장음표시 사용
371쪽
endintur. Nam quae bas probantur, aliis displicent quae Di ultra accersunt domestica, si procul in malam rem pro ligant.' alienissima. quidem forte fortuna theatrumis Volpus aliquoties,animaduerti ad unum carmen tragad rum cubaraedo tamve inscena certantium, alios sic demulceri,ut non temperarent siti qui assurgentes acclamarent, applauderent: alios non m agis moueri hoc, quam istos i orgradus fixeo quibκ insisterent alios in tantum ostendi, te theatro se proriperent, trique manu compressis auriculis, ne quidex eo sono reliqui molestiam crearet fastidiosi ani
mis. Quid attineti dicere Gi iusque si ipsum perse
consideres, quod rix est redibile, innumeras mutationes in corpus animamque recipit, quae modo expetierat fugiens, haudquaquam mutata sed in eodem fuatu manentia. Eadem enim aliter a fanis accipiuntur quam ab aegrotis aliter a vigilantibus,quam dormientibus:aliter apubescentibus,quam
senescentibus M. qui stat, alias quam qui moueturimagia
nationes concipit alias intrepidus, quam timidus,item maerens,quamgaudens,infensus quam benevolus Itaqtie industria, prudentia illius qui vult alteri persuadere, sis cere ut alius aliquid iaciat, in eo praesertim consistit, ut genium eius cui persuadere nititur, observet diligenter,es lue placentia loquatur, illius se inclinationibus&affectibus nunc vigentibus praesentique statui accommodans. Seruat noc exquisite Satan, cum fiominis consensum quem extorquere non potest, suadere satagit. Sedulo enim explorat pronitates nostras.& aD sectus praesentes, ut Lactantius pulchre notavit 6. imstit. cap. .&7 Dcus
372쪽
Deus ergo qui mulio penitius renes nostros docorda pervadit cum vult ficere ut homo aliquid faciat,ita apposite se insinuat in eius voluntatem, obseruando circunstantias in quibus homo cum certa cogitatione&affecta sympathiam habet, ut iis immissis, inducat hominem in fallibiliter ad assensum. Comprehendit enim perfectissime voluntatem, &certὰ ac distincte nouit, non tantum quid factura aliquando fit, sed etiam quid factura esset si hac vel illa cogitatione pulsaretur. Quare cum vult ut consensus noster sequatur, seminat in intellectu cogitationem,&in voluntate affectum simplicem,seu boni praegustationem, qualem videt consentene ad constitutionem castectum ac statum praesentem hominis debere esse illam, ex qua consensus est secuturus, certo, in fallibiliter, etiam si
non necessario eo quod homo ita sit consensurus, ut posset non consentire si luberct. Quod cum dico,non revoco vim diuinae motionis ad statum aut comple xionem hominis,ut insulsissime, tametsi multo sale&aceto admistis,obiicit autor lib. I. cap. 2o n. Am sius Caluin ista tom. . Bellarmini enervati lib. 3. cap. . thesii 7.S cap. thesii N.&lib. .cap. 2.thesII. ac non semel alibi. Status enim de complexio hominis,habet tantum rationem tςrmini. cauis materialis Deus autem ex sua mera liberalitate, homini sic affectoi constituto, confert motionem quam videt non fore
cassam,cum posset conferre aliam qua homo inutiliter
373쪽
visum est, euertere omnium hominum anticipatam de libertate notionem, S dicere,idcirco hominem esse liberum,quia quamuis ineluctabiliter adigatur opera ri,nec possit alio flecti quam quo ducit diuina motio, tamen per illam adactam, velit nolit licitam operationem, adhaeret Deo unde hominis amplitudo Meminentia, quod ad veram &perfectam libertatem abunde esse, censet aduerserius. Hoc inquam nullo
modo cogimur dicere, idque etiam, nemo an te autorem dixit,quamuis de diuinis motionibus earumque repudiabilitate aut irrepudiabilitate, vari variari pugnantia tradiderint omnes enim retenta antiqua libertatis notione,diuinarum motionum khumanardi bertatis concordiam inire conati sunt, quisque iuxta sua principia. Ego iuxta mea,non incommocie videor
id praellitisse eo modo Min proposui, aeque ad diuinas quascunque motiones pertinente. Sive enim Deus ad adtus morales pure naturales motione sua nos sollicitet,sive adactus supernaturales,codem modo locum
habent quae proposui, quamuis ego quidem demotionibus supernaturalibus consulto silui haerens in iis quae naturalibus motionibus ad opera philosophice honesta homini a bona tartuna praeuento sit Arist
teles loquitur diuinitus intra naturae ordinem con municatis aeque conueniundi Pro hac vero ieiunitate quoad motiones supern turales, recipio plenam me ac conferiam, ac coagit tam mensuram,aduersario repensurum, si quando iaceat per nutum maiorum, quibus hanc nunc pacem,
374쪽
NIHIL DETER M.A spECIEM CVM NOVA SENT.3 splena eius colura praescriptum de hoc argumento tractatio debet.
Ex diuina nobiscum eo eratione ad naturales ac supernaturale actus, Lyenata eorum ecie humanam libertatem non di, abfue viro a noua
i. in m Aa, Lavas, quod humana libertatis ceruicibus a diuina motione prPueniente S rationem a tus primi habite intentabatur,nisii nouisententiae subsidium aduocaretur , depulimus hactenus lassicienter. Nunc amoliendum est dis-oimen,quod eidem vulgatae libertati imminere censetur ab exhibitione diuini concursus, cum ad naturaliaupure moralia opera, tum ad supernaturalia. Hinc enim maxime aduersarius nouam libertatis notionem stabiliri existimat, quod nisi ea admissa via ac ne vi quidem, quomodo diuinus nobiscum concursus ad cudendas operationes nostras iungatur, absque libertatis temerationeintelligere liceat.Nam si Dei cooperatio, infert antecedenter ad consensum vel exigentiam nostram, praemotionem fluentem causae secundet immissam,haec autem non potest non inuehere actum secundum; manifeste sequitur libertatem active indifferentem exscindi, c superesse quod libertatis nomi
375쪽
phlis II CAP v M. ne donandum sit, praeter amplitudinem voluntatis ex adhaesione cum Deo. Ea quippe amplitudine homo educitur in latitudinem, estque liber,etiamsi, quoad speciem, quoad exercitium actus sui,aliunde quam a
lates determinetur,nempe a Deo cooperante. Itaque vinoc aduersarii munimentum deiiciamus, considerandum est, vere ne libertas nostra, in hac parte nouae
sententia subsidium exigat: quod pendet ex bene perspecta ratione determinationis causarum secundarum quoad speciem exercitium, nec non ex modo quo exhibetur nobis diuinus concursus. Ideoque de his omnibus breuiter, partim hoc capite partim sequenti est disserendum. Deiu onmem eam secunda indeterminationem restit, iuxta aduersarium c quidem prius pro i agens.
II. Statuit ergo autor lib. I .cap.ls. 6 cap. 2 o. num. r.
duplicem esse increatura rationali indeterminatione: Vnam ad speciem actus,alteram ad exercitiu Utram que porro a Deo tolli. Nam indeterminationem quoad speciem actus, censeti late probat toto cap is tolli a Deo prout est finis ultimus, sub qua ratione,Dci est determinare, quid, quomodo creatura operentur:nec potest aliter explicari rerum variavi multiplex mensura, nisi prout aliter atque aliter ad finem comparantur pro diuersitate cuiusque. Quatenus,earo Deus est primum agens,censet autor tolli ab eo in determutationem creaturae quoad excrcitium , quia
376쪽
dat creaturis ut agant, de quo picne toto capite Ita porro se habent in Deo hae duae rationes, agensetis primi & finis ultimi,iuxta autorem ibid. cap. I . nu. a.&4. ut silue Deus solitarie agat, siue nobiscum excudat actionem, nunquam causalitas primi agentis prae- exigat causalitatem finis, sed quodammodo antecedat: quia quamuis omnia quae Deus se solo operatus est, sint propter finem ultimum , tamen quislDeus quaedam ex se prompserit quae ad seipsiam ut ad finem referret,ex nullius finis intuitu ortum est sed Deus tanquam primum agens, extra se eiaculatur lucem suam, eaque sui distusione, propagatione constitui creaturas, quas ad se ut adfinem ultimum conuertit. Non cnim ut in creaturis usu venit, prior est finis causalitas,
eamque subsequitur agentis ossicium sed quia Deus finis ac principi expers cst, nec ad finem tendit ipse, sed alia in finem dirigit, idcirco in eo munus agentis antecedit munus finalis causae , quodque in illo primum concipitur,est,distundere se ad extra, laoc est age re rem vero ea diffusione procreatam,postmodum inicipsum dirigit ut in finem .Haec,quq in Deo cum solus ac seiunctima nobis operatur mani sta censet autor, in nobis quoque locum habere vult, cuin Deutu
habemus cooperatorem. Ita enim monet oportcre concipi in cooperatione Deum, ut non moueatur ab
ea quam in se agnoscit praerogatiua fatis ultimi, sed Lficaciam suam in creaturas transmittat quasi in receptacula largitionibus suis praeparat s Parisas Lorias celiretae suereffluentes , O impares ad excipienda, s
377쪽
mulentia: suali vero essicaciam ita receptam, tuin
subiectum ipsum per illami cum illa, magis magisque in finem referat. Hic igitur est ordo quo duae illae
diuinae lationes ad externas Dei actiones interueniunt,
siue udantur a Deo solo, siue una nobiscum. III. Quod si duas illas diuinas rationcs comparemus,non inter seipsas, sed cum ratione finis S agentis quae nobis potest competere, nul um est autori dubiti, quin Deus ut pote primum agens cinis ultimus, primas utrobique partes occupet, emperque anteuertat rationes quascunque causandi creatas. Ac proinde Deus non modo est finis ulterior quovis bono creato nobis obuersante,sed etiam anterior. Prius enim fina- ligat,4 in eius volitionem reducuntur omnia desideria nostra, quatenus Deus vult nobis bonum simpliciter quod est ipsemet Deus. Inde exurgit in nobis un- pressio a primo volente,hoc est desiderium Dei iuxta
6 . Ex illa autem nostra in Deum inclinatione,siue ex illo desiderio Dei in nobis, exoritur inclinatio ad ea quae Dei ordine continentur , prout continentur eo ordine, hoc est inclinatio ad ea secundum Deum in Deo. Itaque quicquid volumus, determinatura Deo tanquam fine ultimo,quamdiu ordinate volumus,nec repedamus a meta nobis proposita. Item Deus quia est primum agens,non modo coessicit nobiscum opera nostra, sed etiam dat nobis ea agere, ita coeffciendo tanteuertat praemotione sua nostram ad ea dete minationem, & vim nostram activam diminutam
378쪽
N1HIL DETERM AD SPE C. CVM NOVA SENT. 3 9
compleat adiunctione suae virtutisquentis, cuius a prestione, ut sic dicam , abripimur ad operaiulum, prodeundum in actum secundum,ut autor te disserit lib. I .cap. i8.i9. 2o.Quaecum respectu naturalium de pure moralium actuum sint vera, pendent enim ex ratione primi agentis,&idcirco ubivis valent, maxime tamen valere debent respectus pernaturalium amau, ad quos non modo essentialis subordinatio creaturae ad primam causam, sed etiam naturae improportiori depressior ordo, suppetias supernaturales diuinae cooperationis praemotionis exposcit. Cum autem posita ea anteoccupatione libertatis creatae in facta extrinsecus eius determitiatione, exscindatur vulgaris ratio libertatis,expositae per indifferentiam activam,apparet quanto fui ad hanc difficultatem extricandam esse possit noua libertatis notio,
iuxta quam Deus libertatem nostram non temerat, quia quantumcunque determination conosi ras detcr-mmationes anteuertat, non tamen tollit imo confert voluntati amplitudinem ex adhaesione ad ipsum Deum, quae omni diuinae operationi: cooperationi praefixa semper est, derivatam. Miicitur , o primum quoad prioritat agentis
I V. Mihi ut breuiter rem perstringam,cum adue satio in nullo propositorum punctorum satis conuonit. Ideoque tappareat non esse quod libertati vulgataea quacunque diuina nobiscum concausatione γ
379쪽
31 PAR II. Ap v II. cooperatione timeatur, aperiam inprimis unde petatur leterminatio, Sesquoad speciem, quoad exercitium, tam quoad opera naturalia, quam quoad supernaturalia reiiciens aduersari opinationem in utroque puta to,eluique rationes conuellens. Ex quibus nihil hinc iuuari nouam de libertare sententiam , manifestum erit. Sed ante omnia,breuiter recolendus est ordo ab ad uersirio constitutus,inter rationem agentis primi, de
rationem finis ultimi in diuinis actionibus, siue a Deo solo profusis,sive a Deo cooperante nobiscum. Ad uersarius enim ex eo qubd Dei actio interna non sit propter finem, est enim Deus ipse quem in aliquo genere causa pendere, aperta repugnantia est, intertcausalitatem primi agentis non praeexigere causalitatem finis, sed ea praeconcepta ac prςsupposita superuenire per actum quasi reflexum , ordinationem ad Deum ut finem ultimum. V. Hoc nego posse intelligi. Neque enim Deus agit ad extra coeco modo, sed intellectuali de ordinato, qui plane fert, ut primum praefigatur finis in quem colli-
metaetio quae exercenda est,alioqui in vacuum curreretur, fulciperetur motus sine meta, quod non modo est imperfectum S: Deo indignum, sed etiam impossibile,non nobis tantum, ut quisque in seipso experiri potest,sed etiam uniuerse; idque ipse autor sui immemor agnoscit lib. i. cap. I 6. num . . Potest quoque ea impossibilitas manifestari ex parte actionis externae a Deo manantis. Cum enim ea actio,in illo priori quo
aduersirius vult eam nondu subiici rationi finis vltimi, sit ens
380쪽
sit ens creatum,necesse omnino eli, sit a Deo, etiam ut a fine,omnia quae a Deo eicienter prodeunt principiante finaliter, ut monstratum est in Natur. Theol. dist. l. num is Quare indubitatum censeo Deum non prius habere rationem primi agentis, quam habeat rationem primi finis,externam illam actionem finali Eantis sed ambas illa rationes causandi, sicut in nobis, ita Mna Deo impraecisibiliter connecti, etiam quoad conceptum. Non quod non sit geminus finis agentis conceptus obiectivus, quorum quilibet suum nostrum peculiarem conceptum formalem terminare pollit. id enim est per se perspicuum,sed quod
nunquam possimus ita diuellere unum ab altero,quin si Deus intelligatur causere uno modo, altero itidem concomitanter causare intelligatur. Estque haec recep tissima apud Philosophos doctrina, cum exponunt connexionem causarum. Videsis Suarem disp. . . Metaph.st .num. 8.aut cum declarant munus causae finalis,&cur eius causalitas sit necessaria. Omnes enim utratum supponunt, finem non causare nisi quia mouctessiciens adessiciendum ut optime attigit Scotus in I.
d. 2 qu. 2 stera L. unde non male vocatur primus motor de primus procurator omni Scausalitatis. Cuomodo autem moueret si non pr conciperetur anteactionem Vel quorsum moueret, postquam agens erupiose in actionem ' ordo igitur ille diuuia nobis umconcausationis, cui inaed sicanda erat necessitas nouae notionis causarum liberarum, abit in limum, unaque