장음표시 사용
131쪽
tum petebatur ex eo, quod litando zelo sub dio, erigeretur rotundus agger , & proptereo dicebatur litari celo ob figuram illius aggeris rotundam, casi rotundi repraesentativam i & quod litando sub tecto, et iit caesi ac terrae Spiritui inserviretur ι & propterea dicebatur litari caeli Domino Gὶ , huic explicationi videtur standum; quamvis varii varia incerte opinemur H ). Hi ne fortasse factum est , ut lapsu temporis in Pehini suburbiis ad quatuor mundi plagas exstructa fuerint quatuor aedificia cum suis aggeribus ornatis,quorum unum ad meridiem situm, Caeli; alterum ad septentrionem, terrae; tertium ad orientem , solis , quartum ad occidentem, lunae nomine insignitur; uti habentur delineata in libro D mim Mea tio tom. 82. & 8 3. Si Imperator, vel alius ejus nomine adhuc ibi litet aut faciat oblationem Θ, loquere juxta ea, quae hic supra,aut infra recententur ε nisi obllet diversa intentio, vel nova institutio libris classicis dissona. Liber enim Hen hien eum qui suse per plures tomos tractat istas Caesi, terrae, solis ac lunae oblationes, refert multa in illis saepius facta finst e, quae non erant juxta librorum classicorum doctrinam , sed juxta Sectariorum seu Idololatrarum errores. Praeterea quia omnes res suam a Cado trahunt originem ,& homines suam a suis Avis ; ideo Imperatores conserebant suos Avos seu suae fa-
miliae conditorem cum Coelo , dumqhe sub dio in co suburbano litabant Caelo, hoc litamen Caeli sub dio vocatur Riclo 3 quae vox Mas significat suburbium ; unde litaminis nomen tabellam illius nomine inscriptam apponebant velut ad comitandum in mensa Cucli Dominum I . Postea princeps Cheu Lum cum vestet singulari honore Patrem suum Venuam defunctum colere, nee auderet ei sub dio in loco suburbano facere ceremoniam Θ eodem modo , quo fiebat principi Hea cie suae familiae conditori, nec aliunde auderet Cadi Spiritum sive caeli Dominum, intra parentalis Avorum defunctorum aedificii angustias, simili, quo homines defuncti coluntur, ritu colere, atque ita ejus servitium vilipendere Κ); ideo carpit in imperialis palatii aula patri deiuncto ceremoniam 9 facere, eum cum caeli Domino Conserendo, seu comitem ponendo hoc modo: cavi Domini signum stabat in medio ι Principis Ven tiam signum in parte austro. cidentali; utrumq; orientalem plagam spectans uequique praeerat huic ceremoniae I, & ad quem illa dirigebatur,erat caesi Dominus L. , adjungebat autem patrem suum Ven vam velut comitem
caesi Domino ue quia ilculcani Dominus eli reruin productarum Parens pri
132쪽
Seu Dei apud Sisas Recentes. Iose
primus, seu primum principium , ita pater estis, a quo filius productus
eit My Verum cum sic parentes defunctos velut comites caeli Domino adiungebant, non eodem modo & caeli Domino & parentibus defunctis cercmoniam ' faciebant , ritus enim erant diversi A nam pro caeli Domino tener vitulus per trimestre spatium, in mundo caulae loco separatus spro Avis defunctis vitulus quilibet obvius & paulo grandior adhibebatur N), & id quidem fiebat ut distingueretur servitium, quo colitur c cli Dominus, a servitio quo coluntur hominum defunctorum anima: O)ι
nec utriusque ceremoniae finis erat univocus: parentalis enim ceremoniae finis tantum erat correlativus & comparativus P . Multas alias omitto differentias. .
Dico L. videtur etiam litatum Terrae dupliciter. r. confundendo Terrae litamen cum praedicto Cani litamine sub dio, seu comprehendendo Terrae litamen in isto Caesi litamine; Caeli enim litaminis vasa repraesentabant caeui & terrae naturam, hocque Caeli litamen erat id, quo Caedi via seu Caeli agendi via demonstrabatur & intelligebatur . In Caeli autem via comprehenditur terra; nam Caelum oc terra quatenus ratio, eli Caeli via, ut diximus supra in quaest. 3. textibus num. 3 . littera Wὶ. Unde saepius non exprimitur terra, quia terra in Caelo concluditur, sive sumas Ciesum pro corpore sensibili, sive pro aura vitali R . Insuper eum saepe dicatur Imperator litare Caelo ac Terrae, ac terra tacite comis prehendi in litamine Caeli S ; nec detur boreale Κωο,id est Terrae litamen seu locus in boreali suburbio ad litandum Terrae, hic enim locus spectat adsequentem modum litandi Terrae T ; sequitur Terrae litamen in Caeli litamine comprehendi. Σ. Alius ergo modus Litandi Terrae sic est: olim Imperator eum squem icrrae tractum in regnum erigeret, tunc destinabat specialem locum ad faciendam ceremoniam 9 quot annis Ucre & Autumno, frugum Spiritui, sine quibus homnes vivere , & terrete seu regionis agrorumque Spiritui, sine quibus fruges crescere, dc homines stare non possunt. Hic locus erat intra septa parentalis Regum defunctorum aedificii ad dexteram ejus partem, inter mediam & primam, seu exteriorem portam situs sic: in medio prostabat sub dio mementitium terrae suggestum non valde altum, cujus latus orientale caeruleo, australe rubeo, occidentale albo, boreale nigro colore depictum erat. Facies superior rubra gleba contegabatur, flava autem, si erat imperiale suggestum, nam Imperator
133쪽
IIo Tram I . p. a . quaesi.i. De Cognitione primi Entis,
etiam habebat duo ejusmodi terrae suggesta , alterum pro sua imperiali urbe, alterum pro toto imperio; uti dic quisque Regulus habebat duo, alterum pro sua regia urbe, alterum pro suis populis seu pro sua ditione ;imo & primarii Praesecti seu Toparchae habebant unum. Suggestum Imperiale amplum erat so . cubitis; regale as. Circum istud suggelium extendcbatur area plana, in qua longae arborum series hinc & hinc satae erant. Haec area humili muro circumquaque claudebatur V). Itaque Imperator praeter locum vel aggerem suburbii australis,in quo litabat simul Caelo ac Terrae X , habuit adhuc alium locum, in quo speciatim litabat Terrae. Et hic locus videtur suisse triplex, saltem subinde. . Primus est ille qui vocabatur absolute Xe,id eli spiritus terrae suggestu subi Imperator in solstitio aestivo litabat Terrae Z , estque id quod male vocarunt Pe Liao, id est borealis suburbii agger ad litandum Terrae; quia illa vox Xido proprie indicat Caeli litamen, quod fit in australi suburbio Wγ. lite locus Xe vocatus est etiam fam xe vel fum Meu. id est quadrati aggeris fossa, in qua res oblata tumulabatur. Sed jam a multis taeulis maxima dc hoc litamine extitit δἰ nunquam finita controversa inter Doctores sinitos, utrum nempe Imperator deberet litare conjunctim Caelo ac Terrae , an divisitn Z Unde quidam Imperatores litarunt conjunctim, alii divisim, id est Caelo in solstitio hiberno dc Terrae ni solstitio aestivo i alii modo conjunctim, modo divisim. Hancquc controversiam perplures tomos, nempe TO. 7ι. 71. 74.73. dcc. discutit li-her Ventien tum Κdo. Unde, ut arbitror, liber Ta Neι tien liramen Caeli ac Terrae conjunctim , in tomo 8r; Caeli litamen divisim in tomo 8 2; Terrae litamen divisim in Iomo proponit. 2. Imperatoris locus ad litandum I crrae fuit dictus Tax xe, id est magnum ac primarium terrae suggelium, quod Imperator erigebat ad litandum terrae Spiritui in gratiarum actionem pro toto tuo Imperio.
3. Fuit dictus Ti xe, id est Imperiale Terrae suggestum quod ad
eumdem finem erigebat Imperator pro sua imperiali urbe Y . Insuper in primordiis Monarchi e sinicae, postquam Princeps Rum Tum adeptus tuisset aut sibi subjugisset totas nove Chinae provincias, id cst tota China sic tunc divisam; ejus filius Meti Lum, qui illa tranquil Iiraledonavit, aqua' exundantes repressit,rem agrariam provexit, dictus luit ma tu. id est praesectus terrae, seu in terram dominans AA ; ideoque quando litabatur
terrae Spiritui in aliquo ex dictis luggestis, etiam illi sitaui fiebat cere monia
134쪽
nia I, ponendo eum velut mense comitem cum terrae Spiritu ad grates pro priscis beneficiis persolvendas ; parique modo Principem Heu cie, macie id eli praefectum Dugibus,seu in fruges dominante) qui rem agrariam multum etiam olim promoverat, ponubant velut menta: comitem
cum frugum Spiritu ; &dum litabant frugum Spiritui, una etiam illi faciebant ceremoniam 9 fBB). Hinc factum est, ut ille Princeps Muli etiam diceretur Spiritus tcrnu, seu agrorum; & Princeps Heu cie frugum Spiritus CC); nempe animae defunctorum hominum, olim rei agrariae praefectorum, non autem veri agrorum & frugum Spiritus . Unde in hoc suggesto non illis primario fiebat ceremonia e ; sed tantum per concomitantiam. Primario enim fiebat ceremonia 9 vel supremo terrae ac caeli Spiritui, vel tutelari Spiritui, ut mox dicam. Illis autem hominibus desunctis tantum fiebat velut mensae appositae seu convivii comitibus apponendo eorum tabesas e latcre tabellarum verorum Spirituum ad grates pro beneficiis olim acceptis persolvendas D D). Quod attinet ad fanum Chim Mam, nullam habet cum his connexionem. Hujus origo, ut reserunt, haec est: vixerat sub Imperio familiarmn quidam militiae Praesectus nomine T , cognomine si .m, fidelitate& fortitudine spectibilis; postea.sub Imperio familiae Cin primo erectum est illi honorificum signum. Deinde lapsu temporis crectum fanum cumclaborata statua a creditur praeesse magistratibus, urbibus, civibus. Hinc quilibet magistratus in suscipiendo ossicio, & postea primo ac decimo quinto cujusque mensis die illud fimum adire solet, ibique coram statua se proiternit ΚΕ). Haec ergo statua non miniis idolum est, quam alia plurima Sinensia ; nec quidquam habet commune cum praedicto terrae
suggesto , dc certe de illis duabus vocibus clim Mam, quae de se significant
siccati mamum fossas, nullum omnino verbum, neC ullam mentionem sa-ciunt libri classici eorumque interpretes, adeoque illud fanum non spectat ad doctrinam eorum Sinarum, de quibus hic agimus. Verum quidem est quod bicier Tamim Mettien tom. 94. agat de isto Chim boam,di illi ceremoniam 9 unicum Animabus, quae parentantibus carent, superstitiosam diridiculam praescribat . sed nullius libri elassici authoritate fultam, nec iste liber Ta mim hosti sien est classicus quoad do rinam, multatque alias habet sit perstitiones, maxime ab Imperatore Lia tam sectariorum &Idololatrarum sequace & fautore institutas. Imo idem liber etiam praescribit isti Spiritui Chim boam una cum montium ac fluminum Spiritibus cominum
135쪽
II a Tract. I . cap. 2.quo=.F. De Cognitione primi Entis,
nem ceremoniam o, adeoque rursus ibi vel superstitiose loquitur, vel aliter sumit istum Chim Choam,id est moenium Spiritum. Iam vero praedicta terrae suggesta, quae olim Imperator , Reguli,
Toparchae intra septa parentali suorum Auorum aedificii hcibebant, arbitror nunc non amplius eodem modo subsissere 3 sed liber Ta mnm hoea itiuiom. 8 s. dicit imperiale terrae ac frugum suggestum Tar Meis erectum ecse extra meridionalam portam ad latus dextrum nempe in urbe imperiali ) eum suo septo aut muro circumducto; & ibidem ejus delineatio h hetur 3 uti & ejus ceremonia v. Item, uti ibidem dicitur, Imperator Macim iusserat in alio septo erigi imperiale icrrae ac frugum suggestum τὸ xecie. Suggestum Tay xe cie, est suggestum pro toto Imperio,ut supia dixisTι xecie est suggestum pro ipsa urbe Imperiali. Sed hoc suggestum G xe eis & ejus ceremonia ' postea abrogata est, ait idem liber. Pi aeterea idem liber tom. p . pro allipomnibus Chinae urbibus praescribit ac describit Spiritus regionis ac frugum suggestum seu aggerem, ejusque ceremoniam cy. Hujus suggesti descriptionem. prout illud viriti perlustravi in urbe Nancham metropoli provinciae Mam si , hic infra appono ; cumque Imperium Sinicum tantopere amet in rebus publicis,
di maxime in aedificiis omnimodam ubique uniformitatem, eniιlimo ejusmodi suggelia , seu terrae aggeres, qui prope reliquas ut bes etiam erecti sunt , esse huic consormes ac limites. Sic ergo: haec metropolis Nancham, quia divisa est in duas urbcculas, ut fere solent alue Provinciarum t tropoles, habet in suis suburbiis duo terrae suggesta alterum ad ni ridiem, alterum ad septentrionem filum; ubi Vere& Autumno harum duarum urbe Iarum Gubernatores, alter in meridionali, alter in septet tri fili stimesto per se vel Per alium Praesectum inferiorem facit cor
moniam ι , offerendo capram , vel porCum vel utrumque, prius in m cello occisunn,aCtoto corpore depilatum una Cum terici volumine, e
ram tabella in qua scriptum est nomen Spiritus, vel Spirituum. nempe montium, fluminum, agrorum, frugum istius regionis. Scptentrionale, quod vidi, sic se habet: visitur oblonga area humili muro circumdata sejus ilium columnis sustultum , semper patens & pcrvium. Non longe ab extremo arcae, erectum est humile icrrae suggestum , figura quadratum; in suggesto infixa saxea columna altitudine cirCiter duorum peis dum , cujus stylob.ua quadrata V reliqua pars sphedrica , nempe juxta binas rer quadra am, Lenae 3 Per i Phasicam fiSuram caelum repraesentatur.
136쪽
III Seu Dei apud Sinas Recentes.
E. Donte istius suggestus eii quoddam aedificium columnis sustultum , Iacerum, utrimque patens ac pervium abique porta, in quo nihil praeter paricles, columnas & tectum. Dum fit ceremonia cν, in hoc aedificio patulo e regione icrrae luggcitus, apponuntur mensae, super unam earum sunt tabellae, in quibus scripta iunt nomina Spirituum montium , fluminum , frugum&c. super alias, sunt sci Cula quae praesentantur. Unde illud aedificium vidctur magis cXibuctum ad commoditatem offerentis, quam
ad alium finem; nempe ad se defendendum contra ventum & pluviam, dum pcragitur ritus, uti ait libcr Tamim hori tien tom. 8 s. de imperiali terrae & frugum suggellis. id Circo quando non habetur talc aedificium , ut far pu fit, tabernaculurii erigitur ,hsi, fit ceremonia e . in reliquis urbi hus, quae non sunt divisae in duas, audio unicum esse ejusmodi terrae suggelium. Denique conditor praecedentis imperialis familiae Tis mimexorsus imitari, quod habctur in libro Rituum imperii Cheu, erexerat in campo suburbano tum australem, tum borealem aggerem ad litandum Caeso die solistitit hiemalis, supra rotundum aggeris culmen ὁ & ad litandum Terrae die solstitii aettivi in quadrata aggeris fossa, hocque aliquamdiu duravit, ac cursum habuit ἡ sed cum variae temporis sicc ita tcs, insolitaeque aeris intempotes oboriae tuissent, tande D statutum cst , ut primo dumtaκat anni monse litarctur Caelo in subulbano aultr dis aggeris culmineri FFὶ Sed haec satis de loco, & modo litandi tum Cae lo tum Terrae ; nunc quod maxime intereii, inquirendum cst objectum illius litaminis , Sitne cadum materiale, an cae li materialis Spiritust sitne terra materialis, an terrae materialis Spiritus λ itaque Dico 3. dum litatur Caelo sub tecto, clarum eli tunc litari Spiritui; tunc enim litatur Caelo, quatenus est caeli Dominus GG sed caeli Dominus seu Gm Ti, ut jam saepe vidimus, eli Spiritus; Ogo litatur non caelo materiali, sed ejus Spiritui. Deinde dum litatur Caelo sub dio, ei tam ei litatur ut est Spiritus , non ut est quid materiale; idem intellige de Terrae litamine , quod in hoc Caeli litamine, ut dixi, comprc henditur. Ideo enim ei sub dio litatur, ut ostendatur caeli ac terrae Spiritum non habere domum; unde litando Caelo ac Terrae, res comellibiles&potabiles
offeruntur, quamvis sciatur caeli, ac terrae Spiritum nec comedere, nec
bibere sHHὶ, insupcr victima ad litandum Caelo sub dio, idco particularis adhibetur , ut diit inguatur caeli Spiritus ab hominis defuncti Spiritu
Il) ι dc pro vicario caeli Spiritus signo apponitur sol ΚΚ , deinde li-
137쪽
tando Caelo, ac Terrae, di Cunt se admonere caeli, ac terrae Spiritum sLL ι istud ergo litamen fit Spiritui, non caelo ac terrae materiali. Denique litando Terrae in pi aedictis terrae suggellis xe, etiam litatur terrae Spiritui ; quia id , cui litatur, dicitur esse terrae Spiritus MM ; dc Imperator litando in magno Imporii suggesto , dicitur admonere terrae Spiritum N N . Sed his non immoror, videamus ultimam difficultatem . utrum scilicet litando Caelo ac Terrae, litetur unico Laeli, ac terrae tu premo Spiritui Dico 4. dum Imperator in aggere suburbano litat Casso sub dio fortiori dic de litamine sub tecto b terram, ut supra dixi, simul comprehendendo, tunc certe liquet illum litare caesi Domino ac Rectori , scd caeli Dominus ac Rector est unicus OO . Imo Caeli ac terrae Spiritus eli unicus; vide supra cap. 2. quaest. 3. dico 3. ; ideoque dum dicitur caeli
Dominus, etiam Dominator terrae leu in terram Dominans in eo comprehenditur PP) ; ergo litat unico coeli , ac terrae supremo Spiritui. Ob hanc causim in hoc litamine adhibetur unica tantum victima - ; erravitque quidam Interpres qui dixit in hoc Coeli litamine ideo fuisse adhibitos duos vitulos, quia litabatur Coelo, ac Terra ue in ista enim occa sione alter istorum duorum vitulorum erat pro Coeli litamine, de quo hic; di alter pro desuncto Principe mucis, cui simul fiebat ccremonia cy, Conferendo istum familiae Chea conditorem cum Coelo, seu ponendo velut comitem, ut dixi adcoque unicus vitulus pro Coeli litamine RR . . Denique dum Imperator invisit Regulos iu suis regnis, Regulus ei offert unicum solummodo vitulum; quia ritus, quo colit Imperatorem, coeli Do- . mini vices gerentem . est sicut ille ., quo Imperator colit Coelum seu coeli Dominum SS . Cum igitur imperator in hoc Coeli litamine in quo Terra comprehenditur, adhibeat unicum vitulum , eumque coeli Domino, seu Tam Ti, qui est caeli ac terrae Spiritus, osterat, patet sane eum litare unico Caeli ac terrae supremo Spiritui, dum enim dicitur ram Ti, terrae Spiritus comprehenditur TT ό sed hoc rursum ex sequentibus clarius fiet. Itaque cum olim Imperator in imperiali terrae suggesto X. litaret terrae Spiritui, etiam videtur tunc litasse unico caesi ac terrae supremo Spiritui ; Consucius enim asserit litamcn Caeli sub dio in suburbano aggere, dictum Riclo, di litamen Terrae in terrestri suggelio, dictum ala esse id, quo servitur caeli Domino seu Tam Tt; ergo litando Teme in terra: sug Dissili Gorale
138쪽
Seti Dei apud Sinas Recentes. I IS
suggesto, servitur etiam caeli Domino, non minus quam litando Geso
in suburbano aggere; quod etiam interpretes hic satis in iuunt sic: dictior.
voces Heia tu, ut mox dicam, significant vel densem terram, vel Dominantem in terram adeoque Dominans in terram, seu Dominator terrae comprehenditur in caeli Domino, vel densa terra comprehenditur in caelo materiali, fi vc includitur a calo materiali, cujus utriusque Domino litatur; nam ibi litatur Spiritui, ut dixi. Et vero addunt interpretes,sdre Cato, ac Terrae prestatur servumm, ni exhibeatur gratitudo pro virtute,quaeaelum omnes res regit ac producit, s qua terra omnes res sustentat ae perficis rsed tota illa caeli, ac terrae virtus reducitur ad caeli Dominum, seu Spiritum invisibiliter intus agentem, reiumque Emctorem vide cap. 2. quaest. 3.3. 2.&quaest. 3. dico 2.ὶ 3 irgo&C. Unde ibidem interpretes rursus dicunt hoc Caesi litamen Moo dc hoc Terrae litamcna esse id, quo litatur caeli Domino, seu Xam T V V adeoque ad nullum alium Spiritum, quam ad caeli Dominum, terrae scilicet dominium simul in se coni-prehendentem , utrumque litamen reserunt. Quocirca Caelum , inquiunt , est totus Ec integer Productor rerum Dominus, & ad rerum productionem tantum accipit a terra alimenti sustentationem XX); imo cur terra alat omnes res, est quia caeli Dominus in eam dominatur, Jubε:que
ut illa id servitii subeat ZZ , dc quidquid terra produeit, id a Caelo sibi
communicante accipit sWW . Denique in caelo ac terra eli unicus 'Spiritus destruens ac producens YY3, seu unica ratio quae est caeli Dominus, internam naturae rationalis rcctitudinem insundens, Cadi liquo lex naturae infusa AAA . Ex his igitur patet omnes terrae res, & toti mundi actiones referri ad unicum caeli inninum seu Xam Ti, ec non ad alium Spiritum, adeoque non haheri Regem caelum, di Reginam terram, seu ducis Spiritus . alterum maritum, alterum uxorcm. I 1la vox heu quae subinde significat Reginam, m.iximἡ cum est juncta voei mam ς ordinarie enim significat imperatorem, Principi m, Dominatorcm, Dominam
tem BBB , hie juncta cum voce Tu significat tum dcnsitatem terrae, ut ipsum ait dictisnarium CCC ue tum di maXime Dominatorem terrae seu Dominantem in terram, non Reginam DDD . Deinde Sinae agendo de animabus defunctorum negant diversitatem sex sis s ΕΚΚ) ι adeoque & in aliis spiritibus , quos nunquam reperias dici foemineos, eam etiam negabunt. Itaque illa litaminis diversitas videtur peti ex di- P a Ver-
139쪽
IIo Tram I .cap. 2 .qu .X. De Cognitione primi Entis,
versis ritibus, non ex diverso objecto , quia enim eaesum istud visibile est quid praestantius, terra est quid vilius, dc utrumque figura , ac mole diversium 3 ideo instituerunt alios ritus litandi primo rerum omnium Principio quatenus caeli Domino ὁ δc alios quatenus terrae Domino, seu in terram Dominanti FFF); unde die untur prisci Imperatores in suburbano aggere sub dio lilasse caeli Domino , ad demonstrandos caeli patris &terrae matris ritus GGG quia nimirum caeli Dominus per causas le-cundas seu per cae lum tanquam patrem ; dc per terram tanquam matrem, Omnes res producit , Contervat, alit. Hinc sorte factum est, ut dum litaretur Cano ac Terrae simul, subinde appositae fuerunt duae tabellar ;altera inscripta tiam T. M seu dominans terrae Spiritus , & altera inscripta haam Tten Xam Tt, seu dominans caelo sit premus Dominus. Imo ista vox sinica M id est Spiritus & istae voces Xam Ti id est iii premus Dominus in lingua Tartara, qua nunc ad litandum Imperator utitur, eX primuntur aut vertuntur per unam oceamdem vocem Han id est summus Dominus; unde ulterius insinuatur in isto Caeli ac Terrae sacrificio intelligi unicum Spiritum. Deinde vitalis, inquiunt, caeli ac terrae aura quae juxta Sinas est unica aequivalet toti patri ila matri HHH). Quin imo ipsum duint at Caesum vocant patrem di matrem, uti & ipsum imperatorem patrem di matrem populorum vocant, hodieque urbium Gubernatorcs passim vocantur pater & mater civium Ill . Itaque sive Calo sive Terrae litet Imperator, semper id resertur ad caeli Dominum , sive ad caeli ac terrae unicum Spiritum ι & dicitur tantum filius Caeli non terrae; ideoque litamen icrrae non minus quam litamen Caeli, est id, quo omnium rerum Principio grates persolvit, illudque corde recolit ΚΚΚ); unde Terrae litamen est id, sin terrae via spiritualizatur & cognoscitur LLL , sed terrae via & Caeli via est unica, seu unicus Spiritus, ut supra dictum est; ergo Imperator litando I crrae, litat unico caeli aC terrae supremo Spiritui. Si nonnulla ex iis quae hic dixi de litamine M seu terrae, volueris applicare, & resurre ad istud aliud litamen terrae quod tacite in litamine Lias istu Caeli comprehenditur, tunc magis adhuc probabuntur superius dicta de litamine Mao , det quo hie maxime agitur & cst quaestio. Iam v cro dum imperator faciebat oblatione 9 in duobus terrae suggestis Toxe,& Ti xe, de quibus supra utrum eatn laceret summo totius terrae a caeli Spiritui, an tantum tutelari totius Imperii Spiritui; non satis liquet.
140쪽
Imperater quidem Maelmm formula oblationis Tay xe eis videtur loqui de aliquo inferiore terra: & frugum Spiritu, aut spiritibus ψ quamvis in formula oblationis Tiritae magis generice loquatur, nempe du spiritibus aut Spiritu cujus favi re hab ntur terrae bona sed quam Sectariis addictus hic fuerit, scitur. C etcrum non repugnaret, quin Imperator in Imperiali v. g. teri ae suggistu Tixe litarct sumino toti his terrae ac caeli Spiritui, ut vidimus ἡ dc in ultero Tv xe faceret oblationem cν tutelari totius Imperii Spiritui, agrorum Spiritui, frugum Spiritui, uit oblationem faciebat totius imperii montium, ae flum num celebrium Spiritibus 3 led ritibus inferioris ordinis. Et sic intellige dum videntur subinde ponere alium terrae seu agrorum, alium frugum Spiritum; τel etiam intellige de spiritibus seu animabus Principis Heu eie olim agriculturae, ac frugibus; dc Principis Reu tum inundationibus , atque agris componcndis praefectorum; utrique enim, iit dixi, correlative ad istos agrorum ac frugum veros Spiritus olim fiebat ceremonia I.
Petes I. an Reguli &Top chae in suis terrae suggestis, etiam Idarent unico tcrrae ac caeli summo Spiritui.
Res p. cum liber Rituum proprie agat de ritibus ab Imperatore servandis, non pote it satis sciri, utrum Reguli & Toparchae aliis ritibus
inferioris ordinis, & cujusque conditioni accommodatis, etiam litarent unico terrae ac caeli summo Spiritui , an tantum facerent oblationem tu-tesari suae ditionis Spiritui, agrorum Spiritui, frugum Spiritui. Quamvis enim soli Imperatori licebat instil, ut bino aggere, & in Imperiali terrae suggestu ritu supremi ordinis litare unico caeli ac terrae summo Spiritui, nihil tamen obstat, quin etiam Regulis & Toparchis licuerit in suis terrae suggestis ritu humiliori & accommodato, Reguli enim agnum, vel capram tantum, Imperator autem bovem in terrae suggestu ad oblationem adhibere debebant MMM) litare eidem caeli ae terrae Spiritui. Certe illis, dc aliis omnibus licebat demissi, in terram capite, aliisque in dis caeli Dominum colere; imo etiam nunc plerique Sinarum, ultima anni nocte, appositis supermeniam esca & potu, proni Caelum venerantur 3 non ideo tam cia dicuntur sibi vindicare Imperatoris ritum. Sic inter Christianos quamvis sol s liceat sacerdotibus eelebratione missae Dcum eo tere; aliis rami etiam licci diverso ritu cum dem colere. Sed quidquid iit de Regulis & Toparchis, quaestio de qua hic agitur . est utrum