장음표시 사용
71쪽
so ET HIC AEC A P. III. Verisimilior opinio de summo bono , vel
ultimo sine , caeteris confutatir , senditur. I. π YIderi fortasse poterit In opinionibus ilis lis, quas de summo bono, vel ulti-V ino fine a Philosophis inventas esse iam diximus, consutandis tempus , atque Operam prorsus immerith collocari t sive qudd aliis qua iam in explicandis illis attigimus, quibus ipsarum falsitas aperth satis ostenditur; sive ceriste qudd illae evidenter adeo ab ipso rationis Iumine abhorreant, ut inquirenda nobis arguis menta non sint, quibus perdita illorum absuris ditas uberius demonstretur. Ut tamen hac etiam in parte solita methodo procedamus, atque Ut optimae , saniorisque sententiae dignitas illustrius adhuc, atque nitidius appareat, iuverit
aliqua complecti , quibus Aristippi , Epicuri ,
Zenonis, & Aristotelis opinio veluti falsa ostendatur, omnium nempe, qui ultimum hominis finem , summumque bonum in aliquo creato , sive finito bono collocati in eme putarunt . II. Atque, ut eodem ordine progrediamur, quo Philosophorum dogmata superiori loco eκ- posuimus , quid Aristippi sententia impurius , & absurdius ffingi poterit , in qua hominis faelicitas in 'la corporis voluptate , sensuumque deliciis collocatur λ Aut enim concedi deis bet incorporeum , & immortalem animum cor-
72쪽
DISR L CAP. III. 6 epori coniunctum in homine non reperiri ; aut
animum ipsum , per se nihil appetere , vel ad nullum finem dirigi aut certe nobiliorem hanc, divinamque hominis partem ad vilioris infimaeque partis voluptatem turpissime declinare '. Deinde vero quis afferat hominis faelicitatem communem esse cum brutis cum sanε voluptas illa , quae in humano corpore percipitur, eadem prorsus , atque nobilior etiam a brutis comparetur, in quibus certe plurimi sensus , & organa humanis delicatiora , adeoque Voluptati iucundius percipiendae aptiora deprehen duntur , nec insatiabilis illa aviditas reperitur, Verecundia , poenitentia , amittendae voluptatis timor , futurique mali providentia , quae singulas hominum voluptates amaritudine adspergunt, ac inficiunt. Quid vero quod voluptates ipsae turpissimae sunt , innatusque pudor in iis cogitandis exoritur 3 quod non sine dedecore , incommodo , Iegis iniuria , vitae periculo, corpori S languore , mentis caligine degustantur λ quod am ros deinde fructus , animiq; dolorem excitant , quod non semper ad sunt , cumque fluXae, cad il-caeque sint , celerrime languere , vel kntertreta solent . tantumq; abest , ut illae irrequietam animi
cupiditatem , omnemque voluntatis amorem impleant , ut lastidium potius in illa producant
Epieurus in constitutione finis nil generosum sapit.
atque magnificum. Cic. Fin. II. c. I. .s Habet hoc voluptas Omnis stimulis agit fruentes , Apiumque par volantum 1
73쪽
quod denique voluptates istae dum etiam ardem tius inquiruntur , atque iucundius conservantur
vel invitos etiam repente nos deserunt , ac en
faeto jam corpore dilabuntur sa) Haec ut opinor, aliaque id genus innumera , quae possent afferri , manifestissimE evincunt Aristippi , Mah metis, & Epicuri quoque sententiam , u corporis voluptas ab illo defendebatur , veluti perditam , atque impudentissimam habendam ,
lacrymisque potius , quam argumentis ex hominum cordibus veluti pestem extirpandam ωQuod si non eorporis , sed animi potius Voluptatem veluti summum bonum habuit Epicurus , non plurimum certe ab Apollodor, , .femocriti , aliorumque sententia discessit ; ideoque , sicuti illorum opinio mox rejicietur, ita quoque Epicurus ipse reprehendi meri id poterit . III. Eadem sere , quae de corporis bono , Vel faelicitate jam diximus , de illorum sententia eun seri poterunt , qui beatitatem in aliquo fomtunae bono , divitiis nimirum , honoribus , gloria positam esse dixerunt. Illa nimirum eXtri Π- seca sunt, nihilque in animo ponunt , quo melior ille, atque perlaetior fiat ; cumque corporea sint , vel certe corporeis ex rebus , vel sensibilibus oriantur , ideoq; incerta , caduca , suaqῆ natura sacile mutabilia , incorruptibilem , ac Lm mortalem animi cupiditatem complere η, siVe
aὶ υ ἡ. Eoet. Conso . lli. prua T. . Architas Tarentinus nullam capitaliorem pestem, quam corporis voluptatem, homini dicebat a. natur datam ; cumque homini si ve natura , five quis Deus nihil mente praestabilius dedisset , huic divino muneri , ae dono nihil esse inimicum , quam volu Pt
' Quod vero maximum , ae pulcherrimum est.Ιd fortunae committere, valde pravum est. Ars.
74쪽
fallare non poterunt: quemadmodum sanh , cum neque ab Omnibus comparari possint neque ab
omnibus conservari, veluti sincera , cli communis humanae naturae Delicitas haberi non possunt; quae eiusmodi esse debet, ut ab omnibus hominibus acquiri, nec semel adepta ab invitis unquam ammitti possit . Deinde vero , quod ad divitias attinet, quis aperte non videat illas non sind maxima solicitudine , & labore congeri, ac , ubi congestae suerint, maximo semper timore anxietate servari, ne qua temporum vici sutudine , hominum fraude , incendio, naufragio , tandemque morte ipsa nobis invitis, atque maerentibus auferantur λ quodque praecipuum est, tantum abest, ut adeptae omne hominis desiderium impleant, vel extinguant, ut acrius potius illud excitent, vehementius accendant, atque insatiabilem sitim Producant, iuxta celebre effatum illud Crescit amor nummi quantum ipsa pecunia crescit .
Quod si a plerisque vehementissimE optari illae solent, ceterisque bonis omnibus anteferri , si denique
Et genus , ω formam regina pecunia donet,
id solum ex iniqua hominum opinione dependet, qui corporeis , ac sensibilibus externarum rerum illecebris ille sti , ac deliniti, non sinceram , sed lacatam hominis inlicitatem inquirunt . Ceterum quam multi memorantur, qui non modo divitias , &opes contempserint, mulistbque jucundius deinde vitam peregerint, quam ubi divitiis affluerenti Anarchalis certe , de
Divitiarum nullus est finia constitutus huminibus. Solon Q. Aris. Polit. I. c. Ia
75쪽
'Neraclitus regnum contempsit, ut rerum cogntistioni liberius incumberet; Crates etiam Thebanus , Democritus, AnaXagoras agros , ω patriamonium suum reliquit , ut distendi, quarendiq; ldioina delectationa toto se animo dederet a s atq; ut innumeros alios omittam, Diogenes ille Cynicus incredibilem rerum venalium copiam conspiciens iucund issime exclamare solebat aquὰm multis non egeo lini id verd de honoribus, potestate, ae imis perio putabimus , nisi quod illa divitiarum in
star, cum labore possidentur, cum invidia conservantur , eosq; ipsos, quos eXOrnant, Onerant ,
& premunt ibi ρ Si enim imperium honeste, atque ad sanctissimas aequitatis leges gerendum est, quam variis curis , & aegritudinibus publico bono , sive Delicitati contulere debet Pri
ceps , priVataeque anteponere , &Non sibi , sed toti natum se credere mundo is
Sin vero injustae tyrannidis instar , imperio ab latur, quam variis suspicionibus, angustiis , timoribus illius cor torqueri , distrahi, cruciarique debet dum sibi ab hostibus insensis , ab amicis etiam continub timeat; nec ullum proinde vitae momentum sit, in quo libere , quiete potestate fruatur , ideoque faelix haberi possit. Iclinnumera quidem , omnibusq; notissima Tarquinii, Caesaris , Annibalis, aliorumque plurium eXempla manifestissime ostendunt, nulli bi tamen clarius effulget quam in Dionysii vita , quam proinde Cicero elegantissim h exponit, ut ostenderet eiusmodi viros omnium miserrimos, ac in- lDelicissimos esse sc) . lΗaec
76쪽
Haec omnia itaque fortunae bona eaduea n mirum fragilia , puerilibusque eonsentanea er pundiis sunt , qua vires , atque opes bumana vocantur . Affluunt subit. , repente dilabuntur , nullo in loco , nutia in porsona sabilibus nixaradisibus eo Hunt, sed inoertissimo 'statu fortuna hue , atque illue acta quos in sublime eκt ιerunt , improviso cursu desituros profundo eladium miserabiliter immergunt sa) . Nisi potius illa non vere bona, sed potius indifferentia putaveris; siquidem Perinde sunt , ut illius animus , qui eapsi et rQui uti Dit , et bonas illi , qui non utitur re , mala bὶ .
IV. Gid vero de nobili, gravissimique Stoicorum sententia putemus, quam antiquis temporibus adeo mirince floruisse jam diximus, eum illi poli habita corporis voluptate in sola sapientia, sive virtute persectam hominis Delicitatem collocarent λ Non aliud certh, nisi quod a Ci-eerone dietum accepimus, fieri nimirum non posse, ut ab homine ejusmodi sapientia , se a Virtus acquiratur, quae nullis aegritudinibus, nullo dolore, nullo corporis incommodo perturbetur ; ideoque vanam hanc esse sapientiae speciem, nec ulla ratione veluti lammum hominis bonum , ultimumque finem haberi posse, cum ab hominibus comparari , vel sperari quoque non possit . Hinc Dionysius Heracleotes, eam AE Zenone fortis esse didieisset, a dolore deductus est ;camque ex renibus , aut oculi lippitudine, ut Laertius refert , ιaboraret, i se in eiulatu elain
77쪽
mitabat fassa esse illa , qua antea de dolare fensisset a , atque deinde voluptatem esse summum
hominis bonum asseruit. In errorem itaque dissimum lapsi sunt Stoici , ut ehm asseverent etiam in Phalaridis tauro beaιum esse sapientem , cogantur fateri vitam beatam aliquando esse fugiendam. Exaggeratis enim malis corporis cedunt ,
atque in rerum molestis gravissimis abscedendum ex hau vita esse decernunt b). Nam si bonum liberi , misera orbitas ; bonum patria, miserum exikium ; bonum valetudo , miserum morbus f bo' mim integritas corporis , misera debilitas ; bonum incolumis acies , misera raritas . Qua si potes sapiens singula consolando levare , universa quomodo susinebit i Sit enim idem caeus , debilrs , morbo gravissimo assectus , exul, orbus , egens , torqueatur equuleo , quem hunc appellas Zeno rbeatum , inquit , etiam beatissimum . . sed , si ad populum me voeas , eum , qui ita sit affectus , beatum nunqua- probabis s si ad prudentes , ait rum fortasse dubitabunt sitne tantum in virtute , ut ea praditi veI in Phalaridis tauro beati sint salterum non dubitabunt quin Φ Stoici convenientia sibi dieant, ω vos repugnantia e , nam illud
vehementer repugnat eundem beatum esse ,
multis malis oppressum id . Melius itaque Plato beati tudirum sere ex Stoicorum sententia definiens asseruit , virtutem sussisere quidem ad bene, beatὸqs
Nivendum , eeteram instrumen ris induere , corporis bonis , robore , sanitate , integrita ιe sensuum , ω ceteris id genus . Exterioribus item , puta opibus , generis claritate , gloria . Ea etsi non assuerint , nihilominus tamen beatum essesapientem se .
U. Nobilior est itaque, & accuratior Ari
78쪽
DISP. I. CAP. III. 6 1stotelis opinio, qui ad faelicitatem hominis non modo cum Stoicis virtutem ipsam, animique
splendorem requirit, sed ceteras etiam corporis, & sortunae dotes, aut commoda, quibus integre, persecteque hominis natura satietur ut possit homo beatus vivere ex hominis naturarendique perfecta , ω nihil requirente. Ubi obseris vari facile poterit Aristotelem superiores Herilli .
Stoicorum, aliorumque sententias ita complecti , ut cum illi putaverint in sola rerum cognitione , vel animi virtute , vel tranquillitate beatitatem consistere, ipse ad beatitatem haec omnia requiri docuerit; ut ille talix haberetur, qui nihil horum requireret, & cui nihil deesset, quod ad naturam hominis undique persectam optari
VI. Illud tamen in hae ipsa Aristotelis opinione reprehendi plurimum debet, non modo quod eiusmodi talicitatem in hac ipsa moris tali vita acquiri posse putavit, ut in sequenti
Capite ostendetur: verum etiam, quod ipsam non in solo Deo, vel infiniti boni, ultimique finis possessione collocaverit. Quemadmodum 'enim mox ostendetur , atque Aristoteles ipse fatetur , persecta inlicitas in vita undique pej Lia conlistit, nihil requirente , quis vero hominis vitam, ac immortalem animum nihil aliud eXpetere, vel requirere existimet , quam ut
beatitatem illam, & commoda , quae in hac solum labili, brevique, ac miserrima vi tae condiistione consequatur aut quis ulla ratione fieri posise arbitretur , ut animus ille , qui se caelestis, di vinaeque originis esse cognoscit, qui se Deo simillimum intelligit, qui se rebus omnibus coris ruptibilibus, atque creatis longE puriorem , nobilioremque sentit, creatis ejusmodi rebus, illa.
79쪽
rumque amore, & usu angustis veIuti limitibus se eircumscribat Ad nobiliora certe, ac magni ficentiora nati sumus, quam ut inηenitam animis nostris cupiditatem in hac vita perfici veIextingui posse putemus, quam ut ipsa natura creatis, finitisque rebus contenta nihil undique requirat, quam denique ut vera Delicitas in iis omnibus, quae ab Aristotele mirifice commendantur , posita existimetur . . VII. Quae eum ita sint, eximium , ae divinum sere Platonis ingenium satis mirari, vel commendare non possumus, qui, cum ultimum hominis finem , summumque bonum inquireret, illud non in aliquo objecto, vel re collocavit, quae in hac variabili, mortalique Vita comparari posset; cumque intelligeret nos a Deo ve. uti sonte, sive principio profectos ad Deum ipsum veluti finem natura ipsa dirigi, animo que corpori superstites in illo puriori, nobiliorique statu, quo a corporeis hisce vinculis, veluti carcere solverentur, beatitatem esse habitu- Tos , Deum ipsum veluti summum bonum, fionem ultimum, persectamque hominis Delicita. tem esse putavit . Atque hanc quidem Platonis
sententiam veram, ac sinceram esse, atq0e ab
Omnibus admitti oportere non modo clari ssimis autoritatibus, sed manifestissimis etiam rationibus
r. Si enim finis ultimus hominis ille esse debet, ad quem ultimo a natura ipsa, vel a Deo dirigatur ; ille nimirum, cujus amore Deus hominem condidit; ejusmodi certe finis aliud
csse non poterit, quam Deus ipse ' , qui non
80쪽
DISP. I. CAP. III. ' ε' lterius objecti amore vel gratia , sed propior se ipsum sol tim operari potest , ne ad aliquid vilius, & ignobilius se operando dirigatur, er go Deus ipse ultimus finis hominis haberi debet .. 2. Deinde finis est ille , qui inquiri, appetis vel amari potest , ideoque finis ultimus est i te, qui ultim5 amari potest , omnemque amoris
vim extinguere, sive complere, unde etiam summum bonum vocatur; sed Deus solum infinita bonitas est, infinita bona complectitur,vel ut Augustinus ait, bonorum summa nobis Deus es , Deus es nobil summum bonum a , ideoque replet in bonis desiderium nostrum ibin, vel insatiabilem humanae voluntatis ardorem perfecte extinguit, ergo ille solum finis ultimus erit, summumque bonum .
Et certe quid aliud irrequieta , & insatia. . bilis illa cordis humani cupiditas , qua eX nius objecti creati amore in objectum aliud repenth transilit, quid , inquam , aliud ostendit, nisi quod in rebus singulis finita quaedam , t nuis, ac limitata bonitas , vel amabilitas reperitur, quae incredibili , vel infinito ferὲ cordis desiderio satis complendo par esse non potest η ν ideoque voluntas ipsa ad bonum infinitum tacita quadam , sed forti , ac vehementi vi trahitur, ac impellitur, ut optimE proindE dixerit Augustinus Deisi nor ad te , Domἔne , inqui tum es eor nostrum donec perveniat ad te seὶ . 4. Nec aliud se ad finis ultimus hominis esse poterat quam prima caussa , primumq; principium,
ib. I. g. D' omnia, quae sumenda, quaeque legenda , aut optan da sunt, ineo debent in summa bonorum, ut is stqui eam adeptus sit, nihil praeterea desideret. cie. Fin