장음표시 사용
511쪽
ecquae hinc utilitas. ecquod lucrum pro me ipsi, Z quum autem hincia superiores, illinc in fieriores unum lucrum, & unam utilitatem quaerent, publicumque emolumentum sibi invicem surripient ; tunc Certe publica Regni salus vehementer periclitabitur. l. 9. Lib. Ωι xu che hq tom. 2 3. in Libr. 2. Memcii cap. s. -tsi xam, sic : eheu i nunc plerique hominum inverto naturae ordine, uni voluptati ac utilitati student, sive unum Bonum jucundum ac utile quaerunt, aequitatemque ac honestatem negligunt; Sc tamen nihil αquitate ac honestate praestantius, nihil pretiosius invenitur. Quid enim plas illa exoptari & amari possit limo ne vel ipsa vita tanti est. ut illi praeseratur. Ugr. ecce mihi ostertur piscis,& perna ursina; certe utrumque appeto ; sed si utrumq; simul obtinere nequeam,utrum
duorum eligam Z profecto perna ursina sapore dc pretio longe siu-perat piscem. Mitto igitur piscem, & pernam ursinam arripio. Ita naturali aflectu dc vitam Sc aequitatem magnopere diligo ; sed
ecce luc&nunc utramque servare nequeo ; quid iacto opus t utra potius cligenda ξ certe projicio vitam, & servo aequitatem. Quam-ViS enim vitam Vehementer amem ἔ aequitas tamen est aliquid. quod amori vitae praeponderat. Idcirco judico vitam non esse iniquitate dc turpitudine conservandam. Pari modo quamviS mo tem summopere oderim ; aequitas tamen est aliquid, quod huic mortis odio praeponderat. Idcirco mortis malum judico non esis iniquitate Sc turpitudine vitandum. Si enim nihil magis amandum λret quam vita; mox per fari Sc nefas, quidquid ad cam conse Vandam juvare posset,eflvaenate omnes molirentur; ecquis tunc pro
justitia Vitam periculis exponere vellet Z pari modo si nihil magis abhorrendum foret quam mors; mox per fas 3c nefas, quidquid ad camvitandam juvare posset, effraenate omnes quaererent. EcquiS tunc
pro justitia dissicultateS, pericula, damna subire vellet i sed quia homo id habet a natura comparatum, ut videat aequitatem plus inta amandam,iniquitatem plus morte fugiendam; ideΛ, licet possit damna aut mortem ipsam iniquitate effugere, refugit tamen hanc per
L. I O. Lib. V n seu Rituum tom. . cap. 9. 'un, sic: Quod est illud quod vocatur hominis aequitast Respondeo haec decem: debita iapatre misericordia, dcc. ut supra in contextu. ει'
512쪽
ω Tract. III. De Et ca Sinens Paragraphus Tertius.
De Honestate. ΡRimo, De initio honestatis juxta Siras sic : Honestas est interior & emicrior reverentia ; est rectae rationis ordinatus decor , humanarumque actionum compositio 3 est praescripta humani affectus regin
Interior honestas est ipsa rectae rationis ordinatio B). Interior honestra est urbanitatis Ritus in vera aequitate fundatus
Honestas in operibus Virtutis, est sicut vinum in farina, quod dat illi saporem ι & in regendis humanis affectihus, est sicut aratrum incolendis terrae jugeribus. Terrae jugera sine aratro coli non possunt hominum assectus sine honestate regi nequeunt D . Secania, Actus honestatis. Interioris honestatis actus, est recta animi motuum compositi O D. Exterioris honestatis actus, est Ritus jurata rectam Cacti rationem . & honestam Hominis assectionem exercitus F). Hujusmodi Ritus est quintuplex. Primiu.s ν- V. gr. facere Ceremoniam Cy supremo caeli Domino, aliis inscrioribus spetitibus . desunctis Parentibus.
Acundus, libilis ἰV. N. Ceremoniae funerum . publicarum calamitatum , morborum Contagioserum, intestinorum bellorum, famis, &c. Tertius hospitatur V. gr. Ceremoniae legationum , Regii astatus, mintuarum visitationum. QVarrus, murans: V. gr. Ceremoniae in belli declaratione, militum imEriptione, rei militaris instructione, operum publicorum exstructione. Regni seu Principatus exectione. Quinius, epulam IV. gr. Ceremoniae comiciorum, nuptiarum, primipilci imponendi pro Adolescente.& primae acus pro puella , congratulationum, munerum largitionis G, Pro Regis autem seu Imperatoris alloquis, hi olim erant praescripti Ritus et Primo, tesserae seu Tabellae onychinae diversarum quinque specierum praeferendae crant in manibus a Regulis primi, secundi, te iii, quarti . Dinti ordiniS. Secundo, tria diversa scrici voluminis ge-ncia offerenda a Reguli filio herede, ab orphano Reguli filion ab inferiori
513쪽
Rurs I. De Et a Monastica, Cap. IV. G. os
mori Toparcha; a primo volumen coloris purpurei, ὶ secundo caeri, let . a tertio flavi offerendum. Aertio, tria diversi generis dona a fil- premorum tribunalium Praesidibus, a primariis thraefectis.& a DoctoribuS; a primis Ggnus vivuS, a siecundi, cran vivu&, a tertiis *Ivestris gallina mortua osserenda cHa. Denique Ritus ordinarii Sc communes fiunt hi sex : Primus, primi pilei pro Adolinente, & primae acus pro puella impositio. S uudus,
Matrimonium. TertiuS, Funera. QuartuS,Ceremoniae P. Quintus, civicum convivium- Senus, mutuae visitationes c I). Tertio, 'oprietas Honestam. Honestatis proprietas , est honestatem
e2ae ac voluptati praeterre 3 . Erubescere , inhonesta actione corcoinquinatum gerere Ma. In Familia . juniorum ac seniorum sui ordinationem; in domo paterna, Parentum, liberorum , nepotum, concordiam in palatio Regio , ossiciorum ac dignitatum ordinem; in Regni visitatione protectionem , in bello victoriam procurare N). Ex honestate etiam profluit aedificiorum norma , vatrum figura, saporum distributio, Musicae harmonia, curruum forma, Spirituum Cc- Lemonia: O , funerum luctus , Verborum elegantia, Magistratuum distinctio, regiminis decor co).
Quart), rartes integrales ac subjecti να Honestatis, sunt hae r Iunioris udi hanitas erga seniorem , V. gr. in grUssu, Oecursu, egressu, ingrestu responsis, mensa, Vifitationibus P . Modestia, gravitas, candor . ser cium externorum moderatio , turpium sermonum horror , lascivi rum aspectuum fuga, impudicae Musicae aversio, sic corciae ac uel pectus odium, totius corporis compositio : nimirum gremis gravis . manetis revercns, risius serius, os taciturnum, VOX tranquilla, caput rectum,
respiratio pacata, statura recta, iacies verenda c d . Huc etiam restruimur qua dam huncitatis regulae pro Visii, auditu, ore, opere, quas Vide inoa in textibus R .
A. I. IIb. ra xit nIEm In tom. l. in Lib. Ta tuo Pro civium , sic : Iuxta Memcium honestas cst quidam interioris & C retioris reverentiae
sunsus. Et paulo infra sic: J ux in Doctorem Chu tu, nempe in m
514쪽
gno eius Commentario honestas est quaedam interioris exterio tisque reverentiae, atque ordinatae compotitionis ratio. Ibidem paulo superius, & juxta eumdem Doctorem Cha hi sic rHonestas est rectae rationis ordinatus decor, aptaque humanarum actionum compositio. Α. 2. Lib. Li Κi tom. 4. Cap. 9. Ii Io, Interpres Chin has sic: Honestassiuam a Caelo trahit originem, utpote quae est Caeli rationis ordin
B. 3. Lib. V Ki tom. 4. cap. 9. Ii Ian, Interpres Chin has sic: Honestas est
C. 4. Lib. II Q tom. 4. cap. I, 1- , idem Inte es Chin haο sc: Honestatis Ritus. quamvis a pristis Sapientibus instituti suerint, tamen fundantur in naturali actionum humanariim aequitate. D. r. Idem Lib. V D tom. 4. cap. 9.Lι πη sice idcirco honestas in opere est sicut vinum in farina, quod dat illi saporem. Et paulo infra rPrinceps qui suum Regnum sine honestatis Ritibus vellet administrare. esset sicut agricola, qui suos agros Vellet sine aratro colere. Et siquis vellet exercere honestatis Ritus non fundatos in aequitate, esset sicut agricola, qui vellet agros colere sine semine. E. 6. Lib. Lun 'a sive Sententia; um artic. i 2. sic Interpres civ hi: Ubi non est honestas. inquit Doctor Chim, ibi est prava cupiditas. Regnante autem prava Cupiditate. enimvero quomodo potest haberi pietas idcirco oportet suas pravas cupiditates prorsus Vincere, atque ita ad honestatem redire, tunc habetur pietas. F. 7. Id b. D D tona. 4. cap. Li Iun sic: Illi honestatis Ritus , inquit Consucius. fuerint a priscis Imperatoribus instituti juxta Caeli viam ad dirigendam naturalem Hominis affectionem. Et paulo infra Interpres Chin has sic t Honestatis Ritus, sunt Magistra humani aflectus regula. Quod primo spectat morum Compositio , est honestas, seu honestatis Ritus. Idcirco ad dirigendas naturales hominum assectiones, illi ante omnia curandi sunt; sicut Agricola, quod primo spectat ad arandum, est aratrum. G. 8. Lib. xu mum in tom. i. in Libr. Tu hio Prooemium sic: Rituum
genera fiunt quinque ; alii enim siunt festivi, alii flebiles , alii militares, alii hospitales, alii epulares.
515쪽
Rinu festim sunt duodecim; suntque id quo servitur, seu fit Ceremonia Q Regum Desunctorum animabus, caelique ac terrae Spiritibus. Horum primus est oblatio Iu, quae fit siupremo vastissimi caeli Domino; vel dic: vastissimo Caelo supremo Domino,&c. Ritus flebiles sunt quinque; fiuntque id, quo lugentur tristes Regni casus. Primus sunt exequiae, ac sunebris luctus pro Defunctis. Secundus est pro anni sterilitate,& morbis contagiosis. Tertius pro infortuniis. Quartus pro Regni cladibus. Quintus pro rebcllionibus ac depopulationibus. Emu bospitares sunt octo; suntque id, cluo ad Imperatorem datur accessus. Verni temporis acccessus Vocatur Chao, id est,tempestivus aestivi vocatur Isum, id est, honorabilis, nempe accessuru Propinquorum Imperiali, Familiae); autumnalis, dicitur, id est , diligens; hiemalis, dicitur is, kl est, improvisus. Accessus extemporaneus dicitur Hoci, id est, comitialis. t iversalis dicitur tam, id est, omnium Regulorum ac Procerum congressus Status Legatorum accessus, dicitur Hen, id est, interrogatio. Regulorum accessus dicitur Su, id est, conspectu Ritus mslitares simi quinque; funtque id, quo Regni vires uniuntur. Primis est belli declaratio. Secundurumistum instriptio seu collo.ctio. Tettius bellicae. artis instructio. Quartus publicorum opintum exstructio. Quintus Regni seu Principatus erectio . Ritus epulareν funt sex , suntque id , quo mutua hominum B-e tav ac familitaritas inter se servat . Disinunt a kstivis; quia se-stivi spectant Oremonias Q epulares convivia. Primus Pare tum ac consanguineorum convivia. Secundu& primi piler imp stio in capite Adolestentis, 3cacu&in capite puellae. Tertius jac landi inter amicos exercitatim Quartus publicum unius loci comvivium. QuintuS epularium munerum inter consanguineos largitio. Sextus kstivae congratulationes. H. 9. Lib. Xu Κ- tom.. I. cap. Xam risu sic : Tunc Imperator Tun instituit quinque Rutuum , quinque Tabellarum onychinarum . quinque sericorum munerum genCra I munus. duorum vivorum animas
516쪽
os nact. III. De Ethica Sinens.
sestivi , ikb lcs Aaospitales, militares , cpulares. Hos autem instituit Ritus ad procurandos in toto imperio Losdem moreS. Ouinque Tabella n onychinarum genera , sunt tesserae illae honorariae . quas in manibus gestare debebant Reguli , dum ad Imperatorem accedebant. Reguli primi ordinis seu Κum praeferebant Tabellam onychinam Hon; secundi ordinis seu Heu, Tabellam Sin , tertii ordinis seu Pe, Tabellam Icum, quarti ordinis seu Uu, Tabellam ne i quinti ordinis seu Nau, Tubellam Pa. Istae Tabellae S figura & magnitudine distinguebantur). Isti Reguli dictas Tabellas coram Imperatore gestabant.. ut eas unirent & coaptarent alteri earum parti ta faciendam sitiem. dum prima vice Imperatorem adibant. irma simorum munerum genera . id est . hereditarii Regulorum filii dum prima vice Imperatorem tautabant, oi Ietebant scrica VO- lumina purpurei coloris . orphani Regulorum Κum filii, qui principatu exciderant, offerebant serica volumina caerula coloris; & Toparchae seu titulo Ucguli carentes. τι Coloris.
Curiae Ministi i dum prima vice Imperatorem salutabant, offerebant agnum vivum; primarii Praesecti QImm vivum: & primi ordinis Libicrati,seu Regii, sylvestrem gallinam mortuam, seu occilam.
I. IO. Lib. Ia Κι ζOm. 3. Cap s. I am Cla sic: Ritus sunt sex; primi pilei.&c. Ut stipra in contextu. L. II. Lib. Su xu che hia' tom. 2 . in Libr. 2. Memcii cap. 6. Lao su hia sic : Cum multi civilium bellorum tempore non satis rechim cordis honestatem a prava sensium cupiditate distinguerent, qui- clam vir e Regno Gin sic interrogavit Memcii uiscipulum uo liu dic, quaeso, domine . utram pluris faciendam censes, honestatem. an cscam ' honestatem, reponit Io liu. Dein sic rursius interrogate utram pluri S etiam iaciendam putas.honestatem, an voluptatem' hinnestatem, reponit iterum uo tiu. Tum ille: sed ecce quis in extremam paupertatem rcdactus, si ad habendam escam voluerit communem humani commercii honestatem servare , illam non obtinebit, ac fame peribit; si non servet, escam obtinebit, Sc vitam . servabit. An tunc etiam necesse est, ut statas honestatis ac urbanitatis leges servet,& mortem oppetati Dcinde ecce alius pauper si
517쪽
praescriptos conjugalis honestati; Ritus , quo; sponsus dehet adhibere ad quaerendam. ac domi excipiendam sponsam, servare Voluerit . non poterit uXorem habere. Si non servet, habere poterit. Num torte dehebit etiam tunc istos Litus servare, ut tinorem ducati difficultate implicatus discipulus D lin, responsum dare non potuit ; sed sequenti die in motropolim Regni Ceu prosectus . quaestionem Menicio exposuit. Cui Memcius : cc quid ibi difficultatis an sorte ignoras dari regulam communem . & caltari particularem Z lixam legem.& legis caeceptionem Z ad instituendam com
parationem oportet, ut i lcm cum eodem, cum munC Cum comm
ni, singulare cum singulari, grave cum gravi. leve cum levi comparetur ; alioqui fieri posset, ut tigillum exiguum estet altius magna aedificio ,& aurum pluma lotus.
sic : Quocirca hic animi senius , quo honestas plus Vita amanda; turpitudo pluS morte fugienda judicatur, non tantum SapientibuS, sed etiam reliquis omnibuS hominibus inest; insipientes tamen illum tinguunt ac perdunt; sapientes autem illum augent ac firmant.. Et infra sic: Vir situm digitum, aliorum hominum digitis dissimilem novit eruhescere; cor autem suum, aliorum hominum cordibus diiIimile non erubescet Z quid hoc Z numquid vere dicetur ejusmodi vir non nosse rerum species, cum vile pro pretioso , pretiosium pro vili habeat ξN. I 3- Lib. D d tom. 9.cap. 28. Tum M 'en hiu sic: Itaque hoc modo domi habebitur honestas, ex qua juniorum ac seniorum subordinatio; in gynaeceo honestas, ex qua Parentum, liberorum, nepotum concordia ; in palatio Regio honcstas, ex qua Magistratuum ac dignitatum ordo ; in Imperii seu Regulorum visitatione honestas , ex
qua tumultuum impedimentum I in exercitu honestas, ex qua Victoriae consecutio orietur. O. Ig. Lib. Lι Κι tom. 9. cap. 28. Κum v yev tu sic et Hinc nempe ex Rituum honestate) .edificia habent suam determinatam normam, mensurae & vasa suam determinatam figuram, sapores& escae suum tempus, Musca sitiam harmoniam , Currus suum numerum ac for- .mam,Spiritus suos Ritus, funera suos luctus, dissertationes suas claG
518쪽
o Tris. III. De Ethica Sinens.
ses , Magistratus Zum ordinem , regimen suum opu&. denique omnes nostri corporis motuS suam aptitudinem ac exigentiam. P. 1 f. Lib. Sias hio seu doctrina Parvulorum Cap. a. q. - sic: Nullus est, ait, emcius, infans qui patrem & Matrem non amet. Paulo autem grandior essectus .nullus est qui fratres natu grandiores revereri nest iat Qui retardato parumper gresIu, modeste a tergo seniorcs sequitur , hic dicitur debitam erga illos revinrentiam iervare, contra, qui accelerato passu incedens, temere iblos in via praetervolat, hic dicitur irreverentia erga illos peccare- Ibidem paulo infra sic: Qui me Viginti, ego ei ut patri, qui me decum ego ei ut fratri seniori, qui me quinque aetatis amis superat, ego ei etiam ut fratri seniori intervio, sed hunc aequali passu.
parum tamen retroacto, in VIa comitor.
Ibidem sic: Dum senior aut superior iuniorem contait, si hiemodeste excusationem non praemittat, sed siubito respondeat .co tra urbanitatem peccat. Ibidem sic r Dum discipulus incedit cum Magistro. non excurrat extra viam ad alium alloquendum ι dum Magistro vel Superi ri in via occurrit, prim tantisper gressum acceleret , deinde propior factu stans recto corpore gressum sistat; manus reverenter at- Follendo Si ille ipsum alloquatur, respondeat; sin minus, celeriter pertranseat,ac Viam prosequatur. Ibidem sic: Iunior cum seniore, aut diicipulu& cum Magistro mensae accumbens, assurgar, dum Vim scyphus illi offertur ,rev rentiam exhibeat, & illum in offerentis loeo excipiat. Si autem iubeatur non in gere nec loco moveri, pareat , sedeque paululum inversa ac retroacta, bibat. Antequam senior aut Magi sterscyphum exhauserit, suum non exhauriat. Quidquid senior. aut Magister .aud Hcrus d at, junior aut discipulus aut famulus illud non ausit recusare seu rejicere. Iunior cum seniore o discipulus eum Magistro mensae accumbem, quamvis ipsi apponantun cibi exquisiti, eos non recuset ι -δε nec recuset, si in loco aequali sedere jubcatur. Assidens viro honorato se clam interrogatur, si nulla ibcta considevatione , praepropere , aut antequam lmerrogans verba absolverie ,. respondeat, inurbanitate peccat. Vide ibidem plura
519쪽
I 6. Lib. Mao kio cap. 3. g. r. sic e Dum solus agis, serva modestiam 3 dum rebus vacas, serva diligentiam ς dum alios frequentas, servacandorem. Quamvis inter barbaras gentes degeris, non debes has virtutes negligere.
Ibidem sic: Sapiens, inquit Liber V m cap. D Κi, turpia verba ab auribus, turpes espectus ab oculis amovet; lascivam Musicam, S illecebrosam pulchritudinem a cordis cogitatu prostribit; seco diam, despectum. libidinem, simulationem in suis moribus omnitidnon patitur. Vult enim, ut auris, oculus, naris, os . Cor, & Omnia sua membra rectam honestatis viam accurate sequantur, omnesque sui muneris partes penitus adimpleant. II. Lib. S o Bis cap. 3. g. a. sic : Noli, inquit Liber Li xi cap. Lia li. inflexa aure auscultare, clamosa voce respondere, limis oculis aspi-Cere, otiose vagari, fastose exspatiari, stando unico pedi inniti, I dendo crura divaricare, dormiendo prono corpore jacere ; facies non sit capillis confusa ; nudo capite non existas ; laborando non denudes brachia; calendo non aperias vestem.
Ibidem sic: Viri sapientis species, inquit Liber Li m cap. D Uao, dum solus domi agit, est liberalis & modesta. Si autem quempiam cui honor debetur , sorte videat; statim est gravis & composita ἔpes tardus. manus reverens, oculus serius. os taciturnum, VOX qui
ta, Caput rectum, respiratio tranquilla, statura spectabilis. Vultus verendus. Uide ibidem plura ejusmodi. . R. I 8. Lib. mo Ηiο cap. s. g. 3. sic Doctor Chim : Cum discipulus Tenyxen interrogasset Confucium quaenam essent praecipua Vincendi seipsum .&honestatem sectandi capita, sic illi reipondit: Si quid videndum occurrat honestati contrarium, noli videre; siquid audiendiendum, noli audire; siquid loquendum, noli loqui ; siquid agendum . noli agere. Haec sunt quatuor nostri cordis ossicia . quibus .
per internam virtutem rebus externis occurritur, & per rerum externarum moderamen interna virtus alitur. Discipulus Ten 'vensequendo haec praecepta ac documenta sublimissimam virtutem ad plus est. Siquis igitur sublimissimam virtutem adipisci cupiat,ista documenta profunde menti infigat, nec umquam obliviscatur. Quare ad seiprum moderandum ac vincendum haec quatuor monita ain pono et is
520쪽
Monita pro visu. Noster animus ex se est incorporeus, invish
Merque a rebus corporeis CommoUCtur, flectitur ac muratur, idci que cum regere plurimi naterest. Norma autem euin regendi, stocutus Si oculus rebus praViS pascatur, mox animuS commovetur ac mutatur; contra, si ab illis, V klendis arceatur , tunc animus
pristinam stram pacem conservat. Sic seipsum diu vincendo ac honestatem sequendo, tandem vera cordiS rectitudo acquiritur. 'Monita pro auditu. Hominis natura a Caeso insula, est quidem ex se recta ; sed dum intellectus ab auditis pravis rebus allicitur , dc appetitus abripitur , tunc illa suam rectitudinem perdit. Illustres prudentiae duces ac Magistri, qui servando coercendi auditus regu-his . occurrunt praue i, rebu&eXternis, hi norunt Veram natuxae redi
rudinem conterVare. Tu igitur, siquid audiendum occurrat honestati contrarium, noli audire. Montra pro sermone. Qine animum moVere solent, fiunt verba illi allapsa. Loquendo igitur cave a praecipitatione, levitate, vanitate; atque hoc modo animus fiet quictus ac collcctus. Deinde existis verbis saepissime bclla vel pax, calamitas vel felicitas, infamia vel gloria oriri solent. Hinc tuis verbis invigila. Siquis cnim i quendo levitate peccet, mendaciis; si garrulitate , absurditatibus scatebit. Si aut tuis immoderatus, aut alienis Oppositus verbis fie- vis ; quidquid injuriosum protuleri S. procul dubio ad te redibit. Itaque noli loqui nisi juxta priscorum Sapientum norimna. Haec documenta diligenhr custodi. Monita pxo opere. Viri prudenteS,utpote rerum. sublimium gnari. in tuis consiliis ac cogitationibus selidi; Viri fortes, utpote rerum difficilium avidi, in suis coeptis ac gcstis constantes esse solent. Hi& illi in sequenda rectis rationis via libexalem animum gerere amanr. Contra, qui illis cupiti itatibus caece indulgent, irrequieti semper agunt. Siquis in subitis casibus possit statim sui esse com-pm, atque in periculis cautus; ubi huic vigilantiae sensim assues, ctus fuerit, tunc non tantiam excelsam sapientiam, sed &. absolvitam virtutem bacile sibi comparabit.