장음표시 사용
571쪽
subsidio nouae sententiae liberetur quod iactari de obtendi potest, circa libertatem Dei respectu actionum externarum, indubitatam deratam apud omnes. Hoc igitur loco, quo huiusmodi indirectas nouae de libertate sententiae probationes excutimus opportune in id inquiremus. Zomodo liber Deus, iuxta aduersarium. II. Deum itaque autor l. 2. c. 4. n. idcirco statuit esse in externis suis actionibus liberrimum, a fua nequaquam amplitudine discidit, nec ab alio quoquam cieturheu principiose fine se ola Dabonitate inuitatur 2 impellitur. Probat hoc ex iactis delibertatis natura principiis; quia cum liberum illud sit quod amplissime patet, sinullis omnino limitibus circun- scribitur, operari autem sequatur esse, illud dicetur in operando liberum, quod vel ad summam amplitudinem tendit, vel in ea commoratur: conquiencit Deus autem huiuscemodi est in operando Pro cedit enim ad actus suos externos, non aliunde impulsus quam a sola sua bonitate. Quare nullas ibi angustias patitur, nullis arctatur finibus, estque proin
deliberrimus Confirmat hoc autor c. S. 6. 7 8. autoritate D. Dionysiij,qui ubique celebrat amorem Dei, ranquam terminatum ad Deum propter ipsum ad alia vero, non nisii propter Deum. Eo enim tandem reuoluuntur quaecunque tot capitibus apud autorem ex S. Dionysio expassa prostant. Eiusdem sententiae libro a. c. Io. de Ii .contendit esse S. Thomamῆ
572쪽
PAR II. CAP v VI. quia ait, radicem diuinae libertatis esse immateriali-.tatem. Item quia iuxta eum, Deus est sibi beatitudo sua proindeque vult necessario scipsum creaturas quia ad eius Deatitudinem non pertinent, non vult necessario, sed libere dicum indifferentia. Tandem quia S. D. agnoscit in Deo iudicium in disterens de mutila, potentiali bonitate creaturarum, ratione cuius non determinatur ad illarum amorem sed est ad illas amandas de non amandas, creandas, dc non creandas plane indifferens, atque adeo liber. Non est ad rem ea resollatio. III. Haec quo propius conssidero, eo mihi in ea aptiusvidentur cadere quae lego apud Hieronymum epist. 61. Vetus narrat historia. Quidam cum diserte doceret ferretuinque impetu a volubilitate verborum, causamque omnino non taueret prudon auditor iudex . Tene in uit benὲ,sed citio Ilud tam bene ' Plane bene habent quae autor profert de Deo immenso, seque in omnibus creaturis amante. Quid tamen hic
tam bene dicta,ad rem de qua agitura
Esse sane Deum suorum quorumvis extetnorum actuum finem ultimum, nec aliunde quam a boni, late sua propelli ad operandum, extra controucr-siam est . quia quamuis Deus ipse fine careat, habet tamen operationis suae externae finem aliquem. Quinetiam tam Pisi ut probaui in Natur Theolo. dist. tinum .i8.internae volitionisqua exterior actio indicitur, finem assignare non liceat ob interni illius '
573쪽
Drvs LIBER, NON AMPLITUDINE. 337 actus independentiam; fas tamen est, assignare rationem eius aliquam, quantumcunque in id magna
austeritate concitetur aduersarius l. 2. c. aa. n. I 4. Ea
vero ratio volendi, est secundum rationem causa diuinae volitionis, ita vi una diurna actio maneat ad aliam, sitque ratio eius. Quod recte statuit Durandus in I. d. i. q. a. n. 3.&ibid. Maior. q. r. Suare et di, 3. p. d. i. f 4. q. a. de praedest. c. a. cum plerisDque alijs Dida cus uis disp. i 1. de volunt. Dei sech.3. Et potest quidem creatum aliquod bonum, fungi proxime munere rationis volendi 5 causae secundum rationem respectu diuini actus interni tamen ultima ratio semper est diuina bonitas, quae Deum impellit, quoties ad aliquid extra se volendum aut
causandum nitur. Hoc igitur est extra controuersia.
Sed quid inde adprobandum, quod libertas Dei circa processiones temporalesvi externas, ita sit in illa adhaesione Dei cum seipso,quoties operatur aut amat aliquiis Quid item inde ad probandum quὀd libertas diuina erga creaturas, non possit ac debeat, proportionaliter ad vulgarem notionem libertutis creatae, intelligi de indifferentia ad terminationem diuini actus, vel non determinationem ad creaturas libere a Deo volitas Item quam nihil conferunt haec omnia, ad monstrandum quod mo- strandum fuerat nempe quomodo potuerit Deus velle propter se condere bona creata, aut ea in trinihili abyssummersa dimittere Quomodo inquam idem diuinus actus volendi, necessarius quoad sic suam,potuerit ferre Deum de ad dandum esse rebus,
574쪽
quo vere eum propulit, de ad negalidum si libuisses Hoc sane erat quod monstrandum aduersariosio rat; non autem exspatiandum in multari prolixa Dionysiij Λ.Thomae testimonia, quibus affirmatur id de quo non quaeriturnquod autem qu ritur dimir- thur intactu: quasi idem sit dissicultates enodare, &noua placita solide stabilire, quod paginas implero. Di culto praesens in uost, θ' quanta. IV. Ego, ut liqueat celeberrimam dissicultatem
de diuina libertate circa processiones externas, non agere subsidio nouae sententiae de natura libertatis,
illud primum aperiam quod ad hanc rem uniuersarii per necessarium est nempe in quo situs sit praecipuua difficultatis nodus Tum dimissis placitis variorum quae alibi plene discussi, Lbreuius tametsi quantum satis est in Natur.Theo dist. Dan. 6. ad 3 subjj-ciam modum enodandi quem arbitror legitimum. Eo autem bene perspecto, constabit, nihil fuis lenecesse ad exponendam vel tuendam diuinam libertatem circa externa opera, nouam libertatis notionem
eonfingere sed habere quoque in Deo locum,indifferentiam illam penes quam communis sensus se in pertulit, exponendam esse libertatem Tametsi aliter spectanda sit in Deo ea in disterentia, quam hobis. Nodus ergo circa Dei libertatem quoad exicrnas eius actiones, in eo situs est, quod cum sit indubitatum esse in Deo volitionem proprie liberam, id qua:
575쪽
DE v I LIBER, NON AMPLITUDINE. 9nitaliae Scri 'turae Patres infinities prodam , ac etiam naturalis ratio cuincat, Vt praeter coeteros VI-dere est apud Bellarminum limi degrat. klib arbit. c. s. tamen non videatur politi sitis percipi, in quo sita sit ea volitionis diuinae libertas. Nam volitio Dei, cum sit essentialiter adius infinitus, dcensa se, non potest esse, di non esse. Praeterquam quod diuina immutabilitas, ouae non minus ex Scripturis oce ration: bus naturalibus rata est quam diuina Iib tas, eam vicissitudinis capacitatem excludit. Atqui
quisquis libere vult idcirco videtur libere velle, quia potest non velle; sin minus abiiciendo actum v lendi semel formatum a saltem eum non eliciendo priusquam sibi eum imprimat. Ergo cum Deus ea
circa suum internum actum potet late destituatur, propter essentialem omnium quae in Deo sunt necessitatemessendi non videtur agnosci posse libertas ulla in diuino actu interno cum tamen plane sit in eo agnoscenda, posito quod reuera competa. Deo. Nam inde oportet eam refundi ad externo&actu; si eam re ipsa participant. Tanta huiusnodi implexitas cst ut quod proloquio i tetigi, aliqui ad eum di sibi uendum, adacti fuerint proferre multa parum Deo dogno,ut CalcianuSi. p.q. 9 a Nic. α abs blasphema de horribilia vomuerint, ut nuperus apud Batavos Atheis mi Magister. Conradus orstras disp. 6. de Deo, propos 46 3 .&in notis ad illas propositiones. S c. 9 ac IO. exeges eos, quibus Malijs locis, ut hanc dissiculo te inextricet, D cum statuit potentialem, obno-
576쪽
xium nouis accidentibus ei ex tempore aduenientibus, i decedentibus. Alij inexplicabilem esse hane dissicultatem ingenue professi sint, ut Vasque i. p.
d. 8O. n. 9. Scis . ac PennotuSi. ico pugnac. liberi. c. 2. n. . Plerique omnes ea dixerint, in quibus intel
lectus aegre acquiescat adigantque ad submisse aclium iliter profitendum Deo cum S. Hilario Lia. de Trinit sub finem, non praeiudicat de mense meo, nan 'ain seminimperfeI sisique sermo, et isdem intra silentium istrangulet eloquendi inopia. Omiamo vere Nam fidem diuinae libertatis,certanari inconcus iam tenemus Catholici Eam tamen vel apud nos ipsos interno sermone eloqui vel profani apud alios, tenuitate nostra prohibemur.
Usini di cultas in humana libιrtate, quomodo
V. Sensum meum hac in parte, δ quid minus incommode dici posse censeam, aperui iam pridem in Natur. Theol disto. an. 81 quibus assinia sunt quae postea legi apud Salararium m opere de conceptione cap. . . f. s. tota fecit. 3. Constare autem ex illis puto, non aliter exponendam esse diuinam libertatem,quam nostram quoad primum actum elicitum, ε easdem fer difficultates utrobique enodendas occurrere , nde sicut libertatem nostram non reuocamus in dubium, ita multo magis ambigendum non esse de diuina libertate, quam supra captum nostrum longe altius efferri quam libertatem creatam,
577쪽
Duo igitur secerno in humana voluntate effectus liberos. Prior est, interna determinatio seu volitio, quae me formaliter reddit volentem aut nolentem, determinatque formaliter ad ulteriores actus. Posterior est,actio externa quae vi determinationis illius internae indicitur, habetque refusam ab interno illo actu libertatem. Cum autem posterior haec aictio se habeat mere ut effectus libertatis, lare sumpta vocessctus, prout scilicet complectitur quicquid essicienter pendet, etiamsi sit modus ipse dependentiae: Tamen prior actio, non est effectus tantu, sed hoc prae, terea habet quod sit determinatio ad ulteriorcs actus, vel ad attingenda obiecta, quae voluntas vi
huius actus attingit formaliter. Est porro haec inter na actio vere libera sub utraque illa ration , nempe qua effectus, qua determinatio voluntatis. Ita enim essicitura voluntate, ut in priori natura an tu eius profusionem .impressioncm sibimetipsi factam , potuerit voluntas eam non essicere. Atque
ad edita peream determinatur formaliter, Ut potuerit in priori natura non determinari per eam. Ad hanc porro formalem sui ipsius determinationem procudendam , cum plane oportuerit voluntate mi alicunde determinari s causa enim in determinata nisi determinaretur nihil faceret, non est tamen determinata ab istam et determinatione formali quae quamuis sit determinatio ad ulteriores actus, vel ad
obiecta externa, non potest tamen esse formalis de terminatio ad seipsam clim ne idem sit volitio sui
578쪽
ipsitus Mactus directus cressexus sint unica entitas, quod in actibus essentialiter sinitis puto repugnare. Tum maxime, quia haec determinatio formalis, est effectus quidam, ac proinde cbet oriri causa quae it ad eius profusionem determinata, prius natura quam effectus profunditur quia dete minatio et de complemento cauta, qua prius natura plene de complete constituta supponi debet Mul ro minus potest voluntas ad primum illum flectum suum, siue ad primam determinationem formalem, determinari ab aliquo siue actu siue effecti posteriore, ut est per se euidens. Ergo fatendum est, voluntatem creatam ad illum suum primum effectum liberum determinaria seipsa ita ut volunta , in puri
cho quidem temporis quo hanc potius quam aliam
determinationem fornaalem profundit, cum esset prius natura indifferens, in determinata, transeat in posteriori naturae ad statum c terminationis antecedente primi illius estectus profusionem Hunc vero transitum constat fieri absque ulla mutatione ex parte actus primi Nihil enim proferri potest ante primum voluntatis effectum, seu ante primam formalem voluntatis determinationem, quo voluntas quae prius natura quam ageret, in determinata, cindifferens erat ut sic vel sic ageret, Qui formaliter
seipsam sic vel sic determinaret, transerit in posteriori naturae instanti, quod in unico temporis instanti quo fit actio, secernendum est a priori instanti naturae quo vigebat indifferenti transierit inquani, ad statum determinatae, qualis ex eo secundo
579쪽
Dpm, i , o mi PLITUDINE. p inao denominatur a voluntas, absque ulla mutatione expit ii I, lura priuiles iocata liberae, inliis tali in isti .. ni. nati ad proscindendam talem dcteria onem
ciliu iliter Cl ilia Diodit a caiisa talis natura: c
qil l ita troducti aliud libuliter ita ill ilitas voluntatis perinde se tante actioncm illam primo elicitam accusau. quoad tabitudinem tamen ue termina tolle In ad illum primu iii, si iii H est priman n determittat ter olial l nouo Quatra tali terminatio ia,
lendo formalem determinationem
Inas propria potuerit eam non Prothd Iic oluntatem creatam quod non vlquequaque fir-
di an illam tuam in nostro actu primo a nos
beri, ea Llpectu primae noriae determinatioIus formaliS.
580쪽
yccommodati enodationis i ius a rem praesent eundemnaodia cili iti III Icilia. Qit ilia volu tria. is respectu effectuuIn crearorum quorum
cunque; ita ut quod in nobis ob lanii naturae non valet nisi quoad iis , napi zam, in Deo qui pro varijs ob tectis varios formales actus postulat, valeat quoad
Cirin Elia. ctus liberos Otremadmodum ergo noster primus effectus liber,liuet madeterminatio forna,
terio inditi crente, qua immutata planei nullo inde antecedenter recepto, profudit libere est, Ni um situm id si ,ita profudit adem mandere: itar tu fit lut)1NI luoi orum, si ui Ues, hi tu itia ac , auco q