장음표시 사용
541쪽
E. 8. Lib. mo hio cap. 6. g. 3. sic e Praefectus Rea Cisa non nis vulgari ac munda veste indui absque ullo ornatu volebat; serica volumina floribus & auro elaborata domum ejus non intrabant. Solebat diacere e non nisi naturali colore tinctas gerere vestes . viri sapientis est; adstititiis coloribus imbutas gerere, mulieris est. E Ibidem, siet Tres Datres cognomine Mo , ut refert Lisa re, quamvis Magistratus sublimiores gererent, ubi nullus hospes aderat, unum tantum camis ferculum sibi apponi Volebant in prandio , vesperi sola legumina Comedebant. E. Idem sic: Primarius Imperii Minister Cham ven ei ed quM in tanta dignitate constitutus etiam tunc tam parce viveret, quam dum olim exiguum in urbe la Ha Tam Magistratum gerebat; quidam ex amicis sic eum allocutus est: Domine, cum nunc amplissima sint tibi stipem dia,quare tam parce viris i quamvis temperantiae amore revera id facias,ahi tamen passim dicunt te esse similem ditissimo olim primo Imperii Ministro ramsun, qui sibi ipse lectum sternebat. Praestat igitur uecommuni hominum propensioni parumper obsecundes. Cui ille si spirans: quomodo,inquit,non possim ex regiis stipendiis meos omnes . domesticos serico & auro vestire t ad obsecundandum communi h minum propensioni, ex parco nunc fieri prodigum, est facillimum;
sed postea ex prodigo fieri parcum , quam erit dissicile ρ possin ne semper ista mea stipendia permaneret inma unius diei batium.
meus qui nunc exstat, status totus in morte immutabitur. Tunc autem mei domestici statim parce vivere non siustinentes, utpote
luxui dudum assuefacti, brevi in stetera procul dubio ibunt praecis pites. Numquid ergo praestat & tam in dignitate quam post dignitatem, tam in vita quam post mortem , eumdem semper agendi m dum servare tVide etiam ibidem de alio primo Imperii Maistro singularem indi domus aedificatione moderationem obsereante.
E. Ibidem sic: Doctor is nis ren hum, patris fui memor. se aiebat r olim Pater meus Magistratum gerens, in hospitum adventu vinum quidem offerri curabati sed vel tres vel quinque haustus tantum procpinabat; vulgare vinum in foro emebat; pro bellariis pyra, cast ne s. pruna, poma I pro dapibus Carnem palla . carnem jus Io
542쪽
s . . Tract. III. De Ethica Sinens.
conditam, di legumina dumtaxat apponi curabat. Figulina tam tum vasa , vel minio colorata adhibebat. Tunc temporis omnes viri honesti ac Magistratus ita agebant, nec sibi obmurmurabant; saepius se invicem invisebant, sied humaniter; munera quidem erant mo lica, sed assectio intima. Hisce vero temporibus viri honesti ac Magistratus . nisi vinum fuerit domi confectum ac exquisitum; fructus rari, & procul advecti, multa ciborum varietis. vasa &Ωrcula pretiosa impleant toram mensam, non audent hospitem ad epulum invitare,&c. Nisi enim sic agant: continuo avaritiae & a jectionis insimulantur, &c. Eheu l adeo tanta morum corrupteIanunc regnati cur Magistratus . si nequeant eam reprimere, ipsi-met sustinent adjuvare tF. 2. Lib. o hio cap. 6. . 3. sic: Doctor Liu chin bien a pueritia in liti . rarum midia incumbens, pravas animi essectiones fraenare , & in- genitum virtutis amorem Quere sollicite conabatur; unde ciborum & voluptatum illecebras maxime fugiebat; in victu Bbrius, in verbis temperatus, Vultu gravis, gressu moderatus . corporis spe- . cie liberalis. Uilia & sturrilia verba numquam ex ejus ore prodi- bant ; illas omnes vanas mundi pompas , ingeniosas comoedias . inutiles deambulationes, convivia, aleas, talos, reliquosque peM-ciossis ludos prorsus oderat. G. I o. Lib. sim si ta cium guer Iao tom. 22. artic. Cis hien sic t Terrae ali- η res, inquit Doctor Uu, in rebus producendis certum siuum num rum , & hominis vires in illis conficiendis certos suos limites ha-hent. Si utamur illis certa cum regula & moderatione, illae semperabunde suffcient; contra,si utamur illis sine Regula & moderatione, numquam illae abunde issicient. Abundans aut parca rerum prinductio , a Caelo ; multus aut modicus rerum usius a nobis pendet. Omnia in mundo sivum habent determinatum statum s sicut non possumus ultra nostrum determinatum statum aliquid quaerere aut, ambire; ita nec possumus ad usum adhibere. Dum Caeli rebus prodi. ge ac di lute utimur, in Caelum peccamuS. H. II . Lib. Xa iam seu Annalium Imperialium tom. 4. cap. tam Κao seu monita de vino, Imperator Ira iam creando fratrem suum juniorem
Regulum in Principatu GMI, ubi perversi compotandi mores gras
543쪽
Rura L. De Euica Monastica. Cap. III. m. os
sabantur , his verbis ad eos corrigendos ac tollendos illum alloquitur : Nunc dum te mitto in istud Regnum seu Principatum , in quo tota ditio Mo compotationibus plena est ; utor iisdem verbis. quibus olim noster venerandus Pater Hen nam, in principio sui occidentalis Principatus, usus est ad suos omnes Magistratus majores &minores. Sic mane & vespere illos monebat e vini uis est tantii institutus ad Ceremonias-vel Q faciendas c nempe Spiritibus &hospitibus, uti in istum locum ait interpretatio Imperatoris Memtii. Quando Caelum jussit, ut nostri olim populi inciperent vinum comficere, ejus mens fuit, ut hisce Ceremoniis Su vel Cy faciendis tam tum inserviret. Cur autem Caelum horrendas calamitates immittat, populi tumultus ac seditiones excitent omnemque virtutem pessumdent, magna ac parra Regna funditus subvertantur . ista omnia non aliunde proVeniunt quam ex vini compotationibus. Deinde ad docendos juniores, sic etiam aiebat: vos Praesecti . ut hene iungamini vestro ossicio, ordinarie debetis a vino abstincre. Ac docere vestros juniores liberos, ut vino tantum utantur ad faciendas Ceremonias Su. Qui virtute pollent, possunt quidem modico uti vino, sed absque ebrietatis periculo. Instruite etiam meae plebis liberos, ut magnopere ament agriculturae labores, arius ita eorum animi erunt probi; ut filii ac nepotes diligenter ac libenter excipiant sanas seorum Parentum instructiones ; ut caveant dk re abstinentiam vini esse pamam Virtutem. Tam paream quam magnam virtutem debent spectare ut unam & eamdem. Vos, d, tionis Mui agricolae, ubi diligenti vestro labore terram bene colu ritis ;& Vos, mercatores, ubi QIlicita Vestra opera copiosas merces reportaveritis ad alendos vestros Parentes, tunc domi cum illis iam contentis vinum potestis moderate bibere. Vos, Praesecti superiores& inferiores, qui Elctis mea audire documenta, si in sestiva ala eorum senum Ceremonia Vinum bibitis , id non vocatur excesiius. Item si illud bibitis, dum vero corde Spiritibus Ceremoniam δε facitis, tunc vestram laetitiam augebitis & adjuvabitis. Hoc modo vestri ossicii munus vere adimplebitis . ipsumque Caelum vestrae virtuti obsecundans, in dignitatis gradu vos semper conservabit. Ita olim Pater noster n. . Jam vero, tu fiater. sicis quanta vi
544쪽
ρσ Tract. III. De Ethica Sinensi.
tute primi Imperatores praecedentis Familiae floruerint. Isti sapieni tissimi Principes, ut ego pridem audivi, summopere u erebantur l. cidam Caelo legem , diligenter sivos mores componebant, nec se sinebant ab insipientibus homunculis excaecari. Hinc a primo istius Familiae Imperatore Chim Tam usque ad Imperatorem T. Ie, multi &persecti Imperatores, & venerandi Ministri floruerunt, in suo ossicio diligentes, accurati. otii & deliciarum osores. Enim Vero quai ausi fuissent vini compotationes extollere ac praedicare t tune Sc. Reguli & proceres & Praesecti tum sit periores, tum inferiores. 8c. viri praefectura Defuncti, qui sane ausi fuissent vino se ingurgitaret nec tantum non ausi fuissent, sed nec id ipsum quaerere illis vac bat. Superiores enim Magistratus toti erant in adjuvanda Imper. . toxig virtute, inseriores toti in adjuvando Superiorum ac Regulo-xum ossicio. Deinde , uti etiam audivi, horum Imperatorum P isteri sensim degeneres effecti sunt; donec tandem Imperator Cheu temulentus, exlex, crudelis, corrigi nescius, libidinibus deditus. Omnia susquedeque evertit. Et quamvis set videret profundit Ibinum p uti m rorem, non tamen desistebat a siuis compotationi- . hus ac voluptatibus, ita ut subinde effervestente ira.& mortem &totius imperii ruinam contemneret, Caesique servitium ac Ceremonia&ba negligeret. Nec tintum ille, sed etiam omnes populi
se vino ingurgitabant, ita ut foetidus ipsorum odor ad Casum uoi que ascenderet Idcirco ultimam immisit isti Familiae In perni- . ciem, & ob pravas libidines ab ejus amore destitit. Caesum non extitit in illam crudele ; sed isti populi sibi ipsis hoc malum accedi; sivere. Verum haec pauca sussiciant. Proverbio dicitur et non in aqua, sed in homine se debet homo inspicere. Dum igitur videmus
istam horrendam Imperii In ruinam, nonne id nos debet monere ac movere ad pretesens bonum regiment jam vero tuo exemplo non tan- tum Vicino,Praesectos & Principes sed maxime tuos omnes Magistratus,tu stater, debes deterrere ac sortiter removere a compotandi vi . tio. Siqui non pareant, & turmatim compotent,tu ne illis parcas vi apprehcnis huc ad me in Curiam mitte ; ego eos morte plectam. Quia tamen illi diuturna consilietudine assuefacti compot
inactus, non possunt ita subito mutui dum aliqui non tui malim
545쪽
vino induIgebant; interim illos mone, instrue, exhortare; si meis, inquies, paretis monitis ac consilii S, ego ad altiora munia vos pro movebo ; sin minus, ego vobis non parcam. Postea si non parcant. etiam illi morte plectendi sunt. Itaque. Tu , frater , meis documentis diligenter ac strenue morem gere. Hoc scias certo et nisi Praefecti ac Magistratus exemplo praei Verint, populuS a Compotati nis vitio non desistet. I. I 2. Lib. Λ ti t. t ciuen gue' Vo tom. 22. artic. Cie Κien, sic e Prisci, imquit Doctor Liu, temperantiam & parcitatem tam rigide sectati sunt. ut eum imitari Posteri non potuerint; v. gr. pro victu, stuperior A& inferioris conditionis hominibus certae erant praescriptae leges ;Rcguli bovem, primarii Praefecti ovem, Doctores porcum absque gravi caula mactare non poterant; imo hae victus leges, florentis imperii tempore adhuc vigebant. Denique Prisci carnibus rarissime. Vescebantur.
cibo saturitatem, nec in habitatione commoditatem quaerita K. I . Lim. Lun Iu art. ψ. sic : Qui erubescit vilibus vestibus indui , &vilibus cibis vcsti. hic non in capax sapientiam addiscorcii. L. I r. Lib. mo hio cap. r. g. 3. siα : Sapientiae Alumnus, inquit D ctor Hu ven tim , quasvis mundi delicias debet perparce sibi adsciscere, nec Vanam divitiarum & honorum pompam sectari. M. 16. Lib. Srao bio cap. I. f. 4. sic et Iimitatus ad epulum , inquit liber
Rituum cap. Xio se, noli stomachum omnino saturare; orizae juscinio manum conspurcave; longo tractu bibere, ore strepitum edere,. tuas reliquias in Communc in lanccm rcponere, &c. N. 17. Lib. mo hio cap. s. q. r. sub finem sic : Paterfamilias maximam sumptuum rationem habeat; acceptum cum expenso Conferat,&c.
. I 8. Lib. tias hio cap. 6. I. 3. sic : Primus Imperii Ministerti pen cim exstruens sibi domum prope palatii Regii portam, quia tam angustum ejus atrium coniiciebat , ut eques. vix commode posset in eoae vertoe ς cuidam objicienti nimis esse angustum , Iubridens r spondit: hoc atrium ad meos Nepotes, debυt devolvi; nunc qui-ucin pro' primo Imperii Ministro, falcor, est nimis angustum ς. sed
546쪽
Tract. III. De Ethica Sinensi.
postea pro Ceremoniarum Magistro, dum mei Nepotes mihi Parentabunt , erit satis superque amplum, nec nimis angustum. Vide etiam hic supra num. 8. litteram E.& num. 9. litteram F.
SInae amicitiam non inter virtutes , sed inter quinduplicem huma- nae conditionis ordinem, de quo infra, quinto loco reponunt. Hic tamen, uti Aristoteles, propter similitudinem,quam habet cum virtutibus , eam appono. Itaque Primo . De vino Amicitiae juxta Sinus sic : Amicitia est societas hominum ejusdem virtutis & Brtis, in affectionibus concordium, in urbanitatibus accuratorum, in juniori & senioris aetatis subordinatione attentorum , in i tu & ope reciproca convenientium . in vita & morte persistentium, in doloribus & gaudiis seque inter se allectorum. Si haec desint, non amicitia, sed suine conirtium, quod uno momento coalescit &mox dissipatur, vocandum est Α). Secundo. Leges Amicitiae. Amicitiae leges sint hae: Prima, Amici mutuis stimulis ad virtutem se invicem excitent B . Secunda, peccantem Amicum sincere admone ; si monita non audiat, desiste Q.
Tertia, utere Amicis tamquam instrumentis, quibus animum tuum aptes & acuas ad virtutem D . Quarta, in frequentanda aliorum Ecietate, sive ob tuam grandiorem aetatem . sive ob tui generis splendorem, sive ob tuum si aperiorem dignitatem , sive ob tu oram Consanguineorum multitudinem, noli te arrogantem & imperiosum praebere. In frequentanda enim aliorum societate quaerenda est illorum virtus quam imiteris , non arrogantia qua illos asperneris E .Quinra, non debes ab Amicis exigere, ut omni quo decet amore, &
Sexta, in ingressu & egressu amici inter s. mutuam servent urbanitatem G .
547쪽
Septima, quamVis jam pridem Amicum frequentes, semper tamen cum eo reverentiam serva Η, Octava, noli Amicum, qui non sit sicut tu, eligere I). Nona, nec divitiae, nec generis iplendor in amicitia, sed ipsa sista amicitia spectanda est Κ, Decima Amici debent sibi invicem cedere, sibi invicem ignoscere, verba subinde ingrata tolerare sine irae demonstratione; numquam se
invicem fastidire L)undecima Amici debent reciprocis muneribus amicitiam fovere, reverentiae, non utilitatis ergo MATertio, utilitas ct damna Amicituta Tria siunt Zm,corum genera quae prosunt, tria quae nocent. Amici recti. Amici sinceri , amici docti prosunt ad nostram pravitatem, simultatein , ignorantiam depellentiam. Contra, Amici pravi, Amici fiucati, Amici garruli & ignorantes nobis nocent ob periculum imitandi eorum pravitatem, fucum, garrulitatem N). Sapiens sua Sapientia amicitiam, amicitia, suam pietatem promovet O, Qui vanos tantum jocos, facetias, blanditias, Voluptatem in amicitia quaerunt . non possunt esse diuturni Amici P, Rejicere amici donum, alendae amicitiae nocet; libenter accipe
A. r. Libellus San Uu him, seu Versuς trium Vocum pag. I . sic litterpres Zam sitam Amicitia est Brietas,&c. Ut supra in contextu. B. 2. Lib. Siao hio cap. a. q. r. sic : Muttii, inquit Menacius, ad virtutem stimuli, mutuaque monita, consuetum Amicorum munuS est. C. 3. Lib. Mao hia cap. 2. g. s. sic: Cum discipulus T su Κum interrogasset
Consucium, amicitiae legeS : peccantem , inquit, Amicum sincere admone ; si nihil tuis monitis proficias, desiste ; ne tibi injuriam vel probrum arcessaS. D. . idem liber ibidem sic: Sapientiae Alumnus, rursium inquit Consucius, dum in aliquo Regno hospes versatur, hominibus tamquam instrumentis quibus te aptet Ei acuat, utatur necesse est. Utatur ergo primariorum Priesectorum sapientia, illis inserviendo, ut discipulus; utatur virorum honestorum pictate, illos ste luculando. ut Amicus. N a L. s. Diuili do by Cooste
548쪽
Trae L III. De Ethica Sinensi.
E. r. Idem liber Sio hio ibidem sic: In frequentanda, inquit Metricius, aliorum societate,&c. Ut stupra in conteX tu. F. 6. Idem liber Mao bio ibidem, sic: Non debes , inquit Liber Rituum eap. xιο se, ab aliis exigere, ut Oranni quo decet, amore, & omni quo possunt, affectu te prosequantur ; sed tu id erga illos praesta. G. 7. Idem liber SMOhio ibidem dic : In hospite excipiendo, inquit Liber Rituum cap. co li, ad cujuSlibet portae ingressum Herus roget, ut Hospes prior transeat; Hospite ad interioris Aulae portam appulso , veru, cum ejus verita prior intret, ut sedes disponat; tu in regressi is excipiat Hospitem; sit Hospes omnino recisset prior intrare , HoruS ci rcvci ni iam exhiteat & intret , Herus ad dextram, Hospes ad stinistram. Ingressi. Herus ad scalae gradus orientales sive dextros , Hospes ad occidentales sive sinisti os pergant, nota: domus Sinicae ita fere solent cxstrui, ut vergant ad Austrum sed Hospes quasi soret dignitate inferior Hero, statim accedat ad Herii sculta gradus orientales ut illinc ascendat; quod omnino recusante Hero, tandem rudeat ad scalae gradus occidentales. Tum H rus & Hospes postquam se invicem invitarunt ad ascensum , Herus prior incipiat ascendere , Hospes subsequatur ; ascendendo in singulis gradibus pes uterque simul jungatur, & aequali passu Hospes Heriisque ascendant. Qui in orientali parte ascendit, prius dextrum ; qui in occidentali , prius sinistrum DCdem. attollat, ut nimirum hinc & hinc utriusque Hospitis pedes ad se invicem vergant honoriS ergo. H. 8. Lib. Lun Iu arti c. s. sic : Quam helle callebat atraicitiae leges primarius ille Regni in Praesecius Ten im chumii quamvis tituturna conflictudine jam aliquem frequentasset, accuratam tamen reverentiam semper, ut prius, terVabat. I. 9. Lib. Luημι artic. i. sic : Noli Amicum, inquit Consucius , eligere , qui non sit sicut tu ; vel qui tibi non sit par ; deiectus tuos
corrigere non erubescas. K. 1 o. Lib. Sit xv the hsa' rom. 22. in Libr. 2. Menacii cap. . Ran Hiam his,
sic Mem citis: In his servandis amicitiae legibus maxime claruit celeberrimus ille Lu primarius Praefectus Mem en . vir domo illustiis,¢um quadrigis potens. Hic Limiliarita utebatur conluctu li-
549쪽
ne quinque Virorum, quorum unus vocabatur Lo chιm hieu , alter Mochum trium reliquorum nomina mihi memoris exciderunt. Hic Membien utens familiariter quinque istis viris, nihil aliud quam mutuam amicitiam spectabat; hi ctiam quinque viri nullo modo vel generit splendorem, quo Moni sitin fulgebat, vel divitias, quibus a fluebat , spectabant. L. II .Lib.Mao hio cap. s. g. 2. sic Doctor Cham, ex pago IIem Κtue oriundus: ' Nunc , inquit, homines tantum cos, qui sibi blandiuntur, in Amicos adsciscunt; Sc ad dononstrandam in consortio benevole; am. manu supercilia cxpoliunt, aut vestis manicam arripiunt. SL vcro Vel unicum verbum ingrat Q exciderit. mox stomachabundi in mutuas iras assingunt. Enimvero Amicorum consiletudo exigit, ut sibi invicem ignoscant, e invicem numquam fastidiant. . Idcirco illi qui in amicorum cons ,rtio reVcrentiam attente scrUant, quotidie te invicem irequentando , felicem suae amicitiae. cssectum
bia, sic discipulus Ian cham interrogdit Magistrum suum Mem cium et Ausim iterum cx Te, Magister , exquirere r quisham animi sensius debet cise in Cis,qui mutuam inter se amicitiam mutuis muneribus f Venit reverentia: , inquit Mum civis. Jam vero, subjungit Van am, dicunt eum, qui amica urbanitatis munera iterum iterumque rejicit, irreverentia peccare; ecqua . quaeso, de causat sic illi Memeius : ecce honestus vir mihi munus oneri; mox ego sic apud me dissero: est ne aequitatu, an inquitatu istud munus acquisitum si aequitate , possum accipere ; si iniquitate, non possum. Dum igitur illud non accipio , censeor datorem contemnere , adeoque irreverentia pecco. Idcirco lex amicitiae exigit, ut munus Amici non rejiciam. Sed dic, amabo, reponit Van cham i non apertis Ver biS, cur munus rejiciam, significo ; sed mecum in corde, cur illud rejicere debeam , ita tacitus dissero di istuu munus haud dubie a populo, iniquitatiS via extortum est, eoque mihi non licet accipere; ad illud tamen honesto modo rejiciendum, alias caeteri S fingo rationes; numquid hoc licitum est i sic illi Menicius: en quis Amicus in mutuo tuo consertio sive loquendo, sive operando Om
550쪽
nem aequiratis normam , omnesque honestatis leges servat; hujuς profecto munus vel ipse Consucius, abjecta omnino inquirendae aequitatis sollicitudine, haud dubie acciperet. N I 3. Lib. Sit xu che trona. IO. in libr. Lun Iu artic. i 6. sic : Trialunt, inquit Consucius , Amicorum genera,&c. Ut supra in con
O. I . Lib. Viao hio cap 2. I. s. sic Consucii discipulus Cem Uu Vir sapiens sua scientia amicitiam, amicitia suam pietatem promovet. P. I s. Lib. cyrao hio cap. s. I. 2. sic Doctor Chim ex pago T chucn oriundus : Homines hisce perversis temporibus in frequentanda aliorum societate. unos tantum jOCOS, facetias, Voluptatem; & in mutuo amore, unas tantum blanditias absque ulla commonitione sipectivit. Sed ejusmodi amicitia quonam iane pacto queat csse diuturna Z ut enim amicitia pollit esse diuturna, intercedat reciprocarcuerentia necesse est Q. i 6. Lib. Su xu che hia' tom. 22. in Lib. 2. Memcii cap. q. Ran th. hia, s c. Vide hic supra nuin. i 2. litteram M.
De Proprietatibus humanarum Actionum.
ACtionum humanarum proprietates sunt duae : Prima voluntarium vel involuntarium. Secunda honitas vel malitia mor, lis. Omnis enim actio humana vel est voluntaria, vel involuntariae Deinde vel est bona , vel mala moraliter. Itaque de his duabus proprictatibus quid sentiant aut disserant binae, videamus.
De Voluntario & in voluntario. I Rimo, quemadmodum iuxta Aristotelem iii initur quatuor mouis
voluntarium. Primo pro libero, quod est a voluntate eligente. Secundo pro naturali, quod est a principio intrinseco secundum naturalem impulsuin agente, ut lapiS naturaliter deicendit. Tertio pro sepontaneo. quod Disim by Corale