Noua libertatis explicatio, ad lucem obscurissimis quibusque theologicis difficultatibus affundendam, nuper adinuenta, & duobus libris proposita, hac antistropha tractatione discussa a Theophilo Raynaudo ... Accessit examen nouae theologiae, negantis

241쪽

Nov pci pNTENTIA RATIO Ni ELIsX et rtius occupatio liberacst , nullum quippe meritum absque libertate. Atqui in actu circa Dcum,non potest

cerni indifferentia. Vel enim .i .cerneretur eo quod homo agat circa Deum praeuia deliberatione aut Σ. ob

impotentiam prorogandi aut simpliciter ponendi

actum circa Deum , aut 3. Ob dominium summum hominis in actum suum circa Deum.Nullo autem horum modorum potest indifferentia habere locum , in actu nostro circa Deum. Non enim primo, quia de

Deori eius amore deliberatio suscipi nequit sine peccato,ut proinde deliberatio de vitae statu inita,etiam si pro Deo potius quam pro seculo litem dirimat,non sit

culpa expers,ut autor expresse ait num. 7 addens nullam conuersionem ad Deum esse legitimam, nisi quae consilia nostra, cogitationes anteuertit Pr terquamqvbd deliberatio circa ea versetur in quibus seruari debet modus aliquis: at circa Dei amorem, nulli mensurae aut modo locus est. Igitur Dei amor non consilio electione suscipitur, neque is potest esse fons indis ferentiae in tali actu. Quem etiam liquet non possest tui indisterentem ratione impotentiae Mimbecillitatis nostrae,quae operationem inhibet potius quam eius lubertatem promouere fundare possit. Unde excludiatur secundus modus quo indifferentia statui posset in nostro circa Deum actu Tertius denique modus excluditur quia homo cum Deo tanquam Domino su sit, non habet dominiumactus sui nisi Deo sebordinatum , proindeque ea rubrica dirigi inter agendum debet,camque semper habere propolitam interuentu consuliationis, deliberationis. At haec non habet

242쪽

LL PAR I. Ap v IX. cum quoad actum circa Deum. Neque igitur domi

nium illius aistus competit homini. Quid quod laomo

viator tenetur irrequieto motu in Deum tendere, ita

ut si potens ac prudens vel tantillum ferietur, rectitudine excidat 3 Haec autem tam archa tamque urgens iugis obligatio Deum amandi, non cohaeret cum dominio in illum actum. Quod denique excluditur,quia

non dominamur actibus nisi ratione obiectorum, cum actus non sint res subsistentes, quarum duntaxat est subesse alterius dominio dc premi seruitute. At

Deus qui illi actui obijcitur,non potest fieri obnoxius dominio nostro. Ergo neque actus ipse. Ex hac ramosa, per plures paginas expassa ratiocinatione, infert

autor num. 6. in , dari veram, proprie dictam libertatem absque omni indifferentia ac superiorem libertate contradictionis. Ita enim putat perspicue cerni in actu nostro circa Deum , qui meritorius est ac proinde liber, nec tamen elicitur cum indifferentia. Eam autem libertatem proprie dictam, superiorem libertate contradictionis, autor ut clarum supponit,

non aliam esse qtam amplitudinem. Unde tamen habetur quod hic quaerimus, nempe veram libertatem, essentialiter sitam esse in amplitudine. VIII Respondeo, labare omnino amplitudinem tam ruinoso dc pessime materiato fundamento inaedia sicatam cum tam multa 5 falsa Linaudita assumantur in discursu proposito,ut indubitatum sit, amplit dinem eo subnixam non posse conssistere. Aio igitur, nos hic circa Deum libere versari atque mereri. Idcirco autem libere versari, Gia vertimur cum indifferentia, id est,

243쪽

Novae ENTENTIAE RATIONE ELISAE. 23

Hest cum potestite agendi vel non agendi Eam porro indifferentiam aut potestatem obtinemus, quia dirigimur notitia uniuersalia indifferente, qua non tantum agnoscimus quid boni sensibilis in abiectione Dei occurrat,sed etiam quid boni honesti in Dei

amore cernatur. Ea enim notitia nobis praelucente,

possumus in bonum illud quod non plenum ac purum sed difficultatibus admixtum ac mancum proponitur,non ferri si lubeat, vel certe ferri. Consultissimo tamen deligimus ferri, Lbono adhaerere,spretis illecebris boni sensibilis, quod cum bono honesto collatum inventum est minus habens. itaque indisi xentia locum habet circa Dei amorem, formaliter quidem, quia homo dominus est actus illius radicaliter autem, quia consultatio proposuit illum ut indifferentem, ac talcm qui keliciae refugi posset Ex quo apparet,eir, bus illis inuehendae indifferentia modis quos autor proposuit, extremos duos, reuera duos non esse, sed

unicum.

IX. Sunt vero non pauca quae iure improbentur circa ea quae de duobus illis modis autor protulit. Ac primum,quod nulla de Dei amore consultatio ii utitui queat, nec possit Deus ex electione deliberationem praeuiam subsequente amari est plene falsum, Δ contra progessum quem in modo agendi humano natura duce tenemus. Omnem sane actum humanum ex deliberatione praeuia elici, nemo plane est Theologorum qui non affirmet Petrus Bergo mus in tabula avrea V. assus, num a. 6. signat duodecim D. Thomae

loca quibus hoc duerte firmat vel ergo actus ama

244쪽

ris Deilion est humanus, atque adeo nequc moralis, vel fit ex deliberatione, tamen peccato Vacat. An vero peccauit S. Susanna, cum in grauissimo aut vitae, famae, aut certe peccandi discrimine constituta, libravit utriusque partis momenta, consultationem clausit in honestatis ac pudicitiae fauoi cm, dicens, Angustia mihi sunt undique si enim hoc reo,mors mihi est si

autem non egero, non est=giam manus vestras. Sed melius est mihi abseque opere incidere in manus estras, quam peccare in conflectu Domini. Danielis 13. An ad peccatum sollicitauit Elias . Reg. i 8. cum nutantibus in veri Dei cultu Israelitis, autor filii, ut tum de Baal componentes, Viderent attente, viri dignius S Atilius obsequerentur H quequo inquit,c iudicatis indua partes3 si Dominus est Deus sequimini eum. Si autem Baal, sequimina illum id est,expendite,&non oscitantere a- minate,an non vobis sit conducibilius ac melius, Deo adhaerere, ilii vos innumeris sibi obstrinxit beneficijs, maiorum ac aeternorum spem ostentat;an Baali,qui vobis hactenus probro de cladi, tandemque exitio erit sempiterno. An denique ad peccatum inducunt Concionatores confestarij, quibus nihil familiarius est,

quam ut peccatores excitent ad considerandum quanta sit bonorum sensibili uinducitas, quam narbidad nuculenta voluptatu inde captabilivsuauitas; quάmque sit melius guttam suauitatis tot malis infossim ab ijcere, quam priuari bonis putissimis,plenissimi S, arternis; ut libratis utrisque bonis, haereant in vere botiis, a fluxis vcrod impuri avertantur X. . alsissim uin ergo est,quo lautor ait, peccatores

245쪽

Nova sENTENTIAE RATIONE ELIsae. 12sinhu usmodi libratione peccare quin potius si recte&accurate librarent, non peccarent quia omnis peccans eatenus saltem est ignorans, quatenus non bene aestimat momenta rationum a malo auertentium, sed

ea tantum apprehendit,sic ut brius carmina Empedictis quae est Philosophi in hanc rem comparatio ridest tenuiter admodum sivalde perfunctorie de eis cogitat, nec ea librat accurate Hiligenter: Unde imponi sibi patitur a fascinatione nugacitatis Obscura te bona,ceditque rationabus partis oppositae,inescantis voluntatem ad prosecutionem boni sensibilis Fausissimum item est quod autor ait, peccatorem cum post librationem rationum utriusque partis, in fauorem Dei litem dirimit aut deliberantem de vitae statu, cum praeeligit abiectionem seculii Dei obsequium, peccare in ea electione, quia fruitur utendi 5 utitur fruemlis,quod autore D. Augustino, peruersum est atque praeposterum Verum quis potest esse fons malutiae,eam lectionem ex obiecto ac circumstantij optimam inquinantis Non enim homo sic eligens, alium sibi finem praefigit quam Deum , habens e contra Deum pro medio, quem praepostere ad aliud aliquid referat ut ad finem , in quo situs est inordinatus ille usus fruendorum,&ri uitio utendorum a D. Augustino damnata, sed quod ordinatissimum est, creaturas Deo aptat, illisque praeponit diuinum cultum, atque adeo etiam ipsum Deum. Itaque conclusionem quam ex praetens in eo procedendi modo fruitione utendorum δε usu fruendorum his verbis infert autor num. 7. Nulla es legis

246쪽

gitationes anteuertit , hanc inquam conclusionem, si mea esset,obductam vellcm non atramento sed limo. Funditus enim tollit liberam conuersionem , quae quamuis ex diuino seminio notitiae riuauitatis inde litae ratae ortum habeat,tamen plane libera est nec hominis consilium S cogitationem anteuertit sed cfficitur operante homine sicundum consilium voluntatis suae. Omitto quam solide ac purὸ autor,libertatis in conuersione laudem extenuans, addat operationem hominis esse gratia operationem,quae nostra fiat cntaksensim procedente nostri , creaturis retractione; haut nostra conuersio sequens, comparetur ad eam gratiae operationem,ut obex,non ut pars. Quomodo

operatio gratiae prius non nostra, fit postmodum, stri operatio enim a nobis simul, a gratia uno impetu prodii; ecpc eam paulatim a creaturis retrahimur,sed ut plurimum perbrevis est,in raptim transit, estque ipsa auulsi a creaturisa accessus ad Deum. Magis etiam lubricum est, quod dicitur, eam conuersionem prout a nobis prodit, esse obicem operationis gratiae, non partem actus. Quomodo enim est obex,si est ipsemet effectus gratia liberri meritorius,qui Voluntate refragante non poneretur 3 XI. Quod praeterea circa primum illum excludendae indigerentiae fontem statuebat autor, nempe nonoosse de Deo iniri deliberationem quia imandus est sinetae 3 fura& modo, reiiciendum est. Nam qua hau is virtutcs Theologicae quibus Deus attingitur, ex parte

obiecti non stat in medio , tamen est parte a Sine-

247쪽

diocritatem sus 4 piunt sine qua prosecutio obiecti tametsi secundiim se honcstissimi, vitiosa est. Et abs que dubio qui vellet in Deum de autoris consilio sine imodo ac mensura ferri,immemor aut negligens, quid valetudo, quid aliae hic curae , proprium cuiusque

munus serat,vitiose ageret, nec actu amoris in Deum cliceret, utcunque ipse stibi abbi adiretur delegitimi ac non ementiti amoris formatione in eo euentu Uidesis quae de hoc Theologicarum virtutum medio attigilib. . de viri. num 3 6 cum Scoto, Gabriele, Durando,

Angesto. Perperam igitur autor dissitetur actum amo 'ris circa Deum posse ex deliberatione elici eo quod Deus sit sine mensura ac modo amandus. Quanquam etiamsi ita esset, adhuc superesset locus delibcrationi, qua concluderetur esse ei obligationi satisfaciendum, cum posset ei non satisfieri, si nomo nollet, quamuis non satisfaciendo peccaret. XLI. Iam quod attinet ad illum alium indissereniatia fontem ab autore obstructum, nempe dominium

in actum,ego quidem illud non agnosco pro fonte indiffereticae, quia censeo in disserenitima caiu a m de quali c est sermo dominium in actum esse prorsus idem. Tantum vero abest,ut hoc dominium nobis eri pi possit circa actum amoris in Deum, quod autor idcirco contendit quia talis amor est actus in delibera tus, ut potius econtra statuendum sit, nos dominio in huiusmodi actum potiri, quia ut proxime constitutum est, eum elicimus deliberate S interposita conasultatione; quam est euidens signu domini; in actum, egregii probat emesius lib. de nom. cap. o. Sane d

248쪽

11 PAR I CArv IX. minium in actum, nihil aliud est quam potestas profundendi illum vel non profuitilandi pro libito, hoc enim est plene d sponere de actu,quae est domini uermana notio. Et quamuis dominari sit subsistentium, tamen subesse domini, non est tantum subsistentium,ut autor male assuinit. Multorum quippe accidentium domini sumus, etiamsi accidentia non subsi stant Nimirum idcirco subsistentium duntaxat, imὀlion nisi personarum est dominari,quia dispositio illa plena siue usus perfectus rei sub dominium cadentis, supponit rationem tentis ac disponentis,ratio autem

non nidi personis atque adeo rebus subsistentibus competit. At subesse dominio siue dispositioni ait rius,nihil tale exigit. Ergo possumus esse actuum domini. Neque ad id necesse est ut obiectis actuum dominemur, ut vere non dominamur Deo, qui est nostri erga ipsum amoris obiectum, essed satis cst vitendortia in obiectum sit in nostra potestate, possimusque de ea disponere pro libito Tandem quod autor dominium nobis eripit amoris nostri erga Deum, eo quod homo viator semper, irrequiete debeat in finem tendere, seccet si potens ac prirdens cessct ad Deum

properare,nulla ratione verum est.Actus namque charitatis, indicitur praecepto affrinatium, cuius non est tam arctatamque urgens obligatio ac negativi praecepti, quod urget semper 5 Utque itaque passim DD. agentes de actu charitatis,assignant stata tempora quibus quis obligetur tendere in cum per amo. rem. Et qui omnium maxime hanc obligationem diffudit Scotus in . d. 27 qu. unica ad s. 3 quantum adse

249쪽

cundum, neminem ursiit ad senape S irrequiete amand tim Deum sed tantum astrinxit ad amandum fellis ac dominicis diebus: in quo tamen passim deseritur, ut videre est apud Sanchem lib. 2.in decal. cap s. hsset vero onus plane importabile, Miugum supra vires nostras graue, ita urgeri ex obligatione ad perpetud amandum. Quare quamdiu validum tantaea tam dure obligationis fundamentum non proscrtur, eam pro nulla laabemus. Et quamuis eam agnoscere placeret, nihil tamen inferretur ad eripiendum nobis dominium amoris de quo agimus. Et si enim astringeremur senapcr irrequiete amare, idque non praeliando peccarcmUS,. tamen eo ipso monstraremus nos est illius nostri actus dominos; quippe quem non obstante obligatione eum ponendi, vellemus praetermissum. Quare omnis illa substructio ratiocinationis aduersarii pessum it concluditurque posse Dexim cum indifirrentia amari, quamuis silex anaandi tunc urgeat, homo ferietur, peccet sic abstinendo operationet quam elicere tenebatur. Hoc autem sic constituto,rΗit rim lamentum amplitudinis ductum ex altu libero on indifferentc eaque libertas, libcrtate contradictionis superior quam autor inuehebat, evanescit.

250쪽

Q cunque autor noua sententia adisersus vulgo receptumo antiquam libertatis notionem intorsit,

tela imbelba ess,mei Ormis appareat nullo iure aduersa

rium abiecta antiqua sententia nouam adamasse, retundenda sunt tela quibus ille veterem de longe communissimam sententiam appetiit, vel eo sane homi ne magni faciedam,quod ut illescite dixit, magnum veritatis indicium est aliquid omnibus,rideri. At ante autorem, placuisse omnibus sententiam quam tuemur, est extra controuersiam, S ex supra dictis liquet.

. Quantum autem ex non indiligenti autoris peruolutatione compertu habeo, omnia eius argumenta eo pertinent, ut receptae ac vulgares libertatis notiones, Talsitatis reuincantur. Notiones dico, non quod multiplex siit libertatis quidditas, sed quod una cum sit, a

nobis tamen penes varia con notata aut per varia analogias, multipliciter exprimitur ut notaui in orat. diit. 2. nil ira quo loco varias illas liberi principi ex- prcilio nec variis D. usurpatas retuli, S is idem reipsa recidere monstraui. Sunt vero fi re qua seq'luntur. l. Principium liberum est, quod positis omnibos ad a, cn-