장음표시 사용
381쪽
per Deum ut finem. VI. crgo ad munera quae aduersarius Deo ut sua ivltimo,& ut primo agenti tribuit respectu nostri. Naa Deo via fine ultimo ait determinati speciem actus
creati,ab eodem autem ut agente primo, ait determinari eius exercitium. Neutrum placet. Sed quia de hoc secundo agendum est sequenti capite, nunc de primoidisseramUS.
Determinatio quoad speciem actionis, ruhil aliud est quam aristatio creaturae ad huius potius essenti effectum producendum quam alterius ita ut cum multi plex specie effectiis progit ni posset,ab hac tamen cal si huius potid essentia ac species effectus prodeat, quam alicuius diuerse Hanc quasi arctationem,dicoao ipse causa creataeprodire,non aliunde siue sermo sit de causis natu rabbui,siue de moralibus delibcris. Nam
caula quidem naturales v. g. ignis,suapte natura dete minatae sunt ad certos effectus, ita ut non possint ad alios excurrere. -Vnde quod ignis producat ignem, Mnon aquam, vel hominem, non oritur ab ulla determinatione Dei, sed ab ipsa igni natura, quae non est caulativa alterius essectus Ago de actione i mis connaturali, quia hic non est sermo de ea ignis actione qua per potentiam obediecialem poliet ab igne prodire aqua, uixta sententiam illorum qui admittunt quamcunquz creaturam posse diuinitus assiimi ad quidlibet producendum. Si enim haec sententia admittatur, determi
382쪽
natio quoad speciem actus erit a Deo, quandoquidem causa secunda nullam ad talem effectum propo tionem nisi obedientiς,atque adeuenullum naturalem ordinem habet. Sed hoc supra naturae exigentiam est, Midcirco hic non attenditur. At spectando actionem quae potest connaturaliter prodire a causi secunda v.
g. productionem ignis ab igne, videtur perspicuum, quod ratio cur Deus cum igne producat ignem,
non aquam petenda sit ab ignis natura, quae idonea duntaxat est talem effectum producere, non alium. Causa vero secunda libera,que connaturaliter effectias
specie diuersos potest producere,idcirco a Deo accipit concursum adactum amoris, mon ad actum odij, quia pro libertate sua vult ferri in amorem , non modium,ad quod Deus que adesset cooperator,si crea tura agnosceretur volitura erumpere in odium , si se sola posset agere. Deo enim perinde st , quantum est ex se, trocis modo operetur cum causa se
V Id. t hoc est speciem actus determinaria caesi secunda. Ipseque Deus recte dicitur huiusmodi determinationem actus sui cum causa secunda, accipere ab ea non quod aetiis diuinus internus assiciatur ullo modo a causa secunda,vel ad hoc potius quam ad illud
coessiciendum trahatur aut necessitetur id enim maginari foret absurdissimum, ut recte notauit Ferrar. 3. contra gent cap. 66. sed quod creatura obiiciat Deo
exigentiam suam,qua talis duntaxat speciei non aliterius concursum deposcaris eum que Deus poti quam alium quem eque posset tribuere, conferat in
383쪽
tuitu crcature, cui liberalitera benigne vult se ac corri mo dare In quo nulla ellitiasci sectio, vel dependentia Deum dedecens. Tametsi in bono sensu absque in corri modo admitati potest, Detur quoad hoc a catala secunda dependere: quia quamuis absolute sit i creatura independens, quatenus nec ab illa adigi poccli ad cooperandum, nec astringitur ad eam assum cndam vico e sciat effectum.
quem absque ea posset secere: Tamen si praecise spectetur ut causa prima esscicias cum secundis, dici potest in eo essicientia modo pendere a causa secunda, quia tunc verbum dependendi, non aliud sonat quam Deum dum suam potentiam ad agendum non applicat plus quam applicet ad influendum cum caula se cunda, non posse huiusmodi effectum vel actionem producere absque causa secunda, quod verissime dici tur,& citra quodcunque Dei probrum. Itaque illum loquendi modum, male aliqui in suspicionem voca
runt. Plane veroita habent Gregor in I. d. J. quaest. L. ad in . contra quintam desin a. d. q. ad s. contra ter tiam. Maior hi, d. et . quaest I. ante argumenta contra ς artam,d Capreol.ini. I, 7.ad Lac Sirenius lib. 8 ddi
Mens Di: Thomae, in re proposita. V PII. Sic expositam determinatio nam quoad spe elem ac tus conrenia creatura, tradit disertem Tho mas in s. aetas quaest. . at . in Gry verbi illis. Actio primi agentis est na communiter omnes firmam :
384쪽
NiHIL DETERM AD SPEC CUM NOVA SENT. Is
bus exigentiam. Et quaest. 1. de crit .artic. 9.ad O. cum dixisset,effectum causae primae esse inti nitorem sermanentiorem in causato,subdit Tamen ellcctus mag:ς
Uimilatur causae secunda , quia per eam determinatur quodammodo actus primae causae ad hunc esses Sum. Et . contra gent.cap. 66 ait secunda agentia esse pulsi particulantia determinantia actionem primi agentis, ita bereque pro effectu proprio , non ipsum esse quo let effectus agentis primi , scd alias perfectiones quae sunt determinationes esse, seu gradus en
Quo loco alijsque notatisὶ Capreolo in L. d. I. qu. 2. ad 3. Aureoli contra sextam, S. Tlaomas non contendit, Deum dantaxat producere gradum entis, cliquos aurem rei eradus specialiorescisci acre itura, ut iidicule sancto Thomae assingit Aureolus ibi a Capreolo 2 plosus,nec non Scotus in .d. i. quaest. i. pie muro sed
tantiim vult meum directe ac per se, causare in re qualibet gradum entis, ipsi Deo per se respondeii rem agenti autem secundo , directe ac per se re Dpondere gradus inseriores de specificos , iuxta d Otrinam Philosoplaici phys tona. 6 affirmaturi si animal fiat ex animali, ut canis ccc quo putret critate , tunc animal in cane inclusum non fieri per se, eo qu0d natura non intendat per se illud elle quod praeerat in materia, sed illud tantum qisod ei nondunti ierat. Nam illa ratio quae dicitur per se fieri non de-het sui poni ex parte effectus qui producitur, quamuis
ex pati agentis possit suppqni. ignis enina per te:
385쪽
ΡΑR II. AP v II. generat ignem, licet in se rationem ignis praehabeat Et Deus cum creat, producit per se ens, licet ipse sitens. Itaque iuxta illum Aristotelicum loquendi modum, quo cum canis fit ex equo gradus animalis&cceteri qui in equo praefuerant, dicuntur tant dira fieri per accidens,causa secunda quae effectum per eductionem producit, dicitur tant tim producere per accidens
gradu mentis, quia qui educit, praesupponit subie-
istum, quod utique est ens. Atque ita qui educit,sem per reperit productum gradumentis, quem proinde non per se, sed tantum per accidens e scit. Qui verbcreat,quia nihil plane rei creandae ac ne subiectum quidem praesupponit, producit per se ac directe gradumentis. Et quia solius Dei est principaliter creare, idcirco proprius ac per se, directus effectus Dei, dicitur esse
ipsum me esse; ut recte vidit Ferrar. contra gent. cap. a. l.&lib. . cap. 66. Caiet. i. p. quaest. 4. artic. 2.&ibid. Molina ac qu. 8.art. i.disp. i.&ibid. Sylvester s. 2. Capreolus supra, 5 postera ad s. Duncontra eande extam conclus Saluo ergo, 5 Dei 5 causae secundae influxu in quoscunque gradus effectus producendi, sunt enim omnes unica entitas, atque adeo nullus eorum attingi
potest per causim physice operantem, quae praecisiua non est siicut intellectus, quinali simul attingantur: Deo respondet generalissima ratio quae est in effectu,
hoc est ratio entis specialiores autem rationes, praesic
timque specialissima. vltima quae essectus speciem constituit, respondet agenti secundo , quod Do inde recitesdicitur conferre determinationem quoad spe
386쪽
ciem effectus, de particulare ac determinare actionem agentis primi, ut S.Thomas Ioquebatur.
Eodem spectat, quod passim concursus diuinus ampellatur generalis. Neque enim domitur eo nomine,
eo quod actio vel effectussit a creatura secundum solam rationem specificam, secundum geneticam verosita Deo,in quo sibi somnia fingit Vestonus lib. 3. de tripl aom.onac. cap. i .id tribuens Molinae, de idem re
fellens Alvares lib. 3.deauxdisp.ri. Sed idcirco concursus D civoeatur generalis, quia Deus per se ferturi; isolum gradu mentis,qui generalissimus est. Quod au tem laic specialis gradus essiciatur cum hac causa fecunda cui Deus cooperatur,prouenit a causa secunda Nec diuersa est ratio, rur concursus Dei, patara dicatur in differens. Nimirum quia quantum est ex parte Dei,no est determinatus ad hanc vel illam speciem, sed id ha beta causa secunda, cuius exigentia hunc spe e concursum deposcit,non alium. Et hoc pium est , quo ἰassirmauimus,causam secundam determinar speciendi actionis, quod aduersarius m te tribuebatDco, specta
to sub ratione finis ultimi. Argumenta aduersar; et a X. Audiamus vero quibus ille firmamentis singul re hoc placitum stabilire satagat, tuto capite iue libri
primi. Argumentatur primum autoritδtes Da0nysii cap. 4 divin. nom assirmantis, cum alia pleraque ab autore uberioris doctrinae gratia quamuis extra romproducti ciun illud nosninatim quod autor accurate
387쪽
expendit nempe creaturas rationales eleuare inferiora ad superiora,res inquam in inferiore gradu constitutas ad suum ipsarum finem attollere ibidemque S. Dio. n, sius, tribuit summo bono status omnes atque mo
rus, mentium,animarum, corporum. Cuius rei ratio
nem reddens, ait Status enim es motus omnibus, id quodsi per omnem latum,motumque Firmat unumquodque in sua propria ratisne, proprium ei motum consere. Addit cap. 8 summum bonum omnibus propriae cuique actionis hαπρο μα autorem existere.
Respondeo,parum haec, vel etiam nihil ,ad rem praesentem referre. Nam ad probandum quod Deus de terminet causam secundam ad speciem actus, quid attinet quod causa secunda libera, in Deum velut in fianem suum collinacessii recte agat,eoque omnia profa cultate reducat Agitur hic de determinatione effecti-ua: Atautor obtrudit pro ea finalem, qua non potest esse nisii in ratione obiecti. Et qualis unque est, prout ab autore assignatur, non habet locum nisi in bonis actibus Minciis ipsis, plurimum non est nisii virtualis, interpretativa, cum tamen oporteret esse formatissimam,ii ad speciem actus determinaret. Itaque autor omnia alia profert, quam quae ad rem praesentem ficiunt. Eque extra rem adducit, qubd Deus dicatur omnia stabilire,&statum omnibus conferre lycnim non alio pertinet, quam ut significetur Deum omnia fulcire de conseruare Unde &tirilis ab Ethnicis diactus est apud D. Augustinum . Ciuit.cap. ii Ouid ibi pro determinatione actionis a Deo quoad speciem tDenique quod Deus sit cuicunque cause autor suae actionis
388쪽
NIHIL DETER M.ADQPECIEM CUM NOVA SENT. 3ssachionis, non probat Deum determinare tuas secundas ad speciem actus sed tantum probat, S: vim agendi cuiuis causae consertam a Deo manasse meam ipsam vim cum in actum eruptura est, diuino subsidio m conseruatione ac etiam cooperatione
I. Argumentatur deinde aduersarius ratione multiplici. Et primis quia finis est mensura omnium
essentiarum, facultatum, operationum nec explicari potest varia de multiplex rerum mensura, nisi prout diuersimode comparatur ad finem. Valetque id nominatim in operationibus nostris,quae obmultiplices &mutabiles lunt, unde in aliquod uniforme Mimnautabile sicut in principium sunt reducendae. Nihil autem est magis uniformes, quam diuina voluntas.
Omnes ergo volitiones nostrae in eam sunt reducendae, in illud unum in quo diuina voluntas omnia vult,hoc est in rationem summi boni,quae est primum appetibile in quod Deus qui est primum volens emper intendit. Accedit, quod Deus non effectus tantum, sed&actiones quibus producuntur principiat, dans causis secundis ut effectus suos actu producant. At agens nihil facit,quod finis non determinet. Ergo illud ipsum agere causarum secudarum,a fine est quod est eas determinati a fine ad agendum,estque ea determinatio quoad speciem modum actus, cum sit adesse secundum finem non adesse simpliciter Deus ita que sub ratione finis ultimi consideratus, determinat causas secundas quoad speciem actus, idque cum praestat permanentiam ac stabilitionem confert rci turis
389쪽
XII. Respondeo, nihil haec omnia ad rem de qua
quaeritur facere. Est quidem finis mensura eorum omnium quae ad finem lunt, sed hoc de fine proximo immediato rei cuiuscunque,nec voluntariori ex te no id est per extrinsecam voluntatem praefixo sed a natura ipsa praestituto, intrinseco, accipi debet. At Deus subratione finis ultimi, non est uir mediatus proximus finis magna partis rerum creatarum,sedi motus ac mediatus. Quarum vero rerum est finis immediatus ac proximus,ut hominis 5 Angelorum, earum finis est extrinsecus penes quem, essentiamin vires naturales rebus attributas, non ad metimur. Non enim v. g. quia omnia materialia sunt propter hominem, taquam finem eorum ad quem extrinsece a Deo
sunt destinata, liberum fuit autori natura , tantum aut talem, non minorem , nec avistiorem, aut diuersum
persectionis essentialis modulum rebus illis elargiri, sed hoc ex interno fine cuiuscunque rei,qui arbitrarius non est,ab ipsa natura definitur. Essentia quippe re-rtim sunt independentes, de ex se necessariae, iuxta D. Thomam .p. q. io.art. .ad s. qu.l6.art.7. ad . sunt item sicut numeri, nec potuerunt aliae esse. vel perfectiores aut deteriores essentialiter effici, quam sint re-
ipsa. Vt risum sane nobis moueant simplices quidam Astetici,qui inter diuina beneficia quibus implent paradigmata gratitudinis Deo per hominem testandae, recensent quod homo no sit tactus bestia. Id vero non est numerandum inter diuina beneficia,cum fuerit impossibile hominem aliud essici quam hominem,ueres, nci bestiam.Numerari tamen potest ac debet tanquam
390쪽
cati a promouet, nostra determinatio':load speciem quam etiam si obiective non dissitemur esse amotiuori fine proaim quem homo sibi proponit, quoad aliquas e bonis hominis actionibus Deus est;Tamen eiu cienter ut sic dicam, non est a fine,sed a causa libera id est, cur ille potius finis quam alius ulaeque causam liberam mouere potuisset, eam de facto mouerit,assumptusque sit ut ei libere operanti obiiceretur,hoc non ad finem ipsum, qui mere passive se habet referendum est, sed ad caulam liberam, quae cum collimare in alium finem posset, hunc tamen sibi nota alium determinauit. Causa vero naturalis,v. g. igRis, nec finem habet a quo ipsa moueatur; priusquam intelligatur ad finem aliquem dirigia causa intelligcnte est ex seri ex sua natura, icterminata ad talem duntaxat spccie actum;nec ad id a Deo quomodolibet spectato determinatur. Imo ipsa sic ex sedeterminata, Deum obiective determinat ad illam ipsam actionis speciem quam habet a natura determinatam.