장음표시 사용
391쪽
Ex eadem diuina conperatione nobiscum ad quosvis acti Ipectato eorum exercitio, non iadi libertatem creatam , seclusis suppet,
noua sententiae. I. -- - - - - Ei P ad determinationem causarum secundaruna quoad exercitium , ex qua utor, potens pro noua libertate argumentum eruere sibi videtur Tribuit enim Deo ut primo agenti, eam determinationem Unde causa secunda,iuxta eum, non potest eo se libera, eo quod ad operandum potius quam adferiandum se determinet vel e contra sed tantum quia cum a Deo determinetur, nec nisii in ordine ad ipsummet Deum, qui semper 5 ubique se respicit; sortitur amplitudinem summam ex ea adhaesione cum Deo, quae amplitudo est libertas germanissima,cum exolu, tur seruitute creaturarum, compedibus finitatis. Determinati ad exercitium est ab ipsa
Ego nihil hic quoque amplitudini defero. Determinationem autem ad exercitium,non Deo,sed causis secundis tribuendam contendo. Si enim sint causae,
392쪽
EXERCIT ACTUS, NOUA LIBERT NON EGET. 6s
turales, se ipsis determinantur ad agendum, eo ipso quod ut his circunstantiis constituuntur nec opus habent peculiari determinatione diuina ut erumpant in actum secundum quem in talibus circunstantiis cohibere, remorari non possunt. Si autem sint aula liberae, non possunt aliunde ad agendum determinatiruam a seipsis talioqui eo ipso exciderent libertate
ominio in actum suum. Sic sentio de causarum secundarum determinatione quoad exercitium. Nec erit difficile, resolutionem hanc nostram valide confirma re quoad causas liberas, de quibus solis videtur poste esse lis nonnulla. Nam de causis naturalibus, perspicuum esse videtur quod affirmauimus. Ut quid enim his causis determinationem aliunde accersamus, si suapte natura determinatae sunt ad agendum, exercendum actum suum, ita ut possitis omnibus ad aget dum prae requisitis,froenare seipsas non possint,sed ne oessario erumpant in opus Euincamus ergo, causas
liberas non determinaria Deo quoad exercitiumsed seipsis.
Probatio prima, ex indiferentia uisabberae. II. Ac primum argumentor, ex eo quo siue pote stas in voluntatem nostram hoc est in disterentia agendi de non agendi, sit formaliter libertas, veram neDantc autorem senserunt, siue non sit libertas, ut aduersarius primus existimauit certum tanaen est, eam non posse homini negari. Nam qui eam negarunt, salinnc
tisant ut haeretici, tamque Scripturae disertissime ex-
393쪽
ignem S posse eum manum conuertere quocunque voluerit. Atqui ea indifferentia ad agendum vel non agendum, exscinditur, si determinatio ad exercitium homini aliunde adueniat quam seipso. Nam seculias determinata, non est in disterens, quia non potest defugere id ad quod determinatur. Determinatio enim
est blatio in disterentiae,& possitio illius partiis ad qua
quis determinatur.Tam ergo repugnat potentiam adactum aliquem determinatam non erumpere in ill uin, quam repugnat aliquid quod ponitur non poni
quae est manifesta contradictio. Itaque si potentialibera non determinetur a seipsa ad exercitium actus sui, sed ab alio ad id astringatur, euertitur indifferentia activa voluntatis, seu potestas ad positionem actus sui, eiusve cessationem, quam potestatem dc indifferentiam,certum est non posse negari viatoribus Optime omnino hoc argumentum proponit Guliel Pa. ris lib. de virusvi peccatis cap. o. Respondet aduersarius lib. I. cap. 27.num. l.&2. voluntatem creatam esse indifferentem ad agendum non agendum seruato ordine finis,qua indifferentia non tollitur,posito quod voluntas creata determinetur a Deo quoad exercitium.
Indisseremia inquam, avoluta. III. Sed contra, quia indifferentia quam certuna est non posse viatoribus negari, est in disterentia ad agendum & non agendum absoluth. id est, non est:
394쪽
duntaxat i lifferentia ad bene agendum,vel bene cessandum ab actione ted est plena potestas ad actum ponendum,vel non ponendum siue in ea positione aut non possitione peccetur, siue non peccetur, sed bene
fiat.Certe plerunque indifferentia seruato ordine finis qua homori bene agere potest, bene ac sine noxa cessare, non habet locuin, sed tantum potest io mohonestatem exercere,vel agendo vel cessando. Neque tamen in eo euentu censendum est, hominem carcre indifferentia alioqui non esset laude dignus, eo quod mala potuerit facere non fecerit nec dignus probro aut poena,eo quod manum ad ignem conuerterit,
cum posset ad aquam siue ex eo quod male fecerit cum bene agere posset Agnoscenda ergo est in homine viatore indifferentia,non tantum seruato ordine fini siue intra limites honesti,sed etiam absoluta Atqui talis indisterentia funditus petit, si Deus determinet hominem quoad exercitium,quia Deus non determinabit nisi ad bonum. Igitur non est admittendum,hominem a Deo determinari quoad exercitium. Quinimo indifferentia quoque seruato ordine finis , tollitur si diuina illa determinatio concedatur.
Nam v.g.si Deus determinet hominem ut seruato finis ordine agat,ergo homo non manet indifferens, ut seruato eodem ordine non agat quia determinatio ad
agendum, excludit indifferentiam ad non agendum, ruantumuis non actio posset esse honesta, Mintra or-inem finis. De ratione autem indifferentiae est, ut qui dicitur indifferens,possit utrolibet ferri. Ac proinde ne ea quidem indifferentia quam aduersarius propo-
395쪽
3 PAR II. Ap v Ita nil superiles est,si homo a Deo determinetur ad exercitium ae ustui. Revera autem Vtraque indigerentia, cum materia eam fert, concedi homini debet, & utraque excludit determinationem ad exercitium actus prouenientem ab extrinseco, qualem aduersatius coma miniscitur. Quomodo enim homo dicetur indifferens
ad bene agendum vel bene cessandum, si tantum censare potest,aut si tantum potest agere, eo quod ad alterutrum illorum determinetur diuinitus ' Quomodo item dicetur indifferens ad agendum bene, aut cessandum male, sit a Deo determinetur ad bene agendum, ita ut ferti in alteram partem non possit, diuina determinatione urgente eum ad alteram tantum partem,
utique bonam de labis expertem Firmatur probatis , aduersus tricas de imperfecta
receptione diuinae determinationis,
IV. Addit aduersarius,idcirco aliquos agere contraordinem filiis, quia diuina motio imperfecte in eis recipitur, stitavi non subiiciat sibi voluntatem, sed hominen in malum ferti non prohibeat. Sed hoc non abzfacta argum clam incinnostiam. Nam diuina d terminatio,si vere et determinatio ad exercitium,qualena aduersarius Deo tribuit res
pectu voluntatis creatae, non potest non inuehere actum ad quem determinat, estque apertissime contra notionem verae determinationis vica posita non ponatur actio ad quam elide terminatio De cognitione
396쪽
EXERCIT. Acrvs NOVA LIBERT NON EGET. 369 ne quidem cum obiective determinat, ut cum non est
indifferens, tis est dicere ea posita non illico poni actum quia posset negari voluntati vis agendi. At de ipsiusmet voluntatis aeterminatione formali, impossibile est tale quid concipere quia ea determinatio est ipsistima actuatio facultatis activae kablatio indisserentiae quae prius facultati competebat. Ridiculum igitur est admittere voluntatem aDeo pr determinari,S tamen addere,eam praedeterminationem, quia inessicaciter recipitur,non inuehere actum ad quem est prς- determinatio, nec subiicere sibi voluntatem ut actus ille excudatur. Imo vero praedeterminatio hoc habet,
ut proinde non pollit perfectius vel imperfectius recipi,sed nulla sit in voluntate secultas ad eam repudiamdam vel imperfectius quam ipsa ferat excipiendam.
Nam quod determinatur ab alio, patitur tantum aecipit. At recipiens&patiens,ut sic, non est liberum ut Durandus recte vidit in L .d. 24. quaest.2.num .i8. Sanesi determinatio exciperetur libere a facultate determinata,Oporteret eam receptionem dici liberam ab actu aliquo talis facultatis. Praecise enim vi receptionis in ea facultate, non posset determinatio dici libera, cum multa adueniant facultati voluntatis quae ei non sunt libera nec libere peream recipiuntur. Actus autem ille per quem determinatio libere reciperetur esset actio ficultatis creatae ac proinde daretur determinatio ante receptam determinationem , quod constat dici non
V. Porro aduersarius, cum imaginatur determina
397쪽
PAR II Capv HI. admitti in quibuidam, alios vero languidius ac impc sectius subire, videtur de determinatione philosoplaari vide clauo, qui pronis impingentis intimis sie
uadit, aut minusin time: &eo sane exemplo in hanc
rei nititur autor lib. I. cap. 29 num 3. aut vide impetu, quod ipsum exemplum adhibet lib., cap. 2 9.llum a. ω3. Impetus enim pro maiore conatu moventis,adulteriores partes permeat. Sed haec eiusmodi sunt,ue vix refelli debeant. Nam clauus magis vel minus intinae adigitur, quia sunt plures partes quanti quod clauo pertundendum cst,5 ob resistentiam qua comprcssi ni obsistunt, claui peruasionem, morosiorem Mim
misectiorem possunt reddere Ini petus quoque dissicile imprimitur pluribus partibus, quia resistentia impetu superanda,maior est quam ut cedat nisu languido ac remisso. At cum diuina praedetermuratres, spiria tuali subiecto, puta voluntati imprimitur,cessant omnes causae propter quas contingit impressionem corpoream csse maiorem aut minorem. Et sit quae maior vel minor perfectio in receptione diuinae determia nationis excogitari potest , non pertinet tarsi ad intensionem cremissionem gradualem , quae hic est plane per accidens , nec plus vel minus insertactio
Quare nullo modo recte dicitur, diuinam determisiationem in aliquibus subiectis persectius, in aliis impersectius recipi, ideoque diuinam praedeterminationem abire irritam,nec consequi actionem ad quai dcternaniat,quia in perfecta fuit eiusreceptio Diuina tamen motio, in aliquo sensu longe alio a sensu a
398쪽
TXERCiT ACTI S NOVA LII ERT NON CEY. 37storis, dici pol citim persecte recipi quatenus scilicet voluntas, non Obllante tacinuitia cxcitatione, obfirmari potest in anteriore proposito, aut in sua ignauia contra quam diuina sollicitatio serret. Et tunc quia consentias vel non adhibetur, vel non prout adhibendus fuisset , dici aliquatenus potest , motionem sollicitationem diuinam recipi impersecteri qui est modus quo Diu Thomas alicubi ait, motione nidiuinam in quibusdam subiectis imperfecte recipi. Sed de diuina determinatione nihil tale dici potest, quia si ipsa ponatur, infert actum qualem ipsa edicit, nec superest voluntati vis obluctandi contratam potentem stimulum calcitrandi. Neganda ergo est voluntatis determinatio quoad exercitium secta ab extrinseco, ab alio quam ab ipsa volun
Indisseremia subtili per diui iam determinationem ad mercitium, urgetur, quia est pupositio
VI Confirmatur l. hoc argumcntum, quia adlus ut elicitur ex suppositior, antecedent voluntatis. eterminationem, ita elicitur a voluntate , ut noti possit non elici. Haec enim est causi cur P coii-clamcnt aduersiis fatum , siue mathematicum ramo
quomodolibet aliter ab Ethnicis statutum. Estque certa senisti Anselmi d urina , pluribus explicata
Ee confirmata in Morali dist. a. a numero suP
399쪽
3 2 PAR II. Ap v III. talem quia ponitur dependenter a libera voluntate:
est enim ipsemet voluntatis determinatio libera, quae certe seipsam non destruit: At suppositionem antecedentem,exscindere libertatem, quia tollit volu atatis flexibilitatem ad utramque partem. Ibidemque num. 216. monstratum est, male aliquos S. Anselmum ad alium sensum obcorquere, cum plana mens eius sit quam proposui, ut recte quoque intellexit Baconus in
A. dist. i. qu. . art. t. Cum igitur diuina determinatio antecedat determinationem causa secundae, de idcircδdicatur praedeterminatio, falsum est, actum ad quem voluntas sic determinatur, ita elici ut sit in potestate voluntatis eum non elicere quod plane est abrogare indifferentiam illam quam voluntati vendicabamus,&quam certum est non debere negari voluntati via
Non me latet, quo confugiat aduersarius, hoci
tum declinet. Nana lib. i. cap. 3O.num. 8. ait Deum non
esse formam antecedentem nec externam, sed hoc ip sum quod a Deo movemur, esse moueri nobis, quia Deus est nobis intimior intimo nostro. Hoc tamen plus quam paradoxum, iam saepe explosiimus. Eodem autem capite num. 9.& cap. 24num. . ait,eam suppositionem antecedentem libertati obesse, quae importat puram subiectionem in creatura, nullumque illi motuum suorum dominium permittit. A diuinam praedeterminationem, non tollere, sed inferre huius
modi dominium, potestatem in actus suos Sed hoc est aperte falsum. Nam dominium consistit in pote state, tendi re pro arbitratu. Atqui actus ad quem di
400쪽
umitus praedeterminamur,non est positus in voluntatis arbitrio, nec voluntas si lubeat potest cum Onu Onere cassam enim faceret diuinam praedeterminatio
nem,quod est creaturae impossibile. Igitur implicat in adiecto , dicere, diuinam praedeterminationem esse suppositionem antecedentem esseque vere quod vox praedeterminationis sonat, sitamen permittere nobis dominium in actum nostrum praedeterminatum. Et actumscinfert, dii detur, vel negetur, sine nobis. VII. Confirmatur L. quia sine diuina praedetcr- minatione actus non potest elici a causa secunda, quippe quae iuxta autorem, vi subordinationis essentatialis qua Deo subiicitur, determinationem ad exercitium a Deo deposcit via Deo accipiat, non esse tantum posse,sed etiam actu agere. Si ergo diuina prae- determinatio ponatur, quod fit antecedenter ad
quemcunque nominis consensum, eoque prorsus inconsulto, consequens omnino est, ut actus praedetcarminatus exerceatur, quicquid tandem homo statue
ret,si sibi permitteretur: quia causa secunda non pol stobniti aduersus diuinam determinationem, d alio scr-ri quam quo ista propellit. Si autem diuina praedeterminatio non ponatur, quod aeque sit inconsulto limine, non poterita di us exerceri, quia iuxta autOhem,
diuina praedeterminatio exigitur essentialiter ad acrbcitium actus. Vbi ergo est voluntatis indiffercoxia adactum exercendum vel non exercendum Θ Aut quid