장음표시 사용
61쪽
L PAR I Ap v II. dum contendo Quis enim ferat in accurata de scientia fica libertatis disquisitionc adcyreconditas & extra n eas metaphoras Hae phaler o bone, in populari tractatione qua mulcendis tantiam lectorum animis aptatur locum suum sane habeant ab accurata, ad scientiae regulas exacta veritatis perscrutatione, qualem tractatio de natura libertatis praefert, semoueri omnino debent alioqui omnia aeque inexplicata implexa manebunt. Et ita plane in hac re contigit. Interrogo enim quaesit, Δ cui generi categorico sub si ea amplitudo,ea eminentia, atque infinitas. Certe cum definitio quaelibet ex genere categorico sedisserentia illud arctante compingatur, incommode omnino aliquid definit quisquis definit, nisi rei definitae rationem communem talem assignet quae ad aliquod
vulgatorum decem generum reuocetur. Quo autem amplitudo illa vel eminentia pertineat, Iubstanti ne Hr,an quantatas, cuive alteri e decem summis generibus subiaccat,adhuc quaerimus. In hoc ergo primum peccat doctrina proposita, quὀd libertat cm homini proprie S non duntaxat metapborice conuenientem,explicat tantum per metaphoram cui qui arcipia genuinus sensus subsit,non intelligitur. III. Quid quod ne intra fines quidem metaphorae propositae, idonca est aduersari doctrina meque enim ex eo quod attingatur obiectum amplum,sequitur facultatem circa illud occupatam grandestere, amplificari iuxta obiecti amplitudinem Nisi si actio. intellectionis attingens mon em exporrigitur aut eminet supra actum quo attingitur formica Non igi-
62쪽
CONTRA NOvAM LIBERTATIS QUIDDITATEM. 3tur ex eo quod actus hominis velletur circa Deum,
qui utique omnimodo amplissimus est, consequitur eum aetum protendi aut sustolli supra reliquos hominis actus, quamuis verissimum sit pro dignitate obiecti crescere aetus persee ionem Sed hoc quid ad libertatem mec di ili mulandum est insistendo aduersarii principi js,intellectum,contra quam autor diserte
tradit lib. i. c. i. n. 4. S lib. 2. c. I l. n. 6. statui oportere anterius desperse istius liberiorem voluntate, non radicaliter tantum sed etiam formaliter. Nam intellectus circa amplius protensius obiectum occupatur quam voluntas i cum etiam feratur in mala, nec vel
micientis aciem eius subterfugiat. At angustius esse voluntatis obiectum, in confesso est Esset ergo intellectus perfectius liber quam voluntas, quod prope
Omnes contra Durandum, repudiant. Et fore quoque intellectum anterius liberum formaliter, ac praeoccupaturum libertatis formalis praerogatiuam, constat ex eo quὀd intellectus voluntati semper praecurrat, nec postit voluntas nisi praelucente intellestu, obiecti alicuius bonitatem suaviari vel stringere. Tandem nulla amplitudo, ac ne metaphorica qui dem, in facultate libera reperitur, quae sit superior o testate agen ii aut non agendi vel terminandi ad aliquid actum suum,aut non terminandi qualem ampli. tudinem liberae facultatis constitutivam vulgari indifferentia superiorem. comminiscitur aduersarius. Nam in facultate libera nihil plane est anterius ea potestate, siue indifferentia activa, ac peream solam iussicienter constituitur, c a quibusvis ali Placernitur. Igitur E-
63쪽
PAR I CApv II. bertatis definitio per amplitudinem, nullo modo
est idonea. Altera impugnatio, ex libertatis amplituilinis summa distantia. IV. SECvNDo principaliter argumentor,&probo amplitudinem nullo modo polle latui rationem
quid litati in libertatis, quia longe disiunctissima Rint,esse amplum, S esse liberum id quod in Deo est manifestissimum ut non possim sane satis suspicere vestibulum illud libri secundi apud aduersarium. L
est Deus,imo liberrimi sit quid liberrimo liberius esse porest, quia nullis ommnosiue loci siue naturae cancellis er
ritu, locum omnem replet. Omnia est quae sunt esse possunt,qui omnia infinito interuallo supergreditur Liber
est, quia nullus eum locus continere potest, nuta creatura prohibere aut retardare, nulla impellere aut mouere, missa noti vel similitudo exprimere. Hanc illi scripturae libemtatem tribuunt anc Doritore, omnes c Patres,hanc An gelicus Doctor D. Thomas inter caeteros presse sanc δε-nique communissens ratio. Haec autor, nec disii milia inferius num . . verbis illis excommuni ut ait
sensu. liber qui nullis finibus circunscribitur, sed in
immensem patet, qui nullim egens, qui omnia omnibus a ffatim suppeditat, qua superior omnibus qui omnium finis, amplitudo in regnum, certe Deus est liberrimus. Est enim eiUinodi. Nunquam ista ego satis suspexerim , iue quoad res ipsas, siue quod ex omnium Doctorum, omnium Patrum,S omnium communi sensu proferri dicantur,ac nominatim ex D Thomae express sei
64쪽
CONTRA NovAM LIBERTAT IDQUID DITATEM. stentia. Ubi enim haec adeo paradox S. Thomas ubi SS. Patres ubi Doctores reliqui Z Nec ratio quae obtendebatur reuera fauet. Quis enim adeo rudis diuinarum rerum est, ut ignoret, libertatem Dei esse attribu
tum ab illocalitate cimmensitate distinctissimum Hoc qui non videt,exoculatus profecto est,. in fa-cra doctrina admodum tyro, qui vel ex ipso syllabre
quaestionum primae partis D.Thomae, Sestanto tractationis attributorum illorum interuallo, non agnouerit,ea attributa¬ione, & formali ratione longis.sime distare. Cum ergo libertas creata ectypon quoddam sit atque expressio diuinae Iibertatis ubitari non potest quin eius longe alia ratio sit, quam amplitudirnis Limmensitatis. V. tribus responsionibus quas ad hoc argum cntum adhibet aduersarius lib. i. c. 7. n. s. primam secundam dimittamus, quia sunt hominis dissiculiate impediti Tertia responsio quae videri potest ad remifacere, neces apertum subterrugium ut duae anteriores, in eo sita est, quod infinitas de amplitudo prout sunt attributa peculiaria dc sciuncta a libertate sp ctentur absolute Libertas autem .iem sit quod amphtudori uniuersalitas, siue immensitas i infinitas,. quae omnia aduersario idem sonant prout perea quis est sui. Hic primum autoris indiligentiam cprehendo, qui tam necessariam particulam, uspiam alibi memorat; hic tantum obiter, inter respondendum argumento eam attingit. Et cum ipse tot querellas ingeminet de praetermisi aper alios in libertatis definitione,
65쪽
46 PAR I S, CAP v II. clausula quam a D. Thoma in libertatis delinitione appositam fingit Ipse clausulam plane essentialem &sine qua libertas ab aliis attributis disiunctillimis nota secernitur, toto operemissam feci , Obiter tantum, inter respondendi connixus,ad aliqualem difficultatis
abactionena, eam attigisse contentus fuit.
Deinde audio voces, quid tamen illis subiit boni sensus, non intelligo. Quid enim est amplitudo, siue ita finitas, aut immcnssitas, prout peream quis est sui Quid uiquam est in re libera eam esse sui,quod non sit in re qua libertas deficiat omne quidem suppositu, est sui no alterius:nec aliter videtur luppositalitatis ratio exponi posse legitime, quam quod rem complete
subsistentem donet larium propriorum iure in mundana ciuitate,faciatque sui esse non alterius An ergo omne suppositum est liberum Confirmo ne ipsum
quidem aduersarium intelligere , quid sit in re libera Iam esse hic quod non insit rei non liberae, nili admittat,rem liberam esse quae est sui iuris, hoc est quae obii
net dominium: potestatem in actiones tuas, differentiam activam ad eas profundendas vel omittendas. Hoc si fateatur aduersatius, in primis seipsum misere iugulat, Min sententiam quam toto opere foede proscindit,foedius relabitur. Dcinde mepte plane, secontra dialecticatum resularum prima elementa,illocalitati vel amplitudini Iocali adiungit differentiam restrin rentem,plane extraneam,nempe se fui quod non spleuius peccatum in definitionis compactione,&quidditatis expressione, quam cum humano capiti ceruix equina subnectitur aut ratio sensimul non per
66쪽
CONTRA NOVAM LIBERTATI QUODDITATEM. 7
tale sensitiuum peculiare, sed per differentiana lapidis truncive restringitur. Praeterea intelligentia punctaliter locata, acetiam posito quod non posset localiter diffundi, plusquam puncto correspondere, non minus esset sui,vereque libera, quam cum spatio coapta tur conlΙάtque eas intelligentias non esse liberiores quae sunt diffusiores, possuntque protendia exporrigi latius. Dilli mulo quanto iure aduersatius infinit tem cum immensitate permisceat, quas esse, ut vocibus, ita rationibus formalibus seiunctissimas, no runt inter Philosophos ac Theologos, vel qui non
Ratio tertia, quia in Deo , beatis , samplituc absque libertate. VI. TERTI O argumentor, quia quomodocuκ-que sui nendo amplitudinem qua libertas constituitur, prout tamen est aliquid derivatum ex adhaestione
cum Deo,perfectissime competit ipsi Deo ad seipsunt
comparato, siue spectetur prout ad extra operatur profundendo creaturas, siue spectetur prout Pater ad intra Filium progignit rursusque Pater de Filius producunt Spiritum sanctum in his si quidem omnibus, Deus est sibi unitissiunus, sibi ipsi maxime adhaeret, ac proinde summai ultra quam concipi possit immensa amplitudine potiri debet uxta aduersarii principia. Neque tamen Deus erga creaturas intelligitu liber esse ob amplitudinem ullam suam , sed quia eas procreare potest vel non procreare, prout diuina detericinatio tulcrit. Mulio minus Dcus ad intra libet
67쪽
oberret cogitatione vel amore, nuspiam aristandus,
nuspiam angustiis premendus. Beati quoque , qui
maxime omnium quantum creaturis fas est , coadhaerent, tantum abest ut ex ea adlaarsione consequantur amplitudmem libertatis constitutivam, Vt potius
in ea adhaesione necessitentur, Synon liberi sed abrcptiferantur in Deum necessitate felici. V l I. Respondet aduersarius lib. 2. cap. 2. L M. Deum Lad extra Sc ad intra esse liberrimum quia potitur summa amplitudine, inde derivata quod semper sibi adhaereat coniunctissime. Et ut libertas adiura quae impeditior videtur, lucem accipiat, praemittit capite illo i. n. i. mentis suae noncsse affirmare liberum esse Deo sese intra semetipsum communicare ac dis findere sed esse quidem Deum in sui communicatione liberum, non tamen liberum illi esse ut secundum illam se communicet quae duo longe discrepare ob seruat. Itaque ut addit cap. 3. n. s. quamuis Deus libertatem suam circa solas creaturas exerceat,tamen i berrimus est respectu sui ipsius, quatenus est omnino independens, 5 omnibus supereminens. Eadem ex causa, libertatem veram agnoscit in diuinis processionibus internis, ut in spiratione Spiritus sancti, quam cum Scoto liberam censet, non ob Scoti fundamentum,sed quia eximitur ab omni subieetione ac seruitu- te. Et quamuis a sola coactione eximeretur, liberam tamen vere ac proprie fore, censet autori bidem num. S. Quinetiam lib. i. c. 8. n. r. ex Augustino eruere serutat, generationem quoque diuini verbi, vitam Dei
68쪽
CONTRA NOVAM LIBERTATI QUIDDITATEM. 49 Dei ac praescientiam esse actiones liberas,etsi cum omnimoda essendinecessitate coniunctas. Quod repetit
Beatorum vero libertatem quam in calce argumentationis nostrae inficiabamur,autor e contra habet pro exploratillinia. Quod cum infinities inculcet, tum perspicue lib. i. c. 6. n. io. i. Z iis libri secundi capitibus quae proxime allegabamus. Nam capite x. n. 6. humanam libertatem per omnes gradus compa rationis positiuum, comparativum, ac superlativum deducens, verticem libertati tribuit statui beatorum
plene ac perfecte potientium Deo. ab eo ne leuiter quidem deiicibilium. Eadem iterat capita. 6. addens insuperi libertatem qua beati in fine obtento conquiescunt,summam esse, quia actus formaliter Mans, non est actus quo beati transmittant sese vel transmi tantur in finem:sed est actio Dei in nobis, qua ad centrum nostrum perducimur, quam S. Augustinus lib. de corrept. grat vocat libertatem nouissimam,&η quavis alia maiorem fore pronunciat. Reiecta noua explicatio diuina libertatis ad extra, ad intra. VIII. Hae aduersiri responsiones argumentum nostrum non infirmant. Nam Deum esse ad extra is berum quia omnia propter seipsum vultri facit,falsis
simum est,si nomine liberi intelligatur quod intelligi
debet, non autem quod aduersarius gratis comminii citur arte novata mutandi appellationes rerum , quae nullo modo dissicultates euacuat,cum quantalibut&
69쪽
inificato passim substrato voci hibereas. de quo sis nis
cato, non autem de vocis cortice, debet esse haec dis putatio. Ne ergo fiustra tricemur,observo,quaecunque an dem sit libertatis germana notio,. certum tamen esse,
Deum ita voluisse condere mundum,ut potuerit velle non condere;id quod passim appellant diuinam libertatem circaexterna. Monstrandum ergo aduersarita est, quomodo volitio condendi mundum in extiterie Deo, clamen potuerit quoque Deus salua immutabilitate sua,nolle mundum condere Nos inapeditissimum hunc nodum ita expedimus cumeommuni sententia, ut dicamus, Deum respectu aetias sui externi
esse liberrimum, quia potest eum prosim dere vel non profundere , habetque in eum plenam potestatem atque dominium. Et quamuis Deus in actum suum volendi, a quo pendetlibertas actus externi, non habeat potestatem aut dominium. est enim actus ille ipsemet Deus, qui nulli ac ne sibi quidem subest, ut in
Natur.Theolog. Dist. .n. 33i .monstrare memini contrai Philonem, MEunomium. Tamen setis est quod possiti ad externam actionem, suum illum internum
actum teraninare vel non terminare, absque ulla eius. mutatione virecte vidit Ferrar.I.contra gent cap. 6 Quod est Deum ad extraJiberum esse ratione potesta tis praedictae in ratione indifferentiae ad terminati nemachus interni circa externam actionem, ut explicatum est. Ergo argumentum quod confecimus,nota
capeditur ab aduersario cum duuissa ea indifferenti
70쪽
CONTRA NOVAM LIBOTATI IDNTATEM. v qiue in Deo monstranda fuerat, siue recte appelletur libertas, siue non de quo cum eo nunc rixari nol mus, longe aliorem auertit, &nouam libertatis notionem cudit, iuxta quam Deum liberum appelleti Quaerimus ergo ut ex ea amplitudine qua statuit esse rationem libertatis ostendat quomodo Deus ita voluerit mundum condcre ut potuerit nolle condere, quod in ea amplitudine sistendo, nunquam monstrabit. Nos vero id ex eo monstramus,quod Deus habeat indifferetiam activam,ratione cuius potest actionem externam elicere vel omittere igitur cum m hoc
sta sit quae passim dicitur libertas duersarius non potest eam in Deo ostendere respectu obiectorum Deo extrinsecorum adducendo Dei amplitudinem ex adhaestione quam secum habet operando ad extra. IX. Sediaeque fas est dicere, Deum esse ad intra liberum ratione ciusdem amplitudinis de adhaestionis, quia ea amplitudo, adhaesio nihil iuvant vi intelligamus Deum potuisse adlatra non producere quod tamen monstrandum fuisset, ut astrueretur id dequo
uaeritur nempe cadere in Deum ad intra.id quod paLm, siue bene siue male, sappestatur libertas. Quia
enim eam indifferentiam producendi aut non producendi in Deo ad intra non agnouerunt Theologi, propterea passim negarunt Deum esse ad intra liberum etiamsi amplitudinem cadhaesionem Dei secum in processionibus internis non ignorarent, ratiram nihil referre ad libertatem de qua quaerebatur, quia ea amplitudine, adhaesione non obstante,processiones internae non ita sunt a Deo, ut potuerint ab