장음표시 사용
251쪽
RETvs Io TELORUM ADVERsaRIL 13 ad agendum praerequisitis, potest agere vel non agere, aut certe agere oppositum. 2 principium liberum est principium active indifferens s libertas est causa sui ipsius determinatiua ,siue motiua in alterutra partem. . libertas est facultas actus sui domina Has principii liberi expressiones impugnat autor varijs locis, e quibus deprompta argumenta fideliter hic exhibebo, diluam. Prima libertatis descriptio, per agendi , non agendi potestatem, quomodo ab aduersario impetita. Id. Argumentatur ergo aduersarius contra primam descriptionem propositam, quam ait esse paucorum
rccentiorum, nec tenuiter in eius autores concitatur lib. r. cap. 32 num. s. quo rivi aut,non erubescant illam om-
omnibuSaliis praeponere cum nulla forte ei non sit anteferenda. Queritur autem de longo in ea verborum circuitu,cum potuisset uno verbo cum D.Thomaci p. q. 83.artic. . dici,libertatem esse vim electuam. Quaerit magno animi sensu, quid in illa recentiorum definitione deprehensum sit ab eis, propter quod ab illa alia quae praestat, breuitate, reautoris dignitate 5 perspicuitate discedere debuerint Contestatur&vrget ad ingenue confitendum quod est nempe vitari ab eis illam a D.Thoma prolatam causae liberat definitionem, ne cogantur cum D.Thoma I. p. q. 62.artic. 8.ad s. addere illas particulas eruat ordine finis, quibus uniuersum arcanum doctrinae de libertatis formalis consti-
252쪽
tutione per amplitudinem continctur.
Hanc ergo definitionem tot primum probrisa' petitam, his deinde plagis conficit. Primo qui ita definiunt libertatem, conuincuntur definire liberum in ea latitudine qua peccandi potentiam comprehendit;
cum in ea definitione non contineatur ordo ad finem
ultimum,sine quo includitur peccabilitas,quam autor sub omni interminatione a libertate exclusam vult. Deinde qui ita definiunt incidunt ut ait,in absurdum insigne, e ridendum magis πam refellindum,nempe quod homo qui actu agit,cum agit, non agat liberie, sed liberos D tantum respectu futurorum actuum non
praesentium. Nam priusquam quis agat, non agit, ideoque nec libere agit. Quando autem agit, eo ipso quod agit,non agit libere,quia non potest non agere, quodlioertate per eam definitionem expressa importatur. In hoc absurdum se induisse recentiores,assirmat autor,ob non satis penetratam libertatis definitionem
a S.Thoma traditam,qua libertas fundari dicitur in adhaesone adfinem, recessu a medijs, quae adhaesio ac recessus,locum habent etiam cum agimus Grauius est quod tertio opponitur ex ea libertatis vulgari definitione sequi nimirum gratiam minuere libertatem, gloriam vero eam prorsus consumere, quia gratia nos subi cit Deo gloria autem esscit, ut non possimus non agere quando regula actionem indicit Opponitur quarto,iuxta illam definitionem, sequi, renagiendam cis gratiam, sque omni conatu obsistendum, cum inualescendo oblauret, minuat potentia agendia non agendi, atque adeo libertatem. Postremo
253쪽
RETusI TELOR v ADVERSARII. 33 opponitur, eam libertatem non esse a Deo meque
enim ab eo esse potest peccandi potentia quae tali libertatis definitione describitur. Concluditur autor num i 6 haec esse absurda quae aperte consequuntur ex Iroposita liberi definitione, eam rursus in exitu flagel ans,quod liberum statuat inalligatum Deo, diis eius operatione independens. Defenditur. III. mihi inprimis haec exagitatio definitionis propositae aeque videtur in omnes prope reliquas libertatis definitionescadere, ersa quas tamen aduersarius mitior esse voluit. Deinde quod eam definitionem paucorum recentiorum esse ait, indiligentiam suam in autorum lectione prodit. Vnum supra viginti autores optimae notae quibus ea definitio placuit, recensui in Mor. dist. 2. num. 76 quibus praeiuerat Nemesius lib.
de hom cap. s. Et addendus est qui postea prelo subiectus filii, Gamachaeus i. a. quaest. I 3. cap. . ω . Om nium optimam eam definitionem pronuncians,quem aduersarius agnoscit praeceptorem, sed maluit elle disecipulus super Magistrum. Item addendus est in quem postea incidi, Alexander Aphrodiseus lib.de fato,res
rente Iulio Sirenio lib.3. de fato cap. 27. irme. Praeterea addendus estCapreolus in i d. 3,.quaest i art. 2.Rexpressissime ibid.dist. 6.quaest. unica art. adargumen'ra Scoti contra quartum, ubi monet descriptionem Eb rae facultatis a S.Thoma,surpatam, recidere in istam. Item addendi sunt praedicti Adam .dist. I.P. 6.a
254쪽
dem dist. Rubionius quaest. Σ.ac in Σ. dist. 3. quaest. 2. artic. i. Fuisse suo tempore receptissimam in scholis hanc desinitionem, testatur Victoria relect de puero quaest. I. propos . Verborum circuitus quem autor in ea definitione eulpat, tantus non est, ut in plerisque receptissimis definitionibus multo uberior non feratur. Quod autem D.Thomas libertatem definierit duobusverbis,dicens esse vim elei Biam,gratis dato quod ea verba apud Diu. Thomam contineant definitionem libertatis, non multum iuuat cauti maduersarij. In primis quia ipse eam Diu.Thomae definitionem non solet proponere; sed aliam,&hac D. Thomae,im quam ipsemet hic impugnat,multo copiosiorem;hanc nimirum; libertas est quae nussisfinibus coarctata,in summa versaturamplitudine,puia Deo adhaeret, creaturas non flectulseruato Ordine finis. Et deest tamen libertatis genus, quod des, nitionem iam satis prolixam, plus adhuc produceret. Deinde breuitas in ea quae tanquam D. Tnomae profertur definitione duabus contexta vocibus, obscuritate offunditur iuxta illud Isidoris lusiotae libri epistol. 126.breine dicere volo, quod per picue eloqui nolo. Neque enim satis intelligitur libertatis ratio ex eo quod eligat, praesertim cum electio non sit adaequatus actus libertatis, deturque intentio libera Quid quod ea definitione non exprimitur ordo ad finem, quem dimisitis aduersario piaculum est' Nec dici potest eum ordinem ipso electionis nomine importari , nam potest dati libera electio spectans finem malum&inde
255쪽
bitum , in qua non seruabitur ordo ille ad capessen- luna finem ultimum. Quare est quod aduersirium urgeamus nos quoque ad profitendum ingenue, cur&quomodo, tam intrinsecam libertati particulam in illa libertatis definitione quam approbat,missam fecerit Satis de probris, querelis. IV. . Primo vulneri racilomedemur. Quod enim autor ait, nostra libertatis definitione comprehendi potentiai eccandi, tantum abest ut reprehendenduin fuerit, ut potius censeamus absque periculo aliter dici non posse. Et praeterea quae superius cap. 4 circa hoc disputata sunt,alia in hanc rem ex S. Thoma adducit Aquarius in L .dist iaconcluso.qua statuit libertatem esse potentiam indifferentem ad bonum & malum morale,sicut intellectus est potentia indifferens ad verum&falsum.
Secundam plagam obducimus,fitendo qui libere
agilitunc esse liberum cum agit,non ante. Nec refert, quod cum agit non possit componere non actionem cum actione Satis quippe est, quod actio quae poni, turnon nisi dependenter ab eo ponatur, qui potuissct in priori naturae eam non ponere. Diligentilis hoc enodaui in Mor dist. 2. num 314. 6 seqq egregie Scotus in .dist.39. liberi ac Soncinas . Metaph. qu.i7. Itaque extricamur magno illo Linsigni absurdo, ridendo potius quam rcfellendo , quod aduersatius nobis impingebat. Viderit vero ipsemet, quomodὀ eos magno absurdo liberet, nec se ridendum potiusquam refellendum propinet. Nam indifferentiam illam ad plures actus ex qua hoc insigne absurdum
256쪽
otiti hic dicit,ipse lib. i.cap. 3O.num .lo fatetur in creatura rationali habere locum, quamuis neget pertinete ad libertatis rationem. Vel ergo reperitur anteactionem tantum,Vel cum ea ponitur. Vtrumvis dicatur. retorquetur argumentum aduel farij, eique occinitur,
Medice cura te sum. V. Tertiae & quartae plagae, medela fiet eadem opera;negando scilicet, cum gloria superstitem esse libertatem ad amandum Deum , quod aduersarius falso supponit. Item negando, libertatem minui per gra . tiam, eique proinde esse obsistendum. Gratia enim nullo modo libertatem minuit, siue ad bonum siue ad malum,quia in promptu homini est diuinam gratiam abijcere eique dissentire: idque qui inficiatur, anathemate percellitur in Tridentino sisI 6 can. . Denique quod libertas hac definitione descripta, non sit a Deo, Lilsum est Deum quippe,potentiae peccandi autorem esse,monstratum copiose est superius. Quare deficitio proposita, optima est Mundecunque sana.Quia vero explicatissime de aptissime proponit quod est libertati maxime intrinsecum, nempe indifferentiam activam, metito alijs omnibus prHerri potest contra quam visum est aduersario, eam supra
omnes deprecianti. Et merito id ficeret, si verum esset quod ipse extremos ei calces illidens dixit, nempe liberum arbitrium in ea definitione statui a Dei operatione independens. Sed haec tam pinguis calumnia est. vi ridenda sit potiusquam refellenda, b ob quam merito autor illud impingamus ex Augustino i 6 contra Faust capite 26. O hominem cogitantem se didiorem,
257쪽
Impetus aduersari contra fecundam Γ, fatis descriptionem per indifferentiam
activam. V I. Argumentatur praeterea aduersarius contra secundam libertatis definitionem qua dabatur perin- differentiam activam. Quo nomine intelligit indifferentiam ad plures actus,indeque reijcit huiusmodi definitionem lib. cap. 24. num. 3. quod iuxta eam, homo non esset liber cum agit, scd anthina cum est in procinctu ad agendum,atque adco non esset liber nisi respectu actus naturi qua futurus est. Nam indifferentia adactus,nulla est in eo qui actu agit, sed in eo tantum qui acturus est cum potestate non agendi. Qui enim agit,iam non est indifferens,sed determinatur ad agendum Deinde ut autor addit eodem lib.l. cap. 3 o. num io.diuina libertas quae prima est ac perfectissima, nullam talem actuum indifferentiam admittit ,exscinderet enim simplicitatem. Ergo neque ad creatura libertatem pertinet, quamuis increatura reperiatur ob potentialitatem eius Certe si daaetur creatura ita perrecta, ut uno solo acti varia obiecta attingere possi tisuccessive, 'quod aduersarius negat demonstrari posse impossibile, libere circa varia illa obiecta versarctur, absque ulla tamen indifferentia adactus. Quid quod
creatum,quo ad Deum magis accedit,co est perfectior ac libctior, Sestamen minus in actuum varietatem cDfunditur ob maiorem a potentialitate longationem,
258쪽
persa sunt, unitissime conserta inuenitantur ' Praeterea
indigerentia libertatem constituens, vel est dominiu, vel eius radix proxima. At dominium spectat obiecta non actus. Est enim planc impertinens ad dominium libertati intimum, quod uno vel pluribus actibus attingamus obiecta. Postremo indifferentia ad libertatem pertinens, non est ad plures actus positivos, sed tantum ad agendum nonagendum, quidem semuato ordine finis; quae eadem est cum indisterentia ad obiecta, quam solam in nostra libertate agnoscit aduersarius.
Repellitur. VII. Huius arietis primus impetus proxime retusus est Monstraui enim libertatem de indifferentiam activam saluam esse etiam cum homo agit, eo quod sublatio in determinationis ab ipsa voluntate derive-tur,non aliunde. Quod additur de diuina libertate pluralitatem actuum excludente,verum est. Sed nes,libertatem diuinam sussicienter exponi per indisserentiam terminationis simplicissimi actus diuini ad varia illa obiecta. Nego praeterea libertatem creatam exponi eodem modo debere quo diuinam. Nam ob potentialitatemi finitatem actuum nostrorum , unicus
actus noster nequit terminati ad plura obiecta adaequata estque id tam impossibile ob specification eniaistus creati penes obiectum quo actum semel constitui Δ specificari contigerit, ut mirum sit quomodo
259쪽
aduersarius non agnouerit repugnare,ut idem actus finitus versetur successive circa varia obiecta cindeque argumentatus sit ad libertatem in sola obiectiva indifferentia collocandam Actus quidem primus voluntatisnostrae,unus idem planeque unmutatus indisserens est ad varios actus elicitos profundendos, iure&priuilegio causae liberae, sed no, hi agimus de determinatione formali,& in actu secundo,quae longe arctior est, quia actus per unum obiectum quod semel attigit,
constituitur vltimo, ita ut nequeat ulterius ad alia excurrere. Nego denique consequenter,creaturam quo
in pauciores actus potest erumpere eo esse liberiorem, cum eo ipso versatilis eius natura restringatur,tollatum que facultas exporrectionis ad plura quae omnino est interna libertati. Ea enim exporrectio postulat plures actus in hominis dominio positos. lirum vero est huiusmodi dominium actuum ab aduersario negari,cum tamen primum dominium nostrum , in actus quos profundimus vel inhibemus exeratur, sitque illud in plures actus dominium, essentiale libertati, infra dicam.Nomine porro plurium actuum quos libertatem creatam respicere dico, non intelligunturiatum actiis possitiui,sed etiam cessatio libera ab actu, quae vi circa voluntari definitionem annotabam in Moral dist. 2.num. i. habetur pro actu. Itaque corruit quod aduersarius postremo obijcit, de libertate non plures actus, sed actum eius negationem respiciente, 'uidem seruato ordine finis,non aliter. VIII. Hinc vides indifferentiam obiectivam quam
solam autor libertati essentialem agnoscit , longe
260쪽
i o PAR I. Capvr X. aliam esse ab ea indifferentia obiectiva penes quam
Bannesacetum et adducti in Natur Theol dist. 8.nu. 6. S in Moral. dist. 2. num. 86. exponunt libertatis quid litatem. Hi enim nomine indisserentia obiectivae, intelligunt mancam hic, non plenam obiectorum
quorumcunque bonitatem ratione cuius a voluntate adamari possunt ob modulum aliquem boni quo potiuntur,&repudiari ob plenae bonitatis defectum, vel etiam mali cum bono illo diluto permistionem, qua vere est radix libertatis. Vt proinde tantum hallucinati sint Bannes de Zumcl,quia radicalem libertatem assignarunt pro formali. At autor,nomine indifferentiae obiectorum, ii telligit capacitatem ut admittantur vel dimittantur, prout linis ultimi ordo tuleris. Vnde non agnoscit eam indifferentiam nisi in obieetis honeste appetibilibus, nec nisi in obiectis creatis quae sunt media ad ultimum finem, quorum neutrum aliis illis Doctoribus probatur. Caeterum indist rentia activa absolute dicta, nec restricta ad agendum vel non agendum seruato ordine finis, quam autor hoc loco tanto impetu quatit, libertati extraneam monstrare contendies ab eodem tanquam ad libertatem spectans admittitur lib. i. cap. 19. num. 2. quae constantis doctrinae laus est autori per quam familiaris. Lismatis descriptio tertia, per sui morionem ac