Noua libertatis explicatio, ad lucem obscurissimis quibusque theologicis difficultatibus affundendam, nuper adinuenta, & duobus libris proposita, hac antistropha tractatione discussa a Theophilo Raynaudo ... Accessit examen nouae theologiae, negantis

531쪽

quam verisii me lianc rem aptissime prolata. Non haereo ulteriit in discussione huius pucti, quod versavi latissime in Moral. dist. . anum 337. ad 366.&in Natur.Theol distinet. l. anum. s. In hac meta non omittam monere hoc quoque Sequani Theologi argumentum cui satisfacimuS,desumptum ab eo fuisse ex Didaco Ruia disp. 29. de volunt Dei, sech. a. impugnante nonnullos qui ut Physicam praedeterminationem cum voluntate libera foederarent, aiebant, idcirco voluntatem creatam a Deo praedeterminatam manere liberam, quia praedeterminatur ad actum quem faceret sit se sola posset agere. In huiusmodi doctrinam merito Di-dacii Ruia argumentum propositum intorquet: quia clarum est,uoluntatem ineluctabili r determinatione adactam, non manere expeditam ut Verta-tatur quaquauersum. Nec dic euera potest,eam sic operantem vel potius in opus actam, accre quod suopte nutu factura fuisset si se sola agere posset; qui erat noster ille primus dicendi modus cui aduersariuS. hunc calceum alteri pedi a Ruietio fabrefactum p rum commode aptauit. Non possis cundo dira Deum lectare actionem seu conditione nune cuturam,probam aduersarij. XXXV. Pergo ad ea quae aduersarius opponit contra secundum incendi modum supra propost' tum nempe quo assirmabatur, Deum ut nunc, non

532쪽

CONCvRsvs DEI, VERAE LIBERT. NON OB2sT. bos prids,vel postea concursum suum exhibeat, spectare actionem quam conditionaliter praenoscit ex volun tale tunc secuturam si per ipsum non stet, eluque

concurrere. Contra hoc sic ar 'umentatur. Si Deus

idcirco videt sibi esse nunc concurrendum,quia nunc creatura ei obij citur operari quantum in ipsa est,inisi per Deum stet, ergo operatio creaturae antecedit actualem diuini concursus exhibitionem, contra quam fert sententia quae agnoscit diuini concursus necessitatem ad quosvis actus nostros.

Euertitur.

Respondeo operatio creatura non antecedit achridi reipsa concutium diuinum, sed tantilin conditionate quatenus ante Dei concursiam acha exhibitum, obiicitur diuino intellectui operatio voluntatis creatae, tanquam exoritura ab ea, si ipsa voluntas se sola

posset agere: aut quod eodem recidit,ὶ si non stet per Deum, velitque ipse cum voluntate concurrere. Ea autem antecessio conditionalis, quia non ex trabitrem e statu nihili,non exigit concursum diuinu de facto exhibitu sicut quamdiu restantum possibilis est, nullo eget diuino concursu reipsa impenso. Sane 5-ditio apposita, non extrahit reipsa actione me statu mer possibilitatis, sed quod spectat ad essendi actu litate actio conditionaliter futura, que est nihil ,ac ea quae est mere possibilis pro qua nullus Dei concursus actualis exigitur Fatenduergo similiter est neq, pro actione hypothetice tantum futura quadiu conditio

533쪽

non ponitur, actitatem ullum diuinum concursum desiderari. Atque ita assertio necessitatis diuini concursus, non pugnat cum obiectiva ad eum exhibendum determinatione , per actionem conditionate tantum positam, S in eo statu cognitam a diuino intellectu infinite perspicaci De sola volitione creata actualiter possita fals0 diceretur,eam esse reipsa i&siue narura, siue tempore , aut temporis momento priorem diuino concursu, ideoque excitare obiecti-ue Deum ad concurrendum. Dici tertio non pose, attendoremtum ad irrualom voluntatis di terminationem,argumenta auuersarij.

XXXVI. Restant adducenda quae aduersarius ob ij cit contra tertium dicendi modum supra propositum,quo scilicet asserebatur, Deum non concurrere coeco modo, 3 Prudenter ac incolumi rtate creata concursum Itium illi exhibere , quia ut eum nunc potiti,, quam antea vel postea exhibeat attendit ad virtualem voluntatis determinationem , praeuiam determinationi formali quae sita est in actu elicito.& a me declarata ac stabilita est locis ab aduersario signatis,nempe in Natur.Theol. dist. 8.anum. 8I. de anum 368.&in Morali dist. Σ. anum io3. Hanc determinationem virtualem Sequanus Theologus, ait yer icipsam apparere satis inere iAIm . . continere

doctrinam fere intobrabilem , a nimia sua subtilitate labor cutem odori sanessores,quibus placitum illud

534쪽

ia bstrum aspergit, subjecta longa in illud conclama.

tione.

Summa impugnationum est, quod iuxta cana doctrinam, voluntas creata, immutat avi omnino eadem manens, incipit de nouo habere determinatiorem quam ante non habebat, moxque etiam non habebit qua ratione inficiatio omnium modalitatum fundari posset. Item determinatio haec virtua lis, tota refertur in causam secundam, quae proinde

potest se sola aliquid praestare quidni ergo etiam,

formalem determinationem 3 Quomodo vero haec formalis determinatio dici poterit libera, Mad meritum imputari,cum tota libertas sit exorta in ea determinatione virtuali, eaque posita, non sit ultra locus resultui sed necessario sequatur determinatio formali. Quidni etiam aeque mereremur per solam virtualem determinationem, quantumuis negato diuino concursu formalis determinatio impedire tuis Athoc esset statuere totum meritum nostrum indepcndens a quo uis principio creato supernaturali essicienter concurrente, quod non nisi ad formalem determinationem es ciendam adhibetur nihilque aliud etiam esset,quam statuere libertatis exercitium, non

in agendo formaliter,sed in se determinando virtua. liter, quod est contra receptissimam sententiam Doctorum. Tandem potentia libera deberata concipi, ut possit agere&nonagere quousque actio ipsa ponatur quia quamdiu potiuntur sola pincquisita ad agendum salua debet esse facultati libera st exilitas sua in utramuis partem. At determinatio virtualis,est

535쪽

mum cause complementum.

His argumentis, existimat aduersarius, probari manifeste, non modo determinationem illam virtualem esse commentitiam, sed etiam quamuis admitti posset,non posse Deum ad illam attendere, ut agnoscat quando nam sibi sit cum voluntate creata concurrendum quandoquidem ut volitio creata sit libera, necesse est, eam priusquam formaliter ponatur,adhuc concipi suspensem,& talem ut possit poni& non poni quicquid antecedat i quod posita dcterminatione virtuali tametsi praeuia, dici non potest. Firmature contra, veritas praeditit determinationis.

XXXVII. Respondeo , dimissis sentibus illis

aut rhamnis verborum aculeatorum, quae muliebre

est intorquere vel regerere doctrinam qua virtualis determinatio asseritur per seipsam apparere satis credibilemt,nec latum esse tolerabilem, sed omnino admitti debere;non denique nimia subtilitate laborare, sed vel mediocribus ingenij patere eius veritatemri soliditatem posse. Nam quae tanta ingeni obtusio erit, ut no percipiat, causam ad plura indifferente no prius posse aviare unum quid quam indifferetia eius tollatur, ipsa causa determinetur Quamdiu enim

in determinata maneret,nihil determinate faceret. Ergo causam liberam,cum sit ad plures effectus indisserens,necesse est determinari, priusquam ullum eoru

Producat. Atqui primus actus elicitus, quem passim

536쪽

CONCvRsus 'e I, VERAE LIBERT. NON OBEST. O9cti in colo vocamus et emat nationem formalem,

est erus quidam effectus voluntatis liberae , ut per se notum est. Igitur prius natura quam producatur, necesse est voluntatem liberam de terminari ad illum .causandum. Ea autem determinatio cauis ad producendam primam determinationenti formalem, cum sit de complemento causa teneatque se ex parte eius,

ita ut absque illa non intelligatur plene potens ait causandum, non potest dici esse ipsam et determinatio formalis quae per caulam iam determinatam pro ducitur Ergo est aliquid anterius , Nempe ipsam et causa libera, quae cum nunc posset vim suam activam applicate ad alium actum oppositum quem que et 'cere poterat,aut aeque ab utroque cessaretipsam et determinat se nunc, id est ultro se applicat, ad potius causandum illum suum omnium primum effectum, ad quem mox iure priuil gio causae liberae, eadem licet manens Mimmutata desinet esse determinata Mapplicata. Et haec est illa determinatio quam virtu lem appellamus,ut a formali secernatur. Vix porro puto esse necesse, quae contra vetita ictu huius determinationis ab aduersatio sunt obiecta multis depellere. Sunt enim ijs locis quae superius signaui , copiose discussa , nec noui quicquam proferri video quod alicuius sit in cnti, aut quod fere determinationem illam virtualcm legiti me conceptam impetat. Aduersarius enim de ea virtuali determinatione philosophatur, ut de aliis qui suis formiano liberis,l videat tu quodassecu do meriti ac dimetiti capace per se ac seorsim a dei.

537쪽

sio PAR II. AP v IV. minatione formali. Similiterque censet eam determinationem virtualem terminare causationem ali quam seorsima volitione Censet praeterea, forma lem determiriationem posse inlliberi diuinitus,posita iam determinatione virtuali quam etiam negat, respectu actuum supernaturalium, debere vegetari per auxitum gratiae indebitum,ac naturam superans. Ad haec, totum libertatis exercitium putat contineri ea determinatione virtuali, eamque numerat inter prae requisiita ad liber tis negotiationem , cum quibus, ut libertas perstet, debet posse componi non actio. Tandem causam liberam, ea virtuali determinatione per ipsam me possit , censet necessitate deuinciri, nec ultra gaudere libertate. At haec omnia falsa sunt nec nisi adulterinam determinationis virtualis notionem, efformatam ab aduersario pro dur,

ut liquebit legenti quae citatis locis tradidi. Itaque non est necesse, hanc fere alterius tractationis parenthesim, longiore in his discutiendis excursione producere Vlterius.

Per eandem , praesenti discultati satis ιri,

demonstratur. XXXVIII. Supposita autem veritate determinationis virtualis,classis uniuersa argumentorum aduersarij, quatenus in rem praesentem adhibetur, ad unum scopulum naufragabit,si dicamus, Deum non videre determinationem virtualem voluntatis, formali eiusdem determinationi praeuiana, nisi iunctari

538쪽

CONCvRsvs DEI, VERAE LIBERT NON OBEsT. ilcon notata determinatione formali, secutura in posteriori naturae; quippe ad quam voluntas sic sumpta, idest prout actuagens, dicit ordinem essentialem. 5 cum qua essentialiter, impraecisibiliter connectitur, solo naturae ordine interiacente. Nolim tamen interiectum illum imagineris, quasi morulam aliquam intra temporale momentum congeminatam, in qua voluntas sit ultimo completa de determinata antecedenter, necdum tamen sit primus eius effectus atque adeo in qua, licet causa eo usque deducta, primus effectus inhiberi possit ac denique in

qua libertas & meritum exerceantur , seorsim ab

astu secundo qui primum profunditur in posteriori

naturae. Haec omnia ablego ad Deum fabulinum. Supponunt enim ludicram instantium naturaei in ginationem, quae plerisque in multis imponit, ut benis notarunt mamin i. d. xittera Rada'. de ordine naturae in diuinis ad sinem, Manetolis informalitatibus D. Thomae c. 7. 5 Sirectus in formalit. Scoti,artic. 2. principali si . partiali,ex Mayronio in i Est ergo interiectus ille, non nisi dependentiae& causalitatis. Quod aliter dicitur, eam prioritatem effetantum prioritatem a quo, non in quo, seu esse praesuppositionem huim ad hoc, quamuis nunquam sit

simpliciter loquendo, quod prius dicitur, quin simul sit quod posterius appellatur.

Deus ergo prospiciens actionem a voluntate exorituram, lasse sola ut nutus eius ferret, posset agere; aut quod eodem recidit, perspiciens op rationem ex voluntate secuturam, si per ipsum Deum &co Tit

539쪽

sii PAR II. AP v IV. operationem eius non stet eo ipso perspicit virtua

lem voluntatis determinationem. Introspicit enim perfectissime creatam voluntatem ac eius genium.

Vnde videt quid ipsa in his illisve circunstantijs esset

suopte nutu determinate operatura, si posset se sola agere, aut si ipse nolit ei deesse. Quare conditionibus illis positis, quia videt voluntatis genium ac natiuum impetum ferre, ut silc operetur, eo plo videt determinationem voluntatis virtualem ad talemachum, S ad eum cum voluntate coeffciendum se

applicat. Ex quo perspicue sequitur, hunc postremum dicendi modum, plane recidere in primum secundum superies expensos, nec aliud esse diccre, Deum, agnoscat esse sibi nunc, non ante, vel postea concurrendum, spectare virtualem voluntatis determinationem ac diceres, Deum vi agnoscat quandonam impendere concursum suum debeat,

spectare quid nunc voluntas faceret, si se sola post agere, aut si per ipsum Deum non stet,velitque ipse

cum ea concurrere.

Permitto nunc lectori iudicium, de gratiarum actione quam Sequanus Theologus Numini hab dam indicebat, pro tandem detecta falsitate receptis, simi principi quo necessitas diuini concutsus adactus liberosa sirmatur. Statuat aequus Lector Oustitisne indicenda sit cumulata de plena gratiarum actio Numini, qudd liquere plane videatur, vere Isaiam accidentem Deo, humillime praeter coetera professum esse, Omnia opera nostra operatus es in nobis

Domine.

540쪽

CHRisTI LIBERTA AB s Qv NOVA SENTEN. Is

CAPUT V.

Christi libertat m inta licet fac noua deuertate entenitae, aque tentbricosam ct inexpeditam perstare. Lux et aliunde lusa prisca notione

libertatis retenta.

IT, L va capitis tricesimi tertij li. bri primi,apud autorem, sic habet. Eademsententia, de libertate per amplitudinem eminentiam ror- maliter explicanda, reiecta veteri notione libertatis per indifferentiam ad utrumlibet, inde confirmatur, quod iuxtat

Iam ibertas Christi IES V euidentifime exponitur,o' difficiιltates in aliorum ententia cne insuperabiles, nullo negotio dissoluuntur. Eximium plane nouae huius doctrina accus,si per eam euidentissime discussa caligine quanta omnium hactenus Theologorum ingenia obtexit, fas est euidentissime tam sublimem veritatem conspicari, dissicultates iuxta priscam libertatis notionem prope insuperabiles, ita complanantur ut non appareant. Sed ut conss et quanto iure ista dicantur, operaepretium est quaedam breuiter ad ipsius dissicultatis nodum percipiendum annotare Tum quomodo eum dii luat autor, subij ciemus, Lexcutiemus couomodo reuera dis luendus sit, attingemus. Vnde apparebit, quanta sit ad Tit is