장음표시 사용
431쪽
o PAR II. Ap v III. quoque ordo respondet. Atqui Deus est finis summus R. vltimus,qui solus potest debito modo nostram ad agendum indifferentiam determinare in ratione obie-α motivi. Ergo id quoque praestare debet in ratione agentis, physice ac essicienter determinantis ad opc
Respondeo,cum quouis finealiquod agens conne dii, de eatenus ordinem agentium respondere ordini finium, ex physiicis rudimentis supponitur. Sed idem
esse a mens finem,gratis ab autore assumitur. Praeter
.quam quod Deum esse agens respectu actuum quo rum est finis , imo' respectu quorumcunque actuum, praecise qua actus sunt, nemo negat inde tamen non sequitur Deum esse agens quod praede terminet. Tandem Deum esse finem in quovis actu libero, ad quamcunque essicientem causam compa rato fictilium est. Tam ruinoso argumento , parieti plane inclinato ac maceriae depulsae, non est fortius incumbendum , iis quatiendis quae de indifferentia activa ad libertatis exercitium requisita, autor aeque Vere ac inconstanter admiscet huic
XXVIII. Tereia ratio omnis aula liberae actio, vel est intentio finis, vel ectio mediorum. Ergo omnis actus causae secundae libera , prius a Deo est, quam ab ipsa. Nam intentio quidem non est motus secundae cauta , sed Dei in ea. Ad lectionem autem non applicatur, nisi per intentionem tanquam per praemotionem. Ergo causa secunda libera,praedeterminatur ubivis a prima quoad exercitium actus sui.
432쪽
Respondeo. Intentionem finis esse Deo, nosque ad eam non a nobis sed diuinitus determinari, falsum est. Vnde corruit uniuersa argumentatio quae falso illi principio in aedificatur Falsum item est, intentionem praedeterminare ad electionem, quamuis illa hanc inferat, si sit esca S medium supponacur unicum, quod non semper contingit quoties intentio ponitur.
XXIX. Quarta ratio Actus supernaturales, praesertim quos nulla praeuia supernaturali forma exercemus, ut prima contritio , vel attritio , sunt actus longe superantes facultatem creatam. Ergo oportet nos tanquam instrumenta, applicari ad eos per superiorem causam.
Respondeo Simusne instrumenta, an principales
causae respectu actuum supernaturalium liberorum, quos Deo excitante& coadiuuante elicimus, problema est de quo videndus late suarta Om. i. 3. p. d.31.s 6 ad . Mascar disp. I. parte 3 a num p . Onseca lib. 6. Metaph. cap. a. quaest 3 se est. 33 post solutionem secundi. Ego rem physice spectando, existimo concedendum , nos esse causas instrumentales. Moraliter tamen remspectando, certum est nos
catenus esse causas principales cuiusuis actus liberi,ctium si supernaturalis , quatenus exercitium talis actus , subiicitur dominio liberae facultatis, quali, Deus supra vim suam naturalem extollere paratus est, quoties ipsa edixerit, in opus erumpere constituerit quod est, esse cauam actus moraliter principalem. Concesso ergo antecedente argumetitiab
433쪽
4z6 PAR II. Ap v III. aduersario propositi, nego consequentiam Quia aliter sustolli possumus ad operandum supra naturae vires, qiram per applicationem ad modum intastrumentorum inanimatorum. Revera enim sustolli inur vi instrumenta libera , in quorum potestate est , sequi vel abiicere motionem, icere ut con causa sustollens ad actum coefficiendum se accingat , vel operatione abstineat. Et ita optime Capreolus in L. d. 28 quaest. I. artic. . ad 2 contrapriniam. Quod vero aduersarius supponit, instrumentum debere a causa principali praedeterminari ad agendum, falsum esticum ne praemoueri quidem oporteat, aliquo in ipsum instrumentum immisso , quod sit virtus causa principalis , ut re stetradit Bassolis in . d. i. quaest. i. adi pro prima
XXX. Quinta ratio. Omnem causam secundam
necesse est a prima moueri. Sed motio illa nihil po test esse aliud , quam praemotio causae secundae immissa χάmque ad agendum determinans, ut non modo esse ac posse creaturae, sed etiam operati atque adeo quicquid ad eius perfectionem pertinet, Deo tanquam causa adscribatur ipse quoque ius secundae effectus tribuatur causa primae quod sane necesse est ab omnibus scripturas religiose tractantibus admitti, ne ipsam causam secundam operantem dissileantur a Deo attingi, unaque negenteam Deo subiici 5 posse ab eo directe impediti, ac prohiberi ab agendo. Ergo omnis causa secunda prς-
iacterminatur a Deo. Huius argumenti solam maiorem
434쪽
iorem videri posse minus certam,censet autor. Itaque eam myltipliciter communit. In primis vero expostulat,quod eas ut ait,receptissima maxima,a nobis miro modo vexetur: dc quod cum illam negare non possimus, quam scilicet uniuersa philosophia docet, sensisque communis, ita eam contortisin violentis interpretationibus debilitemus&obscuremus, ut pene negare velle videamur. Respondeo. Maiorem illam negarunt Argentina in2.d L . quaest. unica artici i. adiriot redi. Ocham in Centilo. propost Bellarm. lib. 3. degrat. Δ lib. ar bit. cap. ii. ad i. Penno tu lib.l. propugn. cap. I. innsi&alis. Recte tamen intellecta,verissima est. Pro uor legitimum eius sensum in Natur. Theolog. anum. 9. Itaque in maiore non haereo Sed minor, quam autor dimisit inermem immunitam, pericli ratur confodi Nego igitur,causam secundam sit mouetur a prima ad operandum,praemoueri immissione
cuiuscunque actus primi, distincti ab entitate causae
secundae eamque attingentis non effectum. Sed eatenus tantum causa secunda mouetur per primam,qua tenus interueniente cooperatione causae primae, exit
in actum in quem alioqui exire non posset. liud
non est, inquit Soto lib. t. de natur. ωgrat cap. I 6.
Deum me movere,quάm mecum concurrere ad eliciendum liberum actum Scotus item in . d. I s. quaest 2 astic. .
liter CC expendens quod aliquos assirmasse refersi, instrumentum substantiae, moueri immediate a sub istantis,praeimmisso aliquo vegetante ac sustollente, Hac,inquit,non malent secundum ea qua mihi viaintur
435쪽
, ra de ordine causarum quia non credo semper causam secunJam,quae vocatur quanaoque instrumentum recipere motionem specialem a causa prima sed tanttim haberesbordinationem aliquam sirma suae astitia , ad Dr-mam activam alter per quamlubordinationem, eausa priori exeunte in a Itum in si oerdine causandiseeunda nata est exire in actum in 'oordine causandis secunda dicitur mouens motum, non qui a recipiat morionem a primaper quam moueat ed quia in motione tu ad pendet ab alia prius naturaliter actu movente. rod a id Scotus, non semper causam primam mouere secundam,non ὀ pertinet ut signi iacetur quandoque causam secundam ex vi solius essentialis segeneralis sub ordinationis ad primam causam, prae moueri ab ea. Nam sit ex hoc capite prςmotio aliquado exigeretur, semper, ubique interuenire deberet, cum ea essentialis subordinatio, nusquami nunquam deficiat. Respexit ergo Scotus, ad praeuentione gratiae, quae
adactus supernaturales praeimmittuntur, ut naturalem potentiam foecundent,quamuis eam non praedeterminent. Sanctus item Bonavent.in 2.d. 37. quaest. r.
ad millimum , cum obiectum fuisse causam primam mouere secundam,sic respondet eAd illud quod obj-ritur quod Deus es principale motiens in tali actiones dicendum, quo merum est atramen non sequitur ex hoc, quod excitet Isidierum arbitrium adfaciendam itam vera tionem Excisatio enim dicit aliquem lectumgratia. pra senientem ipsam moluntatem. Hac autem requiritur inibonis meritortu alijs vero operibus indisserentibus, mel etiam malis,non es nisi sola cooperatio sui virtutis,ivac
436쪽
EXERCIT. ACTvs NOVA LIBERT NON EGET. Os mictens in creatura potentialiter, sentialiter, es praesintia liter,sicut construat eam in essetao sic adiuuat in optrando. Propter quod conceditur ibi ese veratio, non prauentio,
vel subsecutio. Denique Eustachius a S. Paulo . p. Et hic. tract. i. disp. i. quaest. L. 6 3. apertissime idem tradit quam contentanee ad elogium quod autoris
XXXI. Videtergo Lector, non nos modo, sed
Sotum,& Scotum,d Bonaventuram, alios quOS addi accre licuisset,sciens praetereo spatere illi autoris criminationi,qua querebatur vexari miro modo propositionem illam,omne quod mouetur,ab alio mouetur, eamque contortionem & violentiam interpretandi
quam nobis assingit,grauissimis quoque Doctoribus
Quod vero ad rem ipsam attinet, admitto omnem causam secundam, etiam ut causam moueri a Deo, quatenus absque Deo, non exiret a potentia causandi ad actum, quod est transire a non esse causae, adesse causae, atque adeo moueri . Et hoc item modo, Deus dat caulae secundae effectum quem producit, non ipsam caulam secundam quasi grauidando stfoetum intra eam formaliter conclusum extrahat sed eam iam in suo ordine potentem ad agendum coad iuuando, ut ex commercio &consociatione utriusque causae,actio fiat, S: effectus e causa visceribus quibus virtualiter continebatur,erumpat. Nam si Deusium aduersarium dat causae secundaressiatum eius, quia cum agendum est,causam complet ut possit agere, aeque dici poterit dare effectum causae fecundae, si
437쪽
eam quantum attinet ad actum primum plene instructam atque completam ab initio,adiungens sese cooperarium reddat Decundam totelem agere, quod
alioqui ei deessct. Quod si aduersarius , scripturas illas quibus Deus dicitur operari in nobis opera nostra eaque dare,& praeparare,ac nos in illis crea re satis religiose a se tractari arbitratur, dicendo dari & fieri a Deo opera, quia datur ad ea vis transiens, praemouens ad eorum exercitium, etiam si potentia vi diuina non reddatur quasi sexta opere formaliter in eam immisso: patiatur me quoque religiosum tractatorem audire, dicendo causas secundas accipere a Deo effectus Dos,ratione diuinae cooperationis plane ad eos requisitae; quippe absque qua causae secundae, emortuae omnino Lobstipae iacerent. Sunt enim entia potentialia,quaevi in essendo, stin agendo, essentialiter subordinantur primae causis. Vnde Deus cooperans,
di dans quod erigebant praeter entitatem de vim agendi in prima productione collatam, dicitur dare ea opera. Quod circa operatione supernaturales, quae solem inscripturis appellari dona Dei,tactum csta S.Chrysostomo hom. 31. in I ad Cor. ad illud u Dia,ti reatisne ,& optimὰ a Theodoreto Philip r. in ipsosne monstrant enim hi Patres,co loquen dimodo nil ut οὐ libertatis iuribus,neque determia nationem aedisnostri liberi ad Deum referri sed sugnificari tantum, necessitatem suppectitationis auxiliorum supernaturalium, cooperationis indebita'.
Idem ergo proportione seruata statuendum est de a labus liberis naturalibus, qui eatenus dici possvnr
438쪽
dari cauta a Deo, quia Deus ad eos cooperatur, ut exigi potentialitas caulae secundae. Ex quo soluitur argumentum quod aduersariusio.
ties iterat, de subducta e numero entium potentialium Deo subditorum, voluntate creata, si Deo non praedeterminatur ad exercitium. Quod argu-nientum,ex Alvare disp. 91. de avx. num. Is eo allega to: exscripto, profert contra Bellarminum Amesius Caluin ista tonao Bellarmini enervati lib. . cap. l. num . . addens, mel ex hae na sententia satis patere
liberum arbitrium esse IDOLUM IES VITA RVM quippe quod negata praemotione praedeterminante,negent esse potetiale,4 subiectum Deo. Verum Iesiuitis, tela Caluinistarum, sua non modo lama ac sententiis,sed etiam corporibus exciper nec moueri, sed porro pergere, iis a furore quo laborant persanandis, quotidianum est. Quam vero autori sit gloriosum, hominem de Caluini ganea sententia de diuinitos praedeterminata ad exercitium votanta te ereata,sus agatorem habere viderit ipse. X X Xa I Habetur praeterea ex dictis, quomodo causae secundae possint a Deo actione prohibeti immediate dc directe vereque Deo subiiciantur, etiam ut causae sunt , quod autor putat nobis esse inexplic
bile. At quid facilius, quam dicere Deum directe
immediate causas secundas actione prohibere posse, quia potest illis cooperationem stram negare salua earum en ita teri virtute activa, quae sine Dei cooperatione nequit in actum proe umperes Unde eo ipso Mod Deus negat cause secundae societatem suam ad
439쪽
cooperandum, subducitur id sine quo causae secundae feriandum est; ac proinde vis eius veluti marcet, cohibeturque directe 8 immediate ne agat. Sexta ratio proferri potest, quae ab autore lib. t. capri 6. num 9 5 io late proponitur. Quia nimirum nisi admittamus voluntatem creatam determinari Deo ad exercitium 'digemur fateri, inexplicabile esse quomodὰ actus caus secundae incipiat Munde determinatio ad illum oriatur. Non enim potest oriri a causa secunda , quia hoc esset ponere iulam primum principium actus sui Praeterquam quod eausia secunda,in illo priori in quo se ante positam diuinam determinationem diceretur determinare non
habet id me quo in actum prodire nequit nempe diuinum concursum . caui uncta diuina voluntate non exhibetur, nil voluntatem cui utri impertit ad exercitium actus determinet. Nam Eprincipio in determinato, qua tali, nulla cooperatio oritur. Est porro obieetuit liquod assignandum diuini illius decreti absoluti cessi cacis, quo Deus statuit cum causa secunda concurrere ad eius quemlibet individuum actum. Non potest autem aliud decreti illius obiectum assignari,quam actus ipse individuus exercedus quod ipsum est, voluntatem
creatam ad talem actum diuinitus praedcterna mari quoad exercitium. Ad haec negata voluntatis creatae determinatione ad exercitium facta diuinitus,titedum est,causam primam determinaria secunda. quos est dicere,inferiorem pretiisse, superiorem subesse. Nec
enim nisi, ciba dc voces sunt, quae apud Suaremi
440쪽
bentur locis ab autore allegatis num . quibus dicitur concurium causa prima ex se indifferentem, mo. dificariri determinari quasi materialiter ex cooperatione voluntatis liberae; eo quod Deus expediet influxum voluntatis creatae libere agentis, ut ei suam coo perationem adiungat Atenim cum causa secunda, sit eausa vere essiciens non potest dici determinare nisi efficienter atque adeὀper modum superioris, quod nefas est atrogare creaturae, respectu Dei cum ipsa cooperantis. Tandem negata Deo creatae volunta ira determinatione ad exercitium , potiusque admissa ea, materiali determinatione diuini concursus per creaturam, sequitur quod retulisse sufficit, absurdum appareat; nempe Deum cum videt causam secundani
sibi subiectam in malum labi, lapsum eius sequi,& in fluxu suo adiuuare, trahique ab ea ad societatem flagith quod designat.
Modus exhilistonis diuini concursin, obite tactus. XXXI H. Haec ratio millo negotio dis lucturveram sententiam de modo quo Iacus nobis coniurialam suum exhibet proposuero, quod plenius praelii tici physicis, cum de coniugatione causarum subordi natarum adcocssiciendum eundem a istum sermo esset: de in Naturalieol. d 8. num. 3 3. &m Mora Lelist. . a numer. Hic obire duntaxat id altiligam.