장음표시 사용
501쪽
Nam vim iudieatricem humanis actioni. bin ἀ- - μώι --ῶν J se Ioeo enimia Deus iudicium nobis dedit , ut mala ais bonis , fas ab eo. quod nefas est . dio sternere possimus. Si proinde judietum se illud negligimus , vel eontra illud ju-- dieium quaedam committimus, peccatum se est. Cons. c. 44. c. I S. M p uir. q. 3. ,, Dist. a. in isdietam nilii ereti monstrer . sed bri IPer ,, Forte quod sae i eircumstantiae du. bri sint. Atrenta e sideratione post maturam se deliberationem, .adhibito quoque consi se lio prudentium . Ciceromi se L. r. ae Q. e. p. ubi ad- ,, dit: aequitas enim Meet ipsa per se; δει ,, bitatio euitationem signifieat icturiae . Plu- tarchus in Timole te 2 Requiritur nonis modo Mi quod agitur sit hora m , iustum- , que . sed ut firma. ae consans adsit per. ,, Dino , unde fiat actio ἰω quo fit, far ideo, is quod animus ita facisudum fuisico rit. a Quι vetans quidquam agere , quod .usi. res Unde is, qui errat in titulo , iure se ei vili non usucupit, eis revera titulus se iustus adsuerit, L 3 a. g. I. F. Uur'.
Ubi ali i omnias alterurrum es faeiendum , cir de utroque, an aequum sit, δε- ιira r ,, Si certo constet , utrumque es.se se iniustum , neutrum faciendum est , is nec ex necessitate e si vero dubitet ut deis utriusque aequitate, nec res in potesta- ,, te noltra sit, eligi potest, id quod mi- nus malum videtur. Quintilianus P is Duo mala licet sist omi- , , na e tisme praecavenda , tamen si pe- is riculi necessias ex his tinum perterrareis compulerat , id de mus resolvere , quis, , minori nexu noscitur obligare. Dist. 1;.M e. r. Et Cicero I. in Verr. 87. Minimais malorum etigenda. Tesem. s.
sENTENTIAM super ea re pro tin. auribus is Teneri enim audire consilia is prudentium, Grotius ait f. s. . Argumenta ex re petu tur e causis , me. is omne dubium in hae materia oritur ex o facto ipso, si scilicet eius cireumstantiae is dubiae , 8c incertae sunt i & ex animo eruis, si nimirum non constet, an mari litia, an culpa eserit.
Ad bae si Scilicet argumenta , quae ex
inti quodam, oe peritia opus est in se Quia se facti interpretatio admodum fallit, i. a.
Ur aeraυωm 1udretum rerie conforment se Ut in examinando facto ride procedant. Tenentur audire sapientum consilia γ ,, Sa- is ne etiam privatis imputatur, si petitinis rum consilium non adhibeant.
Pra bilia snt J se Adeoque non estia probabilia sunt, quae nobis talia viden- ,, tur, sed quae aut omnibus, aut saltem, , sapientioribus , & inter hos illis , quiis praestantiores sunt. Et hae υia iadieandi maxime utuntae reinera is Vix enim reges sunt , qui non ,, eonsilium aliquod status dei gunt , ad
is quod in causis arduis recurru ut . Arratim momeuta γλ l. e. praecepta acti. vum iudacium re cie eonfirmandi. Iu Desi quaesiam s is l. e. lo veritate ιδε & eircumsant in ueti examinandis. Ad pro vero habetων, - e I-res. Mari is meque idonei stant i stet Vlia. Mam.i iis Commem. Forensi tis. XX. b. ῖ. n. γ T.
,, eum effectum, ut quis de veritate cc us si .
is tu late egi iupra L a. e. II. f. I.
Nisi auditis episcopis is Qui tune soli, , iurium periti erant. Legi mus apud Cae M orem de B. G. I. 6. eis. A AI.,, G. c. 11. amiquissimo Gallorimi, & Ger-m manorum more sacerdotes in Omni deli- beratione publica iudiei iam tulisse, numis iure fieri potuerit . Atque hae vera essis origo hodiernorum Archicancellariorum ,, Imperii. Via. B. Pialem. I. yiai. c. o ῖ. 4, s. ω 6.
Ut si quis esset , qtiis religion m Ioset inserere ,, Illi enim soli divinarum , &M humanarum rerum periri censebantur , d. - έ. a. oe e.
AUCTOR ait: si utrinque argument is sint aeque probabilia, optionem esse Id
502쪽
,, dicantis , ni si de re gravi agatur , sei se Iiem de bello . At diruim jam est , in se dubio , & ubi argumenta utrinque ae- is que sano probabilia , iustam belli ea uisis sam non esse. Dis miνinseea I. e. ex re petita .is Vita. g. l.
Sise ab aliorum autIoritate γ o Quos res consuluit . UAL g. 4. Viisetur υitio earere posse electis Immo is etiam in re mediocri eertus esse debetis de suo jure , nec ante agere potest .
Praeferenda est para tritior ) A Abstinera se a bello debet , non quia in re magniis momenti pars tutior eligenda est, Id is quia in causa dubia non constat iniuriam
D tactam esse. Moosarisu es, noeentem absisereJ is Di -- xi, rationem non in eo conustere, quod se in re magni momenti tutius fit reum
is absolvi nam id etiam in minori debito se obtinet ; sed quia quamdiu de injuria
D non certo constat, res manet ιn pristino se statu: Vid. supra I. a. cap. 7. f. a. Cons LM st. Poen. D m- ώdit rationem Ratio autem is hujus rationis et , quod injuria non sitis si de ea eerto non constet.
AUCTOR tres modos proponit, quibus
vitari potest ne in bellum res deveniat reolloquium , compromissum , m fortem . At haec consilii sunt, non iuris , & non nisi ex utriusque voluntae e locum habere possunt. Sane , alter invitus ius suum eom- promisso , aut sorti submittere non tenetur , inprimis si tutus est sua possessione. Maximi autem momonti es bellum in ,, Di-- ctum iam est , in dubio nullnm ius a-ri gendi comperere, adeoque nee bello agiis posse, sive caula sit gravis , sive levis. Ex quo mala plurima J A Quae Auctoris late euplicat. L. z. c. 24. g. I. 4. 8. s P. Etiam in innorantes Tacit. Anu. I. ,, 48. In pace eausas, . merita spectari ;is ubi bellum ingruat, innocentes , ae noxioris iuxta eadem. Ideo inter sententias alternantes vergemaeum ad torem si Si scilieet de iniuriam certo non eonstet, adeoque de ea dubi. is tetur.
e sunt prudentiae , non iuris sane , ex is arbitrio partium dependet, an consenti. is re in colloquium, arbitrium, M. velint
AD 9. VII. PRIMUM V talis Olum si is, qui
,, dubitat se laetum este, provocat alterum is qui negat se injuriam secisse , ad colimis quium , hic autem id respuit, inde nonis iusta oritur belli causa non ob injuriam ,, illatam, utpote quae dubia est ; nee obis denegatum colloquium, quia de suo im,, re disponit is, qui renuit. Exempla de. ,, negati colloquii vide apud Liv. 32. 3 .is C e fari do bello GaII. I.; 4. G Is. Thua..is lib. 42. ad au. Is 66. . lib. o. P. 6oq. ebr ita. 17. p. 3so. e. Viae Te . h. Ne- ,, que scriptores allegati thesin Auelaris fit.,, mant, uti mox videbimm .
Unum per in eptationem 3 ,, Cicero peris disceptationem non intelligit colloquium, si sed iudicium, ubi privari inrer se disceis plant I quo cessante uti cessat in reris gentes, quae iudicem non habent, & in- is ter privatos si judicis copia non est viis eontendi debet. Viae supra t. r. c. I. g. a. MηI' Ge.) ,; At Apollonius loquitur de , , clarigatione; ea enim praecedere bellumis debet. Verbis id impetrato J - I. e. reparati se nem postulabo. Quae clarigatio est, nonis colloquium. Quod es verbιs datum transigere γ ,, A-- gitur ibi de supplicibus , qui reparatio-
,, nem offerebant. Hinc merito reprehenis dit ei vitates quod conditiones , quasis supplices offerebant, respuerent.
Ratione si rem geseritu, me. ὶ - Agituris ibi de mediatore , qui osticia impenditis antequam vis Paretur.
Caduceatorum, in Deatorum se Iniuria is ibi erat notoria ; sed improbat, quodo clarigatio suerit neglecta , & omissa, i. is e, quod per eaduceatores, & legatos reis paratio postulata non fuerit. Atque iis noο seiratii J ,, Facta scili- ,, cet clarigatione; non ergo quaestio eratis de colloquio . Neque de injuria dubia is ibi agitur, sed de certa.
Quae verbis compent nequeunt J ., Ibiis utriusque partis consensu colloquium pla. , , cuit, Lib. I. c. H.
503쪽
Ctim ιωtim apud adseriarior iustitia non tes invenire ,, I. e. ubi facta clariga. tione adversarius reparare injuriam nonis vult.
A D g. VIII. t COMPROMISSUM J,, Est conventio ,
is qua arbitri sententiae uir que litigantium is pars sese submittit. Gron. h. Quid si alis tet recuset , an tune dubitantis causa
is iusta est Merito id nesamus; non enimis certus est , libi injuriam fieri, Se jusis suum laesum esse. 3 Tenentur hane inire υἰam J is Prudenter,
is ac pie iacient ineundo eam viam e atri alter acceptare compromissum non te- ,, netur nec si recusat , ideo alterius
is causa insta fiet. Et a Iudaeis a Christianis arbitri quidam sum consti te si Cum sub Ethnico.
,, ruin imperio essent. Et id a Paula praeceptum ,, I. Cor. 6. V. 3. Non per modum legis, sed peris modum conlatii, & quia id laudabile est. Ut mtitio maius, Gre. si At causa hu-- jus mali non est is, qui cture suo uti. D tur, de arbitrium recusat, sed is, quiri bellum movet cum de injuria non constet. Ut mi ne litigare quidem licear si Scili. cet, coram judice gentili. Vid. I. l. c. a. is f. 8. n. 4 At non loquitur de eo , quod is iuris, sed quod virtutis est. utiae alibi A L I. c. g. 8. p. Io.
Cum temperamenta quodam ,, Nimirum, ,, ne militent Christiani gentilibus, Ac ne is litigent contra Christianos in foro gemis illi . Rationem dedimus dιε o c. a. g. 8. Conυentur quosdam haberi Chrisiana mpot satum, is sic Leo X. consilium deditis de communi scedere contra Turcas ineianis do, vi euius omnes Christiani non tan. in m de suo conserte possint , sed planeis debeant. Guiccturae L Iz. p. 34st. Hul- ,, Gnberg. de aequitibris Iur. Gent. c. r. f.,, S. Latius patebat institutum Hen- .is rici IV., qui, ut fama sert, communeis aliquod concilium principum Christiano.
,, ruin meditatus est, in quo omnes cau-- sae belli, 3c pacis, non vi, sed jure diri sceptari debuerint : cle quo integram di LM serrationem scripsi praefatus L B.ώHώLM de beet d. l. e. a. i. per ια. Cogendi partes, ut aequis legibur param
accipiunt , is Tale commune concilium olimis fuit in Graecia. Mae. I. I. c. S. I. ID MA In Germania quoque foedus suevieum is hune in finem initum suat, vid. s. Pass. 'bi. hodieque tiae commune concilium is inter plures civitates obtinet 2 ut in Bel is glo, Helveti , dce. Praernibus Inis ae regni disisione iudicium permisiID Frantas reges J,, Id non factam is est per modum compromissi, sed ideo , ,, qu a absque eorum , quorum interest , ,, consentu, imperium dividi non potest . - ιria. svra ι. a. e. 9. per tot. o Monendum hie est, speciem compro-
- missi esse MEDIATlUNEM : quia
se Mediatores quoque communi consensu eis, , liguntur, non ut decidant, sed ut perisse suadeant , olficia interponaot , 8 e. His Parens dissertationem conscripsit de emo eio Mediuorum , cujus compendium e se potuimus in Elementis iuris naturalis . M & Romani , 5. asa. usque ad finem . , , Verba haee sunt. Meuiator est, qui transigendis Illibus, ια-
504쪽
forem parres eon seri r ἰ l. rennuciatione via mediatoris , vel uestit tituantium.
is ait, eum, qui de iussitia causae suae du.,, bitat, sorti rem committere debere; nisis mirum, si alter eonsentiat. Quid si alis ter nolit diximus, inde causam dubiam is non fieri justam. D Me - Immo id non tantum tom. is mendat si eausa dnbia, sed etiam si eeris ta est : nam ipsum bellum sora est, Me is que innius commendat sortem , quam ri tanta pericula, Ac incommoda non se.
SORTIS aurem inne quid os emtamen singulare se Auctor eonsilium dat et , ,, qui de iustitia eausae dubitat , ut alteriri cert&men singulare inerat ; idque liei. tum esse , statuit: quod admitti haudis potest . Nam is , qui de iustitia eausaeo suae dubitat , nullum ius belli , neque is privati, neque publiei habet ; adeoque is si altern m occidit, homicidii reus erit . is Sed At si alter nolit decertare, ideo cau- sa offerentis eertamen iusta non fit, sed , , res manet in statu , quo est . Denique is causa populi est ; ius publieum autem is absque eius consensu committi certam, is ni singulari nequit .
Quorum eontroversitie alioqui totos populos
is omnino ea, quae Auctor habet ι. I. c. D M. f. Φῖ. .
Si non ab ipsis rem fierit se Immo se in ,, per injuria est a parte eius. qui in camis sa dubia, i. e. quam ipse talem iudieat, is alterum ad duellum provocat. A civitatibus posse aeceptara J A Rationeis acceptantium qui contendunt, causam se suam iustam esse ὶ est species necessariaeri defensionis; adeoque eligere oblatum cer is tamen possunt ad evitandum bellum.
o Alia exempla refert Bodinus de rep. l. 4. Tomo III. n c. 7. N. 474. IN. Inter principet ad A. is quilonem regentes nihil frequentius hisce
se duellis occurrit . Videatur Cν ante. rem m. t. I. c. s. 8. a I. c, 2 7. Nota esto provocatio illa ad duellum inter CM , , tum V. Et Franei seum Galliae regem . se apud Limn. ad Cap. Car. V. p. 7'. in te. is rum, an lieitum sit condicto certamineis bellum finire, late examinat Auctor Lis 2 g. 43. ρq. Et an iustus sit pro- ,. bandi modus inter privatos , disputavi. is mus in Dux pream. XII. g. 6yI .seq. Confis Iura ι. a. c. I. g. o. . II.
PARS aereaque tenetur saaerere eundisio.
mi J ,, Diximus , laudabiliter saeere quiis acceptant tales conditiones z at nemo is offerre, vel acceptare eas tenetur, fit is stam se eausam habere existimat. Magis tamen ata id tenetur qui petis ,
quam qui ροί et I is Regula naturae est ,
is meliorem esse conditionem possidentisis Vid. Iur. lib. a. cap. v. g. 8. Sed Ee ratio. ,, nes naturae, curis, qui petit, lus suum is docere teneatur, a legavimus supra L a. is c. T. f. a. Non Rutem probat , quiis ipse de iure suo dubitat. Non eiυili tantum iuri J A Lib. ia8. pr. is Rem iuri ibisue Goth. Ubi late textuso eo pertinentes cumulat . Caius rei causam alibi etiam ex Ani t
is attulimus A Viac lib. a. c. a. f.8. Verais ratio est , quod res maneat in eodem is statu, donec probetur mutatio. Via. AI.
in .. .ie G Illud addendum es I A Imri mo qui scit, se iustam belli causam h se bere, bellum licite sumit, etsi documen. is ta non habeat; quia Deus, qui testis , - δι moderator est bellorum, per eventum is de iustitia causae decisurus est. Ipse Au-- ctor λυν privator , ait . deficientibus is documentis redire ius pristinum, quo siti bi ipsi quilibet quod ipsum tamen me- ,, rito negamus ius dicere potuit . Vid. lib. a. es 7. f. a. in M. Si igitur interis privatos deficientibus documentis bellumis privatum licite sumi potest , eur nonis Inter reges bellum publieum t Quod
is prolixius explicavi d. c. a. s. 8. tita non habet ius euendi alterum ,
505쪽
est, alterum iniuria possidere , habet iuxeum cogendi . nam probatio in bello non fit per documenta, sed Per ultimam
AD g. XII. m neuter possides J A Si enim alter
possidet, meliotem esse conditionem pos- sidentis, diximus β praeced. ad rMbr. δε-
utraque pars sbi ius esse contendat, ratio. ni repugnat, utriusque assertionem, &prae4tensionem esse veram , & iustam, utpote di tecto sibi contrariam ; in contrudictoriis enim una tantum pars vera esse potest. Si ergo unus verum ius, seu iustum sibi asse. rit , necessario alterius assertio salsa , &iniusta erit . eum insuper idem ius duorum in solidum esse nequeat. Caeterum, id verum est . utriusque causam aliquid ex vero, & justo habere posse.
Qui oblissam rei continυersa divi sitimem reis pudiat J - Auctor hie suadet , ut partes,, litigantes rem, de qua litigatur, diviis dant; ubi duo supponit 2 I. ut ollerensis dubitet de iure suo: χ. ut neuter pomi is deat, vel ex aequo uterque. At utroque is easu dicendum est , recusante eo , quiis iustam sibi scit esse causam, ius belli in- is de non oriri.
QUIERIT Auctor , an bellum utrinque iustum esse possit Et iuxta varias acceptiones vocis ii sti hanc quaestionem decidit. Potius dicendum, non distinguendas
hie esse voces iusti , sed diversas quaestiones , & eausas iurium . Aliud enim est , an uterque possit habere ius belli gerendi ;atiud, an illud , de quo controversia est,& bellum geritur , respectu utriusque iu- sum esse possit. Uterque litigantium prioriseusu bellum juste gerit, quia uterque sumna a gaudet potestate , & superiorem non
habet, qui de iustitia, vel iniustitia judieare possit. Ut autem hoc respectu bellum iustum sit, non requiritur justitia causae , sed tantum probabilitas , & bona fides , ut quisque putet se habere iustam causam idque ideo, quia bellum est instar iudieii. Uti igitur ad justitiam litis non requiritur iustitia cauta, quia de hac judex statuere debet , non litigantes , quibus sullieit , quod putent justam litigandi causam se hahere, & ejus iudicium committant judici: ita & ad ius belli gerendi non requiriturius ipsius causae, de qua bellum geritur , sed sufficit iusta opimo, & bona fides de
sua iustitia; reliquum enim committitur
At hosteriori senis causa controversa iusta utrinque est e non potest .' cum enim Additis. A Grotius ait, ex praemissis definiri pos-- se agitatam illam quaestionem.An ben,, tum Atrinque iustum esse possis Distin.
is guendas autem I. esse , puIat , variasis acceptiones vocis iusti. Iustum enim a- is liquid dici, I. aut ex causa, aut secumis dum effectus; a. ex eausa rursum auto is ciest aeceptione iustitiae, aut generali illa,
,, qua omnis rectitudo eo venit nomine ;is,speetalem acceptionem iterum dividitis in eam, quae ad opus pertinet, & eam,
is quae Pertinet ad operantem . VId. n. I.
His praemissis II. coneludit, speciati M. is ceptione iustitia bellum utrinque jussumis esse non posse; fieri tamen posse ut neu- ,, ter iniuste agat, si stilicet uterque puIatis justam sbi causam esse. Dd. n. a. Sed & in generali aeceptione iustitiae 2 - cidere posse, ait , ut pars utraque nonis tantum injustitia , sed & vitro careat , is via. num. I. uti si causa dubia est , vel ,, alieno nomine quis litigat , ibid. quanis quam in bello vix temerit xtem abesseis putet . Viae Num. 4.
A Denique & III. si iustum accipitur se-
cundum effectus quosdam tiaras , hoe senis su belluna utrinque iustum diei posse , - statuit. Viae n. s: is Exemplum ponit in bello publico F is tenui. Huic enim bello quod nimirumis inter duas summas potestates geritur, O A indictum est fingit. gentes certa privi is legia tribuisse , interque se convenisse,
is ut utemue iure agere videatur: adeoque is gentes hactenus recessisse a jure naturae,
., qaod praecise iustam causam requirit, adeo is ut quaelibet gens, immo quilibet priv is tus, Ab eo, qui sine iusta causa bellumis gerit, tanquain a praedone, & homiciis da, poenam sumere possit. .
se Vi igitur huius privilegii gentium deis iustitia cauta non quaeri, adeoque utrum 33 Que
506쪽
- qae iure bellum gerere, ait , non qui- is tanquam latronem , raptorem , δια asi dem quoad iustitiam intemam , sed ex- is quovis puniri posse. is ternam ἔ cujus emctus est ut etiam is , se Equidem opus non suisset ut illa dissi qui iniustm causam defendit , impune is ficultas evitetur , ad distinctionein con-- hostem laedere , de rerum host ilium din is fugere, quae meris, & vagis conjecturis
,, minium externum acquirere, neque ideo , , nititur, ae omni rxtione caret . Decisio,, ab aliis gentibus puniri possit . Quod propositae quaestionis ex ipsa ratione n
is systema plenius examinavimus in D/st. ,, turali sequitur. is prooemiati IV. g. U. seq. . GE. IX. is Repetendum antem est , morali rari g. 63. seq. . . M tione inter duas summas potestates iu- ,, Resutavimus suave hoc somnium in is dieium de iustitia causae serri non pos-- eadem Dissertara me pooemiali IX. g. l68; is se : non ab ipsis titiganti s , quia u-- & diximus , distinctionem inter bellum is terque suam caulam iustam esse , asse, , solenne ex iure murium, cr mi ut soleπ- is rit ; nec ab aliis gentibus . quia gensis ue, mere esse cerebrinam. Nam I. ali- is in alias gentes iudicium sibi arrogareis bi demonstravimus , non dari jus gen- is nequir. A tium, nee exi stere talem constitutionem - Densa uisue es iustitia caUAE , &- universalem , qua gentes jura quaedam se tota res dependet ab eventu belli ; in-- inter se statuere voluisse appareat . A- is deque suspendi quoque debet iudicium is deoque a. verum non est , gentes con- - de iustitia eausae, donee Deus bellorumis stituisse ut bellum illud , quod inter ,, arbiter litem hane per ultimam vict si duax potestates summas geritur , & in- ,, tiam decidatia
,, dictum est, solenne sis , & quod ei quos- - Sed anne durante saltem hae lite uter-- dam effectus fingulares tribuerint , im se que iure agit Anne uterque mediis de is punitatem scilicet intuitu aliarum gen- ,, sensionis propitio iure uti potest y Re . ,, tium, & doeminium externum. Unde quae- ,, Nec hoc admittimus. quia is, qui inju-- sci eonsensus, pactum, de statutum tale se via agit . etsi id publice non testetur . is probari poteritὶ Sane I. omnes illi es- is omnia illlicite agit, adeoque haee ipsa de . - fectus iuris particulares , quos Auctor is sensionis media injusta sunt. A bello solenni ex iure gentium tribuit , o At, ais , uterque in bona fide esse, Scis vel ad ius naturae pertinent, vel plλne is iure se agere, opinari potest ; adeoque is non sunt iuris, adeoque nec iuris gen- ,, saltem ex opinione litigant mm utrinque is tium. Inutilis ergo et tractatio operosa se bellum justum erit. Res p. Ex eo, quod si Grotii in explicandis his effectibus. si quis opinatur sibi iustam esse cautam , ,, IV. Causam huic invento dedit quae- is non sequitur , eam vere justam esse :- stio illa celebris: σα bellum urrinqua iu- saei te enim in propria inprimis causa is stum esse positὶ Grotius ex lumine ra- - salli potest. Sed de vix est ut uterque itiis tionis recte iudieavit, alterutrum neces- ,, bona fide esse possit circa iustitiam eau- , , sario iniuria agere. Quiae vero de iusti- - is a ea enim est rationis nostrae conditiois tia causae inter duas summas potestates, o ut exaeminati v rite circumstant:is, de adinis quarum utraque iure se agere putat , is hibito consilio prudentum, facile cui vig,, nil affirmari, adeoque neutra iniuriae ar- - eonstare possit, quid iustum sit . quidis gui potest, admodum haeret , quo sensit is iniustum. Si quis igitur vel ex malitia, vi bella haee iusta utrinque diei polsint; Sc si vel ex ignorantia , iustam sibi fingit cauis tandem concludit , 1μre gentium id use is iam, quae talis non est, semper iniuriis is turum esseia is manet , dc eventus belli id declarat ,. Id autem genteu saltem constituisse , ,, rus est iasi fingit . ici bellis suennibus qaae nimi- is Illustratur hie ratio exemplo litium priis rum inter duas summas potestates ge- - vatarum, in suibus durante processu pari runtur, & indicta sunt . In minus I si riter neuter litigantium iniuriae argui P in tenvibus Uero i. e. quae a potestate se rest. Tora enim quaestio de iustitia cam , non summa geruntur , vel quae indicta se is suspensa est, usque dum per senten-- non sunt nee iure gentium bellum iu- tiam iudicis de ea constet, eaque decla stum utrinque esse, ted eum, qui iniu- se retur, cuius causa iniusta sit , quis in- .i ria Mit , capta restituere teneri , Ze ., iuria processui causam dederit, adeoque R i t x quis.
507쪽
is quis & ad reparationem, εe ad poenam
- Cum vero dictum sit, gentes in duasis summas potestates bellum inter se ge- is rentes iudicium sibi sumere non posse , is necessario inde sequi videtur, eas utrius- is que factum pro iure habere Res . Foris mula illa, quod gentes xtri quo factum is pro furo habeant. nihil aliud signifieat , is quam quod iudieium de iure belli su is pendam , & praesentem utrobique se.
is quatitur possessionem. Inde autem nonis sequitur, gentes asserere, aut statuere,
is bellum utrinque esse iustum ; quod inmis gne mendaciam seret. ,, Hinc iam omnes illae differentiae interis tur uaf- , 8e jus stentium . quod Auctor M in Mis solenni obtinera ait, utim eo is ruunt. Nam is, qm iniustam tuetur eauis iam, omnia illieite agit, iniuria interfi- is cit hostem , personas, & res eius capit , A &e. Quod vero neuter convinci de iniu-- ria possit, id oritue ex natura rei, quia is iudicem, & superiorem non habent talisis tum gerentes , qui de iniustitia eausaeis cognoscat. Etsi vero tales praedones gentium h se minum iudicio non subsint, certum ,, men est , severiori longe iudieio subi ,, ctos esse, nimirum, iudicio summi nu- is minis, hellorum arbitri, cui illi, qui inimse stam causam fovent, tanquam omnium A caedium , & rapinarum curante bello is commissarum auctores , gravissimas pc is nas, sive temporales, sive aetetnas, d ,, turi sunt.
i Ex his, qua disimus I A De eausis scit.,, belli dubiis, & quomodo tune procede is dum sit. Ma a mitis agitata quaesis Quae h
is ctenus a nemine recte deeila est. A. bellum, me. urrisque iustum esse ρομμ J - Adeoque an uterque bellum gere in D tium iustam habere eaulam possit fRisione hasita eo,um, Pi principaler ML si moeores sunt Immo in iis quoque , is qui utrique parti tanquam laeti, vel meruis cenarii accedunt, haec quaestio usum ha-- bere potest. Disti uindae funt varia aereptione1 votis resti),, Has distinctiones, obscuras admo-
dum, rem non exhaurite, nec ex illisse quaestionem decidi posse. quin plerasque is salsas esse, & ad disciplinam iuris
is turalis non pertinere, Vidimus . In esse nere dicendum est , nullo sensu bellumis titrinque iustum esse posse ; sed suspendiis debet iudicium, usque dum belli evenis
si tua de justitia eausae deeidat. Per ultuis mam enim victoriam victus reus fit iu- , , dicio Dei, qui bellorum arbiter est. is proi. g. 28. Adde supra ι. I. e. r. I. -
Aut ex ea a J., Quando scit. causa Muis li justa est sive iure foriali, sive iure n is tum laxiori sensu sumto . Aut se odum essecta i - Si iustum bel-- lum est quoad effectus saltem externos: se uti in bello publico, & iure gentium is selenni. HaL n. s.
,, tenus causam habet a jure sociali, ade
is que a jure naturae proprie sie dicto . D prol. I. RAM illa generari, qua omnis rectitudo , me. is Quae non tantum praecipit quod
justum, sed & quod rectum est. Haeis prolem f. p. i. I. r. I. g. 7. seq. In eam , quae ad opus pertineri is Quo sensu bellum utrinque Iastum eia nonis posse ait. Vid. m. a. Eo eam . quae pertinet ad opera rem Iis Quo sensu utrumque non iniuste agere
ties nestit, se iniuria agere. Viae num. a.
Etiamsi id, quod agis . j om n - Acceptione scit . iustitiae speetalis ad remis ipsam relata. At ipse Auctor fatetur , se in bello vix esse ut temeritas abesse pes
lam' et r. J A Id enim supponit scien-- tiam, id, quod astit, iniustum esse. Et agere quota iam iam est , , Quod sine
is culpa, immo At sine Witis aliquando conis tingere posse, ait. Via. n. a. ω ς. Deciati acceptione , oeci bellum di transsiae :rustum esse non potest In mo nulla acce-- ptione id accidere potest. Ut nec os . m. se Privati. qui disce -- manr in iudicio, utrinque Iustitiam cau-- Letallegant, unus saltem obtinet. Qisia faciatas moralis ad contraria H u ι- μν rei ipsius nataram l. e. ea
se dem causa ab unx parte peti, ab alteIase parte prohiberi, pari iure nequit. Neri que enim ius petendi uai, ες jus
508쪽
is hibendi alteri eompetere potest. Si enim μοd omni culpa rasinis vaeat J is I. eis actor ius petendi nabet, necessario se- is ubi is, qui jure destituitur, non tamense quitur, reum injuria rem tenere. Si reus is injuste agit.,, ius prohibendi, seu impediendi habet , Etiam sine iure fiunt absque eulpa J - I.
D sequitur, actorem iniuria petere . . is e. multa fiunt, quae injusta sunt, etsi in neAtre bellantium iniuste agar , fieri , , faciens injuria eareat. sane must - i. e. lUterque bona fide pa- Qui legem non obser ne, quam siue tare potest, eansam suam iustam esse , p D ignorant I is Hoe exemplum huc. nonis adeoque se ius suum summo iure defen- is quadrat. Naturali enim ratione non inimis dere. Proeessus igitur hic utrinque iu- is stum est legem ignorare, si publieata is sius est, etsi ex eventu appareat, cau- D mihi non est, nec per me stat quo mi- is tam ipsam , quam alter hactenus bona ri nus ad notitiam meam pervenire potum is fide defendit, iustam non esse . . , rit. Sed merito quaeritur, cur ergo cives is ex tali lege obligentur ' Resp. id ob uti. Adestis . . , litatem publicam iure Romano ita stat is tum est . & ad eas injurias privatas per-- Nos demonstravimus, bellum nee quoad D tinet, quae utilitate publica pensantur.
se processum utrinque iustum dici posse. Uix 'stqMam sex Usa promulgata es , , Nam
se enim est ut princeps iacto rite exami- is subcuti demum ex promulgatione obli-
se nato, & adhibitis prudentum consiliis , is gantur legibus i. f st. Deer. ab oraeis ignorare possit, num causa iusta ur, num Et tempur per se ad seientiam fineisus,. injusta. Si negligit examen , eius eulpa transiit Iure Romxno subditi elapsis is est, adeoque anjuria agit. Sed & pona- is 6o. diebus tenebantur legibus promul.
o mus, utrumque omnibus rite examinais m, gλtis.
,, tis sibi iustam esse causam putare; non sic io tisibur accidere poteri/, iat panis tamen asserere possumus, utrumque ju- Wr-q- υιtio carear Eadem hie ratiose re agere: sed suspendi debet iudicium is Ost, quae in bello. Vix enim est ut quisse de tultitia processiis, usque dum per ul- ,, isu rare Possit, causam vel injustam, vel se rimam victoriam , & Deo arbitrante , is saltem dubiam esse: utroque easu a bel-- iis decidatur. Ex hae demum sententia is lo abstinere debet. Sed & si uterquei
is apparet, victum iniuria bellum gessisse ,, stam sib/ esse causam putet . bellum ideo
se atque tum &sumtus & expensas via , ,, non fit iustum, sed in suspenso res est, is ri Iolvere , ac praeterea poenam dare te- ,, doneo lis per sententiam deeidatur et tune,, netur. Viae Dus proaem. IX. g. 168.s is enim condemnatus retro iniuria esisse ee o setur, & poenas dat in remere litigantes
Nisi qui . scis, se rem iniustam agora J ,, statutas.
M Alictor igitur statuit , opinionem eauis ' fertim ubi litigat non βο , Dd aliam se justae bellum licitiam utrinque efficere , nomine, puta ex tutoris ομιο, eui congruis ,, Quia uterque credit, se ius suum defen- ,πι etiam iaceritim non deserere is Cum se dere, & sic vitium hie videtur nullum is ipse pupillus si major esset , ex causavi esse in animo agentium . dubia bellum gerere nequiret , nedum Sic iuste, i. e. bona fide, me. J Quia is aius tutor poterit. M uterque opinari potest, se iustam habe- Nemrum esse improbum J ,, Immo eon. re litigandi causam. is trarium asserit Aristoteles in allegato m. r. Multa enim in itine. oe in facit, . is Riar. e. ID ibi: Neque vero lateat, necessarenae ius oritur , βρεω bomines scrini J is rium esse in hac controversia Ioia, alterum M Senius est, quod iusta saepius opinandi is esse improbum. causa utrinque esse possit , quia in eon. Ut ex utraque parte orator is In orat is elusionibus iuris naturae fallere saepius so- is re contingere potest, ut uterque bonais lemus , magis aulem in interpretatione se fide caulam defendat, qui illi iuxta in-- facti. is sermationem clientum causam proponunt
3 Generati aeee iovel, , Quatenus continet ,, at processias ipse ideo non fit justus .s, etiam quod rectum, seu quod virtutis ,, sed iustitia processias suspensa manet usim ςst; adeoque quatenus jus naturae laxiori se que ad finem litis.
is sensu lumitur. Vid. n. r. Iuste judicare is Immo si ex animi qui.
509쪽
, dem sententia , sed Aal. iudieat , non is Ix. s. 6 I. seq. At ibidem s. 168. de
obtest diei itio judicare, quia iudex ma- monstravimus, bellum 1ure genuum se ' Ie iudieando iniuriam committit . eulpa se lenne quoad certos effectus externos esse' sua alteri damnum dat, quod asseri non is merum figmentum; & hoe sensu se in posset si iuste iud: cavisset. Hine impro. - λ nemine unquam hominum usurpatum is prae iUMm hic ab Aristotele sumitur ' ,, esse . A nam in allegato loco ait, Tol. I. c. II. Cert- est, boc sensu belliam iusium ti ram' multis modis iuste aliquid dici solere ; - dari J o Immo hoc lenis bellum nun. is indeque concludit, multx quoque ejus, is quam iustum dici potest, quiα ius gemis quod iustum est, esse genera; e quere- is tium Voluntarium non existit , nedumis seri sententiam iudicis iniustam . Opti- is tale , quod solennitates quasdam cerio,
is me rem explicat JCtus in L pen. F. μ' is bellorum generi tribuat, datur. , , . iuri Praetor iu3 reddere dicitur etiam In ira 3 ,. integrum systema de bello iv. is cum inique decernit , relatione facta non is re gentium solenni , ejusque effecturi ad id, quod praetor facit , sed quia prae- is exposuimus in Dissertarisne prooemiali. IVis torem facere convenit. is s. 67. seq.
Non egis iniuste J A Immo agit iniuste Sis enim oe fementia non ex iure lara lis dum profitetur peritiam, quam non ha. is Immo sententia iudicis non quosdam sal -- bet; dum iudieis ossicium ambit , nec is tem effectus iuris trabuit victori, sed veri tamen iura intelligit. Hinc iure Romano is rurn ius, verumque dominium I idque se iudex per imprudentiam male iudicans is ex naturali quo'ue ratione , quia siciis ex quasi delicto renetur, ει litem suam is diti coeundo in civitatem, Ac eligendo
is facit , pr. I t. de obi. quae quas ex det. is periorem, eumque adeundo, compmmIμM Quod verum non esset , si non injuste se tunt in eius sententiam e adeoque ha eis egisset. . is valet, utut iniusta, ex consensu partium . Vix es ut temeritas fallem omnis , - , , Vid. Dist. B. Parem δε vero des. Aruri
dilectionis insectus absis J - Adeoque Au- ,, Ge. Sest. 7. g. a. Partes adeundo iudi-- Elor concludit, ex generali iusti signifi- - eem, Ze litem contestando quasi emtr is extione, & quatenus lupum dici soler is here dicuntur ; ex quo consensa orituris quod omni la agentis earer , bellum , , aetio rei iudicarae , t p. g. II. peeus. i. 6. - vix utrinque iustum dici posse , quia is s. f. de re iud. Vid. Laut. Comp. p. 38Q. A vix est ut temeritas, 3c dilectionis de- m. Et propter hunc contractum senten. si sectus ibi absit: adeosue causas evrden- ria , et si iniqua, habetur pro verit re, tiores, de notorias ibi requiri, ait. S, se l. 23. F. nar. bom. lib. '. de quosc. mis ne, dictum est in praecedentibus , vix , , alend. t. p. F. iust. Ο iuri adeo ut necis esse ut de iure, vel iniuria agentis non is propter instrumenta noviter reperta retra , is constet , si omnes rationis , 3c consilii ,, ctetur. lib. 4. e. de νε sed. Hine est quod is vires adhibentur. Saltem id constabit , se debitore injuria absoluto pignus libereis an dubium ius sit: at nec hoc casu iu- tur, lib. II. αδ. mod pQ n. μιν, quod si sta erit belli causa. Denique diximus, is verum non esset, si natura. debitum ma is et si quoque uterque putet jus sibi esse , se neret, quia pignus etiam naturali debit is non tamen. iustum utrinque esse belli , aecedit. Alias rationes allegavi in tur is procetam, sed hanc quaestionem suspen. o meo controverso , tit. de conis. indes. q. 1 -- di usque ad finem litis. Equidem in I. 6o. F. de cond. indeb. At iustum si accipimos quoad G ctus quos is contrarium videtur statui: disertis enimiam jurii J se Ut in bello solenni , quod is vetbis ibi traditur . sententia iudicis rebri solennitates iuris gentium voluntarii h se Iutarum natura debitorem manere. Resp.,, bet e ubi ex hypothesi Auctoris non in. Casu, ibi singulatis est, ubi debitor postri spicitur iustitia eausae , sed an sint diue is litem contes aram. durante judicio, non iis summM potestates, quae praevia clarig - , , exspectata sententia, agnoseit debitum,. - tione bellum gerunt. Hujus enim iusti- ., illudque solvit iudex sorte ignarus is A. tiae effectuin hunc esse putat, ut impii- is tutionis factae absolvit debitorem; quaeri-M ne etiam ex tui ista causa bellum geri pos- - tur, an hic condicere possit id , quoda . sit quoia est eius externos . De quo sy- ,, debitori solvit λ ει recte id negat JCtu Μ. stom te vide Disi prouem. IV. S. io. π Diff. ,, quia itere abs tui sit , natura tame
510쪽
se permanet debitor, non ideo, quia intu. ria absolutus est, sed quia debitum a. ,, gnovit, illudque solvit, adeoque liti re-- nuneiavit: neque sententia, quae po-- stea sequitur , ullum essectum habere,, potest , quia caret illo sundamento se rei iudicatae, & quod partes in eam se eonsenserint; hie enim aliter pacti sunt. M Atque hine noranter dicitur, eum, qui se stante lite debitum solvit , & postea is absolvitur sententia, similem esse ei, qui si ita premisit, Me navir ex Asia venerat, e non venerit: Nam solvens agnoscit ,, debitum, sive absolutus, sive condemisse natus postea suerit, & se in omnem ,, casum debitum satetur . Unde J Clusis refert, non exspectari alterum easum, is quia ex utroque eadem eausa , & ori.
Q go solvendi sequitur ; qui est sensus
is verborum in Q l. 6 . ex una ea a at
, , terius solutionis originem prefieisci. Vid. se Disp. B. Pari de vero disic injuri jud. M ab . ses. Φ. g. I. Sed & porro in ι. S. I. I. I . rem rariis has. debitori iniuria absoluto obstare diis citur exceptio doli, quia natura manerribitis. At intuenti textum statim cotiis stabit, debitorem ibi non suisse absoluisse tum a debito; nam hoc ipse semel a. is gnovit, & procuratori ereditoris solvit: is led absolvitur ab actione, quam eredi. is tor, qui solutionem procuratori iactam, , I tam non habebat, contra debitoremis instituit. Hic ergo naturais manet E se bitum, quia actio saltem injuria judiis cis contra verum debitorem denegaturis ereditori ἔ debitum autem suisse, utrinis que in consesso erat. Quae omnia pleruis nius explicavi in iure meo controverso, is d. q. 12. Add. d. Disp. B. Par. Sest, E O .
Et possesso sine iura J - Quia in nudari possessione plane non de jure, sed de so- is lo facto possessionis quaeritur: adeoque , , in hae quaestione facti ex naturali quo. que ratione potior est is, qui rem tenet, is ac is , qui rem non tenet e & hactenus is possessio aliquid ex iure mutari dieitur, is quia leges. remediis iuris factum illudis defendunt. Vide omnino Diff. prorem. MI. I. s 88.
Monita de non temere etiam ex iustis causis sistipiendo bello.
I. Ius saepe remittendum , ut belium
vitetur :II' Maxime iss ad paenas :III. Praesertim a rege laeso.
IV. Etiam rura fui, ἐν suorum , ab finendum saepe bello. V. Regulae prudentiae circa electionem
VI. Exemplum in deliberatisne inter studium Vibertatis , σ paeir; qua
internecio popuIi evitetar. VII. paenis exigendis abstinere debere qui non miato fit validior.
VIII. Resare, uι belum non fit fuse piendum , nisi ex neresstate:
IX. Aut ex maxima ea a cum ma xima occasione .X. Eeuorum mala ob oeulos posita . Φ I. i. Uanquam instituti, quod de iure belli inscriptum est , ε pars proprie non videtur exsequi, x quid circa bellum virtutes aliae Praecipiant aut suadeant, obiter tamen obviam eundum est errori, Φ ne quis et istimet, ubi ius satis compertum est, statim Φ autoportere bellum suscipi ,