장음표시 사용
231쪽
NOV. OsENTENTIAE RATIONES ELISAE. II
Nustam rationem solidam nouae sententiae astipulari.
I. ins A TIAE MEI pro noua sententia aduersarius quinq; omnino pro seri lib. I. cap. 7.4 8. quae nunc excutiendae sunt, addita sexta quam fuse per aliam occasionem prose quitur cap. 9. Sunraulena eiusmodi,ut possim ad omnes praefari verbis Augustini sermo Ii .de Verb. Apos . Videte acumen sed vitreum Quasi &cet vanitate,sed frangitur veritate. Prima est. Indinerentia per quam omnium consensu explicatur libertas,sonat negationem Dandum ergo est substratum positiuum, cui negatio illa nitatur 5: hoc ipsum erit libertas, formaliteri quidditatiue sumpta. Nam certum est libertatem esset arma liter aliquid positiuum,non autem negationem Sc d
nulla potest positiva perfectio negationi illi subiacens
proferri, praeter amplitudinem S uniuersalitatein voluntatis ala omnibus inferioribus indcpendentis. Ea igitur est quiddituri formalis ratio libertatis. Et nihil sane aliud praeter amplitudinem assignari potest., quo causa libera differata naturali qua libertate desti tuitur, quamuis virtute activa polleat M illud quo
232쪽
Respondeo. Praetermissis nigationibus quae in ratione tormali libertatis explicanda interseri possunt, positiuum formaliter constituens libertatem est potestas in proprium actum, siue cliciendum a uinon liciendum,siue terminandum aliquo aut non terminam dum Eoque recidunt variae illi e libertatis descriptiones quas refero in o. al. dist.2.a num. s. de prςsertim illa nunc celeberrima. Principium liberum est,quod positu.omnibus ad agendum praere tristiti potest agere autnonagere,vel etiam agere oppositum. Ex qua definitione liquet,
quid sit quo causae non liberae a liberis discrepant. γque enim bruta,viisve naturalia agentia, politis omnibus pnae requisitis ad operationem, possunt feriari, actum suspendere,vel oppositum ficere, etiamsi merita obiecti id patiantur; icut vere utrumque potest cause libera, ut bene praeter caeteros alibi adductos,
tradit Almainus trach. i. Moral. cap. i. LGabr. in I. dist. 38. quaest. unica art. I.notab. 6.&conclus 3. Quare prima haec argumentatio, nullo modo firmat amplitu .dinem. II. Secunda ratio Libertas a necessitate, peccato,&miseria,debent conuenire in aliqua libertatis generali notione omnibus illis speciebus communi, quae alia esse nequit quam amplitudo. Et singula quidem illae species libertatis, per suas differentias formaliter
distinctivas, constitutivas secernuntur: Omnes ta meri in exemptione a dependentiari alligatione tanquam incommuni libertatis ratione conuenituat At
233쪽
nihil aliud est excinptio illa, quam amplitudo femi
Respondeo Quas autor hoc loco ait esse plures libertatis species disserentijs specific is seiunctas, alibi ait esse unam &eandem libertatis speciem, ut videre est
lib. . cap. 3. num. I. lib. 2. cap. s. num. . quibus locis
disertissime tradit,libertatem peccato esse ipsissimam libertatem a necessitate. Hac domina constantia nunc praetermissa, ad argumentum propositum dico, tres libertates enumeratas, non esse species, ni uocas unius alicuius generis, sed ob analogiam anthim proportionem aliquam,codem omnes nomine dona ri Ea autem proportio in eo sita ell, quὀd sicut libertas a necessitate, quae estitimarium analogatum desola proprie ac citra metaphoras est libertas, non seriauit alien ς determinationi, sed ipsa sibi legem statuit, de ut D. Anselmus in concord .cap. 6 dixit,sola determinat quid teneat, ita quia peccato simiseria verius liberatus quam liber est,non subiacet peccato aut miseriae, qui bus quodammodo prematur: Vt is qui alienariicce si irationi obnoxius est, eius determinatione quas premitur, qua excutitur qui liber est. Alii verbis,codem tamen sensu,tdem tradidi S Bonati. in . d. 21 dub. s. circa Iterum num 3 . in secunda parte textus Libertas, in Mit, ponit seruituti Seruι- tu autem duplex est, et idelicet seruitus coa bonis .
alitus subiectionis Seruitus autem subiectionis, potest spe sub dulicidisserentia secundum quod duplex est malum Icilicet malum quod patimur, o hoc est malum miseria, in hoc attenditur libertas a miseria et malum qiisd
234쪽
ria libertatis differentia. Et sis pater quod libertas secundum quod consideratur per comparationem ad illud a quo
liberat 1abet diuidi in tres disserentias, quae sunt ubertas a necessitate, culpa, Ha miseria. Vides quid S. Bonaventura triplici illi libertati cona nautae latuat, nempe exemptionem subiectione aliqua quae exemptio,in libertate proprie dicta de qua agimus, est exemptio a necessitatione, liue potestas in actum tuum. Aduersirius,5 in hac Min aliis libertatibus, amplitudinem de eminentiam cogitat Nos exiles ac pumili, deorsum iacere, S indisterentiam activam in ea propria exemp
tione agnoscere,contcnti sumuS.
III. Tertia ratio. In beatis iuxta B. Augustinum lib.de corrept. grat. cap. Ii .est libertas, Sesquidem arbitri j; nec qualiscunque, sed summa de consummata neque tamen est in beatis facultas utrolibet flexilis; cum non possint ab ordine diuinitus praescripto tune plane pervio, seclinare tantillum igitur eorum libertas in amplitudine posita est, quam sortitur quisquis
circa Deum occupatur, nec circa creaturas nili secundum Deum: in Deo distinetur. Respondeo. Falsum est Diu Augustinum eo locoao ere de libertate arbitri agit enim de libertate a peccato atque miseria, ut superius monstratum est. Quamuis autem daremus eum egisse de vera dc propriEdi ista libertate,nihil inde promoueretur causa amplitudinis. Facile quippe foret, dicere beatos arbitrij ubertate potiri circa ea ad quae habent operandi potestatem in manu sua, cuiusmodi sunt pleraque de ciui-
235쪽
busDeus nihil illis praescribit. Eaque est vere magna de summa in eis perfectio libertatis,quod semper libertas
eorum iuxta diuinas sanctiones exeratur, nec n. quam a signato diuinitus tramite exorbitet. Itaque amplitudo patrocinio libertatis beatorum deui
IV. Quarta ratio Liber est qui est sui causa, ex I.
Metaph.cap. E. Esse autem sui causa εαμῶ mxst, non
est pollere potestate active indifferente, quae est pastsim iactata liberi descriptio sed est, ad seipsum retari,
5 non ad aliquid extrinsecum. Et ea ratione Deus est libertimus, quia ad nullum finem refertur Creatura item,recte operando libera est eodem modo, quatenuν eisiad Deum referatur, non tamen tanquam ad aliquid externum sed tanquam ad id quod sibi intimius es magis proprium quam quidvisaliud etiam quamproprium o peculiare esse 'ecificum Fauus est ex autoris alueati qni inde infert,libertatem importare ampliturinem. Quae enim alia esse perfectio possit, secundum quam quis ad seipsum referatur, sitibi ipse verus legitimusque finis fiatu Confirmatur, quia libere agere dicitur, qui, mouetur a seipso, gratia sus nec formatur ab externis,sed ex seipso promit electiones suas quod idem est ac si diceretur,liber est qui ad Deum obvertitur. Respondeo. Quo sensu Aristoteles liberum dixerit esse sui causa,ex contextu liquet. Probat eo loco Aristoteles, sapientiam siue primam philosophiam omnium scientiarum nobilissimam, quia ut Nimbomnem liberum dicimus, qui sui ipsius, non aeterius gratia
est: ita bacsola ex omnibus scientys libera est, quod Ἀμμ
236쪽
iis P Aps I. Ap v T IX. sui gratiii. Ex his verbis liquet,libertatem de qua agit eo loco Atilloteles, non esse libertatem scholasticam siue moralitatis fundatricem, sed esse libertatem conditionis, ut sic dicam, siue libertatem ciuilem,ut recte
modicitur esse sui gratia, negative tantum, quatenus scilicet non est obstrictus alienae voluntati, quod non habet qui seruus est, quia seruus est domini gratia, ad eum ut ad finem possitive refertur, quatenus seruus est. Itaque argumentum fundatum in loco Atistotelis allegato, est prorsus inane.
U. Sunt vero nonnulla quae rure praeterea in eo a
sumento displiceant. Nam quod in eo assumitur, liberum proprie dictiam constitui per exclusionem finis extrinseci,inauditum ad hanc diem fuit, alioqui nihil esset proprie liberum insta Deum inod autem homo eatenus litii lar quatenus fit sibimet ipse finis, non modo falsum ac inauditum est,sed etiam. semota au
toris mente,& sumendo verba ut iacent, blasphemuest Deum enim gradu&ordine finis ultimi deiicere, idem est quod eum deitate exturbare,quet immanis est ac ultra omnem cumulum exaggerata improbitatis atrocitas. Non esset porro Deus finis ultimus,si homo
esset bi ipse finis. Nec qui solide pii, kiusto titulo spi
rituales de contemplativi audiunt, naeniis illis friuolarum cogitationum distineri se ac pasci sinunt,quod 'sime suit Deus,& idcirco cogitent factos se esse propter seipsos,quia sunt facti propter Deum sed semper
recogitantes paruitatem suam , permagno aestimant nosse, quoniam ipse est dominus Deus noster, nos au
237쪽
NovasENTENTIAE RATIONES ELISAE. I
tem populus eius,5 oues pascuae eius. Sana quippe opinione agimur,inquit Eucherius in mellitissima ad Vale. rianum paraenesinum.3 ut eductos nos icutal ipso, ita
ipsi arbitremur. Vnde ille plene magnificeque pers exit creatoris nostiri in Ungendo homine sententiam,quisquis ita inte ei quod nos et ipse,ω sibi scit. Est ergo omnino falsa, ct prorsus explodenda ea libertatis proprie dictae definitio, quae amplitudini inaedificandae pro fundamento demittitur : Libertas est independentia a fine extrinseco. Sic enim homo,quem certum est a fine extrinseco dependere,liber non esset. Si dicas independentiam mysticam homini iusto competere,ratione cuiusliber dici possit, quatenus adhaerens Deo transit in Deum S: unus cum eo spiritus est Occurram,essentias rerub quidditates metaphysice consideratas, ut hic ficimus libertatem, non es per huiusmodi mysteria exponendo alioqui omnia ad typos Madyta reuocaremus, S nulla esset tam pinguis haeresis, quae externam erroris professionem per Verba inordinatissime prolata, non posset similis alicuius mystici sensus interius latentis lubdolo obtentu excusare. Quae enim adeo inordinata di distorta locutio proferri poterit, quae grauidari mysterio aliquo, Meatenus excusari non possit,sii ista quae ut iacet est ho
retica, homo est sibi ipsi sinis mystico nescio quo sensu
grauidetur,in quo Catholica habeatur, im talis quae ostentari debeat pro tessera spiritualitatis non vulgarisin eximiae peritiae diuinaruierum Eo enim demum tendit assectatio illa mysticarum istiusmodi phraseon extraordinariarum, nec passim receptarum, nodie vir
238쪽
Σi PAR I. CAPYT IX. gens apud nonnullos Adde quod transitus ille in Deum,cui independentia illa mystica, in seipsum relatio comitatur,nullo modo .ac ne mystice quidem,locum habet in illis imperfectis actibus quibus iustificationi peccatoris proluditur:cum tamen iam tunc actus illi sint libertimi&aliquatenus meritorij. Sed Scinit. lo priori naturae quo contritio vel amor perfectus antecedunt gratiam sanctificantcm,homo necdum transij in Deum mystico transitu, nec adhuc unus cum eo spiritus euasit, & tamen iam tunc potitur libertate.
Vbi ergo tunc independentia. sui ad seipsum relati b,nouam libertatem constituens Confirmatio quae subiiciebatur, admodum infirma est. Quod enim moueri a seipso tanquam a principio suimet determinativo, 6 domino actus sui, quod est libere agere,sit moereri gratia sui,&non propter aliud, est plane falsum Quandoquidem quisquis recte agit, libere agit, Sestamen non mouetur gratia sui, sed gratia honesti,quod in obiecto attingendo propositum habet. Item quod promere electiones suas ex seipso, idem sit quod obverti ad Deum , nulla nos hactenus
dictionaria noua vel antiqua docuerunt. VI. Quinta ratio Libertas non tollitur per necessitatem bimmutabilitatem, ut diserte tradit Diu. Arugustinus 3 Ciuit.cap. io . sed per dependentiam&Emitationem ab altero,quibus seruitus inducitur. Ergo independentia dc illimitatio,vel quod idem est,ampi tudo rebus creatis supereminens, constituit formaliter&quid litatiue libertatem. Idque agnoscunt, qui ex cusare volentes libertatis carentiam cum culpam de
239쪽
tes eo loquendi modo se quidem ad aliquid amplius
eminentius contendentes, mentis obtenebratione& passionis aestu abreptos,fuisse deiectos deorsum Mad inferiora deturbatos Agnoscunt ergo qui eam de
lectionem excusant, libertatem formaliter in amplitudine Meminentia, non autem in indifferentia sitam
Respondeo. Libertatem non tolli rer necessitatem aliquam Limmutabilitatem, vere dicitur,4 consentanee D. Augustino. Nam praeterquam quod necessitas essendi&immutabilitas recte cohaerent cum libertate agendi aut non agendi transeuntes,vel terminandi aut non terminandi actum internum essentialiter infinitum ad obiecta externa finita datur necessitas ex suppositione a nobis dependente, cui necessitati pro- conuenit cum libertate. Et de hac expresse loquitur Diu Augustinus loco citato, non autem de necessitate limitationis Non, inquit quod volumus, necesse est et rvoluntate velimus , ideo inducitur nec ta quae auferat libertatem Ea necessitas in Deo,ac etiam modo in nobis,coniuncta est immutabilitati. Nam id ad quod Deus semel se determinasse intelligitur, fixum imm tabiliter est, quia apud Deum non est transmutatio nec vicissitudinis obumbrati, laedereturque summia puritas diuina,si in Deo abiectionem determinationis semel positae, nouae subitionem agnosceremus. In
nobis item, quia quod est, ex suppositione quod is, necesse est esse,determinatio semel posita ex quo posuta intelligitur,pro eo tempore pro quo eam ponimu , Ee iij
240쪽
11 PAR I. AP v IX. induit immutabilitatem, ne contradictoria sint simul vera,quod nulla vi cssici potest. At necessitas ex suppo sitione antecedente, id est non posita per voluntatem eius cui aduenit sed aliunde, libertatem pessundat. Et idem est de immutabilitate actus; qui ne quoad terminationem quidem thecit indifferens, prius natura aut ratione quam terminaretur ad aliquid. Huius necessitatis Limmutabilitatis exclusio perveram libertatem, quid conferat ad probandum libertatem sitan esse in amplitudine robus creatis supereminente , adlluc vestigo. Quod item in confirmatione huius rationis addebat autor, nimirum eos qui vi aut ignoratione aliud Voluerunt,quam scientes ac sui compotes vellent, deprecentur deturbationem deorsum, Hefectum amplitudinis, hactenus mihi incompertum est, inauditum Sed quotidianum est audire in eo euentu deprecantes determinationem ab extrinseco per vim illatam;vel praeclusam obstructa scientia luce potestatem sedeterminandi,unaque libertatem. Et hoc secundum
excusasse Eschylum in grauissimo discrimine constitutum, alios vero ob adactionem prius illud excusare,
autor est Aristoteles 3. Ethic.cap. i.&ibi omnes inter
VII. Sexta ratio ab autore proponitur lib. I. cap.9. num. 6. in fine, postque veluti fructius alterius probationis, qua longo ratiocination ais verborum ductu confirmat,dari libertatem circa finem ultimum,sive Deum. Sic igitur argumentatur. Homo viator sua circa Deum interiori occupatione meretur. Ergo illa