장음표시 사용
261쪽
RETHI TELOR v APUERSARII. 2 xterminationem simotione in tu ipsius, late explicat&confirmat Agidius quodl. 3.qu. I 6.d bene Omnino Henricus quod l. iE. qu. 26. ι .&quod 9. qu. s. cquod l. iι. qu. 6. 5 7.acetiam Scotus uari dist. E . quast . Vniua, siterari. Emia quoque ex D. . nselmo eruit . R nau in i diis L . artic. i. qu. .num. r. plane germanam esse ac libertatis propriam, notat Angestus cap. r. morat Lextu L conclusa. Impugnat autem eam at tCrlibri toto cap. 4 contendens finem ultimum iussicientissime se solo determinare voluntatem, ut prom-
de dici non possit hominem a seipso determinari ac moueri Male quippe sonare dicit, asserere finem vitinium esse insuffcientem ad determ mandam volunt ratem, nisi adiungatur ipsius voluntati determinatio.
Vel enim illam vi tu ni finis sussicientiam supplemus in genere finis sicque praeter iniuriam diuinae bolaitati planissimae ad mouendum suffcientissimae irroga iam, omnis intentio deberct ferri non tantum m Deused desin nos,indeque inquinari litium trahere. cleam ultimi finis ad determinandum suffcientiam supplemusessicienter:sii queagcias creatum, essct primum mouens, nec subordinaretur pleneo integre fini ultimo:prout enim insuffcientiam ultimi fini liappleret, eodem cum illo esset gradu, aque quasi coli terale. Unde Deus non esset agente secundo superior Nec verum esset,omne plane agens crcatum ait, D O-ueri,contra receptissima principia Accedit . quod causalitas ultimi finis et intentio. Quod si ob murde orditae gratiae in quo Deus sectinuum se habet rationem filiis vltimi, causa itastilius cst amor Dei, iuc
262쪽
14 PAR I. Ap v X. conuersio ad Deum , quam omnes plane Theologi
nobis sine nobis, ac proinde determinamur a Deo ad illam Notatque autor id negari non posse, idem de quacunque intentione tradens num. 7. Conuerso autem cum sit intentio essicax, perfecta, infert vi sua clectionem mediorum conuenientiorum ad finem. Itaque finis ultimus non tantum in ordine ad seipsum, sed etiam in ordine ad media se solo determina nos in suo genere,idque absque libertatis obissione,cum ei
ctio quae media spectat, sit praecipuus liberi arbit 'actus Praeterea 3 omni fini correspondere debet agens quod aeque late pateat, quia secundum ordinem finium est ordo agentium. Cum ergo libertas creata nequeat excludere dependentiam a primo mouente, nequit etiam excludere dependentiam me ultimor praesertim cum primum illud mouens, nunquam moueat nisi conuertendo ad se. Ergo vere libertas nostra illaesa, integra, fine ultimo determinatur,ri Oum turpe traductionem a potentia ad actum, quod est
ab eo fine dependere in suo esse, de per dependentiam
operationis suae cuiuscunque ab eodem hiae. Quare concludit autor causam liberam creatam cum a Deo ita dependeat, eatenus tantum dici posse se mouere, quod independentiam sonat, quatenus finis ultimus a quo mouetur, est summum ac proprium eius bonum, quo proinde cum mouetur, a seipsa moueri ducitur. Et eatenus quoque libertas creata mouetur asiipsa ut ab agente, quia virtus activa ex qua causa se cunda ad agendum procedit, est finis praeconceptus
263쪽
intentus, praeexistens in illa tanquam proprium eius bonum. iterat haec autor euoluitque plenius lib. ι .cap.
Propugnatur. X. Hic primum autoris constantiam desidero.Nam de libertatis ratione esse,ut seipsam determinet,admittit lib.l. cap. 14.num. l. Llib. a. cap. s. num . . fatetur id verum ele de libertate creata. Hic vero omnia alia tradit. Deinde doctrinae communis impugnatio,prae ter multam implexitatem xpleraque ad rem non pem tinentia scatet paradoxis. Et in primis obscuru est, quorsum autor demoti ne finali hic sermonem misceat, cum Di contra quos agit, tractent desola motione&determinatio. ne effectiva. haec enim est, quam libertati tribuunt, non motio finalis. Deinde nemo inquam adeo fungus fuit Philosophorum aut Theologorum ut caus ae liberae a Deo independentiam in genere finis voluerit asserere. Homo quantus quantus est, omne que eius facultates imoin opera eius omnia quatenus a Deo pendent, sed Momnia plane creata, Deum respiciunt ut finem ultimum Et sic datur unus finis simpliciter ultimus omnium effectibilium , ut late probo in orat. dist . a n. s. Quid sibi ergo vult aduersarius, cum expostulat causam liberam iuxta definitionem de qua agimus statui i cpedet tem a Deo tanquam a fine, meo suo collateralem diciὶ Quod tamen ves ipse homo, vel eius libera
264쪽
r Avs I. AP v X. opera quaecunque, respectu ipsiusmet hominis, habeant Deum pro fine ultimo, falso assumitur, cum possit dari homo qui nec se nec sua opera in Deum
referat, ut liquet de iis qui Deum non norunt racproinde nec amant, quod ad finis motionem requiritur. Neque tamen idcirco talis homo statuitur a Deo independens, cove superior Hoc quis vel per somnium cogitet, cum quiuis siue Deum concipiat siue non, atque adcis siue Deus eum moueat ut finis, siue non moueat, a Deoin effective di finaliter pendeat dependentia in abdicabilii quibu uis creatis essentiali 3 Quod vero urgetur de fine omnia agentia creata ratione pollentia mouente , aeque obliurum est id quidem si sermo sit demotione formali atque directa, verum duntaxat est de fine aliquo sal cm proximo non tamen de fine ultimo aut de summo bono explicite quatenus est Deus, tametsi ut explico
in Mor. Dist. I. n. 26.&27 verum sit finem ultimum&bonum summum sub ratione pleni boni intendi virtualiter quatenus quaedam veluti portio boni in uniuersium appetitur quoties appetitur bonum alia quod Neque tamen homo etiamsi formaliter non
semper appetat finem ultimum, exturbat Deum gradu finis ultimi cum possit virtualis in Deutra tendentia tussicere, qualis cuiuis actu honesto incst, ac hac quidem virtuali tendentia sublata propter in
litiam actus, sequitur ea Dci quasi exturbatio Lalterius finis ultimi conliitutio, quia bonum male o cupitum non est finis ultimus retpectu improbi nisi interpretatiui ut pro ecutus ham loco allegato
265쪽
Tota ergo prima pars argumenti propositi, implexitatibus referta est, quia supponit principia docausatione finis ultimi, quorum aliqua plane obsoleverunt, pleraque etiam, nulli unquam sunt proba.ta; assingitque communi sententiae insuffcientiam finis ultimi ad mouendum: cum tamen ratum apud omnes sit,finem ultimum ex se esse quidem suffeten. tissimum ad finalizandum, tamen non semper fina- lirare sed plerunque solum bonum creatum mouere voliintatem creatam, respectu eius esse primum mouens in genere finis.
II. Iam in secunda parte argumenti propositi , falsum est quod aduersarius assumit ut indubitatum. In physicis enim monstratum est, causalitatem finis
non esse motionem metaphoricam siue amorem au intentionem eius, sed esse illam me dependentiam
quae sub alio respectu potest esse causelitas omnium:
causarum Male praeterea ab autore additur tanquam eculiare Deum in ordine gratiae habere rationem; nis ultimi. Quasi vero id non sit verissimum de ordine item naturae, si Deus pure ac secundum sci matur, non ut causa ordinis toto natura ambituperioris. Item falsum est, eum Dei amorem qui sun pliciter appellatur conuersio esse intentionem finis vltimi inordine grati . Nam etiam dato quod intentio seu amor esset causalitas finis, tamen potest d rii amor finis simplex imperfectus qui non dicatur ab Llute conuersio. Insuperest falsiam, talem conuersi nem a Deo fieri in nobis sine nobis,cum id tantum v leat de motibus gratiae praeuenientis, non autem dc
266쪽
conuersione quae est actus liber, exigit a nostra de terminatione Lassensu pendere. Est autem apertaveri prodigalitas,assirmare quod S.Thoma, omnes DD.asserant, conuersionem fieri a Deo in nobis sine nobis,cum de ipsa quidem conuersione, formali terruin seipse,id asseri nequeat sine errore, conciliiTridentini conuulssione. Tot falsiis assumptis quid inaedi. ficari possit verum,perspicit Lector facileque agnoscit conclusionem quae e principiis illis eruitur, hanc
scilicet,Erro determinamur a Deo ad mentionem sinis non autem a nobis ipsis, fallam esse, tot putrium antecedentium vitium redolere. Quod deinde subtexitur, electionem quoque me diorum a Dei determinatione pendere, quia intentio essicax inuehit electionem mediorum magis congruentium, falsum est;si media sint plura tametsi inaequalia. Intentio quippe tantum infert electioncm medij,si unicum suppetat Mirum verὀ est,quo modo
electio extorta per externam determinationem, videatur autori libera aut quomodo inde probet libertatem circa media non laedi, non obstante forti illa ineluctabili motione extrinseca aqua supponit prodire electionem. quod cum sit electio non post libertate destitui. Hoc de electione non extorta verum est. De ea ver0 quae extrinseciis extorquetur,est falsum. de
talis est quam autor adducit. Quanquam si formata electio, nomine electionis perperam insignitur. XII. Eiusdem tertisargumenti pars tertia, iam diruta est superius, cum ostendimus quomodo libertas creata non sit a fine ultimo independens, quamuis
267쪽
RETvs I TELORUM ADVERSARII. 247sei sam active determinetri moueat Ouod vero sinis vltimus situ Deus, quem aduersarius in ratione finis ultimi non absque homonymia nominat primum
mouens, nunquam moueat nisi conuertendo ad se,uerum duntaxat est de actione ipsiusmet Dei prout ab eo prodit, quia uniuersa propter semetipsum operatus
est Dominus. Non est tamen verum in sensu in quo aduersarius iuxta sua principia loqui debet nempe si sensus sit,omnem operationem quae sub aliqua ratione a Deo finaliter pendet, sub omni item alia ratione pendere finaliter a Deo. Hoc ut dixi, non est verum. Nam operatio hominis de Deo non cogitantis, ut est essicienterab homine,non pendet finaliter a Deo. Et tamen eadem illa operatio,prout est a Deoissicienter, quod habet omnis actio creata, pendet quoque finaliter a Deo,seipsum semper ibiuis intendente.
Verissime igitur , quicquid e contra aduersirius
communem ea in parte sensum conuulsurus connitatur; verissime inquam dicitur ibertatem mouere seipsam ac determinare,nempe effective non eo tantum tam mystico,imo ridiculo modo, quia mouetur a Deo
qui est ipsemet homo; aut illo alio de Philosophice&Theologice paradoxissimo, quia virtus causae liberae est finis praeconceptus, qui est ipse homo, cum Deus& homo sint plane unum: Cuis enim finem esse acti-uam virtutem causae, vel somnian finga Hominem ver,transire in Deum finem suum,absurde dicitur,ut
sepe monuimus. Non igitur his modis causa libera mouet&determinat scipiatis sed per veram propriae motionis liberς principiationem,acaula libera extrin-
268쪽
8 PAR I. CapvT X. secus non clerminata profectam. Et quoad eam libertas creata recte dici potest primum mouens, quia
etiamsi praecedant excitationes proportionatae orditu intra quem exercetur libera motiori determinatio sui ipsius, quae excitationes hominem prae mouerunt dc sollicitarunt ad agendum. Tamen cum deuenitur ad cudendum actum liberum sola voluntas determinat quid teneat ut dixit S. Anselmus cap. 6. concord Ac ne Deus quidem, quia nos cum reuerentia disponit, ad coefiiciendum voluntati se acccingit, nisi consulta libertate creata, quae proinde prius ratione elicit actum quam Deus. Multa in hanc rem dixi purgado S.Chrysostomum eo tractatu quo Valerianum Cenaeitcnsem, nitentem ac doctrinae integrum dedi, aduersus parcum charitatis criminatorem Quod vero autor lib.
I. p. 26.num.f. lo. ex hoc quod admittimus homunem in ratione determinatis esse primum principium actus sui, existimat plane inexplicabilem reddi modum quo Deus se applicat ad conuertendum cum causis liberis,commode extricabitur p. a. cum de eo putacto ex professo disputabitur. uam libertans descriptioni, per dominium in actum , obiecta ab aduersario.
XIV. Argumentatur denique autor contra qua tam libertatis definitionem vulgatam, qua libertas definitur, potestas actussu domina, consentanee ad Diu.
uersarium qui solita constantiae laude lib. 2. cap. 29m.
269쪽
RETusI TELORVM AbvER ARII. et s .agnoscit illud esse liberum quod est indisserem indifferentia iactiva, quae coincidit cum dominio sui potestate. Altipulatos cis omnes antiquos, moni raui late in Moral .diit. L. anum io6. sed put lare id tradidit S. Auguitinus lib. 3. de lib. arbit. cap. ti ad finem, verbis illis. Voluntas nostra nec voluntas spe nisi est in nostra potesta te. Porro quia est in potestate, liberas nobis. Non enim est nobis liberum quod in potestate non habemus, aut potest non esse quod habemus. iidem ferunt illa Arnobi lib. i. num 1 poliquam dixit Deum sub noli liuiis arbitrio fructum benignitatis sua exposuitse Sortemiuitae eligendi,nialis ιnquit PlatorDeus causa, nepte alterias voluntas a cribi potest cuiquam recte,cum uoluntatis libemtas in i in sit posita potestate ri oluit. Nec aliud voluit Tertullianus L. in Marcio. dap. 6 cum hominem dixit,creatum esse sui dominum. Oportebat inquit,)imaginem similitudinem Dei, liber arbitri e suae
testati institui, in qua ' ipsum imago similitudo Dei
deputaretur arbitrii scilicis libertas e potestas, in quam rem ea substantia homini accommodata est, quae huius status esset,aolatu Dei, utique liber est ua potestatis. Sed et alias quale erat,ut totius mundi possidem homo, non inprimis animi sui possessione regnaret, aliorum dominus,seui famulus Eo denique spectauit, Venus in orat Catech. cap. o. verbis illis Viri in niuersitatem aiberam habebatpotestatem propter summum in homines honorem, dimisitetiam aliquid in nostra ὀtestate cuius solus est domi-nm. Hoc autem e iuberi arbitri tibera electio, res qui damminime reda lata eruitutenm,m quassui iuri, sita inti Iertate mentis , cogitationis. Vides quorum ex em lo
270쪽
libertas per potestatem aistus sui dominam definia ibi Valde approbat hanc definitionem, de multa ad eius illustrationem suppeditat Victoria resect de puero,P. I. propos . XIV. Inuenit tamen autor quod in ea definitione
morderet lib. l. cap. 9.num. 6. 6c cap. 7 num i & cap. 27num . . Dominium enim actuum nostrorum, non
posse esse positiuum illud quod perfectione libertatis importatur,probat, quia homo secundum se, seor sim ab operationibus suis sumptus est liber, sui iuris,neque tamen vere est sui dominus,quia dominium debet esse ad alterum ergo libertas aliud est quam dominium Deinde dominium non est actuu,sed rerum uibus incumbimus per actu, nec potest esse actuum ominus, nisi qui rerum dominus est; quia actus est
tantum vnio quaedam ad obiectum. Atqui restacta multarum rerum erga quas libere agimus, ut respectu Dei,omni prorsus domita Iocaremus. Ergo etiam reς pectu actuum in illas tendentium tametti liberrimo rum,caremus dominio. Non igitur potest libertas uadominio consistere. Dissoluuntur. Haec argumenta reclξ probant libertatem non e se quodvis dominium. Nullo tamen modo probant, libertatem non esse dorminium seculiaris libera in actus suos, quod unum asserit vulgatis definitio quam excutimus. Quare ad primum dico, hominem secun