장음표시 사용
81쪽
61 Αχ I. CAP v III. hactenus sapientes, ipsumque etiam Vulgus, libertatem appellatse,non amplitudinem nescio quam ex adhaesione cum Deo,sed facultatem actus sui dominam;
quae scilicet pollit pro libis quippiam facere vel omit
tere, rem chlacero commodissura an ad impugnationem nouae sera tentiae, de veritatis labilitionem. Et ut falsitas quoque veritati hac in parte ultragetur, prςter sapientes Ythnicosa christianos, adcxtrentum hae reticos quoque aduocabo, memor prudentissime dictum a Nouatiano c. 8. de Trinit. Rrmum estgenus pre bationis,quod etiam ab aduersariosumitur, ut veritas etiam ab ipsis immicis veritatis probetur.
Vulgata libertatis notio probata Philosophis.
II. Certissimum ergo est , omnes hactenus nomine libertatis meritum aut demeritum fundantis, vel nomine liberi arbitrij, intellexisse potentiam utrolibet fiexilem pro innata sibi potestate ut aliam libertatis verae notionem, ne fingi quidem possc,supponat Di
nys Cisterc. in i .d. 24. q. I. artic. i. conclus. s. Et es camquam proposui libertatis notionem, plane ab omnibus nemine discrepante receptam,statuit Ferra r. lib.de Euangel. liberi. c. i. initio ipsos terminos eam notionem manifest e praeferre, obseruat Catharinus in c. . Genes ad illud,Sub te erit appetitus tuus. Hoc inter Eth naeos fuisse peruulgatissimum, late ostendi in Moiali dist.2.a n. ii 7. Quod si peculiariter exquiratur icia sus Graecorum apud quos repedem fixit Ethnica philo
sephia, sussiciunt voces queis exprimunt principium liberum, ast istus liberos. Vocant enim princi-
82쪽
pium liberum vi , ξψαι, Quae vox idem sonat quod sui potentem, ac dominum actionis suae, ut infra ex Nemesiodc Damasceno docebo Effectus vero liberos vocant Graeci --ἡμῖν, quae in nobis. Id est quae in nostra sunt potestate, quae nostro arbitrio sunt relicta ita ut ea facere possimus vel omittere. Ita enim
eam Vocem interpretatur Damascenus .sid .c. 26. Igitur libertas apud omnes Graecos sonat potestatem agendi vel non agendi, non autem amplitudinem ex adhaesione cum Deo fine nostro. Nominatim vero Platonem laudat Theodorctus lib. s.contra Graecos,quod hominem liberum fecerit Quid autem sit hoc esse liberum,stae Platone exprimit Theodoretus Plato liberam esse animam sensit, dominumque eorum quibusperturbetur asse tuum ponteque i fam sua bucatque illhuc agitari,suae demum voluntati referre acceptum quod vincat,quodquesuccumbat Clemens item Alexandrinus Irom.ex Platone l. io.de Repub. ait,liberum arbitrium esse, non parere alterius dominio, sed esse suimetspsius dominum, faciendo aut omittenta
do quod libueri eno apud Laertium ibertatem de
Demum Alcinous, quem Eusebrus vocat Arrium Didy mum, in breuiario doctr. Platon cap. ls haec verba habet ex Platonis mente Liber animus est hoc quid sit, exponunt quae sequuntur, atque in eius potestate est Hlum,id agere vel non agere, nec ad ea, viti necessetate cogitur Struices praeterea Ethnicorum,qui eodem modo exoresserunt libertatem exhibet Stobarus in eclogis .Etnnicis cap. vltimo, quod est ἀι τ Hν halo-
83쪽
cane laic frustra exscribaiatur licebit inde repetere. De notione itaque libertatis apud Ethnicos receptae, plane liquet.
Item Patribus sub nomine potestatis ad
IIJ Venio ad nostros, quibus hanc quam dixi libemtatis notionem fuisse probatam, possum per omnia Christiana secula, ne anteriora replicem, cui lenter conuincere. Videantur Patres ac D D. quos pro liberi arbitrisassertione plenisaciebus ex Orientis desocci dentis Ecclesiia,producit Bellarminus lib. . degrat. dclib.arbitr.aca 8. SI lib. a cap. ι . signatis diitincte annis queis floruerunt, Iodocus Coccius tona. 2. lib. t. artici 1. E tam multis, vix est qui libertatem non explicet, vel per potentiam agendi vel non agendi simpliciter, ab lute,vel per potentiam ad opposita, vel
per facultatem agendi bene, male & cum talem aliquam potentiam aut facultatem homini adscribunt, eam insigniunt nomine libertatis. Quae omnia plane convellunt notionem libertatis ab aduersario prolatam, cum ait, libertatem esse amicta linem ex adhaes.sione cum Deo. Volo ex innumeris qui ubiuis prostant,paucos duntaxat appendere, Sesexijsquilibertatem declarant per facultatem utrolibet flexilem, de ex ijs qui libertatem nostram exponunt per potcstatem bene aut male agendi. S. Clemens Romanus epistol. 3. Si quis audiens se monem meri Prophetae velit recipere, aut nolit ambiectionus eius 'abet in se potestate biberi enim sumus arbitrij.
84쪽
ORBIs Niv E svs CONTRA AMPLITUDINEM. Et mox Quia liberum sanimo inquam velitpartem δε- rimare iudicium suum C quam probauerit eligere viam, constat euidenter ines hominibus arbitri libertatem.
bilis, G secundum hocsimilis Deo, uber in arbitrio factus insua potestatis , ipse s ibi causa est ut aliquando quidem
frumentum, aliquando autempae fiat. Quapropter iuste
Clemens Alexandi us 7 strom. Neque Deia inui tu saluus erit is qui 'saluus non est enim inanimis , sed omnino voluntarie cribero animi arbitrio contendet ad tutem. O cocirca praecepta quoque homo accepit, ut qui ex se mouer incitari possit ad utrum velit ex j quae sunt eligenda ἡ 'Penda. Plurima ex eo similia notauit
Feuard.adcitatum S.Irenaei iput. Tertullianus lib. 2.in Marcio .cap. 6.Oportebatim
ginem similitudinem Dei, liberi arbitriic suae potest. tis institui in qua hoc ipsum imago G similitudo Dei deputaretur,arbitri scilicet libertas, potestas, in quam rem ea substantia homini accommodata est qua huius status esset, afflatus Dei, prique libera Grsu potestatG. Et mox Tota ergo libertas arbitrii in utrumque partem concessa est isti,
et esui dominus constanter occurreret. Nouatianus lib. de Trinit. cap. i. Cum omnia infe uitutem illi dedisset, Deus homini,solum liberinnesse vo- t. Et ne in periculum caderet rursum soluta libertas, indutum posuit. Et mox, mo liber se debuerat, ne incongruenter Dei mago serviret lex addenda, nev ue ad contemptum dantis, libertas es muta prorumporet ut , praemia condigna , merita gnarum consti
85쪽
quenter exciperet suum iam habens illud quod motu mentis in alterutram partem agitare voluisset. ArnobiuS lib. 2. n. 38. cum dixis et Deum sub nostri iuris arbitrio fructum suae benignitatis exposuisse,addit ex Platone: Sortemiuitae eligendi, nuss est Deus causa, neque alterius voluntas adscribi potest cuiquam refcte, cum voluntati libertas in ipsius sit posita pote late qui voluit. S. Athanasius homil de semente. Hae quiddam admirabile agricola Ecclesiasticisermo, utpote pii Ri- ni frumenta 'ciat, prout eorum voluntas fuerit. Cum enim ultroneus sit hominum motuν sui arbitri mens, in te situm est, velisne temetipsum lolium fieri pabulum brutorum animalium, an potius in frumentam mutari. Et orat contra gentes. Anima liberum sui ius arbitriumque intuetur misique se in utramque partem comporeis membris uti posse eum ad anu unisum ad ea quae non sunt. Ea autem quae sunt appeuo boni, qua non sunt
S. Basilius in Psalin. 6LLiberum arbitriumstateram nominauit David, quod momentum aequale ad utrumliber post capere. Et homil. quod Deus non sit autor malo rum: Anima libero facta sarbitrio,quod creatur rationis participi maxime conueniebat. Soluta enim hae omne necessitate, ri itam in sua potestate consilitutam ex Deo cccipiens propterea quod ad imaginem eius creata est, bonum quidem inteli Proe iucunditatem illius nouit,potesta temque habet a facultatem in boni contemplatione spiritualium fruitione manendi, acet itum sibi connaturalem
86쪽
ΟRBis v NIvERsvs CONTRA AMPLITUDINEM. 6 Nazian Zenus orat. r. Summa acsingularis Dei bonitatis argumentum est facere ut intur, nostra quoquealiqua ex parte fit,nec natura tantum nobis inferatur,sed etiam per oluntatem liber que arbitri in utramque partem agitatione excolatur. Et Iambico 3. Quo volo moueri iberum arbitrium voco.
Theophilus Alexandr epist. Pasch. Non ambigit 'quin in utramque partem,sciendi uel non faciendi bona,habeamus liberamfacultatem. Nemesius,aut ut alii censuerunt, Gregorius Nyssenus, toto lib. . de Philosophia, hanc libertatis nouo nem ratam habet, ut superuacaneum sit futurum, plagulas decerpere. S. Augustinus lib. 2.de peccato.merit.c. I 8 Arbitrium uoluntatis diu atque Ihuc liberum 'Elitur, atque in eis naturalibus bonisen,quibus er male ut malus potest. S.Cyrillus Alexand.lib. 1.in loan. c. 3 . Liberum hominis arbitrium , ad alterutrum secundum animi sui iudiacium potest proficisci. Et lib. s. cap. io Rationati creaturae liberam potestatem creator largitus est, C suae voluntatis habenas unicuique commisit,ut in e liquicquidprobauerite ere. Et lib. i. contra Nestor. cap. 3. Vnusquisque nostrum sua potestatis intelligitur,tanquam cui sua voluntatis a Deo permisse sint habenae Et lib. 8. in ulla.ad textum 3 Homo factus spui iuris liber,acsuae uoluntatis momento transiens ad potestatem quaecunque vellet faciendi ue bonum siue malam Tandem lib. i. de adorat non multis ab initio paginis. Dicimus factum esse hominem.
ab initio eiusmodi, ut quamuis animum haberet peccato ac ruit praestantiorem, non istamen esse ut in utramcuni e
87쪽
partem vel et ecti non posset. Etenim igi rerum' niuersa rum optimo opifici Deo rectis imum est rufum, propriae vobluntatis habenastassi permittere, =ontanesque conatibus tri. buere,id vi facerent quod sibi risumfuisset oportebat enim ut virtus, voluntatesuscepta, non λι necessitatis coacta, deretur. Non agit de flatu supernaturali hominis diserte enim paulo post ait haec pertinuisse ad propriae hominis naturae ratione, cui diuina per gratiam similitudo postea accesserit. Prudentius lib., .contra Symnaach .epigr. 3 praeserens hominem Soli monstransque, Solem quod liber non sit ut homo, Deum non esse, sic canit, o libertatem flexili utrolibet potestate describit
Hic erit ergo Deuspraescriptis lege sub una Deditus of ijs 'Libertas laxior ipsi Concessa est homini, formam cui flectere vitae
Atque voluntatis licitum est, seu tramite dextro Scandere, seu Luo mali decurrere campo: Sumere seu requiem, seu continuare laborem, Seu parere Deo siue in contraria verti.
Umministranti regimen solemne oberum Hau itaquam Soli datur a Factore potestas. Sed famulus subiems, agit quodcunque neces est.
Theodotus Ancyranus tom. 6. Conc Ephes cap. O. homil in Natali Saluat hanc ipsam Prudentifratiocinationem de hominis supra Solem praerogativa, ob libertatem utrolibet flexilem,oratione soluta, egregie expressit Locum dabo infra cap. 1 cum de necessitatis dilibertatis dissidio. . Prosper carnune de ingratis vers 3O.
88쪽
Sed quia iam in nobis te ea n nosse creatum est, Arbitrii que si quo vult intendere motus, Libertit accita potest . Apud eundem Autor poematis de prouid. v. 633. Coram adpunt aqηa servatrix, populator, ignis, Au quodvis, extende manum,patefactu facultas. S. Faustus Riaegiensiis lib. i.degrat. Solib.arbit. cap. o. Sicut dexteram Deus in omni homine Ueformauit edin pote late hominisposuit,ut eam quivellat,extenderet, ad diuersa opera conferret pari modo sensim rationis Crarbitrium voluntatis, in unamquamque animam instruit, in liraui infudit; sed eam inmana humani consillimode randam, exercendam reliquit. ius u cia iuri hominis dominioque commisit; vis malum deprauatus appeteret,id arbitra libertate premi umsibiscire licere nesciret: Siau tem bonum cuperet,actionem cyperfectionem eius a Condiatore deposceret, ad mercedem vero illius, o cisa deuotio pertineret. Et de hominis formator c re ior, bonae et 'oluntatis homini deputauit usum, sibi reseruauit esse lam Non ergo aequum iustumque , ni velle concesiit, O alteri
denegauit:. sed sicut omni homini manum oculum gresse que donauit; ita similiter omni homini voluntatem, ut eam in quamhbet partem versaret, indulsit. Hic autor, quem sanctitate clarum,sicoelitum honoribus decoratum monstraui in tractatione de causa Valeriani Cenae-liensis cap. s. n. 2 in negotio gratiar, suspectus non im-mcrito plerisque fuit, ut dixi incensura censurae libride praeciestinatione 'gratia,n. l . in negotio tamen libertatis, praesertimque notionis qua concipienda est libertas ale nunquam audivit. Vides tamen quam
89쪽
IV. Possem innumeros alios libertatem nostram versatili ad utrumlibet potestate definientes referre. Sed in reclara&passim obuia mihi iam videor nimius. Quare plures ex hoc primo ordine referre fastidio in altero ordine, hoc est eorum qui libertatem hominis explicant per potestatem ad bonum aut malum , innumerabiles item adduci possent, praeter eos quorum testimo lata iam recensuimus in primo ordine,ac praeter utrolibet flexilem facultatem qua libertatem metiuntur;e quoque tribuunt posse ad bonum aut ad malum verti pro potestate Paucos nunc seor sim notare sussciet, ex quam plurimis qui libertatem nostram per facultatem bene aut male pro libito agendi declarant. Athenagoras in legat. pro C st. Liberi arbitri -
gelii quoque in utramque partem voluntatem connituerat Deus,sicut cris hominibus liberam,oeprauitatis virtuti eligendae potestatem cernere est. Methodius in fragmento contra Origenem quod exscripsit S. Epipha naeres Quomodo animam liberum arbitrium habere in hoc mundo apparet In nobis enim situm estγtcredamus 2 non credamus. Ira autem in nobis situm scredere Ornon credere,in nobis rectefacereo peccare,in nobis bene facere et maleficere.
S. Basilius in cap. t . Esaiae Ex suo ipse proposito erlibera voluntate, Vn quisque esse potest semenso tum,
S. Epiphan.haeresi K. quae est Pharistorum, tra-
90쪽
ctans illud satae. Si volueritis cir audieritis me , bona terrae comedetis, ver nolueritis,ic ita ex eo loco colligit. Quaere omnibus manifestum est, clarumque ac mimmeambiguum, quod liberum arbitrium exhibuit nobis Deus persei um locutus, si volueritis de nolueritis. Quare circa hominem est, bona operari, aut maias res appetere.
S. Hieronymus epist ad Damasum de filio prodigo. Solus Deus est in quem peccatum non cadit. Cetera
cum sint tiberi arbitri , iuxta quot homo ad imagι-nem c similitudinem Dei fastus est, in utramquepartcm, suam possunt flectere voluntatem. Et dialog . contra Pelag. Atticus Catholici personam sustinens, Critobulum Pelagianum sic astatur. Hoc est quod tibi inprincipio dixeram, inno ira esse positum potestate vel peccare
vel non peccare , O velad bonum vel ad malum extendere manum,ut liberum feruetur arbitrium.
S. Augustinus lib. α. de gestis cum Felice cap .l. multus est in hanc rem illud apposite habet praeter caetera Ese liberum arbitrium,atque indepeccare quemque si velit,non peccaresi nolit,non olum in diuinis scripturis qua non intelligitis,sed etiam in verbis ipsim: Ianichaei tibi probo. Et mox Habet quisque in voluntate, aut eligere quae bona sunt, emese arbor bona, aut l. re quae ma-ti,s esse arbor mala. Et cap. g. ait aliquos per liberum arbitrium subdere Iesanandos Deo optimo medico, Malios eius misericor iam per liberum arbitrium re puere Midcirco illos praemiaci, istos damnari.
Autor hypognostici apud August. litati Esse furemur liberum arbitrium omnibus hominibuburabens quidem indicium rationis, non per quodsi idoneum qua ad Deum