Noua libertatis explicatio, ad lucem obscurissimis quibusque theologicis difficultatibus affundendam, nuper adinuenta, & duobus libris proposita, hac antistropha tractatione discussa a Theophilo Raynaudo ... Accessit examen nouae theologiae, negantis

111쪽

si PAR I se C AP v . IV. Praemiserat vero n. 3. aduersus hoc ipsum Vasquesij placitum. Raecentiores dicunt libertatem quae est a libus humanis non esse a Deo , ex euidenti m asserta

NovvM DOGMA FIGIT A Naara , plerati parum constentaneum 4 veritate autem prorsus absonum.

Addit, eos perinde disserere, ac si dependere a Deo, abietitionem quandam homine indignam prae se

ferret.

Erit qui autori pro Vasque reponat quod Augusti

nus Petiliano li. 2. c. 32. Tu es maledicus conuiciator,non

verissicus distulator. Mihi tamen ad tam asperam Theologi sime colitrouersia docti illini suffixionem .i:ilui placet reponere praesertim cum nihil ille hac in parte singulare protulerit,sed institerit Doctorum anteriorum ac Patrum vestigijs, ut mox dicam atque adeo brutum fulmen ab aduersario in Vasquem Vibratum, aeque in lectissumos illos Do istores &Patres intorque-ἔur,xm Omnes aeque irritum est. Resellitur. VIII. Quicquid verost de indubitata certitudine, sane itate, claritate, aliisque eminentissimae illius d c ctrinae praerogaticis,certum est ex fide,cum qui peccathbere agere. Negas Audi Augustinum lib. de vera re .lig.cap. 14. Vsque adeo peccatum. volantarium est malum, et nutu modo sit peccatum si non sit voluntarium Ethoe quidem manifestum est, ut nulla hinc Dolctorum paucita , nulla indoctorum turba dissentiat. Priora verba ex Seneca refert Guliel. Paris lib.de vitiis cap. o. cre tamen sunt Augustini. Et quaest. r. . ex s. Nec peccatum nee

112쪽

Nou A LIBERTATI RADIX EVELLITvR.

recte factum, imputari cuiquam iuste potest, qui nihil fe

cerit propria voluntate. Recole praeterea quae aduersus nigram Caluini doctrinam de peccatore ad peccandua iacto,atque ade non libere peccant disputant haereseologi,nec supererit ambigendi locus, an qui peccat,libere peccet. Et tamen haec libera peccatoris actio, non fertur in Deum illi adhaerendo, unde iuxta aduersarium pullulat amplitudo constituens libertatem. Ergo vel conuellendus est sensus uniuersii generis humani,vnaque fidei scitis obluctandum, dicendo,peccantem non agere libere,quia Deo non adhaeret vel haec nouella libertas retrudenda est in suas latebras quibus

hactenus abdita latuerat, omnibus ante aduersarium incomperta Sane iuxta eum,ut ille iocabatur,

Ouae manus est , dum se licitos extendit in usus. Extensa in vetitos, desit spe manus. Mens porro Patrum & autorum qui aliquando negare videntur potentiam peccandi esse libertatis partem, perspicua est ex S. Anselmo qui dialog de lib. arbit. c. i.

tradit de ratione libertatis prout hominicum intelligentiis ipsoque Deo communis est, non cile potentiam peccandi, atque adeo de intrinseca ratione libertatis generaliter acceptae non esse,posse peccare, quod est verissimum, S traditura D. Thoma quaest. 4 de

rico quodl. 3. quaesta .sustragaturque manifesta ratio. Nam Deus liberrimus est,ri tamen habet immortali talem,id est impeccabilitatem iuxta D. Amb.glossam: Mati quoquc cupotiantur libertate quoad permulta,

113쪽

retinerent peccandi potentiam, quae constat admittition posse. Inde tamen non sequitur, libcrtatinus: piam accidere posse peccare siue in nullo subiecto coin petere libertati, ut possit non modo in bonum ferri,sed etiam ad malum desciscere. Placet D. Anselmi

verba excitato capite adduceret, Vt ea no germana

mens Patrum caeterorum perspiciatur, conitetque eos unum illud velle quod dixi, non autem quod aduersarius obtendit. Quamuis disserat, inquit S. Anselmus,liberum nutrium hominum a libero De arbitrio,, angelorum bonorum, ii nicio tamen huius libertatis in utris uesecundum hoc nomen,eadem debet spe. ilicet enim ammai disserat ab animali siue substantialiter siue accidentaliter,

definitι tamen secundum nomen animalis,omnibus animatibus est eadem. Quapropter talem oportet dare definitionem libertatis arbitra ,qua neoplus nec minus ilia contineat Quo mam ergo liberum arbitrium duumum , bonorum Angelorum peccare non potest, non pertinet ad definitionem libertatis arbitrii,posppeccare denique nec libertas,ne pars li,ertatis est,peccandi potestas. I X. Liquere hinc puto, quid velint Patresac D D. cum tradunt potentiam peccandi non esse partem libertatis, nullo iure aduerserium efferbuisse tanta concitatione in Uasque milestium,iis verbis quae si haereticum dogma perculisset,non potuissent mitia videri:rectissime autem ab eis affertum esse, potentiam peccandi esse partem libertatis,non uniuerialiter acceptae,sed humanae atq; mutabilis. Qua ratione Ocham in . qu. litera E interpretatur quod obieetiam fuerat, potentiam peccandi non esse libertatem neque

114쪽

Nou A LIBERTATI RADI EVELLITUR. 93nartem libertatis, dices id valere quia non omnis liber peccare potest ut patet in Dco&oeatis etiamsi omnis qui peccare potest,sit liber Sicut enim peccare est agere libere, ita potentia qua peccatum prodit, est actus primus liber, quia repugnat dari actum secundum sine actu primo proportionato. Quando qui

demergo peccatum, etiam, sic est actus secundus liber, necesse est facultatem quae peccatum profundit, etiam quatenus illud profundit, esse facultatem liberam Atlibertas, de facultas siue potentia libita, idem sunt, iuxta communissimam Doctorum sententiamin 1. d. 21 ubi probant libertatem non esse habitum sed potentiam. Enimuero nisi potestas peccandi esset pars humanae libertatis, admittendum absurdissimae foret,potestatem cessandi a malo morali quod perpetrare posses si luberet,non esse partem libertatis quia libertas unius contradictori inuoluit libertatem alterius, ut salua sit utriusque optio quae est de ratione E. bertatis. Vnde nisi potentia peccandi esset pars libertatis, dicendum consequenter esset, potentiam non peccandi siue feriandi a malo, non esse partem liber iis,quod constat asseri non posse. Itaque citra ullum dubium,sicut peccare est libere agere, mon peccam cum possis, est libere omittere ita potentia peccandi est potentia libere agendi, potentia non peccandi est potentia libere omittendi ac pronde potentia cccandi est vera libertas in actu primo, de libertatis ad: quate sum pia pars aliqua. neque hoc ut negaren , Ilis

siue Patribus siue Doetoribus,venit in metem,quanu uis eos male in huiusmodi sensu acceperit aduersarius.

115쪽

PΑκ I. CAP v IV. Quomodo ea potentia dicatur libertatis defectus. X. qudicruertisse eum video quod aliquando

tradunt graues D nempe recte eligeret seruato ordine finis esse perfectionem libertatis in peccare, pertinere ad defectum libertatis. Quod habet D.Th. I. p.qu. 62.arti c. 8.ad 3. Senses S.ThOm est, quem tractans assinia quaedam Patrum loca fultus persequitur Lenisus lib. 6 de liberi Christ. cap. tr. optime etiam illustrat Baconus in .d. l.qu. Mart.i. nempe minus esse liberi arbitrij,eligere e pluribus unum, idque eum praestat consentanee ad finem ultimum, exercendo videlicet indisserentiam activam qua pollet, non per essecenem licentiam, sed prout dignum S: iustum est,perfectionem sibi conuenientem obtinere. Cum autem per abusum, alio impenditur , abscedere eximiam illam libertatis persectionem ex legitimo eius usu. succedere defectum, siue labem, maeuum illius. Est enim magna labes libertatis, quod non eὰ adhibeatur quo collata est, quamuis non ibi cernatur defectus,id est exclusio seu carentia libertatis,sed aperte exerceatur libertas. Vides ergo in verbis ex S.Tho ma propositis sermonem esse de perfectione accidentaria libertatis ex bono eius usu, de aduentitio defectu siue macula ex abusu indebitoridiuina lege prohibito qui rem non destruit,vi constat ex illis quae dis. putat S. Augustinus librae vera relig. cap. 1 o. At adu rsarius,perfectionem illam ac deferitum, long aliter

accepit:

116쪽

No 'A LIBERTATI RADIX EVELI ITUR. 7

accepit nempe ita ut libertas sit essentialiter perfecta

ac Vera tunc tantum,cum ea recte utimur. Deficiat au

tem,id est nullo modo sit libertas, cum praeter vel extra finem iertur, quod est libertatis bonum usum cum libertate ipsa colarundere. Et posset sane aduersarius, eodem argumentandi modo probare,non spectare ad liberum hominis arbitrium,quod nunc unum velit, S postmodum velit contrarium abiecta volitione priori. Nam S.Thomas qu. i de malo artic. s. inter libertatis nostrae dcfectus, aeque ponit capacitatem transeundi ab una volitione ad aliam, ac capacitatem male

agendi. Neque tamen negari potest, quin transitus ille ab una volitione ad aliam it in nobis a libertate, quamuis posse ita vertibiliter operari, sit defectus, id id est labes ac naeuus libertatis, nam idcirco libertas perfectissima siue diuina, eam vicissitudinem excludit. Non ergo quilibet libertatis defectus, sonat libertatis exclusionem, sed plerunque defectus facultatis liberaesumitur pro imperfectione facultatis liber e,quae exercetur aut cum mutabilitate,aut cum peccato quamuis cum utraque imperfectione coniungatur libertas c-ra, quod unum volebant Vas ques ac Lessius ab autore tanta verborum atrocitate suffxi. Rationes aduersari contra peccantis libertatem , elisee. II. Miseret vero me rationum,quibus autor tantOrum virorum damnationem communit capite illo 3 i. a n. t. Primas,libertas est idem cum voluntate. Ergis

117쪽

98 PAR I CApv IV. sicut voluntatis,ita de libertatis obiectum, est bonum Ergo libertas non potcst ferri in malum S pec

Responde0, utinam nunquam ferretur, sed iuge

experimentum est in contrarium Paralogismi ainem propositi vitium in eo situm est, quod existimet autor, bonum voluntati obiectum csse duntaxat bonum honestum , cum tamen voluntas sit appetitus uniuersalis,ideoque in bonum quoque delectabile tametsi inhonestum,ferri possit,&saepe feratur. Et indebite quidem, imo contra naturalem suam inclinationem ita se gerit voluntas, si spectetur proiit est appetitus rationalis Tamen non excurrit extra fines sui obiecti ad aequati prosequendo bonum sensibile, quod

vere In suo ordine bonum est , tametsi moraliter sit malum quia quatenus voluntas est appetitu suppositi cui implantatus est gradus sensitivus, bonum de- 'lectabile quamuis illicitum habet rationem conu mentis atquc adeo boni respectu illius. Agnouit hoc S. Anselinus in concord. c. 23.assignans pro voluntatis obiecto, bonum honestum aut delectabile. Est vero mihi plane imperuium quid voluerit autor verbis illis quae subdit n. s. Sicut quando voluntas in malum fertur,

sub Lyecie boni mamn aliter in istud fertur, O quod est,

re malum, apparenter tantum flecte te , illius obiectum est sicextensio voluntatis ad malum apparens tantume mementita extensim IF Daucis sum non Oedipus An Vult autor voluntatem apparenter tantii mapper remalum inhoneltum: ' An extensionen volim nta ad malum,negat esse extensionem veram, S reipta post

118쪽

NovA LIBERTATIS RADIX EVELLITUR.' sytam in rerum natura Utcunque se habeat mens autoris,si his verbis significetur quod est vere malum non obi jci reipsa voluntati male operanti, hallucinatio est

admodum crassa 6 quae omnem peccantem, culpa eximeret. Si enim homo male agens, non aduerteret,

obiectum in quod fertur esse innonestumis malum, ipso immunis esset a peccato. Reipsa ergo obiicitur peccanti verum malum,i non specie tenus duntaxat, vel apparenter, sed de fac o ac reuer quamuis quod voluntatem pellicit ad prosecutionem obiecti lansibilis cui adiunctam &consertam videt veram rationem mali inhonesti,sit ratio boni sensibilis, mulcens appetitum sensitiuum, de voluntatem quatenus ei correspondentem, quae dum se sensibilibus cupediis inescari sinit, homo dulcedinis illius capitur, S ad obiectu vere sensibiliter bonum contra rationis praescriptum inconsulte fertur quo ipso, bonum illud sensibile est simul vere malum in genere moris, ruere delectabile bonum in genere naturae inueniunturque in eodem materiali obiecto consertae duae illae rationes, quarum altera, hoc est bonitas delectabilis , termina directe Voluntatem altera,nempe inhonestas siue malitiam resis non nisi in directe, quia nemo intendens in mylum operari potest,ut habetur . 4 diu nom. XII. Secunda ratio Libertas est potestas a Deo solo domabilis. At qui peccat, subagitur per creaturam. Ergo peccando non est liber,ac proinde potentia pec candi non est pars libertatis. Respondeo. Libertatem non posse ab extrinseco domati nisi a Deo,verissimum est Libertas enim viscite

119쪽

roo PAR I. AP v IV. dixit Antoninus lib. . de vita sua num . i est arx munitillima quam nulla vis creata potest sustodere. Alia in

hanc rem protuli in Mon dist. L. num .i 23. itaque cum

quis peccat, quod dei jcit voluntatem, nec est creatura incscans, quae tant dira est muscipula pedibus insipientium,neque Satan escae, hami adornator, qui suade re Mincitare potest, cogere non potest nisi volentem Est ergo ipsam ct voluntas quae se deiscit. Atque ita libertas,etiam dum ad peccatum adhibetur, manet sub Deo potentissima, nulli infra Deum extra seipsa indomabilis. XIII. Tertia ratio. Agere libere, est posse, A superiorem esse. Nam liberum arbitrium est potentia acti ua. Sed male agere non est posse, nec superiorem esse: Ergo non est agere libere, atque adeo potentia pec candi, nullatenus est libertas, vel pars libertatis. Respondeo. Peccare est exercere suum posse, seque in eo cxercitio prodere dominum ac superiorem actus

sui: quamuis qui ita se gerit male plane, indebite potestatem illam suam ac superioritatem exerat, seim tuti subij ci dicatur, ob causas quas tangit S. Theodorus Studita Catech. 26.&S. Hilarius in Psal. ini. ad illud, tunc dicente, 6 pulchre S. Anselmus dialog.de lib. arbit. c. o. ubi scruitutem quam peccator contrahit peccando,ait non tollere libertatem;dici tamen serui

rutem, quia homo lapsus in culpam non potest per

seipsum resurgere, recuperare quam male abiecit rectitudinem. Plenillime de hac seruitute disserunt Dite io lib. i. deliberi Christ. cap. i. parte en saeus ab i. eiusdem argumenti, prope toto specialiter

120쪽

NovcLIBrRTATI RADIX EVELLI TvR IOImonstrans cap. 11 cum semittite per peccatum inuecta probe cohaerere libertatem naturalem, siue potestatem ac dominium in actum suum. Nos quoque eam

cx peccato seruitutem, illustrauimus agentes de libertate non impedibili per appetitum sentitiuum,in Moral. dist. 2. num. 191. Libidem praescribentes generalia affectuum alexi plaarmac dist. s. num i OO MIO I. ac denique agentes de vitio dist. q. n. 2 l.

Non plura aduersarius pro suo illo effato, quod potestas peccandi non sit pars libertatis. Quae cum sint si-gittar paruulorum,autore sum, ut in posterum ad suffigenda aliena placita sedatior ac lentior veniat nec praeceps aduersus umbras suspicionum suarum stringat machaeram,& suae ad conuiciandum facundiae frameam effundat, ut ab eo aduersus Vasquem ac Lessium in hoc negotio famam est,contra omnem ratio, nem: An vero absque periculo, infra excutiam cap. Vbi an horror quem delicatus hic miles ad Vasquesij dc Lessi verba mentitur, corripere potius eos debeat qui varia eius dicta percipiunt,examinabo. Quomodo moralita3 a Deo non sit,sed potentia

peccanssi.

XIV. Eius leto furfuris est, quod prodigi simit

esse affirmabat autor,asserere cum Vasque,achiam in lum prout liberum non esse a Deo, potentiam tamen liberam qua talis actus elicitur, a Deo esse. Cuid hic prodigis perspexeri autor, plane me latet. Nam quod actus prout liber non sit a Deo, aeque vere 5 sine pro