장음표시 사용
441쪽
tionatorum praescium operationis a voluntate prodi
turae in talibus circunstantiis, si ipsa per se solam abs. que Deo posset agere vel quod eodem recidit, praes.
cium operationis a voluntate in talibus circunstantiis proditurae, sinon stet per ipsum, velitque cum voluntate cooperari , cum primum circunstantias illas possitas videt applicare se ad eliciendum cum ea actum, in quem ipsa sic ex se propendens agnoscitur. Priusquam enim voluntas agat, obuersatur Deo in his illisve conditionibus ac circunstantiis, quibus si posset, ferretur ex se ad operandum obvertatur inquam ut exigens cooperationem diuinam , quam Deus quia prima causa est, nec vult deficere secundis causis in necessariis, illico ex lubet. Exigentia porro illa diuini concursus in creatura constituta in talibus circunstantiis, non est actus aliquis creatura reipsa exercitus. Nam ad eum aeque exigeretur diu mus concursus, maneretque explicandum, quomodo ad liberum illum actum exigendi concursum, diuina se manus applicuisset an scilicet ob interpositum alium ulteriorem actum liberum exigendi; quo pacto daretur
progressus in infinitum, vel ob illum duntaxat actu, obiicientem se Deo quod liquet dici non posse, quia par esset ratio de primo actu ob quem actus exigendi fingeretur. Est igitur exigentia praedicta nitul aliud,
quam natura Sc genius voluntatis liberae, qua in talibus circunstantiis praeuidetur proditur operatio, si voluntas posset agere se sola siue si Deus velit con currere. Tunc enim Deus non ex se, suopte nuta,
sed ut satisfaciat exigentiae illi agentis creati, applicat
442쪽
se ad cooperandum,sicque ex utriusque caula consociatione emergit actio. XXXIV. 4ec est breuiter mea sententia de modo quo Deus concursum suum exhibet causis secundis liberti, fusius illustrata confirmata locis praedictis. Facile vero est,ex his euertere sextam aduersarij rationem ultimo propositam. Dico enim determi nationem ad exercitium actus liberi, oriri a causa secunda, quae eatenus dici potest primum principium, quatenus nulla potest assignari alia causa cur hic actus exerceaturiquod maxime patet ex actu peccati. Quae enim alia causa ante io voluntate, assignari queat, cur quis volens blasphemet aut mentiatur Omnia vero quae ad cudendam actionem cum voluntate interueniunt,non inuehunt actionem,nisii ad ipsius voluntatis nutum. Non solemus tamen absque explicatione conueniente,nominare voluntatem,primum
actus sui principium, ne videamur eam statuere independentem, sibi susscientem ad esse&ad agere. Sed non erit ea denominatio refugienda, si tantum ferat, voluntatem a seipsa determinari. Quam ob
tiquae Ecclesiae doctrinam , quod voluntas sit origa actus mali sit vero principium originale iuriremium
adtus boni praeueniente eum ratia Dei in ratione motivi
repudiabilis. Et diuinus quidem concursus priusquam voluntasse ad agendum determinet, non est actualis, sed tantiam in praeparatione.Fit autem actualis id est actu exhibetur, cum creatura agnoscitur operabunda α
443쪽
pAR . II. CAP v III. gestiens se determinare formaliter ita ut si se sola o
Ictagere,excuderet tunc actum suum quod Deo innotescit per scientiam mediam Illa quippe determinatio creata quae sub conditione praeuidetur , de concursu reipsa exhibito non eget quia non est actualis excitat Deum. suo modo determinati ut diserte loquitur Corduba lib. i. quaestionaris quaest si diab. 5 to ad exhibendum concursum quem Deus ad voluntatis exigentiam impendere decreuerat. Dico hinc determinari Deum suo modo,id est obiecti ueri materialiter,ut Suare loquebatur inui quamuis sit actio A effectio praeuisa sub conditione quod Deus elit ad eam actu exercendam cooperari,iamen non dum it actio exercita, nec habet esse absolutum in re tum naturat nec ad modum productionisi impres sionis cuiuspiam, quae in Deum cadere non potest,)sed et modum obiecti mouet Deum, ut velit creatae voluntati adesse cooperarius, iuxta decretum a se latum quod e conditio nato transiit in absolutum sic Lficacem, cum primuin conditio illa ponitur ex partu voluntatis creatae. Eius vero decreti iam absoluti deessicacis obiectum, est ipse actualis concursus Dei. Nam is est in quem decretum tendit in qui eo decreto omnipotentiam applicante, tiinc expromitur. XXXV. Est Vero ex his perspicuum voluntatem
creatam non ita di terminare Deum ad Coperan dum,ut idcirco dicere liceat eam praeesse Deo praest
tanti nurum illius, nec prici S cooperanti, quam ips modo praedicto si gnificet pucere ibi operari Ea igitur Dei per creaturam dc terminat iis, talis tantum est,
444쪽
qualem ear esse voluit diuina benignitas omnia cum reuerentia disponens. Cum enim posset Deus nos vel renitentes ad operationem compellere , abripere ad coeffciendum,maluit, quae eius bonitas fuit, nos nobis ipsis permittere,5 praestolari determinationem nostram, nec prius ad cooperandum accingere,quam nobis visum sit operati ne praeopera tor,non cooperator audiret , anteuertendo voluntatis nostrae nutum, actionis sibi totum meritum ac demeritum nobis exclusis vendicaret Posito autem
eo concurrendi modo quem praefixit.& hactenus ex- possitus est,uoluntas diuinitus praeuenta, 5 foecundata seminio cogitationis Lassectus congruentis, cum venitur ad excudendum actu consensum liberum bonum,erumpit in opus coadiuuante Deo quod ad laudem operis meritum, voluntati quantum ei debetur adseribendum satis superque est.Cum autem agitur de excudendo consensu libero moraliter malo,
Deus ne desit muneri primae causae,i irritum faciat pactum quod viij t cum causis secundis, exhibet voluntati concursum adactum substratum malitiae, sequens hac in parte creaturam, aractus ab ea diu num sibi instuxum rapiente, vi S. Anselmus scite dixit lib. de casu Diabol cap.vltimo. Quod non est Deum in societatem stagiiij pertrahere, nec est peccare cum
creatura sed tantum est, facere ut creatura abutens
dono Dei.& vitio suo praeceps acta, possit peccare: in quo nulla inhonestas cernitur, sed summa nitela, at-ν potentia.
445쪽
Preces aduersari , pro Domino Deo. XXXVI. Priusquam manum de tabula tollamus, exhibendum est, qua ratione aduersarius, nostram in sententia obfirmationem miseratus, quos exhausta plane pharetra argumentis emolliri non posse vidit,flectere alia ratione tentarii l. r. c. I 8 .an. 7. Precibus itaque armatus,supplex rogat,ut attendamus nos tribuendo homini determinationem suam ad exercitium,de Deo loqui, non ut infinitam maiestatem ad dem, sed perinde ac sii de homine finitae virtutis ac limitatae sermo esset. Precatur, ut attendamus reddere nos Deum in sua scientia & potentia a creatura de-endentem, 'ui opus habeat consensu voluntatisumanae saltem sub conditione futuro qui conse sis a nobis statuitur independens a Deo; tarn ena
Deo praesupponatur oportet, sit aliquid per gratiam Reliciter, cum effectu sit acturus; quae est manifesta
deiectio diuina omnipotentiari praelertim quia Viau torquoque urget lib. r. cap. 3O num. 4. noc pacto Deus non dat creaturae suum velle ut autor Dominus,sed tantum suadet, hortatur ut amicus, nec dat
nisi iam cogitarionemri affectionem, cum qua homo est indisserens ad agendum ae non agendum: uam indifferentiam tollit, si agat ut Dominusando ipsum velle,determinet voluntatem. Instat insuper utor, precando ut attendamus h lminem quidem ut ad finem aliquem quaerendum se prudenter obfirmet, debere prius de mediis quibus
446쪽
ad finem perueniat apud se cogitare Deum tamen qui est ipse finis creaturarum, non egere mediis quibus suae voluntati exequendae propior fiat. Negatque posse probabilem rationem excogitari, ob quam Deus scrutari aliquid increatura de oeat, tanquam sibi necessarium ut eam ad se adducat. Tandem precatur enixissime,ut consideremus fieri posse iuxta nost ram hanc sententiam, ut aliqui sint quos Deus nequeat conuertere, cum fieri possit ut nullo unquam tempore sint dispossit ad ullam gra tiam. Et tamen irreligiosum plane sit, arbitrari non posse Deum quocunque momento creaturam suam
flectere quo voluerit, siquidem illasa eius libertate, quod plum erat tertium caput difficultatium initio
propolitum,contra hanc scientiam Repe untur.
XXXVII. Has preces pro Lumino Deo ab au
tore fusas,exaudire non est animus. Sunt enim plane irrationabiles, Deo non necessariae. Nos de Deo ut de homine,non cogitamus,aut loquimur. Hominem quippe adigeremus ad explorandam alienam voluntatem, dispositionem congruam ad persuadendum, quia non nabet alienae voluntatis habenas, nec posset etiam sit vellet,. aliter flectere alterum hominem. At Deum id tantum seruare dicimus, quia benignus semisericors est. Subest enim ei si volue. rit posse. Nec ulla esset facultas nostra, quae Dei ab . solute volentis vim infringeret,moliminave exarda-
447쪽
1 PAR II. CApv III. ret. Absit vero ut scientiam Deli potentiam statuamus a creatura dependentes sed scientiam qui dem ad obiectum suum, homini sub conditione inextiturum terminari agnoscimus , quae non est Dei dependentia, sed tendentia potentiam autem dicimus a Deo non exeri, nisi ad nutum voluntatis humanae, &praeuiso conditionaliter eius assensu non quia Deus non posset aliter eam expromere, sed quia infinitar eius bonitati placet , sic eana attemperare:
quod proprie loquendo non est dependere, sed benigne condescendere causis secundis, et earum libertas perstet intemerata. Et ille quidem consensus hypotheticus in tali statu est a Deo independens,non caret tamen ordine ad Deum , tanquam ad causam eius cum voluiitate, si ponatur conditio,&contingat eum excudi quam duntaxat dependentiam ad Deum,
habent quae sunt possibilia, quamdiu in statu possibilitatis delitescunt. Status autem futurorum sub hypothesii, quamdiu honditio defuit non transcendit statumentium mere possibilium. Vtraque enim sunt
X X XIIII Iam non egere Deum prospectione
aptatione mediorum creatorum, ut ad finem rebus a se conditis praefixum attingat, parum consulte ac considerate dicitur rimo contra diuinam prudentiam ac sapientiam. Sed eo maxime ex capite celebrandus est Deus, quod maefixo operibus suis fine
aliquo , tam idonea tamque accommodata media prouideat, quibus sua de rebus illis consilia exequatur idque notare dulcissimum erit sanctis in altera
448쪽
vita,cum intuebuntur cor Dei, Licinitas per quas ipsos deduxerit scrutabuntur, ut S. Bernardus egregie considerauit lib. 1.de conside r.es .Nec hoc est Deum per candulas creaturarum propiorem fieri voluntati suae exequendae sed cst, Deum creatura suauiter prudenterque disponere ij probe perspectis quae ad causae secundae certam sed non extortam pellectionem sunt accommodata: ad quod scrutandam esse creatu
turae dispositionem posito quod Deus saluam esse velit libertatem illius.&dictu insuperida saephest, illustrissime a D. Ausustino traditum lib. i.ad Simplic.
quaest.2. atque adeo nimium quantum sibi permissi tautor, cum eam sententiam probabili quacunque ratione destitutam pronunciauit In eo item reprehendendus, quod giganteae audaciae instimulauit hanc sententiam, statuens illam aduersus Dei omnipotentiam assurgere cum tamen diuina potentia in suauicordium plerunque indomabilium subactione,maalia me splendeat,suadendo eis, eatenus dando velle a uo fine vitalis huius saporis immissione ut Enno ius pulchre ait, abhorruissent supra modum riuod est eis dominaritatione ineffabili, Lad escanduin
X X LX. Ad extremum, non est timendum, ne Deus quacunque horari momento possit peccatores conuertere, quantumlibet induratos cum pers cile sit Deo,in quantocunque rigore peccasori, ac in ipso tiam delicti flagrantis aestu, immittere deprompta in Ethesauris suis piam cogitationem qua illi sapiat. Immerito ergo timebat aduersarius, ne ali quis
449쪽
inueniatur ita obtorto voluntatis genio, ut nulla ei aptari queat vocario, idque late negat Diu Augusti. nus quaesi. illa 2 tradens in diuinae lapientia thesauris latere infinitos modos quibus voluntatis quantauis obfirmatio molliri possit & hanc ipsam plerunque esse peccati poenam, quod non immittatur illa voca tio quae cordis duritiam molliret. Ecclesiasticus quoque cap . v tibi optime expendit Palacius, hanc infinitatem modorum quibus Deus apposive cordibus it. labitur,expressit verbis illis. O Rutias P uiuu coimuit Disciplina sapientiae cui reuelata est multiplicationem ingressiu eius, quis intellia it ' Ostendunt hoc suabita illae hominum in peccati profundo locatorum extractiones, de quibus nos plene in opere de bono latrone cap. . Quid quod tametsi nulla per impossi bile fingeretur utere in thesauris Dei vocatio,apta ad peccatoris alicuius conuersionem, ob dissonantia inpiae cuiusuis cogitationis cum complexione 5 dispositionibus ex parte peccatotis se tenentibus facile tamen foret Deo eas dispositionesi eam complexionem,per seipsum, ut per Angelos ita immutare,inde-peiicienter ab hominis assensu, ut redderetur aptus qui cogitatione aliqua moueretur,4 eam haberet sibi contemperatam S congruentem A decreto namque antecedentes, de ea temperiei vel dispositionis
non liberae immutatione,nullum immineret libertati creatae periculum sicut immineret a decreto antecedente de ipso actu libero, quod proinde repudiandum est, quamuis decretum antecedens de illa tem petiei ac dispositionis immutatione ad congruitatem
450쪽
EXERCIT AC Tvs NOVA LIBERT NON EGET. 23
cum aliqua cogitatione caulandam,admittendum, set si res ferret. Praeis misissim aduersario oblatae, pro libertate
X L. Apparet iure me aures occlusiisse ad preces aduersaris,quem vicissim in hac meta enixe precor, per quicquid sacrum aut charum habet, consideret etiam atque etiam, ne dum superuacuo erga diuinam potentiam obsequio defungitur, in benignitatem eius& condescentionem erga nos,iniurius nai. Attendat. bsecro,nec perfunctorie, quanti apud Deum sit humana libertas quam tanta maiestas neque honorissat aut gloriae indemnitate temerari patitur, retributurus in tempore cum acceperit tempus eamque proinde misellus homuncio specie honorandi Deum,& robustissimam eius manum praedicandi, ne conuellat, quod Maneti, Luthero, Caluino, aliisque Tartari emissariis male cesiit. Attendat denique per Christimansuetudinem atque modestiam ab Apostolo interpellatam, non in igne, neque in spiritu vehementi,aut conirnotione esse Dominum, sed in sibilo aurae tenuis. Itaque suaves vias quas init Deus qui amat animas,depreciare abstineat: praesertim cum quaecunque hoc loco ab autore aduersus eas sunt prolata praeranciditate prope marceant sintque a plerisque ante annos complures proposita, ab a iis vero ita efficaciter reiecta, ut mirum sit,crambem toties recoctam, MVappam iam toties relatam,nouo isti architriclino di-