De humoribus purgandis liber et de diaeta acutorum libri tres

391쪽

in morbis acutis. Lib. II. 333όκοταν παρὰ το ἔθος ἀχθοφορητη κ κοιλίη,

393쪽

in morbis aeutis. Lib. II. 33 πιριν μη υδαρες, μῶ' ἔλασσον, ἡ κατα λόγου βρωματος, τῆ ὐπράη ολίγα ἀριςῆσM, ως ἐκ προσαγωγης αφίκητα ες τὸ εθος. 'A τοὶ μεν τοι σφων αυτων δυσφορωτερον ει τὰ τοιαυτα φερουσιν οἱ πικρόχολοι τα ἀνω.

Mea enim sic ratio est praestabilius esse, ineunte morbo, statim omnino Mrbere ', id est, igitur sorbere incipere potius, quam ab eXhausto, fractis iam viribus ', sorbitionis usui h inire, aut te tium aut qUartum aut qUinitam aut seXtum aut etiam septimum morbi diem agentem nisi intra ill ud tem-PUS, Certamen natUrae et morbi in procinctu futurum sit ' Sed eadem prouisio et cautio adhibenda est his', qualis iam aliis ' praescripta est. Ac de sorbitionis usu ita quidem sentio qUinetiam de potione, lUalis cuique consentanea futura sit, eaIum, Uarum praecepta trademias ', eadem qUOque omnino mea ratio est y. Sed tamen medicos longe secus, atque facto est opus, facere '. Etenim placere illis video inςuntibus morbis, cum aegros inedia Confecerunt', et exhauseriant biduum, triduum, aut eo plus etiam, ita sorbitiones exhibendas et potiones. Ac fortasse ob eam causam consentaneum esse videtur, quod, incidente magna in corpus mUtatione '', magna quoque miliatio opponenda sit. Sane quidem mutandi ratio rite comparatur, qUae non est '' infra modum. Sed tamen conuenienter '' mutationis progressus adiungere oportet , et ab ea mutatione alimentorum cibariorumque accessio scrupulosius et religiosius facienda ''. Ergo maxima sentient incommoda '',

nisi conuenienter mutatio his adiungatur, qui in-Y tegra

394쪽

338 Hippocratis Coi de ratione victus

tegra piissana utuntur Assiciuntur quoque et qui solo cremore utuntur, minus 'μ vero hi. Sed huius rei documentum Capere Oportet, ex hominum, bene adhuc valentium, diaeta, qualia sint ex usu. Nam si etiam in sanis multum interesse videatur inter has illasve diaetas, idque cum in aliis rebus tum in mutationibus; quidni etiami multo magis in morbis disserunt, atque inter

morbos in his, qui acutissimi sunt ) Atqui facile quis animo complecti potest, quod '' susque deque diaeta habita cibi et potionis, ipsa sibi semper similis atque cohaerens salubritati corporis omnino accommodatior est, quam ii quis repente '', ad rerum meliorem usum, mutationem fecerit. Quandoquidem '' et iis, qui bis die pastum

inire consueuerunt, et qui semel cibum capiunt , repentinae mutationes damna et infirmitatem afferunt. Ac qui prandere non consteuerUnt, si forte illi praeter institutum pranderint, repente facit infirmos '', ac toto corpore graueS et infirmos '', et pigros ''. Quod si et ei prandio

coenae accessio fiat, acidum eructantes '' supp. fiunt; nonnullis etiam crudis cibis profusior ritaluus: Cum praeter morem et institutum, onusta cibo redditur aluus, siccitati assueta 'Τ, nec bis

intumescere, nec coqUere consueuit. Ergo eX-

pedit ad h) aequalitatem 'si reducere '7; etenim

nanum inire oportet '' eum, qui praeter morem prandit, ac 'si dormiendo noctem eXigeret, a Prandio, hyeme quidem tepide , aestate vero temperate. Quod si somnum inire non possit, breue spatium frequenter deambulando conficere oportet, nec stare Oportet, nec ConqUiescere, nihil coenandum aut certe parca manU, et quae sunt omnis mali expertia -': quin etiam parum bibendum, nec vinum aquosum, sed meracius

395쪽

in morbis acutis. Lib. II 33s

cius '' paulo. Sed certe hic multo magis laborauerit, si ter die cibum rapiendo abunde saturetur: multo etiam magis, li frequentius: quamuis non desint, qui alacriter ferant epulas tres ad satietatem, qui ita vitam instituerint. Verumenimia

uero quibus in more est positum, bis die cibum capere, si forte illi non pranderint '', sunt infirmi aegrique iacent 'Τ, et ad omne opus n)timidi ', et stomachi morsu tentantur '; Etenim viscera illis suspendi videntur ' , metunt Vrinam calidam et flauam et stercus peruritur. E il lunt. quibus OS amarescit, et oculi caui fiuntΤ':palpitant tempora '', extimaeque partes refrigerantur 3'. Ac plurimi quidem impransi coenare nequeunt ''; coenati vero aluum cibi QOpja grauant, ac dissicilius noc tem exigunt 3ῆ, quam si prandissent ''. Quando igitur haeo omnia cadunt in sanos etiam, ob mutationem diaetae dimidii diei praeter morem institutum; nec ciborum accessionem fagere, nec ipsos deducere inconsiderate oportere videtur. Ergo si hic, qui semel, neu suo more, pastum iniuit, exhausto per totum diem corpore, tantum in coena cibi ad hirubeat, quantum Consueuit, si cum inpransus laborabat languidusque erat, coenatus autem ' corporis grauitate opprimebatur ' , multo etiam

grauius assici par est. Quod sit etiam diutius cibi

abstinentia exhaustus repentinam coenae accessionem adiungat, multo magis gratiitate laborabit. Sed eum, qui non suo more abstinentia cibi exhaustus est ' , eodem ipso die '' conseret laeturam compensare '', hoc modo; Ut primum friagoris, caloris atque laboris sit expers ' , haeo enim omnia grauiter molesteque tulerit *; deinde parcius coenam ineat, quam consueuerit '', nee

eam quidem siccam ', sed humidiore ) krma ac Y a specie:

396쪽

34o Hippocratis Coi de ratione victus

specie: porro vinum bibat minus aqueum ', nec parciore manu, quam cibo respondeat: postridie parce prandeat, ut, scilicet accessione cibi paulatim facta, ad institutum redeat. Sed inter

eos =Τ, qui parte alui uperiore sunt biliosi sane haec dissicilius molestiusque ferunt=7.

quantum scilicet exhausti metus suadet, et consuetudo capiendi cibi ad continendam in ossicio naturalem oeconomiam, et vitandam liberaliorem triplicis nostrae substantiae dissipationem. Vide Aph. o. Lib. I. a) Ab inedia, peculiari natura, humorum inopia, eOTundent corruptela.

3) Cum virium integritate, et sine 'llo infirmitatis

metu.

Scilicet his, qui ob virium infirmitatem aut infirmitatis metum, ineunte morbo, piissana uti debent, et qui a pleniore vitai se ad tenuiorem conuertunt, perseuerante morbi historia. s) Qui scilicet integris viribus, cum securitate, in breui historia, ad diem cris eos peruenire possunt. 6 Libro III. vini, melicrati, et aquae. 3 Vt, scilicet antequam exhibeatur, quod cuique consentaneum est, clystere, aut sectione venae, aut pUrgatione; ut quandoque opus est, Vtamur, ne dolor eXcitetur. 8) Sine ullo delectu historiae morbi, virium aegri naturae, et consuetudinis. 9) Extenuatione non solum inchoata sed perfecta. Vtitur hoc loco, verbo προταριχέυειν , quod habet magnam emphasim, significat enim sale condire, hoc loco inedia con

sumere, a resecere. Io) Per morbum acutum.

II) Cum scilicet aequali contrariorum excessu contrarius naturae excessiis oppugnatur. Iab Cuique naturae et consuetudini. I 3 Nam caeterarum rerum mutationes repentinae fugiendae sunt, tum maxime cibi et potus, quod earum rerum mutatio plurimum intersit aegri, cuius non minor ratio haberi debet, quam morbi ipsius. Peccatur duobus modis, et

397쪽

in morbis acutis. Lib. II. 3 1

quod subita mutatione stomachum labefactent, et quod ad vires labefactatas stomachi cibum exhibeant inconsiderate, fortaste si ab paroxysmum aut crisim.1 Vt viscerum suspensionem, ventriculi intemperiem atque ignauiam, dum sit progressus a principio morbi, ad

crisim, cum absoluta inedia; cum vires etaetae langueant, et cum maioris infirmitatis metu, augentur etiam grauioribus damnis, ut oppressione, cruditate, iactatione, dissicultate spirandi; in altera mutatione, quae sit ab otio ad negotium, quando propter exhaustum et sumianam virium infirmitatem, cibum capere coguntur aegri, appetente crisi, in summa doloris acerbitate et morbi siccitate. is) Post tridui quatriduive abstinentiam, inconsiderate praescriptam, sic peccando in commoda peculiaris et uniueris salis naturae, damna sentient maxima. Atque illud certum est, incommodorum certos esse gradus, et graues offensiones pendere a grauitate ciborum, qui offeruntur, ut Galenus in Comment.16) non verti debet minime, sed minus.1 ) In graeco ect φαυλη λίαιτα, quam proposuimus initio Libri I. 18) Vide Aphor. II. Lib. II. Aph. et Comm. in panis.&9. . Lib. VI. Epid. Item vide pag. circiter 287. huius libri. 19) Ac si diceret, non mirum est, si diaeta susque deque habita, cui quis assiieuerit, accuratiore et meliore praestabilior sit et salubritati corporis accommodatior.eto) Hic per Aν infirmitatem intelligit, futuram symptomatuin deprauationem et infirmitatem trium princi puni facultatum. 2I) Symplomatis auget, ac si morbo aliquo laborarent. 22) Ab oppressione, non eXhausto. 23) In agendo et efficiendo, ut nec manus nec pedesilium facere possint ossicium; quod scilicet de infirmitate corporis vereantur, nec ad opus faciendum accedere possint vel ausint aegri. a ) Ab infirmitate ventriculi et caloris natiui, materiae copia obruti: Galenus dicit acidum eructari, ob collectam aliquam pituitam in ventriculo, ob multitudinem ciborum, aut saltem paucorum sed frigidorum. 2; Abstinentia cibi .

2 ) Vt natura fiat cibi et potionis potens, quibus Opprimebatur.

398쪽

3έet Hippocratis Coi de ratione victus

ets) Somnus diurnus est ineundus prima diei parte, quae

definitur ab hora sexta matutina, propter noctis Gγρυπνίαν. Item est redormiendum, propter cibos non assuetos in ventriculo non mitificatos.

as) Concoctu facilia bonique succi.

go) Vinum hic praescribitur meracius ad concoctionem eruditatis, ut fluctuationes a cibis, praeter morem institutum ingestis, ortas infringat sua siccitate. Quatenus est alimentum, humectat quidem; quatenus vero medicamentum, de

siccat.

3I 3 Nulla necessitate naturae coacti suum in prandii abstinentia genium defraudarint. 32 Ab exhausto spirituuin et humorum. 33) ' AP ωτοι quasi symptomatis quibusdam foeti. 34) Collectione spirituum calorisque natiui ad cor, ob viscerum suo genio defraudatorum affectionem. Timidos ad opus vocat Galenus, quasi dicat omne opus perosos. 3;) Assiuxu bilis, quae ab inedia ad stomachum afflixit, et aestu incanduit. 63 Collapso stomachi habitu, qui cum moderata repletione intumuit, visceribus est cuiusdam fulcri loco. Nam viseerum repletio est viscerum rectittido quaedam . q)3 3 Vrina flaua, ait Galenus, fit admixtione excrementi aquosi cum amara bile. 38) Exhausto spirituum et humorum.

39 Quia, inquit Galenus, praesertim in biliosis naturis

ealor vernaculus in igneum mutatur.

o) Quia venter biliosis excrementis refertus est. a quibus morsus virtutem dissoluit, et refrigerat extrema. 4io Collapso ventriculi habitu, et vacuitate ossicii reddito ignaviore. 42 Propter αλυσμον ναυτιώδη, propter affectam aluum Per oppressionem. 43) Proptereaque aluum suo ossicio continuissent. 44, Scilicet eo die, quo prandio suerat defraudatus. 4s) Repentina mutatione ab otio ad negotium, alien to iam temperamento alui, collapso habitu et effoeta virtute coquendie hinc altius oneratur succorum crudorum copia, et inde malorum cumulus.

46i Qui, eum bis die cibum capere consueuerit, prati. dio ab stimiit. inio in sua particularis et uniuersalis naturae com moda peccarit.

399쪽

iu morbis acutis. Lib. II. 3 3

4q) Ad aequabilem statum reducere. 49a Ad viscera, suo defraudata genio, caloris eoilecti one, tum ut bilioso humori, qui ab inedia incanduit, ex

itus non denegetur.

so) Et damnis augebitur, scilicet, si ad inediam accesso caloris, frigoris, et laboris adiungatur , quae sunt aliae ad. huc exhausti causae. si) Quia aluo resiccata, fatiscente, et ignauiore facta, mutatio ab otio ad negotium molesta esset. sa) Quod mitificatu sit dissieilior. 53) Vt mutatum alui temperamentum restituatur; deinde quia facilius est impleri potu, quam cibo.s4 Natura aut arte, ut iuuetur coetio in aluo es eta.s; Qui abstinentia prandii suum genium defraudant. s6) Quibus vitio conformationis aluus bile natat tum temperamento et habitu) quibus ad fundum ventriculi, non autem ad ecphysim fertur meatus selleus. ν)s 3 Quod scilicet humoris inopia bilis accendatur, geonerationis perennitas foueatur, unde cardialgia, oris amaritudo, vertigo; iactatio nauseae particeps, febris ipse. COMMENT ARI VS.

Hactenus explicuit incommoda , quae Consequuntur, cum peccatur in communem CViUS-que naturam. Nam cum antea dixerimus dupli-Cem esse natUram, Unam peculiarem , alteram vero generalem , animaduertendum quoque prae-Cepimus, Vt, quae Vitia committantur in peculiari, quae in uniuersali natura, Cognoscantui. Communis naturae distinctio et historia est in communi habitu, temperamento, actionibusque ipsis, ut commune est aluum bis humescere aut semel, Coquere, intumescere, moueri, dormire, et Caetera. At peculiaris natura dicitur distinctio peculiaris in temperamento, in habitu, in conformatione, et dominatu humorum: In habitu, ut alius habet cutem raram, alius densam, ChriUS memi

400쪽

Hippocratis Coi de ratione victus Quibus aluus humida iuuenibus, ete Dominatus humorum spectandus est, an homo sit melancholicus , et an rursus ab adustione, an a sanguinis crassitie; Item cum biliosus , ' qua specie bilis; et an άνω, an κάτω, an IEω. Vbi notandum est, per a ω intelligi per os, ut cum ait Hip- ocrates Lib. IV. Aphor. V. Si cui sanguis per

Uperiora erumpat, etc. Per vero intelligimus per sedem. Iam vero disputatur ut ad institutum referatur oratio) de peculiari cuiusque natura, Vt, quomodo in eius commoda peccetiar, omnibus sit in confesso. Atque primiam, eXempli gratia, proponit biliosos Ρω. Obiter monendum videtur de Bile; haec enim tripleX est, Vna naturalis, qUae in massa sanguinis Continetur , et tum humores dicUntUr συγγεγονOrce acti ae et passive. ΣυγγΑγονοτα dicuntur active, quod parem vim habeant ad generationem nostri; passive vero, quod simul ab eodem calore generentur. Altera bilis non naturalis, Ut quae Continetur in cysti χοληδόχω. Altera Contra naturam, Vt quae herpetes et erysipelata gener re solet. In quatuor humoribus consideramus ποιαν κράσιν, id est, qualificatam, et cUique naturae consentaneam; et spectamus qualitatem, quantitatem, temperationem, Vires.

est. Et cum deinde suppleat, et iungat verbis: Etenim pla- . cere; pro illis debuisset omnibus ponere, nam in graeco

vertendum est: tali modo sorbitionem potionesque exhiberi volunt, ut primos duos, tres pluresue dies aegri inedia

macerentur.

ἰλίγον, et sic quoque Lindenius. Mihi videtur debere ην vel