장음표시 사용
181쪽
mus in memoriam objecta satis remota ad P mdem ab oculo distantiam referri, ac proinde tanquam in circulo posita Videri; quare patet, multa ob)ecta hoc modo disposita, 12se conspicienda praebere in coni superficie Igitur manifestum etiam est, SuttaS rubeas.
ertinere ad superfficiem coni, In quo anguus ad verticem major eli, guttas autem ViO. aceas referri ad conum, in cujus vertice angulus minor est ; de ita aliorum colorum gΠωtae ad conos intermedios referuntur. Hinc emgo intelligitur, diversas guttarum species per diversas colorum fascias vel arcu ς esse disponendas . Haec quidem est origo Iridis, quae maria seu interna vocatur ; sed hanc Iridem circumdat aliquando alia, fectinia- rua seu externa dicitur. Iridis secundariae generatio consimili experimento explicatur. Si nempe globus vitreus.
Soli obiiciatur, ita ut angulus D ΕΜ sit 38 circiter , apparebit color rubeus in D At si angulus D ΕΜ evadat paulo major ,eVanescet quidem rubeus color, sed in eius locum succedet primum color flavus, tum alii colores, atque ultimo loco color Violaceus, qui color ut fiat conspicuus, necet se est
eontinetur, ita ut colorum latitudo occupet spatium 3' ei. Quare distantia inter duas Irides erit 89 47. Uerum in calculis praecedentibus radios per centrum Solis transeuntes dumtayat consideravimus ; at cum diameter Solis apparens sit 3ol circiter, duae extremae colarum falciae, rubri scilicet &. violacet au- ri debent 3o in Iride interiori, nempe CO-lor uiolaceus infra augetur II, color autem
182쪽
rubeus supra totidem I 3. Contra autem in Iride exteriori color violaceus supra augetur I3 , infra autem color rubeus; colores enim in utraque Iride sunt contrario ordine possiti. Igitur arcus utriusque distantia minui debet 3O , ac proinde latitudo arcus interioris . erit
usque arcus distantia 80 i 7 quod quidem
cum observatis Iridis dimensionibus accurate consentit. Porro in hoc experimeno , quod quidem non secus ac praecedens ad calculum
trigonometricum revocatur, coloreῖ generantur per binaς refractiones totidemque refle-Xiones; atque ea de causa fit ut secundari e Iridis colores sint dilutiores minusque vividi;& idcirco Irides secundariat sederi non solent nisi coelum anterius sit admodum nubilum,&'obscurum; atque hinc patet, cur rarissiime
conspiciatur tertia Iris, quae, praeter duas radiorum refractiones, triplicem reflexionem ad
mittit . Porro quemadmodum Sol Iridem e lingit in nube aquea, idem quoque in te dum facit Luna plena , si. nempe eaedena concurrant conditiones quae insolari Iride postulantur. Id solum interest, quod Iridis lunaris colores multo languidiores sint ob luminis lunaris vim multo debiliorem. Iridis phaen mena hactenus explicavimus,ea quae nobis conceditur doctrinae facilitate; at uberior explicatio difficiliora requireret principia ; ex d monstratis id saltem evidens est, Iridis pha
nomena omnino pendere ex diversa radiorum refrangibilitate . . H. mPorro ex iis quae diximus intelligere est, Iridem primariam omnino evanescere, si al- . titudo solis supra horigontem major fuerit. Etenim in hoc casu recta EM radiis II 6 sola-
183쪽
rigo IusTITUTI NAs PNVsICA . solaribus parallela cum horigonte infra e cit angulum μ' majorem, ideoque linea DE, quae cum recta EM efficere debet angulum 42R , est infra horizontem ita ut radiusED 1hperficiei terrestri occurrat & ad oculum non pertingat. At si altitudo Solis major sili42', minor autem 34', Iridem secundariam videre possumus, evanescente primaria. Ρorro ex angulorum magnitudine facile colligitur, utramque Iridem situ contrario pC- sitam esse, ut antea monuimus; nempe in Iride primaria color rubeus infra, violaceus
autem iupra conspicetur, & contra in Iride 1ecundaria, ti ita alii colores intermedii positum ordinem servabunt. Si tellus essetipnquam punctum, vel si esset adeo parva, ut liceret nobis ea videre, quae latent sub horizonte, utramque Iridem primariam scilicet & lecundariam conspiceremus integram. Recta linea a Sole ad centrum iridis circularis ducta perpendicularis esset ad planum Iridis & per i pectatoris oculum transiret. Itaque in hac bypothesi Iriς nihil esset stud, quam corona variis coloribus distincta, eaque foret basis duplicis coni recti, quorum unius Vertex esset Sol, alterius autem oculus spectatoris. At Iris quam in coelo spectamus, pars est aliqua huJus coronae, quae e minet supra horletontem loci; horizon enim in causa est, ne reliqua pars existat, ac proim de ut cor Raa mutila conspiciatur. Hinc imtelligitur, quare arcus coelestis modo majorem, modo minorem circuli portionem refer tet illius siquidem magnitudo pendet ex pa te superficiei conicae supra telluris superficiem eminente, dum Iridem conspicimus. Haec
Rutem Portio maior est vel minor pro mar
184쪽
: PARs IL SECTIO II. 181jori vel minori lineae EM ad telluris super-nciem obliquitate . Haec obliquitas cretcit pro maiori Solis altitudine supra Mi Zontem, ac proinde decrestit coelestis arcus amplitudo. At s emicirculo major esse non potest Iridis magnitudo; etenim Sol sub hori7onte latens conspicuus non est , & coelestis arcus centrum semper eli in linea EM; sed Sole existente in ipso horletonte, praedicta linea te Tam radit; ergo nunquam supra telluris superficiem eminet. Si tamen spectator in alti limo monte fuerit constitutus, tunc linea EM, in qua jacet Iridis centrum , magis attolletur supra horigontem, ideoque Iridis arcuς semicirculo in hoc casu major observabitur.
Praeterea si pluvia jectatori vicinior sit,
jam minoris amplitudinis erit basis coni, in cujus vertice pontus est oculus ; ac proinde arcuS tanto minor apparebit, & contra Si pluvia desinat ex parte dextera , Videbitur tantum pars arcus sinistra ; cessante pluvia Ox parte sinistra, sola pars arcus dextera spe- stabitur ; denique cessente pluvia intermedia, conspicua tantum erunt arcus crura. Antequam objectiones proponamus, Rhanc do- rinam nostris responsionibus confirmemus, Praetermittendum non est , quid per radios C. caces intelligant Physici. Considerant nempe parallelos solis radios in guttam aqueam incidentes; ex hoc radiorum fasciculo alicui in gutta refracti ad idem guttae punctum concurrunt , postea reflexi , iterum refracti e gutta exeunt paralleli. Quoniam radii illi sunt valde proximi ,rvi satis magna oculum percellunt, si ad illum pollini pertingere , & ideo dicuntur Vicaces. At alii nimis divergentes tanta vi noΠagunt
185쪽
agunt in oculum, ut vividos colores, quales in Iride observantur, possint excitare, Mideo radii illi vocantur inefficaces. De radiis efficacibus praeclara quidem Theoremata cum insignioribus Geometris pos emuς demonstrare; sed ex his, quae hactenus explicare licuit, satis patet conclusionis propositae, &Newtonianae doctrinae veritas.. Objic. Adversus primam partem. Ne*t nianam doctrinam evertere omnino videntur acuratissima experimenta. Si filum diversis partibus tinctum, duplici colore rubro nempe, & caeruleo, inermi oculo contemplemur, omnes fili partes, diversis licet coloribus pi- in diresium apparent; quod non contingeret, si radii diversam haberent refrangibilitatem . Praeterea solertissimus naturae indagator Mariotius in distantia pedum circiter'3O colorem Violaceum , qui maius , quam trium linearum spatium occupabat, per rimam duarum circiter linearum trajecit, & prismate alio valde obliquo excepit
id autem se observasse profitetur, quamdam scilicet hujus coloris partem in colorem caeruleum, & rubrum fuisse mutatam. His p sitis sic argumentantur e quidquid de coloribus suis experimentis demonstratum confidunt Newtoniani, ad duas potissimum revocatur radiorum proprietates, nempe dive sam illorum refrangibilitatem, atque immutabilitatem ; atqui utramque proprietatem lumini detrahunt objecta experimenta . E GO . . . Resp. Neg. Min. Experimenta illa carent ea diligentia, & dexteritate, quae in re lubtilis sima sunt omnino neces artae . Et qui em Maod spectat primum experimentum, diligentiori manu hoc modo iter Ndum est.
186쪽
Sumatur nempe chartae plagula, eaque linea transversa ad perpendiculum ab uno latere ad alterum ducta in duas aequaleς parteῖ me dia dividitur; harum una colore rubro, altera caeruleo inficiatur. Expedit porro, ut
colores quibus illinitur charta, largi sint, ac laturi: Tum vero plagula sic infecta ad fenestrae operculum firmatur, ita ut vivido lumine illustrari queat. Si per prisma sic inspiciatur charta, ut refractione altius attolli videatur , dimidia e)us pars, quae est colore caeruleo infecta, altius videbitur attolli, quam
quae rubra. Si autem ita convertatur Prisma, ut charta refringendo descendere videatur, tum caerulea pars aliquanto inferius,
quam rubra demitti videbitur. Hoc quidem experimento coloris rubri, & violaceidive fa refrangibilitas omnino evincitur. Quod alterum i pectat experimentum, perfectam colornm separationem in prima refractione desiderari certissimum est; nempe cum UiOlaceo colore aliquod aliud peregrinum lumen permixtum fuit, quod secunda refractione se te prodidit. Et quidem maxima imaginis ydrs colorem suum constanter retinuit, &yraeterea lumen illud , quod inexpectatum colorem retulit, unum ex septem . primitivis coloribus exhibuit. Hanc esti huius eventus causam ostendit Newtonus, dum anno IT ILidem experimentum omni adhibita diligentia iteravit, coram Societate Londinensi, Uocatis quo ue externis testibus plurimis, qui experientiae fidem facerent. Quid autem in capiendis hisce experimentis observarr, & c veri maxime debeat, breviter monebimus. Immisio. Solis radio per exiguum rotun dumque foramen in cubiculum tenebrosum ἐ
187쪽
intervallo circiter decem duodecimve pedum a fenestia collocare oportet lentem optimae notae, qua foraminis imago in charta ultra lentem Dia distincte depingatur. Statim ac ex imagine, quae accurate rotunda esse debet, agnoscitur, lentem debita politione donatam esse, proxime poli lentem prisma interponitur, quo lumen trajectum refringatur, vel sursum vel in latus. Ut autem imago, quae ex rotunda in oblongam mutabitur, ni-etida sit & parallelis inter 1 e lateribus definita, chartam qua imago excipitur, ultro citroque movere praestabiti donec charta &prisma justo inter se spatio distent & rectilinea imaginis latera maxime distincta appareant. In capiendo experimento id curandum est diligenter , ne lumen peregrinum a parietibns repexum sese imagini oblongae4mmisceat eamque interturbet; quare plurimum proderit cubiculi parietes nigris pannis aut peristromatis integere. Porro illud omnino praetermittendum non est, quod jurimis dedit errandi oocasionem; si nempe foramensit adeo amplum, ut radii in prisma incidentes magnam illius faciei partem occupent, iam diversa colorum fila a se invicem non satis recedunt, nisi magna sit cha tae a prismate distantia; in extremis dumtaxat columnae solaris limitibus colores videntur saturi & puri, violaceus nempe ac
rubeus, in medio autem color albus ex cOlorum omnium parmixtione conflatus. Si vero sensim removeatur charta, vel imminuto foramine contrahatur imago , in utroque casu incipiunt apparere prope rubeum flavus, prope Violaceum caeruleus, primum
quidem dilutiores, deinde magis saturi, d
188쪽
nec demum viridis in medio exurgat, & omnia colorum fila nitide separentur. Praetem ea angulus prismatis satis magnus esse debet, ut nempe sub magna obliquitate ins perficiem refringentem lux incurrat, & ita validius refringatur. Etenim eX demonstratis de angulo incidentiae & refractionis manifestum est, quid angulus prismatis ad c lorum separationem conferat; atque hinc etiam patet, cur in vitris per binas superficies planas parallelas terminatis, licet habeatur refractio, ipsa tamen colorum divisio nequaquam fiat oculis conspicua . Tandem es vi tra adhibeantur aeris bullulis foeda, vel non ejusdem homogeneae densitatis , minus feliciter succedit experimentum. Si autem Obtineri nectueant prismata, quae huiusmodi e perimentis capiendis idqnea sint, quae scilicet arenae granulis bullisque aeris penitus careant, satius erit, loco prismatum , vasis uti & confractorum speculorum partibus informam prismatum, conclusa intus aqua pli, Via, compactis, atque ad augendam refractionem aquam Saccharo Saturni copiose imbuere. Si lumen ita separatum, Vel median- re convexa lente contrahatur, vel alteri prasiamati subjiciatur, in utroque casu invariatiomuino manebunt colores.
Inst. I. Certissimum est, praeter septem colores ex Mico solari radio enatos, infini
tam propemodum existere colorum varietatem. Ex septem colori hus primitivis con
poni possiant alii colores innumerabiles; porro si existant dumtaxat colores septem, jam colores alii quilibet apparentes dumtaxat esusent di. meri oculorum errcres, quod absurdum videt tur. Ergo &e ... Res p. N. Con
189쪽
Ex praecedenti objectione hoc unum colligi potest, duplex distinguendum esse colorum genus. Alii nempe eosores sunt primit Disimplices, qui componuntur eX radiis con
flanti refrangibilitatis gradu praeditis. Tales sunt colores s eptem ex radii solasi 'divisio- me, &, ut ita dicam, anat me oriuniui.'Alii autem colores sunt fecundarii, ex coloribus primitivis permixti. Componi quidem posunt colores primigeniis coloribus similes, quo-n d ipsum coloris gradum & tonum , non Uero quoad ipsam immutabilitatem; quod qui
dem demonstrant recensita prismatis experimenta. Et rei pla si di versorum colorum pulveres inter se misceantur, colorem alium mculis exhibent. At si colorem compositum exquisito microscopio contemplemur, Varias dolorum partes facile distinguemus. Inst. II. Colorum varietatem ex diversa
corporum textura omnino pendere, ostendunt sumpta in minimis corporum lamellis
experimenta. Si ex sapone aqua permixto minimae bullulae excitentur, singulorum colorum radios transmittere observantur lamellae illae ad certos usque crassitiei limites ; deinde aucta crassitie radios caeruleos primum reflectunt, deinde virides, flavos & rubeos. Aucta magis crassiitie, radios caeruleos, Virides, flavos & rubeos, sed tantisper permixtos exhibent; tandem radios omnes ita simul compositos reflectunt, ut inde color albus nascatur. Si tenuis simarum lamellarum crassiities crescant secundum progressitonem numerorum naturalium 1, 2, 3, , s &c. caeteris paribus, primaque lamella colorem homogeneum reflectat, hunc transmittet i
mella secunda, tertia lamella hunc eamdem
190쪽
PARs II. SECTIO II. 187 colorem rursus reflectet, & ita deinceps ; lamellae scilicet, quarum crassities sunt ut numeri impares 1, 3, 3, 7, &c. eosdem radios reflectent, quo tras mittent lamellae Mliae, quarum nempe crassities crescit in ratione numerorum parium 2, 4, 6. 8, &c. Hinc colorem primi ordinis appellant Physici colorem homogeneum cujus singulos radios lamella aliqua reflectit; at in lamella ,
cujus crassities est triplo minor, color ordinis fecundi dicitur, in lamella autem cujus crassities est quinquies minor, tertii ordinis color appellatur. Color primi ordinis est omnium vividissimus, atque ita ex ordine crescit colorum intensitas. Quo minor est lamellae crassities, ceteris paribus, eo maiorem reflectet lucis copiam ad certos usque limites, yltra quos nullam reflectet lucem ;at quo major est lamellae crassities, eo plures reflectuntur colores, atque etiam pro Varia oculi positione color aliquando Variare obtervatur; in aliis autem casibus permanere. His praemissis experimentis, sic concludere licet. Ex diverta radiorum refrangibilitate non pendet colorum Varietas, quae ad diversam corporum texturam referenda Omnino videtur, atqui &c. Er .... Rese.
N. Min. Doctrinae hactenus explicatae nihil repugnat proposita objectio; & certe non
negamuς ex diversa corporum teXtura pendere colorum varietatem; semper tamen manet diversa atque intrinseca radiorum res rangibilitas & reflexibilitas; cum, eadem ma
Dente corporis textura, varias refractiones &reflexiones patiantur radii. Haec quae objicitur , colorum reflexio & transmissio per tς- nuru lamellas, accesus facilius resexionis