Latinae linguae cum Graeca collatio ex Prisciano, & probatiss. quibusque authoribus per locos communes, literarum, partium orationis, constructionis, ac totius grammatices Carolus Stephanus

61쪽

DE PRAEPOSITIONIBUS.

Ium inter adverbia, sed etiam inter praepositiones acceperunt,quia&sine casualibus verbo adiungitur,& praepositum casualibus grauatur.

Inter.

Inter & composita & apposita inuenitur, ut internuncius, inter amicos. Significat autem modo is interrumpit tisaer,internuncius κτορος, intercapedo se ab ρημα, interuallum δὶα - μα Modo το os/,Vt Virg. Eneid. II, Conversique oculos inter se atque ora tenebat. Inter se,s ε πῖς. Modo Vt,inter amicos, wταξυ α οροκ ρ Θα λδ ς:verum

id apud Graecos sine dubio adverbium est.

Intra.

Intra significat idem quod ἄπς apud Graecos, quod adverbium est Lucan lib. s,

Infra.

Infra pro it id, quod apud Graecos adverbium est, Latini usurpant, a quibus inter praepositiones collocatur, propterea quod frequentissime casu a libus Praeponitur & grauatur.

De, non solum rivi significat,sed etiam mmemorativum. Accipitur etiam pro, locali incompositione,ut deduco, descendo, detraho, deii

62쪽

Cum de adverbium esse potest & praepositio,

adverbium,quando το οοπτε:praepositio, quando motu, significat, & est copulativa, ut, Cum ducibus Pugno, G Γὰ-: cum imperatore Proficiscor, σαυ--DV e pQvAM. Porro per Diana appositionem inuenitur e nec mirum,cum loco eius in compositione semper Con ponatur, Ut Concurro,coniungo,contraho.frequenter vero literam suam terminalem n in compositione in mmutat,sicut & In,quando b sequitur,vel na, vel p, ut combibo,comburo,communis,immunis,compello , impleo. Est etiam quando eam mutat insequentes consonantes, videlicet sequente I vel rivi colligo,collido,corripio,irruo,irritus.Quod ad Graecorum fit imitationem, qui αμύουλA ω dicunt pro G λA ω, Μοως pro σαυραως, ἐμ λενω yro A ω, γαπλεκι ' pro συλλεγώ Pro ρρέω pro μυρεορ,ἐMrim pro πλει- .

In ornares praepositiones apud Graecos habet sibi

correspondentes,so, cum motum ad locum signi ficat, ut Vado in ciuitatem, εις τω πολιν: β',cum significat Cotra, ut In aliquem dicere, κα- παπνος λε ν : G, cum motum in loco demonstrat, Vt,In tempore, in Italia,in urbe: --- Iπιλια,

63쪽

Am inseparabilis praepositio, graecam prae positionem significat,ve amplector, amputo,am-

teriectio.

De Adverbio & Interiectione in Constructione

dicetur.

De Coniunctione.

Abnegatiuae coniunctiones apud Graecos sunt πιν & es, quae verbis coniunctae posse fieri rem ostendunt, sed propter causam aliquam ne fiat impediri,ut is ει δ ηλίω,. de Latini vero sine coniunctionibus subiunctivis utuntur verbis in huiusmodi sensibus,ut secissems potuissem, & Gaudeat Priamus si audeat. virg. AEneid. I, Tu quoq; nuc stares immanis trucus in armis, Esset par aetas,& idem si robur ab annis.

Enim quando causalis est,mo si significat,ut Cole prudentiam: haec enim fundamentu est omni u

64쪽

DE CONSTR. VERBORUM. si

animi virtutum , et mi: πα-ν-τῆς ψώ ς-lnuenitur tamen etiam completiva, significatque δὴ graecam coniunctionem, ut Progeniem sed enim Troiano a sanguine duci Audierat.Virgil. AEneid r. Similiter Nam est quando dis,est quando δὴ significat gracam coia iunctionem completivam vel affirmativam. vi gil. Georg. Α, Nam quis te iuuenum confidentissime nostrat Iussit adire domos πις δ illic repletivae vim habet. Idem AEneid. I, 9Eole, nanq; tibi diuum pater atq; hominu rex.

Collatio Lin

GVAE LATINAE CUM graeca, ex costructionis ratione. DE CONSΤRUCTIONE

Verbi.

E R B o persisnali finito nominativus praeponitur, simili numero& periona, apud Latinos & Graecos,Vt ego leso,tu legis,hic legit, εγο κακοπαθω, ego inscelix sum: λεγκτα , Socr. disyutati

65쪽

ci DE CONSTRUCTIONE

Nomen plurale cum verbo

Est quando apud Graecos verbo singulari nominativus pluralis praeponitur,iuxta consuetudianem Atticam, idque tantum in nominibus neutri generis, ut apud Demosthenem. ω της per quos res ciuitatis e prospero ac salici statu in deteriorem eommutatae sunt. Lucian. ἐπιειμ mois Ερμῶ ε, οῖν --ε om ἱ Q - ω βίω, Desideraui aliquando ὀ Neecuri videre,qualis sit facies rerum, quae in vita geruntur. Hoc poetae Graeci quoque faciunt in masculino & foeminino genere, Vt της η'Gφοιλῶ, pro η res, illius erant tria capita. Item Ηρυες υ μοι υάρων λογων , Mom , pro θεMοντα , dulcisoni hymni facti sunt initia posterioruna sermonum. Estque hoc graecis peculiare, nec cum

Latinis commune. .

Verbum primae vel secundae per

sonae cum nomine tertiae.

Omnia nomina cuiuscunque casus,excepto vo cativo,tertiae personae sunt, atque idcirco in constructione verbum quoque tertiae personae post se regunt,ut Priscianus scribit, Socrates disputat. Id tamen non ubique obseruatur. Verba enim substantiam vel nominationem significantia , asciscunt aptissime nomina,& in prima & in secunda persona, quod in aliis verbis est inconsequens, ut Sum pius AEneas, Cicero nominor, & his similia. Inueniuntur tamen Graecorum authores solita li-

66쪽

VERBORUM.

centia utentes,Rliis quoque verbis primae Sc secudat personae nomina coniungere, ut Euripides in Bacchis, ἔ- δος - r . ratasM Uονα Διου ς, Venio Dionysius,Iouis filius, in hanc Thebanam terram. Idem in principio Hecubae, ἔ- νεκρων itaυθμιωνα Α σκοπυ πυλας ΛΠ ν, ιν αδε υς- λῶν Πολυδῶρος, Venio mortuorum latebris, tenebra

rumque portis Relictis, ubi Pluto seorsim a dii, habitat,Polydorus. Mod & Latini Poetae imitati

sunt. Iuvenal. Sat Α,

Nam cum sis conuiua mihi promissus, habebis Euandrum: venies Tyrinthius,aut minor illo Hospes. Plaut. Tu denique homines nostra intelligimus bona,cum quae in potestate habuimus,

ea amisimus. Prima & secunda persona ferme non explicantur,nisi discretionis aut emphasis causa, apud Latinos & Graecos. Discretionis: Terent. in Phorm. N unc prior adito tu, ego in insidiis hic ero succe-, turiatus. Sic Xenoph. δ συιδο ε ἶη, c)Aροα-

μ μεισε ,οθεν Ηι δοκεῖ κ ρος τι Sed tu quidem inquit,d Arsama,praecedas peditatum paulatim, quemadmodum me facere cernis:& tu o Chrysanta,aequali spactouna cum equitatu illum sequere: ego vero illuc abeo, ubi commodumihi esse videtur, praelium auspicari. Demosth. εγω ρθμ ου uscata της πχc αεταίρειν , οδετιωίδου H- ἐμά- ρος κοινης η ς mi λεως me οὐιε πνφm, Ego quidem hoc modo de sortuna inuestigare volo:ille vero priuatam fortunam meam communi reipub. praestantiorem esse ait. Emphasis,

gratia: Cic. Lentulo, Ego omni ossicio ac potius

67쪽

c. DE CONSTRUCTIONE

pietate erga te caeteris satisfacio omnibus , mihi ipse nunquam satisfacto . Demosth. in Androtionem, πυ-ως-ἐγω - ἐ--I, Patrem quod ego meum intersecerim. Idem in eundem, ἐγω M-γνωσκειν ιδεμ, Ego re nouisse videor.

Infinitivus pro recto.

Verbum Infinitum pro nominatiuo ponitur in constructione apud Graecos & Latinos. Et illi qui dem pro omni casu Verbo infinitivi modi utuntur, articulo neutri generis praecedente rhi vero pro nominativo vel accusativo:vt Persius,

Sed pulchruest digito mostrari,& dicier hic est.

Horatius,

Uirtus est vitium fugere,& sapientia prima Stultitia caruisse. Terent. in Adelph. Quapropter teipsum purgare ipsis coram, placabilius est. Ide in Eunucho, Certe extrema linea amare,haud nihil est.Lucan .lib. q, Victurosque dei celant,ut vivere possint Foelix esse mori. Sic Graeci,Demosth. Olynth.

mM3χου Gχ ρ rit ρον προορε θ mMύQuod enim solus omnium rerum dominus est, sandarum ac nefandarum , smisique dux ac dominus, quaestόrque: item quod ubique exercitui praesens adest,ad hoc quidem, ut res bellicae celeriter atque oppσrtune trasgatur, plurimum momenti habet. Isocrat.ad Nicocl.το si φιλοσο*γειν ria ιδεκ σοι θ ἰηπ α-να εργων miήια, Etenim

68쪽

philosephari vias tibi praemonstrabit, verum in ipsis operibus exerceri,faciet ut rebus uti queas.

Duo singularia verbo plurali

coniuncta.

Duo singularia, eoniunctione copulativa connexa,requirunt plurale verbiam. Cic ad Terent. Si tu & Tulliola valetis,ego & Cicero valemus. Vi gil. AEneid.i, -diuellimur inde Iphitus & PGlias mecum. Sic Graeci. Aristotain. i. de Generat. animal. α - δε ραροτερον,semen & fructus differunt secundu prius& posterius. Aristoph. Pluto. κῶ-ρ συ& tu & tu salvete. Eade oratio singulariter unico verbo potest efferri, si id vel praecedat, vel medium inter utrunque nominatiuum intercedat,ut φιλο φει ἀκρου ς si πλατων, Disputat vel philosophatur Socrates & Plato. Vel,Σωκραπες φιλο φῶθn απιν, Socrates philosophatur & Plato.

Duo vel plura nomina univerbo singulari coniuncta.

Est quando multis nominibus unum verbum additur in singulari numero, per figuram , quae

dicitur. Cic. pro Rab. Nam cum existerent nonnullae,sed perpaucae tamen sententiae, quae ce- serent,ut Tribuni, ut Praesecti, ut comites omnes magistratuum hac lege tenerentur: Vos Vos in qua

ipsi & Senatus frequens restitit.Et in Sallust. imihi dies, si cum omni reliqua vita conferatur,

69쪽

animo quidem meo superet:cum uniuersi vos populusque Romanus aduentu meo gratulatus est. Aristor Ethic. s, m η υε τη ηιωns , δῆλον - I-, quid differat virtus Mhaec iustitia,ex iam dictis manifestum est. Idem in

θη, Πλως γ A 8Mώς, ae Telamone quidem Aiax& Teucrus oriundus est, a Peleo vero Achilles.

C onstructio nominum collectivorum.

Nomina collectiva, quae a Graecis 2G μαπώ vocantur, cum singulari numero multitudinem significent, verbum plurale post senagitant,tam apud Graecos quam apud Latinos. Adsensum enim seu intellectum refertur costructio. Virg. Eneid. I, Pars in frusta secant,verubusque tremetia figul. Ibi ad sensum redditur verbum isecant quia PertPars Troianorum plures intelliguntur. Hom.ως φαι ν η locuta est multitudo. pro ηπληλς.Xenoph.ε, .r.GMοντας aes αυπό οχλος Σπλις, ingredientes vero, magna circundabat hominum multitudo,timentes ne re infecta venirent. Alia est huius constructionis serma, cum nomen collectivum singulare per relatiuum plura Ie resertur in Oratione. Terent. In Eunucho,

Si quisquam est,qui placere se studeat bonis

70쪽

Quamplurimis,& minime multos laedere, In his poeta hic nomen profitetur suum.

Demost. in Olynth. ειμ ανηρ - αυπις ριος πιιρος mMρου ἀγώνω , Γυπις μα--πκά-λλαυτον εφη, Si quis enim inter ipsos sit belli certaminumque peritus, eos omnes ambitione ipsum repellere ait. Sophocl. in Antigone , OQς αιυς η φρονειν μογος δεκλι, η μου ραν G ta η - 2. 4; H ενπις ωφλ υ vim, Micunque enim solus vel sapere, Vel linguam, qualeni Praeter eum nemo alius, animumque habere se

existimat, hi repudiati vacui & inanes conspecti sunt. Figuram hanc Graeci κριοτη- , si σαυλαν

vocant.

Verba Im p ersonalia.

superiori regula excipiuntur verba impersonalia, quae nullum ante se casum habent, unde ει impersonalia dicuntur. Terentius, Itur ad me, quoniam nemini obtrudi potest.Ouid. Vivitur ex rapto, non hospes ab hospite tutus. Persius, Velle suum cuique est, nec voto vivitur uno. Sic Piget, Pudet, Taedet,Phenitet. Apud Graecos ite