Av- gustus universo praefluens mundo matrimonii dignaretur honore, Iot-que iis orbem con maret in perpetuum praemendum, carivs Ibi et dignius visum iri, Abaelardi dici meretricem, quam ribus Imperatricem. Quae a docta foemina scribi potuisse, merito miramur: verum amoris affectui ita obnoxiam se fuisse ipsa fatetur, ut nos i susceptam sacri ordinis dignitatem inter ipsa sacrorum solennia, se obicoenarum Volupi tum imagines proscribere non posse , grauissima deploratione conqueratur Talis cum Heloisa suerit, mirum equidem haud est,
et Abaelardum magnis amoris incendiis correptum eius igniculos summopere quaesituisse, eam autem manus audaci iuueni et ad audenda quaevis promto dedisse. Nam ct ipsum, praeter so mae elegantiam, literarum decora, eo tempore in Hemina raris linia vehementer assiciebant, Heloia autem, cum voluptatis semina natura sua concepisset, homini, qui, ut ipse scribit, IanIi Iunc nominis erat, et ivventutis et formae gratia praeeminebat, Di quamcunque foeminarum
q) Nimium itaque est elogium FONC. A M. llo M. qui in prae . Altera est Susanna autia Esthera, pulcra et Deum time . vii imos He-
.hr iee per me ah ineuna hu is docta . elamm.. sui sexus sidus et ornamentum, tres illas linquas. nee non ana hesin, philosophiam et theologiam .. a viro offa illa solo minor fuit.
757쪽
ram suo digηaretur amore, nudam vereretur repulsam, resistere eo mianus poterat, quo magis omnem in eo artem ponebat, ut foeminam simplicein 1uis irretiret laqueis, et versiculis quoque amatoriis egregie atque iucunde luderet, cantaretque. Vt itaque scopo suo potiretur, Ful-hertum adit, huneque rogat, ut contubernii sibi potestatem saceret , et non pretium modo se soluturum assi at, sed neptem quoque ita edocturum promittit sine mercede, ut doctrina literisque euadat cultissima
Futherius habendi cupiditate coecus dum se sitne sumtibus fine suo potiri posse sperat, agnum Dyo, verba damus ipsius Abaelardi eius simplicit te in et auaritiam detestantis committit, et non solum docendam veruinetiam vehementer constringendam tradit, seque illud agit, vi votis ille suis licentiam penitus det, et occasonem etiams nolient , osserat, ut quam videlicet blanditiis non posset, minis et verberibus facilius sectoret. Sic institutioni Heloisae nraesectus Abaelardus dum virginem am re accensam summo affectu prolequitur, ita literarum praecepta ei tradidit , ut et conscientiae monita et philosophiae praecepta negligeret, et omne, quod dies noetesque in Heloisae consortio transigebat, tempus v luptatis negoti iis tribueret. Quod non potuit non tandem et uiscipulorum Ahaelardi, et eorum , qui eum nouerant, omnium oculos per
stringere. Fatetur ipse : ita negligentem et tepidum temonem habuisse, ut iam nihil ex ingenio, sed ex inu cuncta proferret, nec ram nisi recr-tator pris morum esset inuentorum, et δε qua inuenire liceret, carmina essem amatoria, non philosophiae Iecreta. Haec et discipuli sentiebant,
praeceptorisque negligentiam indignabantur, et vulgus ad ea attendebat, quod eius carmina pallim decantabat. Haec cum pueri nossent, Vnus ignorabat Fulbertus, et mala domus suae intellexit nouissimus, vitiaque neptis, vicinis Canentibus, solus nesciuit. Tandem re aperta in furorem degenerauit ira, ita ut domo eκcedere Abaelardum iubereti Nec hic malorum finis, sed cum eκ hae consuetudine cum Abaelardo Heloisa comcepisset, illa tota stulto amore surens, Cum gaudio summaque exultati
ne illi de eo scripsit , consulens, quid faciendum deliberaret 8 Is consilii inops eam grauidam in suam patriam habitu indutam monialis ad sororen misit, ubi filium peperit, Astrolabium dictum. Pessime id habuit Ful-hertum , qui cum ignominiam hanc serre non posset, de vindicta cogitauit, cum autem Deloisae nuptias Abaelardus offerret, placari se hoc inodo passus est Neque recusauit nuptias Abae lardus, id modo pactus,
ut clam haherentur, ne theologicam cathedram deserere cogeretur ν. Aliter autem visum Heloisae; quae multis rationibus matrimonium ei dissuadebat, inter alia caussata ', sacris uel philosophicis meditationibus inten-rum
alus. erat Heloisa trdineis uerum non obieeetit Taeemus. saeros ordines omnes tum quidem non. dum ieeepisse Abaelardum, ut non eos deserere posset. 4
758쪽
νιε PERIOD. II PARS II. LIB. II. CAP. III. SECT. II.
in pueriles vagitus, nutricum, quae hos mitigant naenias, tumultuoissem familiae tam in viris quam in foeminis turbam fusinere non posse.
Addidit alia, non magis firma, quae satis docent, furtivos amores Heloisae placuisse prae matrimonio. Noluit tamen abstinere Ahaelardus, vel quod sibi uni deuincire amicam studeret, vel quod saniae ita consulere iramque Fulberti avertere vellet. Rediit itaque ad Fulbertum cum Heloiiasa, ab eo satis benevole ericeptus, cuius quoque cura paucis post diebus matrimonio, sed clam , copulati sunt. Fuibertus autem consummato hoc coniugio, cum magno eAtinguendi maculam , quam domui suae Ahaelardus inusserat, desiderio flagraret, illius notitiam in vulgus diss minauit Quod quamuis pertinaciter Heloisa pernegaret, parum in men profecit, et avunculi iram meruit. Ne itaque sibi nouum matrimonium in docendi licentia obesset, uxorem clanculum hominum oculis subducere Ahaelardus statuit, eamque in monasterio Argentioli cum monialibus includi curauit, ita tamen, ut hoc quoque loco frequenter eam inuiseret, nec ab eius complexibus abstineret. Enata eκ hoc consilio praepostero Abactardo Ilias malorum , et amplissima dolorum et lachrymarum messis est. Ratus enim Fulbertus eiusque consanguinei, Abaeis lardum contemto maritali vinculo Heloisam eo sine claustro inclusisse, ut habitum monasticum induere cogeretur, ira et indignatione accensi et furibundi de vindicta cogitant, qua insigni mulcta alliceretur Ahaelardi incogitantia et perfidia. Dum itaque solus et incautus in cubili dormitat Abaelardus, nihil mali cogitans , media nocte corrupto ministro irrum punt missi a Fulberto, qui vim inserentes virilia illi secant. Anciapiti malo vehementer angebatur Abaelardus: nam praeter vulnus, quod inflixerant, omnis ita ibes decollabat Heloisae amoribus porro fruendi, et summo mane per totam Urbem facinoris egregii disseminebatur notitia. Ex qua licet contemtuin exorturum esse Abaelardi Eutherius crederet, alia ter tamen res cecidit, et indignitas laeti adeo omnium detestationem meruit, ut et magistratus Cura facinoris auctores, qui sibi fuga consuluerant, persequeretur, captosque duos non sinassi tantum, sed oculorum quoque, laetura puniret, et amici in omne solatii genus effusi, desperabundi erigere animum, quantum possent, conarentur, cuius exemplum esse potest
Fuleonis, prioris de Diogillo Osola ad Abaelardum , inter eius Opera
obuia, qua magno rationum aceruo eum consolatur; quaeque cx hoc vulnere commoda ei prouenire possint, enumerat. Parum tamen medicina tanto malo impar, in animo Abaelardi effecit, qui cum totus animi consternatione opprimeretur, desperatio tandem, non deuotio, secit monachum. Ipse hoc candide satetur ': In tam misera me contritione
positum confuso, fateor, pudoris potius, quam deuotio conuersonis ad monasticorum latibula claustrorum eo utit. In monasterium itaque S. Dionysii secessit, ratus ibi se in solitudine inuidiae telis fortunaeque
759쪽
sibi aduersantis persecutioni se subtracturum esse. Neque tamen ita fatorum aduersitatem effugere potuit. Quamuis enim, ubi
viκ e vulnere conualuisset, confluentes ad eum clerici tam ab abbate,
quam ab ipso continuis supplicationibus emagitarent, ut, qui lucri gloriaeque caussa diuitibus philosophiae et theologiae secreta tradidisset, nunc pauperculis clericis eandem praestaret operam,1ieque ex eius eruditione monasterium Sandionysianum valde illustraretur; ferre tamen neque abhas moribus perditissimis praeditus et infamia reliquis notior, neque reliqui conuentus fratres poterant, quod intolerabiles spurcitias frequenter atque vehementer, modo priuatim modo publice redargueret; Itaque odiosus factus, ab abbate compulsus est, ut ad cellam quandam recederet, scholis more solito vλeaturus. Ibi tantam scholarium multitudinem confluxisse ipse dicit, ut nec locus hospitiis, nec terra sussieeret alimentis. Quod qua ratione factum sit, ab ipso discendum est, ita narrante Puod professioni meae conuenientius erat, sacrae plurimum lectioni studium intendens, Iecularium artium disiplianam, quibus amplius assuetus fueram, et quas a me plurimum requia rebant, non penitus abieci: I ed de his quasi hamum quendam fabrica
vi. quo illos philosophico sapore inescatos ad verae philosophiae lacti nem attraherem: sicut et jummum Christianorum philosophorum Orige
nem conjisevisse historia meminit ecclesiastica. Cum autem tu diuina Scriptura non minorem mhι gratiam, quam in seculari , dominus contulline videretur, coeperunt admodum ex utraque lectione scholae nostrae multiplicari, et ceIerae omnes vehementer attenuari. Fulco quoque testis est, ex omnibus sere Europae angulis literarum studiosos ad eum conuolasse; et quod Chronicon Moriniacensu a L A v v o I o laudatum habet, ad hune excellentissimarumscholarum rectorem pene de rota Latinitate viros literatos confluxisse. Prodiisse ex hac honarum mentium et literarum ossicina viros sis namqs et praestantissimos, magnis postea meritis et nominibus in Ecclesia insignes, Petri Pietavi ensis , Petri Lombardi, Amaldi Brixiensis, Ioannis Sarisberiensis, Tuonis cardinalis, Gaufridi Antisiodorensis aliorumque exemplis constat. Obieetumque ideo Abaelardo, ea tantum ex Caussa ad concilium Senonense eumrrouocauisse, quod plurimos discipulos in aula et inter Ecclesiarum prae-ules haberet. Ita vero dum noua Abae lardo sergit gloria , comes quo. que inuidia secuta est, maximumque magistroruin, quorum vacua Pariis itis relinquebantur auditoria , concitatum est Odium. Cui prosequendo
760쪽
4s PERIOD. II. PARS IL LIB. II. CAP. III. SECT. II.
inque Ahaelardi fortunam exercendo duces se praebuerunt Rhemenses doctores Albericus et Lotulsus, quos aemulationem Contra eum dudum furore accendisse supra narrauimus. Hi Rhemensem praesulem contra Ahaelardum incitare statuentus, commodam occasionem quaerebant, ex
insidiis eum aggrediendi. Quam subminiistrauit liber Rhaelardi, quo rogatu discipulorum Roscelini errorem de distinctione personarum in diuinitate non reali sed nominali confixit. Hunc enim praeceptoris err rem , quem, ut supra dictum, semper reiecerat, rationibus philosophicis euertere eo tamen nomine non compellato, aggressus librum seripsit de Deo et Trinitate, qui hodie quo aue inter opera eius titulo: De me S. Trinitatis, sue introductio ad theologiam, tribus libris diuisus legitur. In eo arduum mysterium dum rationibus dialecticis explicare nititur, exemplum quoque ex dialectica ad illustrationem mi addit, hoc pacto: Sicut cadem oratio est propositio, assumtio et conclusio, ita eadem essentia est Pater, Filius, et Spiritus S. Hunc librum ob ratiociniorum sulitilitatein valde Abaelardi discipuli extollebant, neque his suspectum erat simile, quod illustrandae rei in se omnem humani ingenii captum sup rantis caussa allatum esse probe nouerant, et multoties aliis similibus a theologis veteribus et recentioribus o factum est. Aduersarii autem Abaelardi, inuenisse se, non quod pueri in faba, rati, haereticorum errorum Ahaelardum accusauerunt, et archiepiscopum, subtilitatum dialecticarum minus gnariam eo compulerunt, ut Coacta anno cI cxx synodo Suessionensi, cui praesidebat ponti scis legatus, Conon , epise pus Praenestinus, ipse quoque rerum harum satis ignarus ad reddendam synodo rationem doctrinae suae Abaelardus citaretur, in cur Tritheismi errorem ita enim Sabellianismum cum Tritheismo confundebant theol gi acutissimi foueret, caussam diceret. Comparuit Abaelardus, cum nec erroris, nec mali xdlius sibi conscius esset, et incommodum simile s cili explicatione emolliri posse crederet. Verum ita insensum et praeoccupatum expertus est non modo episcoporum ci doctorum . sed et ple- his animum, ut ipso reserente, pene populus imum paucosque , qui a uenerant ex diIcipulis ipfus, prima diei aduentus lapidarent, dicem res, eum tres deos praeli care et scripsi e. Et obrutus fuisset lapidibus cum comitibus, nisi in templum proximum aufugissent. Ita lapideis rati ciniis res acta est. Nec melius res in ipsa synodo transacta. Legatus enim et archiepiscopus theologos supra dictos in partes vocantes, licet aecusatores essent, iudices in ea caussa constituerunt, qui quamuis multa in eo libro passim lacesserent, in scirpo tamen nodum quaerentes non stanehJ Alii ad ann. sig. reserant, alii ad an. 1 36. semies autem rerum sei anni m Uel rim velitat. prius C A v g o H. L. p. 6. posterius Nav. Ai xv ANDRO placuit H. E. see. xl et Al I. P. II l. p. 43. quem sequitur BAv l. e. no . N