장음표시 사용
261쪽
11. Alii propositionem definiunt hoe modo rEst oratio assimativa vel negativa unius de alta: vel est assimatio aut negatio unius Ae alio. Sed definitio non valet. Rario est: Quia nullum genus definiri potest per speetes suas d is unctive enu. meratas r male enim definiretur animai, quod si vivens rationale vel irrationale . Atqui illage finitio est talis datur enim per a Armationem 5 negationem gis unctim enumeratas, quae sunt speetes propostionis. Ergo ista definitio nequit esse eongrua & legitima. Minor est elara, setque elarior ex infra dicendis; Mπιον veνδ μοM-ru Quia definit; o dati Aebet pei essentialia Amsaitie atqui spretes non sunt essentiales suo ge neri; ut elarum est: genus enim in suo conceptu
abstrahit spee; ebus de differentiis sibi subordinatis. Ergo nullum genus legitime definiri potest per suas speetes disiunctim, aut Hisiunctive
11. oblitus: QuidquJd est de essentia omnium Inseriorum sub genere eontentorum , hoe est deessentia generis: vetti grat . quidquid est deessentia omnium animalium particularium , hoc est deessentia animalis in genere . Quidquid et de essentia omnium hominum singitur .um, hoc est de essentia hominis in eommuni. Eigo similite e quidquid es Ae essentia omnium propositi num in singulari , hoe es quoque de euentia propositionis in eo inmuni . Λtqui de essentia omnis pro postionis sngularis est esse assi maii. vam , vel negativam alleuius d- aliquor ergo hoe ipsum est de essentia pro postionis ineom. muni: ergo dicta des nitici data es per ementia ita definitii adeoque est legitima & bona . Vidi
aliquos , qui hoe argumento premerentur, &viu euitum invenirent ; exitus tamen inventusaei lis est i negari quippe debet assumptum , li-eet enim saepe verum s t. non tamen semper &tibique . Et do tibi duas instantias . pν1ma eslisee: De essentia euiustumque animalis in singulari est sngularitas e illa tamen non est de essentia animalis in communi. secunda es sise , fineisque ad praeseus propositum : De essentia eujus- eumque animalis, sive individui, sive speei fiet, est esse rationale, vel irrationale; nullum enim assignabis animal, quod non sit essentialiter rationale, vel irrationale: hoe tamen non est deessentia animalis in genete : cum animal in ge rete ab utraque illa dissetentia abstrahat; adeo. que neutra sit illi essent Ial;s . Generaliter enim dis tentim, ad Tquale diuidentes aliquod genus, disiunctim enumeratae sunt de essentia cuiustumque in serioris . non tamen sunt de essentia gene.
iis divisi : ut saei te patebit eonsideranti, & per singula diseurrenti. Similiter ergo hie, Affirma
tivum UI negotitum alicujus de aliquo, quae sunt
dissetentim adaequa te dividentes propositionem in genere . sunt quissem de essentia euiuscumque propositionis singulatis; non tamen de essentia propositionis in genere : illa enim ab utroque abstrahit; adeoque ista definitio non dat ut per propositionis essentialia: & se non est bona dilegitima . Itaque ista proposito assumpta est qu; dem saepe vera , non tamen semper; ut patet per
jam dicta. a 3. Resp. vaque o dico: Propositio vocalia is
tialita, seu Jud rarisa tinus G Hia . Vel etiam hoc modo : EI Matio consana verba indie Nil
movi. H. e quippe des nitio eonvenit omni, di soli propositioni , ais alivae , negativae, s m. plici, complexae, absolutae, modali, &e. Item in hae definitione notati non possunt illa ineom. moda , quae notavimus in duabus praeedentibus datur enim desn Itio non per propositionis aeei. Eentia, neque per differentias ejus divisivas; sed per differentiam ejus eo nuitutivam, quae est esse Iudicativum antas de isti. . Nam propositio vora. iis idem est quia Iudietum vorater atqui disse. rentia iudicii eon litutiva , & dis unctiva a sim.plici apprehensone, & distursu est esseduine itivum tin1tis de ahor ergo haee eadem est digetenti eonstitutiva, fle dis inesta propositionis vocalis.
non sit oratio: utpote quae non sit plures v ees, sed solummogo utilea & simplex vox . Ergo malὸ di euntur in hae nostia definitione, quod propo
lilio debeat esse Oratio . Probatur anguedeas r
Quia omnis vox signifieativa iudieii, S propositionis mentalis, est propositio voealis r atqui potest uniea simpleti uou es e signifieativa propositionis mentalis a neque ad hujusmodi significationem requiruntur voces plures r ergo dari potest uocalis propositio , quae non si oratio .Pνob Iur m noν r Quia hae voces, carea, amo, loquor, ere. singulae sunt vox uniea simplex: M.
qui singulae signifieant internam propositionem mentalem e ergo potest uniea simpleae fodi esse .gnificativa propositionis mentalis . Similiter dum quis me rogat. Vidi a Romanum Pan Utem ρ Et ego respondeo, Noa ; ista smpleu dictio, Non , fgnis eat meam propostionem mentalem : ergo interna propositio ab uniea simpliei voee signimeari potest . Fν auν Ληι eadisse Quia illa vox fgnifieat internam propositionem mentis , per
cuius prolationem quis rensetur vocaliter affr- male, vel negaret atqui per istam voeis Naa iritali concurrentia prolationem , ergo eenseor vocaliter negate , vereque voealiter nego r ergo
ista simplex Aict o Non in ista non eureentia es significativa internae meae ptopositionis mentalis Resp. negando antecedensa ad probationem ἡico . istas vores simpliem esse quidem proposticines voeales implieitas, & virtuales a non tamen ex plieitas, veras, & sormales. omnis quippe ex pressa, veraque voealis propositio esse debet λε- malis, se expressa oratio , pluriumque vocumeon stultio.
DUBIUM III suid δε μυοβιο fi plex, quid compositis p
I divi/itur in ptopositionem simplicem
seu ea tegoricam , ae in eomplexam seu hypotheoticam . Proposito eomposita seu hypothetiea es illa , quae eomponitur ex pluribus simplieibus aliquo nexu Grammatteali inter se otinexis . Nexus Grammaticalis i/em est, quod coniunctio Grammaticalis r qualis est , Et, ve . ne u. .er s
262쪽
eus, β, ει a . oc istae ergo Omnes orationes, quae constant pluribus proposi ion ibus simpliei. bustati conjunctione inter se e njunctis . vocan. itur de sunt pr , politio nos eompositae, dc hypothmtieae. Ut , P/araa est homo, is Bucepsistis es equus . II mkeνis scae ... Iprae sane in mandria : euo sunt in Bestia . Debet, inquam, propositio hypotheti ea elle eomp lita ex pluribus simpliei si non quidem expresie de formaliter; sed .el ex. presse tu scit maliter , vel saltem implieite, ae
a, omnibus pio propolitionibus hypothetieis: Ectamen non constant ex propositionibus simpliei. bus actu, sed sola virtute pluribus ut clarum est intuenti. 16. Simplex Itaque de eategoriea propostio est illa, quae ex pluribus sibi mutuo grammaticali,
ter eonNnctis, neque actu, neque virtute composta est . Ut, Petrus es homo , Ioannes , quι πιι, est animal , ere. Di fleti ergo propositio simplex a composita, non in eo, quod simplex ineludat solummodo uni eam enuntiatἰonem , composta vero ineludat plures. Utrumque enim
falsum est . Fieti quippe potest, ut proposito Impleti ineludat propositiones plures, uti fit Inhae , Petrus, qui currit, est ammis; de ut proposito eomplexa non ineludat plures , uti si in
hae, si utinis , daba ιιιι vitam aeternam. Disse.
rentia ergo harum propositionum de sumi debet ex copula principali: Nam pro postionis simpli. eis eopuIa ptinet palis est verbum complexae vero eo puta plinei palis esse debet aliqua Glamma. tiealia eoniunctio. Et hi ne propositici eomplexa
ἡefiniri non debet hoe modo: Est propositio includens propostiones plures ; Sed hoe modo Est propcistio ineludens plopositiones plures ali. qua eonjunctione Grammatteali sibi mutuo eoru
ea tegorieae latissime dieam infra e de speeiebus vero de diuisionibus propositionis hypothetieae brevissime dieam hie. Propositio itaque hypothetiea vatias habet speetes Ac ἡivisiones. Distidienim potest in propost Ionem eo lativam, di in
functivam, conditionalem, rationalem , caussalem , Ece. rum omnium essentiali dissereni Ja desumi debet ex eoniunctione Grammaticali , quae est minet palia eopula . Piopositio itaque eopulativa est illa, euius eopula est eoniunctio eo lativa . Et, atque . ne , neque, aut alia qui valens. Ut, Papa est Baias, o R. ana.
In est Moam, . Propositio disiunctiva est illa, cuius eo la est e njunctio disiunctiva Vel, sis , aut, aliav/ similis. Ut, Peros est equus . vel Ioannes est animal. Proposita eo oditionalia est illa, cuius eo puta est eoniunctio conditionalis. 3ι, uis, aliave aequivalens. Ut , si viceria, fies Caesaν. Rationalis propositio est illa, cujus eo puta est eonjunctio rationalis: Ergo, gitis, ira que, ere. Ut, Petrus es boma , eua est ν Monatis . Propositio eaussa lis est illa, cuius eo puta est eon, iunctio caussalis . Iasa , qaaniam , e . Ut, Νι- ο ν fibilia, quia es rariauon . Et ita eon.
sequenter philosophandum est de aliis multis
propostionis complexae speei bus , quae sui se possunt fingi, di exeoeitati. 18. Pιιιι ρνιαι : Q sid requiratur ad verita,
tem singularum harum eminitationum λ Reso. Ad veritatem eopulativae requi rur veritas utriusque propostionis smplieis. Raιι. est i Quia utraque simul de eo pulativ/ sum t. enuntiatur, asseritur. et rega turr adeoque , ut tota pro postio copulativa si vera, verae estet debent omnes eius
partes . Hoc tamen intelligi debet de illis pio prupositionibus, in quibus eopula eo pulativa sumi. t ut repulativἡ Nam eo puta , seu eoniunctioeopulativa squod supra dio a x.ὰ .i dicere oblitus sum sumitur non solummodo copulatim, Aceopulativἡ; sed etiam nequentissime in Iure simitur disiunctive . dc alternati u/e ut Ob .ervat Glossa Cap. Ex paν te. De Res νυιιs , I. V. Et perpetuo. Et Glossa Cap. In alternis tuis . De Reg. Iur a 6. Propositiones ergo eos utili vae , in quibus eonjunctio eopulativa sumuntur disiunctive, ad sui vetitatem non requirunt veritatem
omnium simplietumi sed solummodo unius, ut jam dieam. Tales quippe proposition s lieri vince snt eopulativaei sensu tamen sunt di sun Oivae eadeoque sequuntur normam , ct regulam disiunctivarum , non autem eo lativarum propositi
I9. Λd veritatem propostionis dis unctivae
non requiritur veritas ore tum smplietum i sed sollim unius . Forma et go aliquam hypotheti. eam disiunctivam constantem eenium simplietis bus , quarum non uinta no .em sint salsae , de uni ea si veta, tota ista hypotheti ea erit vera. Raris se Quia in otieν nario a , sea d anct s ,
sulf ιι unum ad pleri: ut habet Regula Iuris ia6. Glosta marginalis hujus Capituli limitat Regulam ad propositiones dis unctivas amrmativas . qualis uerb. grat est haec: P.Mas es equas, te Biae sati, est equas In negativis vel 4 , qualis
i v. g. est haee : Nequs Petras est equus . nequa Amraphalus in equvis , dicit Regulam et audi ea ter Ia, ut ait, In negaritis requis ιιο , quod neu ινιm fiat. Sia errat: Regula enim est universa-Ltet vera , etiam in negati vis Et rat, inquam .
non quidem in suo dicto; sea in suo supposito .
Supponit enim illas, propositiones eomplexas, quarum copula est eoniunctio Ne e , esse di. si unctivas; eum tamen sint copulativae: adeoque bene dieit ad vetitatem earum requiti quod neutrum fiat; sed errat dirans , ae supponens illas esse disiunctivas. In dis unctivis itaque etiam
negativis sufficit alterum adimpleri r v .g. hier Vel μινas non es homo, vel μινus no es briarum .ao. Λd vetitatem propositionis rationalis reis qu4titur , quod utraque pars si vera I de praeterea, ut posterior rect8 inseratur ex ptiori r s .e ut fiathona eonsequentia. Propostici enim rationalis idem omnino est , quod argumentatior ad euius bonitatem, de ueritatem requiritur vetitas ante-eedentis, ae eonsequentis, cum honitate eo sequentiae. De quo dieam in Logiea . Ad veristatem eaussalis etiam requiritur veritas utriusque partis; ae praeterea . ut pro postio ptior si ea us
263쪽
per eonsequens ultaque pars istius eomplexae vera st; quia tamen prior propositio non eontinet caussam posteriotis, tota eomplexa est salsa . Ad veritatem propositionis conditionalis etiam requitit ut veritas utriusque simplicis a ae praeterea, ut una dependeat ab alia, tamquam a sua condi
dc completia sunt univoeata vocis ρνope IIo: ergo h e diviso est uni voca . Probastiν antecedens:
Quia uni v eata sunt illa, quae signi lieatum so male alieujus moeis habent in se eo gem modo: atqui propositio simplex & eomplexa habent in se significatum sot male voeis Hopositio eodem ha hendi modo : ergo sunt univoeata eius . Proba intur minora quia propositio est oratio judieativa unius de alior adeoque signifieatum formale vo. eis proposita est judieatio unius de alio . Atqui judieatio unius de alio repetitur in utraque hae propositione . item te petit ut in utraque eodem modo, eo videlicet modo , quo sgnificatum scit. male generis repetiti solet in suis speciebus. Ergo utraque haee propositio habet in se idem signiti. eatum Armale voeis prepostia eodem habendi mo, do . Minor facile patebit illam examinanti.
De Partibus Propositumius categoyicae.
BRevii sum circa propost onem hypotheti-
eam: quia omnia, quae circa illam controveiti possunt. facile eruemur e 2 illis, qua di eam de propositione categorica . Hie inquiro partes eius, quae sunt praedicatum , subjectum, copula , no inea, verbum, dic. Quaero ergo hae omnia, quid sint.
1. Erminus varius est pro varietate rerum I tetminatatum. Alius est tet minus an . ni , alius terminus vitae humana, terminus agri,
terminus Arelii dioecesis Coloniensis , dce. Hi omnes termini ad nostrum propositum vel nihil faeiunt, vel vald8 parum. Nos hie de terminopio postionis agimus: dc quidem de termino pro. posticinia eategoricae. Nam de termino proposi.tionis hypotheti ex nihil video dieendum: illius enim propositionis terminus est propositio eate. gotiea , de qua dixi disp. praecerinis , dc dicturus sum usque ad finem hujus operis. Quo vero modo . & qua ratione dicatur ea tegorica propositio esse terminus propositionis hypothetieae, saei se silebit ex dicendis de termino propositionis
categoricae. Σ. Ubi anIa omnia Balaarim est : Telminum
orginalie gi .idi in termitium formalem , Ac obiectivum. Sie ut quippe propositio dividii ut informalem dc objectivam, conceptus in formalem de obiectivum , spes, tἱmor, amor, Mes, Insormalem dc obiectivam , ece. Ita eadem diviso ne dividi debet terminus . Propositio formalis
sunt conceptus, voces, vel scripturae enuntiantes unum de as;o; proposito velo objectiva est illotum conee pluum , voeum, vel seripturarum obieelum: nihil, inquam , est aliud , quam res . quae de alia enuntiatur, de res de qua alia enun tiatur. Exempla segete Lectori erit Deile: haee quippe distinctio in se holis est valde vulgata . EO. dem modo ph losophandum est ἁ e termino . Gr. minus formalis est conceptus , scriptura , vel uox aliqua; terminus vero obiectivus est res per conceptum , vocem , vel seripturam istam significata. veth g. in hae proposticine voeati, minos animes , voces herea de animal sunt termini formales ; suppositum vero humanitatis, Ec suppositum animalitatis, per voces istas signi feata sunt termini objecti. i. Voeamur termini objecti. vi, quia sunt Objectum terminorum sol malium: ligni enim fgnificatum propriissime voeatur ligri objectum , ut dixi iam aliquoties . Quid de quo tu plex si terminus obii eri uua, parum ad nos saeit e nos ergo hie inquirimus de solo terminosormali; ae praesetiim de termino voeali. Agimus quippe hie de vocali propositione , eiusque voealibus pallibus. 3. Et ex hae termini diuisone, aedistinctio. ne bene intelle la coneordari potest quaedam semientia Nominalium , eum qua/am repugnanti sententia Realium. Reales quippe die uot res de sese mutuo sese praedieati, vereque s bi mutuo subjiei i vete in pt Hieationibus esse termis nos, vete esse prae3ieatum de subiectum. No
minales vero e eontra negant haee omnia r negand
res de sese mutuo praedieari posse , aut subjici et
negant res esse propositionum terminos , praedi- ea tum , aut subjectum . Sed dicunt propositonum terminos, praedi ea tum, di subjectum, esse solas voces, seripturas, ct eoneeptus. Idae, inquam , duae sentemidi repugnare videntur, de
Triuialibus Philosophis in lectione Nomina
lium nunquam versatis, repugnate censentur . sed videntur de censentur tantum: Non enim vere repugnant. Reales en Im loquuntur de teris
mino , subjecto. 3c praedicato objectivo: dicunties in pro stionibus esse terminos, esse praecli-eatum, de subiectum objectivum. Nominales vero loquuntur de termino, praedicato , ae subjecto formalibus: dieunt res non posse esse teris minum , subjectum , vel piadieatum sotmale; sed illa debere esse voces, seripturas, vel conceptus. Et hoe etiam verissimum est , dca Reali. bus nunquam negatum. Adeoque Nom inales hie, seu i dc alibi saep/, non repugnant rea libus.
His positis 4. Resp. 2 dua primo. Terminus intelligeformalis j est extremum propositionis. En, in. quam , propositionis extremum, non extrins eum eo modo, quo lapis est extremum agris sed intrinseeum eo modo, quo Italia est eae tremum Europae . Est ergo extremum . ia est . extrema pars alicuius propositionis; v. g. cum dico , Homas anima voees λαι & animae sunt termini istius pio positionis: quia sunt eius extremae partes alis iam ex utraque parte concludentes. Debet autem
264쪽
gefinitio intelligἰ non de extremitate quoad lo. cum . propositionem , veI prolationem , quas ero terminus semper sit edittema propositionis vox: sea de extremitate quoad sensum & signiseationem . Nam in hae propositione, Ioanneses Das Z b d ι. vox Zeb. l. non est istius
propositionis terminus: quia quamlumvis sit ex trema quoad positionem , non est tamen extrema quoad sensum.
terminum voealem , de scriptum . Terminus vocalis est vox; terminus .eto seriptus est stri. plura. Terminus meatis est ea tremum propos. tionis voralis; terminus vero seriptus est exiremum propositionis seriptae . Ordinarie addunt tertium diuisonis membrum: videt ieet terminum
mentalem . Sed istum ego repudio ; de dieo
omnem omnino terminum es e vel seriptum ,
vel voealem, nullumque dati terminum menta. lem. Rinia es: Quia terminus est editte a pars propostionis: adeoque terminus mentalis scitet extrema pals ptopositionis mentalis . Atqui in propositione mentali nulla est extrema pars, nullaque pars nullumque subiectum distinctum rea. liter praedirator proposcio quippe mentalis est qualitas ct eonee plus quidam simplex , nullas omnino habens partes i ut elegantet tradit Arimi mensis in proldio, qaHI. -ι Ergo nullus da. tur terminus mentalis . sed omnis omnino est vel serimus, vel voea sis. 6. Pes.s: An seripturae, dc voees extra pro
positionem formatae . di prolatae sint termini λAliqui a Timant; sed est omnino negandum . Ratio es: Quia oportet philosophati de termino propositionis . si t philosophamur de termino agri, Regni, Dioecelis, cte. Λtqui lapis nonvceatur . neque est agit terminus , his stactu de de sacto in agro positusi alioquin lapis taeens in agro Iprensi voeari posset, de esse terminus agri Coloniensis . Ergo similiter seriptura , & vox nequeunt esse. & voeari propostionis tetmini, nisi aeri ponantur intra propositionem . Eι rasiari μιισι es : Quia terminus non est id, quod terminare potes ; sed quoA actu terminat: adeoque
tune aliquid uocatur alieujus rei terminus, quanada illam alta terminat. Einci tune voces , a seripturae voeantur, de sunt propositionum termini, quando illas actu terminant. Atqui illas actu non terminant. nisi quando actu in illis p.
nuntur: ergo v es, de scripturae extra proposit Ionem prolatae vel positae vocati non possunt pimpositionis termini. Viae gubium sequens: omnia
quippe, quae gicam de praedirato, de &bjecto
larmati, de obiectivo, etiam applieari possunt, ae debent ad terminum sormalem, ae objecti-
Iuid fis subsectam P, ad earum λ . Ieut terminus formalis dividitur in vocem O Ae seripturam, ira quoque dividi debeti In praedieatum de subiectum. Cum hae tamen ldisserentiae Quod hare di. isto videatur esse genetis in speetes ; ista vero aeeidentis in subjecta. l
Quod tamen relinquo examini di Iudieio Lecto. itis. Ubi advertere debes, qnod praedieatum des subjellam diuidi debeant, seut divisi,s est ter
minus, in sot male dc Objectivum. Praegieatum de subjectum formale iant voces & seMpturae componentes , de coneludentes propositionem seriis piam, dg vocalem. P dieatum veto de subje.ctum obiectivum sunt res per v es, & seriptu istas istas signifieatae. Nos hie agimus de formalibus : Dieemus tamen etiam aliquid de objecti sis. 8 Ei profecto haee distinctio est bene notan
da , Ac observanda. Nam in his voeibus t/νm nur, subjectum , praeaecatam, in eommuni col. loquio, ae exeretilo Sehoust leo tetribiliter, aestequenter aequivocamus. Quae frequens aequiv catio, nisi bene calleatur, hominem detrudet insequentes, ae infames errores. Saepissim/ enim , ae sere continuo dum is is v .bus utimur, transimus ab una tignificatione in aliam a modo aeacipimus pro termino . labiecto , & pi irato formalibus a modo pro objectivis . Dieimus
die rem de subjectum aceipiuntur pro obiectivis. Rulsus diei mus: praedicatum e Dbjectum Ideat, eis, ribem ιη β. figis stata recta. Ibi aeeipiuntur pio sormalibus. item dicimus di sunt istum formati Drae earn d bet quadrare θ im serasti, jacta. Ibi prisiuratum aeeipitur pro formali; subisjectum veto eeipitur pria obiectivo. Et ita fit sae. pillime: Quam aequivocationem nis quis eaut8 advertat , faeile set, ut ineaut8 in errorem de-eidat . Quo postO 9. Re p. er duo : Praegi ea tum obiectivum estres illa , quae de alia re affirmatur, vel negat ut .
subjectum vet/ obiecti . um est res illa, de qua
aliqua alia res asst matur, vel negatur; Verb. gr.
eum Eteo. Homo es ammisI. iappositum humanitatis est objectivum subiectum I de hoe enim a Dsrmatur lappositum animalitatis, quod igeo ibi est obiectivum praedi eatum . Praedieatum vero formale est vox , vel seriptura fgnifieans temillam, quae de alia affirmatur, vel negatur. Sub.jectum vero formale est vox . vel seriptura sgn, seans rem illam , de qua alia res assirmatur, vel negatur ; verb. grat . in praefata propositione, Homo es animal , vox λ- est formale sulae.ctum ; vox vero animia est formale pregie,
ita mera: Quomodo voees, de seriptum esse possunt propcistio uis subjectum , vel praediea. ium λ Etenim praedieatum est illud , quod de alio assirmat ut , vel negatur ; subiectum est iu lud, de quo aliud assit matur, vel negatur: at qui seripturae . de voces neque sunt illud, de quo aliud asst matur, Vel negatur; neque etiam illud , quod de alio affirmatur , vel negatur ehre omnia enim quadiant rebus fgnifieatis, non voeibus significantibus . Ergo voees , deseripturae esse non possunt subiectum, vel prindieatum . Resp. Definitiones tuas pio maiori assumptas esse definitiones praedieati . de subiecti obiectivi: non vero praedieati, de Rbjecti fodi malis: divi autem voras, Ex ser mutas esse subisjectum, ae praedieatum, non obiectivum; sed sormale. Nam praedicatum, ae subjinum sor. mala
265쪽
reale vorantur signa illa, per quae nos unam rem de alia affrmamus, & negamus: vel potius petuae nos unam rem de alia a mimati, denegatignifieamus : atqui illa signa sunt seripturae , dc voces r ergo seripturae de voces esse posIunt subjectum , dc praedieatum di noti quidem objectimum; sed formale. II Itaque tam voras , quam res fgnifieatae per vocis dieuntur esse termini, extrema, praedieatum, Ac subjectum . Voces quidem dicuntur termini formales; res veto signifieatae dieun. tur esse termini objectivi. Sed hine oritur disse ultas, ae eontroversia r Quales snt hae deno. minationes , Ego rem num, se extremum, ege faed casum, esse subjectum, oci tam respectu re, rum , quam respectu voeum λ An sint denomi. nationes reales, ου et rationis λ Extrinsera, vel intrinseeae, dce. Et quidem Thomistae, ahique nonnulli Philosophi putant essa denominationes rationis . Sed errant, meo quidem judie o. Sunt quippe denominationes vere reales a rebus qui. dem tota litet extrinseo; voeibus veto partim intrinsecae , partim extrinsecae . oportet singulapiobate sgillatim. 11. Quod ergo respectu terum issae denomina. tiones sint vet/ reales , sep/uo: Quia tem esse praedi eatum est illam eme de alia te affirmatam, vel negatam : atqui rem eme assimatam vel ne. gatam est isti genominatio vete realis r ergo se militer, Es praedkatum, est illi donominat Iovetὸ realis. Major es elara r Qt,ia piadieatio estonius de alio asstmatici , vel negatio 1 adeoque rem eme praediratum nihil esse potest aliud, quam illam de alia te esse assirmatam, vel negatam. Minor tria prebis αν : Quia illa denominatio est vetE tralis, euius signifestum sormale est .ere realer ut dieam pluribus infra. Λtqui hcitum praedi eatorum , sive harum denominationum , Esse offirmatum, esse negarum, signifieatum sol male est quid vete reale e fgni featum quippe earum formale es a Timatio. & negatio, quae est aliquid vere reale di est enim realis qualItas , realis intellectio, realis operatio potentiae intel. recti,ae . Ergo etiam istae denominationes sunt
t. Eodem modo philosophandum est de haeaenominatione, Esse subjectum Quia esse sub jectum est esse id , de quo aliud affirmatur, vel
negatuti est esse habens agit mationem, vel ne gationem alieuius alterius de se stetit enim esse praedieatum est habere a mimationem, vel nega.
tionem sui de alio; ita esse subiectum est habere amrmationem, vel negationem alterius de se. Atqui hae Henominatio est ver realis 1 habet enim reale signiseatum formale ; signifieatum enim ejus formale est negatio , fle a mimatio Ergo etiam Esse subseatim, est tebus 3 enomina. tici vetE realis. Ex qua sister : Quod hae duae de nominationes, Esse safectum, di Ese praedicis eam. habeant idem omnino fgniseatum forma. Iei & quod ab eadem sol ma , ab eodem intelle.ctus actu una res genominetur praedicatum , & lia subiectum.Per illum quippe intellectus actum,
per quem una res de alia a mimatur, una etiam
alii subjieitur; adeoque unius rei subiectio, diali et Ius praedicatio sunt duae vocesi sed unica res.
i. quod hae denominationes set etJam de
nominationes rebus totaliter extrinsecae, se μ bo: Quia denominatio totaliter extrin ea est illa , eujus fgnifieatum sotmale est totum extrinisseeum subjector ut dieam pluribus infra. Atqui significatum formale harum denominationum . Esse praeduatam, eges sectam, est rebus praediis eatis, de subiectis totaliter extrinsecum : ergo istae denominationes sunt rebus totaliter extrin. seeae . Probasar minore Quia fgnifieatum larmale issarum denominationum est praediratio, Aesubjectio a est actus quidam intellectus , quo una res de alia amrmatur, tinna alteri sis ieitur. Atqui hie actus est intrinsecus homini pia dieanti, de subjieienti; rebus vet6 ab homici praediratis de subjectis est planὸ extrinsecust ut elatum est . Ergo sgnaseatum formala ista tum
genominationum est rebus totaliter extrinseram . Adeoque hae Aeaciminationes non sunt denomiis nationes rationis; sed veri reales extrinseeae, Leut sunt esse visu , esse Mnoratam, Ece. I s. Quod hae eaedem denominationes voeibus sint reales; ae partim intrinseca , partim extrinisse, , etiam Maba 1 Quia vocem esse predimistum , vel subjectum nihil est aliud. quam v eem esse politam in orationis enuntiativae eonte xiv afl signifieandam rem praegiratam, sella,
jectam i atqui illa positio est aliquid voei postmpartim intriti eum , partim extrin eum et go simi liter voeem esse praeditatum , vel subjectura, est voci denominatio paltim inuin ea, partim extrinseea. Major elata est ex hactenus dictis;
et si illud non sit, gie mihi, quid si aliud.
Minis veνὸ ρνιMαν i Quia talis vocis in oration positio est vera voeis suppostici ; ut nemo nega
bit, qui sanus est . Λtqui suppositio est voca supposuae aliquid partim intrinseeum, partim ex trinsecum e ut dictum est supra . Ergo etiam ista voeis postio est udeis aliquid partim intrinse
ad piae tum, re a Balia portium separararint eat, finita , rem , Ma rempori. Sed definitio haee , ut Aristoteli paream , ae caetera ejus viistia taeeam , tam longa est, ut etiam selieissimam Deilh possit turbare memoriam. Sic eigci definies : EI Gregarama Ignifieativam fine tempore .
vel uti Grammati et des aiunt: m vix deciIn - ειδει pre ea as , figui Mima fine re Me . Huietamen definitioni unum obest i Quod sei licte
etiam eomprehendat voces syneategorematicas.
audias, omnia , aliquis, ere. H e quippe cimnia sunt vores declinabiles per ea sus; sigri; se antes sine tempore. Atqui illae voces non comprehendunt ut sub definitor non enim sunt momina. Ergo ista Grammaticorum des nitio non videtur suo des nito esse adaequata adaquata: sed illud nonnihil excedere , aliquaque eomp rehendere sub illo non ecim prehensa - Melior ergo erit haec
266쪽
. Genus gesiniti est Categorma. Omnes ipio positionum v alium ; di non seni stant eum
enim nomen est categorema ; non tamen e contra omne categorma est nomen . Nam verbum. Ecparticipium sunt categoremata; non sunt tamen nomina. Adrial tis est: Quia nomen debet esse terminus, de es tremum propositionis v alis rnam, ut ordinatiὰ eum Philosopli Hielmus, Ea
nomine, ct Perba com onitur vocatis νυe sida: ex verbo quidem tamquam ex copula; ex nomine vero tamquam ex termino Ac extremo. Λtqui extrema propositionis Aebent esse ea tegoremata rut elatum est. Ergo etiam nomina debent esse Categor emata . Hitie nomina obliqua non sunt vera nomina Ggiear cum neque categoremata sint , neque edit rema vocalium propositionum
esse possint; ut dixi supra suo loeo. Adeoque
vox obliquis vocem nam na non tes ringit, aut explanat; sed omnino pervertit, ae alienat. 8. Dimientia des niti est rini, τι fina rem pare . Per hoe enim distinguitur nomen 1 verbo,
di participio. Utiumque quippe hoe signifiea
Cum tempore. Potest quidem nomen signifieare tempus; item potest eonsignifieare tempus: sed nullatenus potest signifieate eum tempore . Pro qua adirere: Quomodo hare tria distinguantur. Signifieate tempus es pro suo minet pali signis eato habere aliquod tempus, aliquamve temporis disseientiam et vel b. grat. voces, Hara, dies, annus , eras . heri, modo , era. Mniseant tempus a Quia earum prinei pale sgnifieatum estempus. Consigniscare tempus est tempus eo n- notare, sive est habere tempus pro suo eon notato, suoque signis eato seeundario. Ita voces ,
Caena , pranditim, Jentaevium, Desperae . completorium, ef eonsgniseant tempus: Habent enim
tempus pro suci eon norato, de signifieato Deun-Aario : signifieant quippe is vi mees actionem ,
seu functionem aliquam, eon notando, ac con.
significando tempus, in quo seri solent, ae de
bent . Signiseate vero eum tempore, est signis rare aliquam actionem , sev sunctionem actu fimri, di exereeti in emo aliquo tempore; v. gr. eum dieo, Pentis itu Ne porim, vox ιυvsagni ficat eum tempore: signifieat enim itionem actu fieri & exerreti in tempore preetetito . Et hoe significate repugnat nomini: nomen etenim potest pro suo sgnistrato ptimatio , vel seeundario habere tempus; adeoque potest tempus vel fgni- state, vel eonsgnifiearet non potest tamen s-gni stare, quod aliqua actio, vel lanctio actu
in tempore fiat , de exerreatur ἔ adeoque non potest signi frate eum tempore. I9. Ex quibus omnibus sequi uν Quod nomi. na debeant esse voees rectae; non tamen voees finitae, possunt enim etiam esse uoees insnitae radeoque Philosophus in sua definitione benedi. xit , Nomen es vox recta ; male tamen dixit, Edεια δε ι . Quod debeat eme tectum, jam δ tui: Quia debet esse ea tegotema, quod non potest
esse obliquum. Quod possit esse infinitum, fieprobo: Quia omne categorema fgni Mativum f. ne tempore est nomen t atqui voees infinitas, v. g Non homo, non brusum, non Iapis , ere sunt ea lego temata fgnificantia sne tempore t ergo
sunt nomina . Quid enim illis deest λ Deinde,
tales voces possunt esse extrema , de termini Cbri . GD Opera Tom-XII. tempore: debes ergo illas intra seriem nominum
gnificarimum cum rempore. Nam verbum non est pati ieipium ; est tamen eategorema cum tempo.
te signifieativum. De fini et go hoe modo. Mea erωemis eum tempoνe rius δι iam, o decidam bile percissus. Det primam partem dissert nomine ; per alteram disseti 1 verbo, quod non est pereasus declinabi e ; sed per tempota, modos, dc isonas conjugabile. Selie tam n debes, parti ei pia omnia tam passua, quam activa, sumi posse duobus modis. Aliquando sumuntur in vigore participii, quatenus partiet pia sunt, prout sunt quid medium inter nomen Ac verbum . Aliquando sumuntur in vigore partieipialis o de tune non voeantur palticipia sed nomina partieipialia r immo tune non sunt participia; sed uera , ae per semcta nomina.
nes . seu signifieationes multat ae magnae sunt dis serentiae. Pi imo enim participium tegit ea sum sui verbi, de signifieat eum tempore, non minos quam verbum ipsum, eujus est patii et pium . Λt vero partieipiale non tegit ea sum verbi, neque sgnis, eat eum tempore ; sed eonstiti tur eum nomine substantivo intransitivἡ, sleut alia adjecti .a,regit que ea sum nominum adjectivorum: ut novit omnis honus Grammatieus. Meundo, & -gis ad
rem non tam , participium habet idem fgnifieatum sormale cum suo verbo; ita ut, si signifiea. tum formale verbi suetit actio, passio, operatio , habentia . tendentia,&e. id ipsum etiam si signi-seatum formale parti ei pii. At verὰ partieipiale non habet idem signi seatum sot male eum verbo ;nee enim de formali fgnificat actionem, aut passionem ; sed habitum, ine linationem, consuetu. dinem, aut aliud quid simile pro Occurrentia de diversa qualitate participialis, de verbi, a quo derivatur. Vide disp. 9. dub. I.
omnes enum etare non est meae intentionis: pra
stabo id acturate in Libris de Anima. Sumo hie ergo Verbum prout est species quaedam voeis significativae, dc prout opponitur Nomini jam definito. Λ Philosopho definitur hoe modo: ER ae riniscat da ex insistito , fimplex, Iraio recta, quae msuper rempus Agnitas, o semper eorum , quae
de altera H πιών , Urinam. Des nici ego brevilis hcie modo a m e regis a significissitam eam tem- pisci er conjugabile pre tempora, modos, Θ persuas . Perptimam paniculam exeluduntur omnia syn. ea tegoremata ; per seeundam nomina r per ter tiam exeluduntur parti et pia r haec enim non e ninjugantur, sed per ea sus deelinantur. 44. Dices: Verbum quandoque 1bsol Witur
tempore : ergo verbum non semper sgnifieat eum tempore: ergo id in definitione vel hi malὰ est positum . Respond. negando utνamque conse qaeηι.Quia verbum a tempore absol .i non est ver
267쪽
bum sine tempore sqnἱfieare: hoe omnino sa Isum est . Verbum enim uel δ eum tempore signifieat. letiam in his propostionibus, in quibus ampliati, di 1 tempore absolvi dieitur. Vetbum ergo a tempore absolui noa eli vel bum abso l. i a signi seati ne eum tempore; sed est vetitatem propositionis absolvi, ae independentem fieri a tempore per verbum fgnifieator est veritatem pio positionis ad nullum speetale tempus eoarctati; sed ad omnes quatuor temporis differentias ampliari; v. g. die uni ordinarie: In propositisne rant ne νιι vis. bum rempori altuatur et Ia veressariis vera a tempora
absolo ιαν. Utrobique tamen signifieat cum tem pore : utrobique enim fgniseat aliquam actio. nem , functionem, vel passionem actu fieri de exerceri in tempore . Sensus ergo istius eom. munis axiomatis est hie i veritas propositioni, eontingentis tempori per verbum impotiato al. ligatur; nee latiae veto veritas ab isto temporis
ligamine libera est . ad quatuor temporis disse
rentias extensa, dc ampliata .
24. Verbum varias habet givisiones. Primo dividi potest in verbum substantivum , dc adjecti.
. um . Cti 1 ditisni l e Mes dabisa-ι ν iis r Verhum subnam tuum debet esse vox substantiva : atqui omne omnino ver hum est vox adjectiva rergo nullum datur verbum substantivum : ergo malati inepta est haee Aivisio. Patia minor: Quia, ut supra dixi, vox substantiva est illa. quae se sola perse lum sensum p;gnete potest atqui id non potes ullum verbum, sed omne verbum, ut sensum perfectum gignat, requirit consortium alicuius nominis e dc quidem alleuius nominis substanti. i. Ergo omne omnino uerbum est vox adiectiva; nullumque est vox substantiva : adeo.
que di iso in substantivum, & adiectivum soli nomini quadrat: nee applieati potest vel . 23. Nihilominus tamen dico divisionem esse
bonam de eongruam , s recte intelligatur. Vet.bum substantivum vocatur verbum sum per omnia tempora , modos di personas omnia alia verba , activa , passiva , neutra , deponentia, subsantialia, aeeidentalia, dic. voeantur verba adjectiva. Verbum sum, inquam, vocatur vet. hum substantivum: non quia sit rex vere suis santi var nam, ut ostendit optimε posita ratio
dubitandi, hoe salsum est; di verbum Itim est
vox veta adjecti Wa. Voeatur itaque verbum sub santivum , quia inter verba imitatur qualitatem, S eonditionem vocis substanti sae inter nomina. Illud enim nomen vocatur subsantivum, quod eomplet, ae sustentat fgnifieationem nominum aliorum ἔ illa vero, quorum lanifieatio eom. pletur , de sustentatur ab alio , vorantur nomina
adjecti .ar ergo smiliter Intet uel ba, illud quod
eomplet, ae sustentat significationem omnium aliorum, telu voeari potest verbum subsanti vum , omniaque ista voeari debent verba agject7.va r atqui verbum sam eomplet, ae sustentat si .gniscationem omnium aliorum verborum; Omnia enim omnino alia verba in sua fgnis eat ne in eludunt signifieationem verbi sum, ae pet ver hum stim exponi, ae explieari debent: ergo ver. bum sum recth substantivum : Omniaque alia recte voeant ut verba adjectiva.
16. Verbum adjini qum dividi ut in activum,
passivum , neutrum , deponens , neutro passi.
vum, Ece. Qui di ηisones explieari solent lotio aliter ab inferioribus Grammatieis, aliter a Sum. mulistis , Et Philosophis . Glammati ei magis
attendunt verbi terminationem ἰ nos autem n glecta terminatione, totos nos eonvertimus adverbi significationem; ae praesertim ad ejus si gnifieatum formale. Itaque verbum deponens. neutrum, passivum, de s milia relinquo G tammitieis. Ego Philosophus assumo activum, passi. vum, de neutrum. Verbum activum apud eos voeat ut illud , cujus signifieatum formale est aliqua actio : ut, Creo, doces, ambulo, cale eis , tiquis , M. Verba passiva voeantur illa. quotum formale signifieatum est aliqua passo: ut, Cati,. Ο , δενον, producον , πε- . gener, , dic. Verbum neutrum est illud, cujus sol. male signifieatum neque actio, neque pallio est ;sed simplex habentia alien jus sormat. Ut, amo,s melligo, vιδεο, ιν seM , lucra , fulgeo, deleda , res . . dic. Ama enim non significat produeo amorem ; sed habeo amorem: Laeea non sgni.
seat modueo lueem ; habeo luem , dce. Nos ergo Logiei pro invenienda qualitate vinbi telinquimus qualitatem terminationis, Satis tendimus solam qualitatem signi sciti formalis.
stanti vantur, ct substantiva quandoque adjectivantur , ita etiam sit in verbis: vetba ediim neutra aliquando activantur de actima aliquando
neutrJrantur; ver b. grat. Mees, fiages apud Omnes tam Logieos, quam Grammaticos sum ver ba neutra; saere tamen activantur, ae summium in sgnifieatione acti sa . Nebuloso enim tempore bene, ae vere dicimus . sat modo non iurat, Boa Pleurit, Ma fiaget, non rad M, erc. Ubi ista verba neutra non possunt sumi in signifieatione neutra r iune enim propostione solent salse ; Demeatque hune sensum e Sol modo non habent suom, non habet splendorem , non habet fulgorem , dce. Quod planes,lsum est . Aeli vati ergo debent ilia verba tiae sumi in signifieatione activa, iacereque hunci sensum verum , ae legitimum e Sol modo non caussat sueem, sulgorem, splendorem, die. Λ-llaque ad dueere exempla bono Grammatico non erit Himelle. 18. Seenodci diuidi potest vethum in verbumseeundo adjaeens , dc verbum tertio adjaeens. Qitae diviso, licte in rigore attribui possit omni verbo , magis ordinari4 ta inen attribuit ut
soli verbo substantivo fam. Verbum ergo se- eundis adlaeens est illud , post quod noti se . quilue aliud praedieatum; sed ipsum est praedi-eatum ἔ v. g. eum dieo, Homo es, Deus est , Papas , Verbum os ibi seen , adjicere dieitur :inia post ipsum non sequitur aliud propositionis praedicatum, sed ipsum est praedieatum . Si e
tius ealer , dce. ista verba seeundd a Hiaeenti Quia sunt ipsum praediratum , de nori solo meopula praedieati. Verbum ergo tertio assiaeetix est illud, quod non est propositionis Praecli tum, sed solummodo eopula subiecti Ciam pia, dieato sequenti; verti. gr. eum dieo , Noma in animoι, Amo Iuda albas, P/ rus rare doctias , ere.
268쪽
Ista verba tertio adlaeent: Quia non sunt promissitionis praeditatum; sed solummodAeopula umeatis subietii voealis eum suo voeali praedἱeato.
Ex quo patet verbum interdum esse eopulam, in. terdum etiam praesteatum propositionis: inter. dum esse, interdum non esse propositionis ter
so. Est autem magna different Ia Inter sgnis.catum verbisum feeundo adlaeentis, de signifiea. ea vethi sam tertio adiaeentis. Verbum enim stimseeundo adbeens de formali fgnifieat existen.
tiam; v.g. eum dico, Deus es, Anricόνι ι πιι, μινυι fuit, ere. ibi verba ista fgnis eant de forma. li existentiam, ne iuntque hune sensum: Deus est habens ex Issentiam, Antiehristus erit habens, Pe.rtus suit habens existentiam, &e. At vero verbum sum teri id adiaeens de formali non signifieat edit sentiam a sed smplieem eonnexionem praegieati eum subiecto; v. g. eum dieci, Nemo est animia, lama es ausi . ιο εο ν Dis , m. verbum os non signiseat de armali existentiam, neque Deit hune sensum, Homo est existens animal, homo est exi. sens albus; sed fgnifieat solam eonnexionem &onionem praedicati eum subjecto, Deitque hune sensum: Homo est habens sibi coniunctam ni- malitatem, albedinem , tisibilitatem . Ece.s I. Raria primae paνι is es 1aee: Quia vel bumstiis seeundd adlaeens est pridieatum voeale adeo. que est vox fgnifieans rem de alia re assimatam , vel negatam: θ. per eonsequens signifieatum soris male ejus est illa forma, quae de subiecto affirma. tur , vel negatur . Atqui forma , quae per propos tionem de es seeundo adjaeente Ae subjecto ami- matur, vel negatur, est existentiat ut omni Gram. mati eo notum est. Ergo verbum sum secunὰo ad. taeens semper sgniseat desormali existentiam . Raria verra seeundae panis est A et Quia verbum sum tertio agiaeens non est propositionis praedieatum; sed sola praedieati eopula di adeoque de sedi mali non debet signifieate sermam , quae de subimcto assirmatur, vel negatur ; sed solam copulatiomem, vel connexionem praedirati eum subiecto
uti patet in exemplis jam statim assignatis.
DISPUTATIO XXLm quibusam Propositionis categoricaedis is λιs desimpiis ex qualia
OV iii 3 pradicati sese relangitur in to
tam propositionem , seu praedicationem; talisque dieitur tota pia diratio, quale est praediratum , v. g. a praedicato essen tiali, aeeidentali, contingenti, neeessario, in.
trinseco, Aee. tota praedieatio vocatur essentialis,aceidentalis , contingens , &e. De hisce ergo praedieation Ibus agit haee pt sens disputatio. Ubi di hoe aduertet quandoque enim Menuit): Quod
ha e vox denominatis supponat quandoque pro lota praedieatione ; quandoque pro solo praedicato.
Ita dieimus , Eis assam , esse doctam, ere. esse
denominationes aeeidentales intrinseras a. id est, praedieata aee identalia intrinseca.
hil elis aliud, quam unam rem non posse esse, nee eoneipi sine alia. Dd maia: Etenim licte omne illud, quod de essentia est, si tale, ut sine illo res nee esse possit, nee coneipi; multata amen sunt, sine quibus res nee esse , nee eone ipi
potest , quae tamen nullo modo sunt de essentia ;v. g. actio sine termino, item sine suo effecti uti principio; unio sine extremis, passio ne subjecto, nee esse potest , nee eoneip; ; terminus t men de ptinet pium actioni, sibjectum passioni, extrema union; non sunt etientialia; ergo ista definitio non est eonvertibilis; sed est nimis larga. Iet minis: Quia sordia essentialis ab eo, eulessentialis est, non potest distingui realiter adae qua ἡ . Dico , Reat ire ad quoιὸ: Quia distingui potest traliter inadaequatῆ. Anima enim mea est mihi essentialis; a quo tamen realiter in adaequa. te dis inguitur. Atqui terminus ab actione, su tectum a passione, est tema ab unione distinguuntur realiter adaequater ut notum est sanioribus Physieis. Ergo illa non possunt illis esse essen. tialia. Ratio majoris est Quia omnis sordia es.sentialis debet esse inseparabilis ab eo, mi essen. tialis est a' atqui omnia realiter adaequa te distin .cta sunt sese mutuo realiter separabilia r ergo inter duo realiter adminat/distincta, neutrum potest alteri esse essentiale. a. Ego ergo dieere soleo hoe modo e Unam rem esse alteri essentialem est unam rem in suo esse eonstituere aliam; di forma essentialis idem est, quod serma tonstituens; v. g. materia prima , anima, ct unio sunt mihi essentialiar nomne quia me in meo esse eon sit sunt ρ item de esilantia albi est subjectum, Ec albedo; quia ha eduo album eonstituunt in esse albi , Et ratio apria.
νι est: Quia essentiale idem est,quod essentia; idem es , quod rei entitas e atqui essentia rei, seu emi istas rei est id , quod rem in suo esse distinguit, &eonstituit: ergo etiam essentiale, seu forma essentialis est illud, quod rem in suo esse eonstiis tuit . De quo alibi forsan plura.
y Adorei. seeunda : Quid si praed eatum essentiale, quid aee identale . Hoe autem Leith potest elui e2 ill a , quae dixi supra Ho 8. Eab. I. Praedi eatum itaque essentiale in illud , euius
utrumque aeadaequatum signifieatum , tam mate.
tiale videlieet, quam formale is praedieatum eo eretum fuerit,utrumque hoe signifieatum habens est He essentia subiecti, de quo praedicatur,aut ad quos comparatur. Praedi eatum vetoaee identale est illud , euius alterutrum signifieatum , vel ma. tetiale videlicet, vel formale, non est de essenatia subjecti; v. g. an maItespectu hominis est prae, dieatum essentiale: quia tam significatum ejus materiale, quod est suppostum, quim sol le . quod est animalitas, est de essentia hominis . album veto respectu hominis est plaia,eatum aeeidentale di Quia albedo, quae est Ggnificatum ejus formale, non est de hominis essentia . Similitet in hae praedi eatione, Dra L a tionale
269쪽
e anale est an mae, a. - te spectu irrationalis est praedicatum aecidentale: Quia liret animal iras formaliter sgnifieata a voee animal, si deessen. tia irrationalis, uti in Logiea dicam ; non ta. men suppositum , quod es signiseatum materia. u. est de ementia irrationalis. Neque enim it. rationale essentialiter est suppostum : eum deo. tur aliqua irrationalia , quae non sunt supposita . v. g. bruta litas, equinitas, leoninitas, &e. sunt irrationales; non sunt tamen supposita. Vide quae dixi supra I eo citato. 4. adurere teri .: Quod idem praedi eatum popst esse essentiale, simul dc auidentaler non solum respectu subjectorum diversorum ; sed etiam te spectu subjecti eiusdem. Hoe prima fronte qui . busdam apparebit mirum ; est tamen elamm& certum. sie erra Urari: Quia vivens, sub flantia , rivva. ens, sunt aliqua praegicata ; εο ma uero est aliquod idem , unumque subjectum :atqui omnia ista piaeditata sunt eidem homini essentialia. de aeeidentalia r ergo idem praedi ea. tum potest eidem subjecto esse s mul essentiale . de aeeidentale. Quod issa praeditata homini essenii alia sint, nemo est, qui dubiteti Est enim
certum de elatum. Et ratio es: Quia νι vena , eorpus, subsantia, os , ptadieantur de homine , eo modo quo animis praedieatur de illo : atqui A. ρε- I de homine praedieatur esentialiter uti no. runt omnes. Ergo ista alia praeditata praeditan . tur de illo etiam essentialiter. Probat. major: Quia,
ut habet prima Regula Ante praesteamentalis , certissima ae In dubitata e Omnia essentialia prindieata praedi eati δἱeuntur de istius praedieati subiecto, eo modo quo praedicitum dicitur de illo: adeo ut, si praedicatum dieatur de suo subiecto essentia litet, etiam pingieata estentialia praedi-eati dieantur de illo essentialiter; si vet4 de suo subiecto praegiratum dieatur accidentaliter, etiam predieata essentialia praedieati dieantur de illo eodem mogo. Atqui Vivens. corpus, sulsantia , eas , sunt praedirata essentialia animalis: uti quo que norunt omnes. Ergo praedi eata hae ἡebent praedieari de homine, eo modo quo anImol prae dieatur de illo di adeoque essentialiter . Vetum
de pule trima istae philosophi Regula alibi latius.
s. Quod ista omnia praeg eata sat homini
quoque aeeidentalia A probar Hoe enim putant quidam esse stultum dc paradoxum . Proba ergo rQui a m Iti est homini praediratum arei dentale, ae praedieatur de illo aeeidentaliter: ergo etiam Deas, eamus , substantia. ens , praedirantur de homine aeeidentaliter. Antecedem es claram, aesta ea usa apud ames. Conse . -νὸ probarar: Quia,
ut iam dixi satim. omnia essentialia praedicata praedirati dieuntur de praedicati subjecto. eo mo do quo praedi ea tum dieitur de illo atqui in hoe
easu praedieatum est R ME ; subiectum vero est homo: ergo omnia praedicata essentialia Rifiditis di euntur de homine, eo modo quo R Mila diei tui de hominer atqui Rifitiis de homine diei tutaceidentaliter ergo etiam omnia essentialia praedi-eata Astitia de homine dirantur aeeidentaliter :atqui essentialia praedieata v bitis sunt ruens, eispus, fassantia, ens r ergo hae praedieata de bomine dicuntur aeeidentaliter. Inhoe distur. su omnia sunt elara praeter prἱmam majorem iquae est prima regula ante medicamentalis: daqua Aieam in ante praedieamentit. Ac praeter ubtimum subsumptum , quod videliem ritens, c. pus , sab avita, eas , snt Ri uia praedicata e se sentialia 1 hoe enim quis Trivialis Philosophus ne ite negarete negari tamen non potest. De quo in Log Iea. 6. Ne tamen hie omnino tactam, eape hane breuem; sed effieaeem rationem : Quia vivens est plinei pium elieitivum actionis vitalis: atqui risibile est essentialiter pridei pium elieitivum actionis vitalis: ergo ris bile esseatialiter est vivens; adeoque vivens est risbili praedieatum essentiale . Plobatuν minis: Quia risbile est nitiei pium elieitivum risionis i atqui prinei pium elieitivum risonis essentialiter est prio et pium elieitivum actionis uitalis: ergo risibile est essentias. ter prinei pium elieitivum actionis vitalis. PartiminM: Quia tisio est essentialiter actio vitalis tui notum est intelligenti tetminos. Ergo prine pium elieitivum tisonis essentialiter est prinei. pium elieitivum actionis vitalis; ageoque tisibi. te essentialiter est uiuens. Quod s essentialiter vivens: etiam essentialiter est eorpus, subsan. tia, dc ens, tutii a regulam jam da iam r Omnia essentialia praedieata praedieati ου euntur de praedi-eati subjecto, eo modo quo WEdieatum dieitur
de illo. Sed de his omnibus d eam pluta in Lo
. Constreari possunt lixe omnia aliis adhue
exemplis: addu eam unieum quod audiri ex ore
euiusdam Prosessoris egregie docti; v. g eas de
Petro Et Paulo albis praedi eatur essentiatiter , ac simul aee identaliteri ergo i/em p dieatum res pectu eiusdem suhjecti esse potest simul essentiale de aecidentale. Quod .a, de Petro essentialiter praedicetur, nolo probate, quia non puto id alquopiam sole negandum. Quod praedieetur ac-e idental ter , probo eodem argumento , quo ει -'pra, quo etiam utebatur iste proles tr Qtii a
Deri sive antim predi eat ut de Petto aceidentali. terr ergo etiam eas praedieatur de illo aeeigenta. liter . Palei eoaseq. Quia essentia Ita pixdieata predi eati dieuntur de praedi eati subjecto, eo modo quo praeflieatum dieitur de illor atqui araeaeo . si .e ritam dieii ut de homine aecidentaliter: ergo etiam os , quod est praeditatum essentiale alba .
de homine diei debet aeeidentaliter . 8. Objietes t Plaeditatum essentiale en ili A . euius sormale sani fieatum est intra essentiam subjecti; praedieatum aeeidentale est illud , euius formale sani seatum est extra egentiam subidictit atqui implicat idem ejusdem praedicat; lor. male sgnifieatum esse eidem subjecto simiai in
triniseum , de extrinseeum: esse simul ex ta es.sentiam , dc intra essentiam ejusdem subiecti .
Ergo Implieat idem praedieatum eidem subjecto
esse simul essentiale, dc aeeidentale. Argumen.
idem praeditatum eidem subiecto estie simul initio seeum Ec extrinsecum ratione eiu dem sui subjiei bilisse caneedo. Ratione giversolum subjici hi-lium: se plane nego. Etenim sicut idem homo potest eidem domui esse s mul initia secus ratione divet. carum
270쪽
arum partium, potest esse intrinseeus seeundum unam partem, & extrinsecus seeundum aliam ;potest esse initioseeus seeundiim pe/es, de extrinsecus seeund sim eaput: ita quoque idem prςdieatum, si ve idem ejusdem pridieati signifieatum formale potest simul esse intra & etitia ejusdem subjecti essentiam ratione diversorum suorum subii et bilium , sive seeundum giversas suas partes subiectivas. Potest esse intra essentiam seeundum
unum suum subii et bile, dc Deundum aliud esse lextra esientiam i adeoque potest eidem subjecto lesse simul essentiale, de aee identale. Ita si in lexemplis supra adductis; verb grat . eas diversa subjieibilia habeti videliret animalitatem , bru
talitatem, albedinem, dce. Ratione animal ita.
tis est intra miti essentiam; ratione albedinis est extra illam. Item subite ibilia vi.entis sunt homo. brutum, tisibile , hinni bile, Ece. Ratione hominis est Petro intria secum ; ratione ri. sibilis est illi extrinseeum. Quid ergo eo tradi. lctionis est dieere, quod idem pridieatum si ebdem subjocto essentiale, de arei dentale Dierere , quod sit intra dc e2tta eiusdem subjecti essen. ltiam ρ Hoe enim non fit ratione ejusdem, sed tratione di versorum. Hispositis q. Resp. est dies primὸ : Propositio essentialis lest illa, in qua preflitatum est de essentia subje- scti: ἱn qua utrumque pridieati s gnifieatum est de essentia subjecti. Proposito veto aee identalis est illa, in qua pridieatum non est de essentia su Mi r in qua alterum pridicati s gnificatum
non est de essentia subiecti: ..g. hς predicationes, Homo est animal, Pereus es Ama, o rarianam,ω. sunt prati ieationes essentiales : ih illis quippe utrumque praeditati signifieatum, tam stitieet formale, quam materiale, ei de essentia subje. Oi: ut planum est eons eranti. At vero hae prae dicat tonses . Hismo es ν titia, rari nati est animia, Petrus es auas , ere. quia in illis signifieatum sormale praedieati non est de essentia subjecti, sunt pt ieationes aee identales . Aee identales quoque sunt hς . Drarionati et animal, sensitivum
es animes , ore. Quia item in illis signifieatum scir. male pi ieati su de essentia subjecti; non ita tamen eu de signifieato materiali praegirati. Namsgnifieatum materiale praedieati animal est iap. Positum, quod non est de essentia sensitivi. aut irrationalis r ut fiet elatum et planum ex direndis in logi ea . Hie quippe diei ad longum non pomunt haee omnia. Vide etiam δίρ g. . . r. io. Dua see nrar Eadem prosostio potest esses mus essentialis . At a rei denta4is . Tales enim sunt omnes hae, Hamo es odiens, harus est subsaatiis , rimo os .as, de similes multae. Raris es: Quia praedieatio e sentialis est illa, in qua significatum utrumque praedicati, sive in qua totum prae.
Aleatum est de essentia subjecti; praedieatio Mei. dentalis est illa, in qua praedicitum non est deessentia subiectit atqui potest idem praedicatumst
esse, ae smul non esse de essentia ejusdem subjε- cti: atque ita fit in pta lieationibus istis allatis . Ergo potest eadem praediratio esse simul essentia. llis, de aeeidentalis; ae allatae istae praedieationes sunt tales. Minoi satis probata est statim supta . Non video ergo quidnam his opponere valeant:
vel si qui ἡ habeant, id opponant. cris. Lupi opera Tom.XII
11. D R ieatio aee genialis guplex est, seu. X ti Et praediratum aeeidentale. Una,qua opponitur praedieationi essentiali ἔ altera , quae opponitur piaed irat ioni substantiali .. De ista dixi jam Abia 4. De altera dieam ritio prissent . Similiter inter praedieata aee identalia unum esse notiati . alterum opponitur substantiali r de quorum
di inretitia dixi satis supra ἐθ. 8 dus. I. Adtoleste eua pν-ὸ: Quid sit praedi ea tum substantiale, quid ,eeidentale illi oppositum . Pt ieatum sub. stantiale est illud, eujus sor male signifieatum est
substantia . V. Nomo , an mia, ν bile, sunt praedieata substantialia r quia eorum signifieatum imale est vete substantia. Oportet ergo in hoc pr dieato negligere sgni featum rectum ae materiale, ae attendere solum obliquum ae formale. Si enim hoe fuerit substantia, qua laeumque erit illud, sive substantia , sive aeeideos . pa tum refert, praedicatum est ae voeatur substantiala; u. g. eum di , auedo es ρον erasa, ista vox pis ierasa est praediratum substantiale ; ut nemo negabit: dc tamen solum ejus fgnifieatum formale est substantia : signiscitum enim ejus tectum ae materiale est albedo. quae est aceidens. Ergo in praedieato substantiali negligere opori et signifieatum materiale, dc attendere solum sor
Ia. Eodem modo philosophandum est de praedi eato areidentali: Est enim illud , eujus lat-
male signifieatum est Meldens; v. g albam,dalce.
dieata aee identalia . Eorum quippe fgnifieata sormalia sunt veta, de pi die amentalia aee Identia . oportet etiam in hoc pridieato negligete signifieatum materiale , ae attendere solum forma. se. Dummodo enim hujus formale sgnis ea tumst aeeidens, signifieatum materiale potest esse substantia. Quis enim neget, asius, dataee, flans.
m. esse prςdieata acti dentalia λ Nonne tamen malum rectum, ae materiale signifieatum est vetaprςdieamentalis substantia ρ Ergo etiam in hoe proleato neglige materiale. Ec attende solum s.
aniscitum sotmale. Vide qus 8idii supra disp. g.
II. Adverse secundar me guo esse valia diis
versa. u. ρνae. eis ais sti, antiale, di ρνὰ duri subsaat M teν . Hue duo, inquam, non sunt comvettibilia ; sed magis de minus eommunia. Μagis eommune est Esse praedicarum με aliati,praedua ri vera sussantiatis, est minus eommune : Nam quidem omne illud , quod pridieatur substantiali. ter, est pridieatum substantiate; non tamen ἡ eonintra omne pridieatum substantiale p ieatur sub stantialiter: v.ς eum dico, Homo es vestitus,est pabii Itis , est ocreatus, est gladiatus, ere. ista pridieata, Ues Iar, Iti rus, ocreatus, ere. sunt pridieata substantialia r eum tam eorum signifieatum materia. te,quam formale si vera substantia. Atqui tamen
non pridieantur ibi substantialiterr ergo potest aliquod pridieatum esse pridieatum substantiale,