장음표시 사용
161쪽
gis , in commodum humanum producti. Quod nergo Duelech, peccati culpam referat, peccatum vero, e ligno ortum traxerit: visum quoq; fuit mihi , quod sanitatis praeservatio in Lithiasi, non solum e semine Dauci, parilique aliqua herba, sit exspectanda: sed ex ligno aliquo. Quapropter, verum quidem est, quod lignum Nephriticum, nobis nuper ex India sit allatum : sed non proinde unquam mihi persuasi, divinam bonitatem Europaeis tantisper denegasse , ut etiam pauperi calculoso subveniret, donec multis expensis, tandem remedium post ter mille annos, ab Indis advolaret, satis in se pigrum alioqui. Daucus praeservat quidem, sub eontinua, ac stricta obligatione, prout Arophconfortat renes multo sumtu. Serio itaque inquisivi, an non esset lignum aliquod, nostratibus familiare , quod vicem expleret Nephritici tamdem nobis a Barbaris missi λ Siquidem lignum peccati, lignumque vitae,arbores erant, non autem frutices, multoque minus, herbae. Quamobrem olim observavi, principibus Germaniae, fuisse vernaculum, quod contra Lithiasin, , quotannis in Majo, biberent quotidie, haustum liquoris e cortice vulneratae Betulae. Quem liquorem praeservabant a corruptione aeris, illi affundendo oleum olivarum. Vulneratur. Arbor Germanis Birehen Mum: nostratibus vero Berhen- boom dicitur. Vulneratur enim cortex Betulae , prope terram , in trunco, mense Martio, circa tempus,quo solet vulnerata vitex, plorare noVellum liquorem, e terra
haustum. Sed is liquor Betulae, est totus aqueus, ac pene insipidus. Sin autem ramus aliquis, spissitudinis trium digitorum , ad semidiametrum vulneretur, inditaque lana repleatur, statim flet liquorem non ingratum , at sub acidulum, qui etiam in
ipso Lithiasis tormento, solatur afflictos, tribus, k a qua
162쪽
υ DE LITHIAsrquatuorve cochlearibus assiam tus. Meraetor ergo est, qui superne a ramis, quam, qui inferne, e trunco fluit. A quo sus autem plane, qui prope terram e Rsuit. Considerabam enim statim, id accidere, quatenus ascendendo, transiret per corticem subrubeum, qui esset tanquam jecur arboris. Sed cum ille cortex, toto anno, esset absque notabili gustu: cortex autem extimus, albus & tanquam membranaceus, haberet saporem, atque suffitum, tanquam optimae therebintinae , divulsi. per semipe
dem, exteriorem corticem circumquaq; abs trunco, ae observavi, quod nihilominus , liquor, qui e ramis stillabat, esset ejusidem gustus, quo ante. Mirabar ergo, unde diversitas ista liquorum, unius atque ejusdem arboris, manaret. Denique mirabar, quod ramulus aliquis, unico die, facile ploraret liquoris libras 8. vel 3 o. qui alias tota aestate, non tanto alimento opus habet, nec locum, quo tantus liquor asservari posset, multoque minus ta-dix, aliis ramis singulis , sub decuplum tantun-' dem liquoris largitur: nec tamen proinde, aliis ramis deesset sufficiens alimentum: quanquam alioqui, radix, multam illam quantitatem illius liquoris, attraxisset, atque profudisset per alios aliquot ramos. Considerabam itaque, qubd liquor iste, similis esset synovi q. profluentis e vulnere; imo coepi detestari illum, quasi contagium mortis aut putredinis in se contineret nec sanitatem dare posi set, si jnse, iam integritatis culpam gereret. Attamen comperi, tam ipsum Betulae lignum, quam eius corticem rubrum , spoliata esse vi medendi 1 corticem autem album instar pergament, foris ramis junioribus adnascentem, facile inflammabilem, atque sapore therebintinete insignitum, vix de se virtutem, in decoctum spargere. Cogitavi itaque, vim liquoris praefatam, non prodire a radice,
163쪽
nona ligno, non denique a cortice subrubro , ut neque tandem , a cortice albo, quippe qui sibi in caudice, non passim esset continuus. Tentavi ergo corticem istum distillare, cum per se, tum cum additamento lixivit tartari: at sane liquore vulnere rami stillatus, longe antecellebat oleum, atque stalagma corticum. Redactus ergo sum, agnoscere liquorem illum , sponte e ramis vulneratis fluentem, tam abunde, esse merum Lithiasis balsamum ; neque illi obstare, quod mea petulantia illum effluenti aquae de vulnere, aut ulcere compararem. Siquidem vulnus atque ulcus, quod nobis mortem , Betulae nil tale adfert, aut promittit. Est ergo liquor ille Betulae, medicamen a natura promissum, per vulnera solicitatum : adeoque est urgere naturam , ad proferendum balsamum sibi naturalem , quem alias nuspiam proferret. Quapropter tenello S , subnigri cantesque ramulos unde scopae atque virgae nostratium fiunt) qui tumentes gemmas, nondum frondosas haberent, malleo super lapidem, vel incudem conquassatos, iussi concoqui aquae, ad cerevisiam fabricandam destinatae: cui cere visiae, si postmodum Dauci semen, aut be-capungam associa vel im , irtitus sum est ecfus, ad Lithiasis praecautionem optabiles, potentioresque adhuc, si isti cerevisiae, liquor ille Martialis, e superioribus ramis collemis, infusus fuisset, post sedationem maximam ebullitionis suae, quam vina, a que cerevisiae in cadis sponte tolerant. Comperi namque imprimis, quod ejusmodi potus, e Betula, a sdiu reticorum metum tolleret. Eo quod dolores Li hiasis, atque contracturas, laxet, tam in lumbis. qnam intestinis hinc namque unica Lithiasis etiam colicos dolores suscitat, non miniis ac si fomes ejus, intestinis inesset itemque dysuriis, atque stranguriis, etiam senilibus, idcirco medetur. Calorem
164쪽
iorem item iecoris, velut ex adacta spina oriundum, mitigat primum , ac dein tollit. Denique sponsus quidam , ligatus per menses quinque, ne sponsam suam attingeret , pedissequam interea impraegnavit. Postmodum, exortis inter delponsatos jurgiis, dixit sponsa, se nefas cum pedissequa,
dissimulasse, ut exploraret, an frigidus, an vero maleficiatus esset, & quo titulo divortium tentaret. Tandem, soluta est Ligationis incantatio, per potum praefatae cerevisiae, repertusque fuit maleficiatus, non autem frigidus. Denique, quidam in
angulo areae, ex consuetudine lotium solvens, mox
stranguria eruenta, ac crudeli afflictus, decubuit. Medentum autom quaelibet remedia, fuere frustrat praeterquam, quΘd quoties biberet de praefata ce- revisa: levamen insigne perciperet : sed quoties surgens e stragulis, obambularet, mejeretque Io co uolito, statim recidivas patiebatur. Tandem Viasus est clavus e veteri, atroque ligno querno , infixus loco , quo solitum solvebatur lotium. Evulso itaque, & cremato illo clavo, prorsus a potu illius cierevisiae , liber remansit a cruenta stranguria. Memini tum, quod Karichterus hujusmodi incan-
tamenta , scribat se solvisse, solo mictu per scopas
Sensatio, insensilitas, dolor, indolentia, moim, ct immobilitaου per morbos sua classis, Lepram, Caducum , Apulexiam, Parabsim , se mum , Como
' Probatur Oppositum. 3. Ureter enim sic finis carerer. 4. Definitis doloris, juxta Scholas. s. Opinio vererum ae --dernorum, de organo primario jensuum. 6. Ruin docet nil praeter verba inania. 7. Implieita Scholarum blasphemia. a. Ceriarum non esse organum immediarum semus se moturo
165쪽
thoris circa sensum se motum. 13. Speculatio Area soluti nem continui in Vulnere. Ia . Pars solida non siniit ex se. I s. Tria motui subordinata organa. I 6. Recedunt Seholae . priori suppositione. II. Nervum non esse organum proprium
omnis sensus. 18. Consideratio Lepra. Is. Omnes nervi, motui dicati, sentiunt etiam. 2o. Errores Scholarum circa Lepram. 2I. Error Paraces. Q. Inconstantia Taraeeip. 23.
Insensilitas Lepra unde. a . Psora, o lues veneris , quἱ
disserant a Lepra. 2s. Scabies non postulat remedia interna. 26. dmonetur Lector. 27. In quopitast disseultas sananda Lepra. 28. Hippocrates nondum noverat subjectiam iA- mediatum sensus. Σs. vita quid. 3o. Propinquior doctri
na de si .. 3I. Immediarum subjectum sensus. 32. Surdari trio de anima sensitiva. 33. reuomodo contingae sensitio. 34. Cur pro sensatione non sit opin recursu ad cerebrum. s. Sedes mentis. 36. aeuid dolor. 37. diuo sensu dolor fractis ἐν passis. 38. Dolor , o morbus, quo initio fiant. 3 s.
tatialis Ira, se furor , hoc loco. o. Dolor , qmale pothema. 14 aee poplexia. a. Modus tradatus flenda opulexia ridi lus. 3. Paraeesus , cirea hunc locum, aquefrivolinae inconstans sibi. 4 . Meditatis Mut horis. s. Absurda aliquot Seholas comitantia. 46. causarum nova distinctio. 7. Praelusio arteriarum in gutture, quid arguar. 68.
poplexiam positivam hactenus ignorari a Seholis, or practicantibus. s. poplexiam se Parabsin non feri ex luxspituita in sinum cerebri. so. Ridieulus Galenus in plexis
oriformi cerebri. s I. Examen aliquot remediorum. s 2. -- poplexiam non esse primarium cerebri affectum. s 3 . Praeordiis in egusum. s .Frobatur deuteropatria ab imo. s s Proprietares capitis quo que ascendant in se. s6. Apoplexia vera, est positiva, non privativa , istamque Schola ignorant. 37. Scholarum fluor svore digitorum notatur. s 8. Multiplex ad naton Scholarum poplexiam privativam consequens. ss. Stupessunt Schola in svore tactias fio. Hsoria svoris manuum a stuartana. 6 I. Ort- ωρο- plexia positiva. 62. Parabsis es contractura Medulla nervatis. 63. Paralysisse absque Opoplexia. 64. Colli brevira quid arguat. 6s. Frictrones an o poplexin unda instituta. 6 s. fur sint ridicula. 67. nxietates Seholarum. 68. Frictio euirs,contradieit pituita cerebelli. 69. Generatis an Odyni splectiei. o. fur poplexia a Germanis didatur ictuε 71 . Probatiar locus poplexia in Dutimviratu. 72. Cesipitatis Scholarum circa, eaamen proprietatis simplicium 73Contra
166쪽
.138 DE L 2 THIAset confra thesin Seholarum,de pituita quarti sinus sera brι. 7 .
nxietates Seholariam de laesione sensa ,s pite motu, ae vi- ei m. s. Per thesis aliquot explicatur , cur sensus laedatur, fossite moria. 76. poplexia per modum hareditariarum , latet informatrice seminis. 77. Contra causam ωρο- plexia Scholarum. 7 8 .sentra eausam Taradisis Seholariam. s. Causa Apoplexra. 1 o. poplexiam non constare ca a
ra. 83. varia narcotica. 84. Soporifera, ut talia,non sanare dementias. 3s. 2uid in hoc deceperit Scholas. 86. no-d num dulce innocuum. 87. cur anodyna , ut talia, non
praesupponant frigus. 88. diuid somniferum. 19. nodynum episepticum differt ab apoplectico. so. Reditus ad dolorem. 9 I. Consiensius est peregrinus dolori. s2. Unde doti-
res con eentrales astris. 9 3. Mn cruor informetur ab anima.
s . Sensius , ac dolor, in quo subsistant. s s. aeuid Deiat δε-
tirem, ἐν quo pacto. 96. Mnsensisset passive . pr. Primaria ea a doloris, ac sinsus. 98. Schola pone manent. 99. Spectat hue eonsideratio vita. Icio. Vanum Scholarum subterfugium. I o I. Demonstratio unis, ut inde dolor ει sensι-rio elueestant. Io 2. hac Seholas latuere. I 3. dinvestigandum agens proprium doloris , quid considerandum. Io4. Regula Seholarum,de actιυitate simplietum, arguitur obiter. Io s. Unde delusa Schola. Io6. Probatur paradoxon tan-rra Seholas. Io . Sensebilia agunt in sensium duntaxat seca- sonatitor , sivesint pharmaca , sive non , excepto igne. Logis Explieatio virium , quibus fiat inediis. Ios. Sensatio eon-
Mistit in judicio υitali , ideoque θ anima. II . Suadam
consequentia ad prateritorum demonsrationes. III. Unde viares pharmacorum in Scholis alienata sint. II 2. Ωuam di ferenter ignis agat. I I 3. Scholarum inadvertentia. II 4. Sequela aliqMot e praecedentibus de cie. II s. Dolorum disserentia. II 6. Dolorum comes contractura. III. Dolor Lithia- D. I I 8. Opinio Seholarum de Spasmo vel Crampo, stolida. ais. inanifestatur falsitas. I 2o. Errorer obvenientes. I 2I. liquot negligentia Galent. I 22. Galenus propria oris censura,nomen medici amitIιt. I 23 . Galenus eommenta puerilia tantum docuit. I 24. rgumenta in contrarium. I 23. Con eluditur Seholarum errror de Dasimo. I 26. Rricata simu litudines a Sebolis ustata. I 27. sequot notabilia. I 28. uomodo fiat Dasimias. I 29. Probatur duplex musculorum motus. I 3 o. Spasmus proprie non est asseelus capitis. I 3I. Exempla contractor-a. I 3 a. Vipst cotica conrracta in puero. δ 33. Arteria unde incursat. I 36. Varia contractura.
167쪽
Olor nephriticus, e primariis ae molestissimis
unus, immanis, & atrox plurimum . Scholae enim , tanti doloris causam, attritum, ab arena Vel calculo factuna, accusasse quiescunt. Mihi autem
persuasi , illa responsione nil prorsus satisfactum. Ideoque ulterius inquisivi. Eo quod minutulus
calculus aliquis , e rene labens, primis vicibus immanius doleat, quam grandior postmodum aliquis , quem tamen indubium est plus suo attritu, ureterem torquere, excoriare, atque distendere. Si quidem adultis non amplius in dies accrescunt Partes spermaticae primae constitutionis, adeoque nec ureter ampliatur post per tot calculorum descensum. Denique, exile sabulum suo saepe dolore permolestum fuit, suumque hominem in cubile dejecit ejulantem , antequam e re ne prodiret, quodque ideo nunquam adhuc affrimi vel attritu suo injurium fuit. Nec etiam set est, pro tam a cerbi doloris caul propria, at totali, dixisse attritum. Nam ureter toto suo ductu, non habet com- 3 mercium inserti sibi nervi; qui ideo deberet etiam. sensu carere, ae per consequens, etiam dolore. Si- quidem Scholae, dolorem definiunt, tristem sensationem, ab irruente nocuo factam. Si ergo tenue, insipidumque, omnis acrimoniae, & attritus expers sabulum, parvulae grumus , non sit insons , quia nec indolens: certe, de causis, prosapia sensus, atque doloris, cum suis circumstantiis, attigisse, non erit tractatui Lithiasis incongruum. Primo itaque , & in limine sensus Tactus, dolor aestimandus
venit. Etenim proinde Scholae, docent, cerebrum, esse sensuum omnium, motuum, ac per consequens , quoque doloris ac in seniationis, primarium
168쪽
rium, ac principale organum. Quod scilicet dic cerneret sensuum obieeta. per spiritus animales,qu qua versus ex se dimissos in omnes nervorum propagines, sensationum ideo cunctarum ut patronos, ita & internuncios , atque discretores. Magnum aliquid in hoe dixisse, sibi praesumunt. Distinctius dicam. Et adhuc nil dixero. Uel rem saltem dicam, quae nihili. Fatentur nimirum Scholae. cerebrum nil aut vix, in se sentire : atque in eo esse instar Primi Motoris universialis, quem moderni, et iam Catholici eum Aristotele, jubent debere esse immobilem , si caetera cuncta movere debeat quasi primus Motor ineffabilis , nequeat se movere , aut debeat esse immotus totusque immobilis, imoagat, ac perficiat, per sui attactum motus localis, in s momento universa.) Qui revera non movet quicquam, nisi absoluto, & abstractissimo nutu Omnipotentiae sitque hoc Scholarum absurdum,apud probos pro blasphemia, per parenthesin, helcannotatum. Non est tamen cerebrum , prima s rium, sive adaequatum sensus, motusque organum: cum in se sit immotum, & sensu orbatum. Scholae etenim, cernentes , quod, vertebra distocata, e ipso quoque absque sensu, & motu esset, quicquid nervis, illa vertebra inferioribus, subjiceretur: st tuerunt ideo confestim ipsem cerebrum, hujusque vicariam spinae dorsalis medullam, adaequatum or Q ganum sensus, ac motus. Alii vero Scriptores,pro pius attendete volentes, cum cerebri substantiam agnoscerent, & faterentur sensu tactus orbam, nec moveri arbitraliter : Membranam vero duplicem, Meningis nomine dotatam, acutissimi esse tactus. licet immotam: decrevere omnem nervum, ut cunque exilem, duplici ejusmodi membrana obtegi , eamque ab utraque meningum cerebri mutuari: nervorum isthanc membranam consecuti-
169쪽
.e se ilieet formari sub unica plasmationis opera, & seminis fabricationis labore. usque adeo& hi
voluere, nervum omnem, suum sensem ab integente membranula desumere : nequaquam a sui iubstantia, medullari cerebri respondente. Notabant fortE,quod in stomacho,& utero, tanti in nu- I Idis membranis, tamq: excellentes virtutes inquilinae essent: ideo nec mirum, Meningibus persimile
quid contigisse, ex eiusdem iuris praerogativa. Ego autem aliter prorsus processi, ad sensus & doloris
investigationem,motus sensu sique organum, Obie- I Σcta,&eausas. Considerabam primo, dum, Vulnus adhuc recens est, vix dolere: mox autem, dum vulneris labra tument , aestuantque ; vulnus dolere acuth. Atque iterum . dum sua labra flaccescunt, siduntque, vulnus adhuc apertum , attamen esse
pene indolens. unde collegi, quod continui so- 13lutio, debeat quidem in fieri esse: in facto esse
autem ,si non accesserit inconveniens, vix dolore solutum. Ratus sum itaque mecum; Non dolet solutio, tanquam eontinui separatio: multoque minus dolet calo ν, perendie in vulnere subortus; cuius nempe proprium est, duntaxat calefacere, nouautem dolere. Sin autem calor aliquis e temus, aut peregrinus, in gradum delatus, cremet: dolet quidem, at non ut calor : sed ut solutiones eontinui, atque insuper indispositiones aerimoniae suscitans, ac fovens saltem, prodiensque ex alia radice, nostri oeeonomiam vitiante. Profecto , quia I
eorpus, sive pars solida, ex se non sentit. Quia potius est eadaver. Sensatio ideo nimirum ad solam vitam spectat. Cumque Scholae scirent, cerebrum nullam, aut saltem obscuram vix sensationem habere : maluere ideo ne tuum subjectum primarium credere sensus, motus, atque doloris. Cerebrum videlicet, fontale quidem sensus motusque ι ini.
170쪽
initium e attamen nervum immediatum doloris sensusque subiectum fecere. Motum autem , lices aliquid magis materiale, tamen voluere ex altiori voluntatis arbitrio dependere, illique subjici. Sic nempe, ut voluntas iit principium imperativum
motus: nervus autem organum delativum imperii. arbitratis : & tandem musculus instrumentum executivum voluntatis. Sed sensationem intelligunt in nervo, tanquam subjecto, fieri mediante spiritu animali. Quem vocant animalem, ab arte-xiis quidem haustum, at in cerebro ad suos usus reis coctum. AgnoVerunt ideo, nervum per se quidem esse absque sensu, perinde ut cerebrum, ac caetera membra ilida: quamobrem spiritus animales,1 ν volunt esse ipsius sensus, atque motus, primitivos sentientes,atque moventes essectivos. Quibuscum nondum conVeni O : ut neque in hoc, quod nervus sit organum, atque primarium sebjectum, omnis sensetionis. Nam quis nescit, quod in fano, quaelibet pars pellis sentiat, non tamen subter se
nervum gerat p Non enim concedo, quod concepto sensibili,in partibus extra nervum, spiritus retrogrado motu recurrat in nervum,ut conceptum sensibila, communicet cerebro, tanquam sensuum origini; ut inde remeando, tum demum in parte laesa. vel attacta, doloris, aut complacentiae sensius, essiciatur. In terminis namque, ureter summe dω- Iet, absque nervi alicujus insertione. Sic &ulcura cava, saepe carne sensitiva replentur: nec tamen in illa, nervi de novo succrescunt: cum partes primae constitutionis, semel ablatae, non recrescant: uti nec, quae sunt primae constitutionis,per cariem ex est, amplius restituuntur.
Sed opportune leprae stupiditas, insensilitasve. huc occurrunt. Siquidem in carnem adactum stylum, Vel acum,penitus non sentiant. An igitur cre