Noua libertatis explicatio, ad lucem obscurissimis quibusque theologicis difficultatibus affundendam, nuper adinuenta, & duobus libris proposita, hac antistropha tractatione discussa a Theophilo Raynaudo ... Accessit examen nouae theologiae, negantis

521쪽

praecidendas tantum tricas id concedo gnarus alio qui, aetionem nunc ab uno, mox ab alio principio manantem,posse esse eandem specie, praesertim cum diuersa illa principia sunt subordinata. An non enim eadem specifico actio est,quae a voluntate sola, liquet cum habitu elicitur Facile ergo dici posset actionem a voluntate sola erupturam si se seta posset agere, noesse concipiendam ut specie diuersam ab ea quam voluntas concurrente Deo elicit Sed ut abstinorem disputatione non necessaria, Dab hoc instituto alisna,malui specificam illarum actionum diuersitatem vitro dare ea supposita , argumento satisfa

cere,

quera ratio, ex clade inde imminente libertati.

XXXIX. Impetit secundo aduersarius eundem rimum dicendi modum quia per eum exl iriditur

ibertas,cui maxime consultum volumus. Nam voluntas non est libera in actione quam eliceret sit pos.set sola operari, quia nemo liber est in eo quod ageret,praesertim ex hypothesi impossibili. Sed neque libera est voluntas in actione quam cum Deo elicit. Nam haec actio, neque potest habere libertatem ab actione hypotheti a prorsus expelle libertatis neque potest eam habere a voluntate, qua priusquam agat, accipit a Deo antecedentervi ipsa inconsulta, concursum ad quem mstio cumeo in dentificata non potest non sequi Salis is qui libere esset Deum ain

522쪽

turus , nisi ineluctabili adactione abriperetur ad amandum. v. g. communicatione lubita visionis beatificae, non diceretur iam beatus libere amare, quia ad id determinaretur aliunde. Neque ergo is dicetur libere agere, qui si se solo posset agere se mitteretur a Deo sibi ipsi, operaretur cum exlolutionei expeditione ad utrumlibet munc autemper concursum a Deo antecedenter, inconsulta creata voluntate exhibitum, exsolutione illa, expeditione spoliatur. InsemPtur. Respondeo. Hoc argumentum depromptum est ex Ditico Ruig disp. is de volunt Dei sect 2 a quo adhibetur ad probandum,male aliquos conari astruere praedeterminationem, eamque cum voluntatis libertate conciliare, dicendo; idcirco voluntatem metsi praedeterminatam manere liberam, quia non praedeterminatur nisi ad actionem quam elicitura esset, si se sola posset agere. Contra eam doctrinam, optime omnino militat argumentum propositum, quia libertatis exercitium nulla ratione potest foederari cum potenti illa astrictione ad unam partem, inuecta per antecedentem praedeterminationem. Et videtur fine manifesta implicatio in adiecto , dicere quod voluntas sinatur agere actionem quam elicitura esset si se sola posset agere tum addere, voluntatem ad eam actionem praedeterminari. Sic enim voluntas non ferretur in actionem illam suopte nutu, Rrr

523쪽

&impetu proprio, sed vi extrinseca determinationis, inconsulta voluntate lata: Cum tamen de ratione liberi exercitis voluntatis, sit, ut voluntas ad illud per seipsam non aliunde determinetur. Quare contra

doctrinam illam quam impugnat Ruia, optime militat argumentum ex eo desumptum; contra nos vero

qui praedeterminationem ablegamus, nullam vim habet Dinstinctius id aperiam, attingens singulas argumenti propositi partes.

XXXI. Actionem igitur Quamdiu tantum prae noscitur conditionale futura, si voluntas se sola posset agere, sicut non est acturi reipsa actio, sed tantum esset si conditio poneretur, ita fateor non esse actu liberam. Addo tamen liberam fore, si conditio reipsa poneretur,& actio exerceretur de facto, a facultate libera sibi permissa. At quamdiu conditio non urificatur, actio neque est libera, neque fruticumbertatis particeps honestatis inquam S meriti, vel rurpitudinis atque demeriti. Quod spectans S. Prosper epistola ad Augustinum , merita conditionalix actionibus implantata a Semipelagianis inuecta, vomuit merita commentitia, novoque absurditatis genere fabrista. Quod si actio, quamdiu est tantum com ditionate fiatura, non est actu libera, perspicue inscr-tur, actionem cum reipsa exercetur, non habere ii

bertatem formaliter ab actu illo hypothetico res sam. Quis hoc fingat Aut quomodo a lucrsatium subiit cogitatio, utin ea insulsitate refellenda tempus prodigeret Actio ergo cum reipsa exercetur, habet ibertatem a voluntate quam quod duci sarius, ita

524쪽

CONCVRsvs DEI,vBRAELiBERT. NON OBEST 497 sententia diuini concursus necessitatem agnoscente, praeueniri Deo ait, immissione concursus praedetem minantis, falso id affirmat, contra ipsam vocabuli notione sic enim concursus non esset, seditiaecursus; nec cooperatio, sed praeoperatio. Praeimmittit quide Deus seminiu cogitationis, Lassectus proportionati bonae actioni eliciendae; hoc est motione gratiae illuminatione intellectus, voluntatis coelitus delibutae suauitate contentam,si agatur de opere supernaturali itemque motiones naturales proportionales, bonae fortunae tributas, si agatur de bono opere pure

morali Utraque tamen illa praemotio, est longe alia a concursu de quo agimus,4 ea posita, adhuc posset non sequi actio. Est enim eluctabilis, ut de benedictionibus dulcedinis quibus supernaturaliter praeuenimur, sancitum est in Tridentino sess . an doca XXXII. Concursus vero diuinus de quo agimu , tantum abest, ut vel momento temporaneo vel natura praecurrat concursui nostro in eundem actum, Ut potius concursus noster sit prior diuino, rationea quatenus Deus non se applicaret ad coeffciendamitobiscum actionem liberam, nisi voluntas obiiceretur operabunda,i prius ratione agnosceretur a se

determinati. Expressit id plane optime quoad simultatem realem utriusque concursus, neutrius prioritatem realem, chamus in. i. d. x.q.unica itera F,

sub finem, verbis illis. Non est imaginandum quod a s prim in aliquo instanti cooperetur ad effectum in secundo instanti cooperet in causa secunila ad eundem

525쪽

in illo priori non agit causesecunda Dicendum est quod icendo causa prior prius agit,si inte igitur quod in aliquo instanti agar causa prima in quo non agat causa secunda simplicite fa um est, quia in eodem omnino inflanti agunt. Si autem intestigatur, quod causa priori est principalior, edi illimitatior, , persectior sic potest concedi, quamuis forte non de virtute sermonis. Sed hoc ni

hil est ad propositum. Exscripsit Ochamum prope

verbatim Badolis in i d. a. q. unica artic. r. ad confirmationem secundi argumenti ex rationes Immensus autem in hoc puncto est Bradu vardinus lib. 1 de causa Dei cap. 28. Prioritatem vero rationis coticursus nostri praedi uino, egregie expressit Gregorius in z. d. 34. q. unica artic. . retillens Aureoli argumentum, quo probat, Deum non concurrere ad actum possitiuum substratum malitiae. Qu*rcbat enim Aureolus, an idcirco

concurreret Deus, quia voluntas se determinat ad Operandum, vel e conuerso; an certe simul conueni rent ad profundendum eundem actum, S undecumisque veritati incommodare satagebat. Respondet Gregorius in haec verba. Dico quod Deus sequitur δε-

terminutionem votantatis, non quod determinatio voluntatis sit aliqua entitas instincta a voluntate σώETu eius, q* prim fiat a voluntate , sicut imi Diniari videtur amgumentum Nec etiam Medii endo , quod prius natura voluntas agat actum illum quam Deus, Hoprie liquendo de prior natura quoniam tunc seciueretur . qVod posset illum agere Deo non cogente siculpatet ex δεμ

526쪽

CONCvRsvs DEI, VERAE LIBERT. NON OBE T. Otione prioris fecimZἰm naturam. Sed ad hunc sensum dico, Deum sequi determinationem voluntatis, quoniam ideo Deus agit illum aflum, quia eum voluntas agit Et ideo magis proprie dicitur Deu cogere voluntati tulima tum causanti, quam voluntas dicatur cogere Deo. Non potuit Gregorius aptius exprimere prioritatem illam rationis quam cauis secunda libera tribuo prae prima. Idem omnino bene tradit thoiq. X l. determinationum artic. . litera CC, saepe idem in si nuat Bassolis in L. d. 37. q. Vnic.arra. 5 3. Ratio tertia, ex secutura diuinae sanctitatisiuiolatione.

XXXIII. Impetit tertio aduersarius eundem p imum dicendi modum, quia iuxta eum Deus statuitur peccati autor Quamuis enim Deus praenoscat, voluntatem si se sola posset agere tunc peccaturam, ta- - naen concursu suo illam praeueniens, antecedenter ad id determissans,fit illi exiiij causa: non minita quam is qui praescius Petrum vim sibi illaturum, ac saeuitu nimii se ipsum hora tertia, anteoccuparet tempus illud, eumque confoderet hora prima Similiter ergo ait aduersarius, iuxta nos, Deum praestitim peccati a voluntate eliciendi si se sola posset agere, implana re illam S praecipitem agere in secius, eam ad id antecedenter deterni inando, & potenter imo in eluet ibia lucr vr rendo

527쪽

Respondeo. Apage blasphemiam , quae non de

fonte nostro , sed de coenosa Caluini scrobe lauritur. Non implanat Deus voluntatem ex se operabundam, nec praeuenit, aut praecipitem agit, sed ei soad peccandum accingenti, concomitanter adiungitur,4 cooperatur ad playsicum actum, ex quo prout manante a creatura, prodit malitia. Unde quia ea detrimet Dei creaturae actio, prout Deo prodit, non est malitiae eidem superstructae fundamentum, illibata manet diuina sanctitas, non obstante concursu Dei ad physicum actum peccato substratum ad quem Deus tantum abest ut voluntatem abripiat, vel antecedenter determinet, ut potius idcirco tantiim ad illum cooperetur,quia voluntas id deposcit. Egregie id tradidit S. Anselmus in calce concordiae, verbis illis Asilla facit sol culpa hominum, quia ea Oeus non faceret si ea homo facere non vellet. Facit tamen haec qκodsunt, quoniam condidit in homine uoluntatem, quacum sine iustitia utitur sola culpa hominis, mala sunt qua

operatur. q. d. Deum quia creauit voluntatem liberam tener tanquam causam primam, non negare ei concursum quocunque ipsa flecti velit Tamen sissectatur ad malum, Deum ad illam partem necessarium concursum suppeditare, non ex inclinatione aut praefinitione sua, sed quia ita allubescit voluntati, cuius modum se habendi sequitur malitia; cum modus se habendi Dei indifferens sit, futurus plane idem, si ex modo liabendi hominis, nulla labefactui illi phy-

528쪽

sico qui per utrumque cocssicitur, affricaretur. Ita plane accipio Origenem l . . pcriarch. cap. t.ἴδ' , verbis illis vae aliqui ad negatum ab eo diuinum inquxum in actum malitia subiacentem obtorserunt. Propositerat Origenes quaestionem, quomo do dicat Apostolus ex Deo esse velle nostrum. Id enim videri, libertatem pessundare, de facere Deum malae volitionis autorem.Respondet autem hoc modo. Sicut ex Deo habemus hoc ipsum quod homines Iu mus, quod 'iramus, quod monemur, ita quod volumus ex Deo habemus. Vis dicamus. od movemur ex

Deo est, vel quodHgula quaeque membra offici suo δε-

seruiunt et mouentur, ex Deo est. Ex quo utique non illud intelligitur quia quod mouetur manus. v. g. ad verbera' dum iniuste vel ad furandum, ex Deo est Ied hoc ipsumae id mouetur ex Deo est: Nostrum vero est motus istos in quibus motum ex Deo habemus, velad bona velad ma- conuertere. Ita ergo est quod dicit inpostolus, quia vi autem quidem voluntatis accipimus, nos autem abutimur voluntate, vel in bonis, vel in malis desideriis. Similitersisque inde essectibus sentiendum est. Non potui satis mirari, tam planis tamque perspicuis Origenis verbis inaedificari potuisse illum adeo auersum sensum, quod admittat quidem Origencs influxum Dei immediatum in motus potentiam, non tanten in motus voluntatis, eo quocleo influxu libertatem censuerit auferri. Nec D.Thomasti contra gent. c. 9. insulsura

illum sensam Origeni affinxit sed quo ali improuiduverba eiusdetorsi:sent, significauit. Ego sane quamuis certum habeam Deum immodiate concurrere ad

529쪽

ueo PAR II. CAp v I U. actum voluntatis , non dubitarem tamen, illis ipsis verbis quae in Origene patent calumniae exprimere quoi dixi de tali influxu Dei in actum positiuum malitiae substrati ut tamen malitia consequatur solum modum se habendi voluntatis in eo actu eliciendo, non item modum quo Deus ad eundem eliciendum pertractus se habet. XXXIV. Eodem porro modo in dubie accipiendus est Augustinus l. i.delb Arbit. c. ro. cum dixit,m tum auersionis qui est peccatum,ad Deum autorem non peristinere. Ita enim habent codices emaculati, S ita iani olim contra recentem haercticae editionis corruptelam eum locum legerunt Aureolusin. t. d. b. q.

Gregorius in z.d. 34.q. Viniea, artie. 3.in calce argumentorum contra conclusionem,&amc 2 in tertio argumento

contra secundam, qui utrobique respondet, deiciae euincit, S. Augustini mentem esse quam dixi. Necd bito quin eodem modo accipiendulsit Hugo Victorinus q48O.inc. ii .ad Roma. cum negat peccata esse

ex Deo aliquo modo, idque ait esse de mente D. Augustini. Consultissime profectori Augustinus de Hugo, imo passim Patres, negant peccatum,etiam quod positiuum est,esse ex Deo,ut significet in quem autorem referenda sit peccati formalitas implantata actui, cuius materiale qua tale est etiam a Deo, sed non prout illa entitas firmitur formaliter, a quatenus pugnans cum lege, quod habet a solo modo se habendi voluntatis quae proinde sola dicenda est causa peccati,quamuis Deus materialeserinalitati illi substratum coeffciat cum voluntate. Vnde

530쪽

Vnde alligandi is est modus loquendi in hac re,

adhibitus ab OlKot q. XI determinationum artic. q. litera CC. ccetera egregie philosophante. Ad primum, inquit,concedendum est, quod Deio est causa peccati, sed non dicitur autor peccati quia hac est speciale in libero arbotri constitutum, quod si homo multa liquid, em cogit

cum Voluntate issam olitionem: Sic tamen quodprima

causalitas huiusmodi molitionis et oluntas. Vnde haec propositi est mera , Voluntas vult, situr Deus vult hanc volitionem esse quia voluntas sic vult, siue bona siue mala. De lege communi, quia aliquando eausa specillitι moluntatu motitiones , ct continuatem,sic quod non est in potestate moluntatis illas dimittere. Quia igitur Deus latuit, quandocunque homo moluit ut aliou arbitrio suo, Deus mult sibi coagere, non cogit iterum arbitrium hominis agere nisi homo pontem lit,ideo peccatum dicitur isse ab homine, sicut ab autore , non a Dea, , tamen ab miroque est, sicut a causae tua partiali Omnes autem autoritates istae sonant quod Deus nullo modo si autor mali, si de bent intelligi, quod Dius non est causa totalis vel prima τι are homo peccet, quae ncces te hominem ad peccandum. Tametsi ex aliis plerisque ibidem ab NKot traditis, perspicuum est, mentem ei fuisse non laeuam;& cum admisit Deum quamuis non sit peccati autor, esse tamen peccati causam, nihil aliud intendisse, quam Deum coessicere actum positiuum tibiacentem malitiae, tamen ea verborum illuuies abstergenda est, qua Deus, peccati causa partialis de cocstector statuitur,ab hoc autore C Cetera exosculor tan-