장음표시 사용
401쪽
vel re ολίγον legi. Et sortassis Celsus hunc Hippocratis locum in animo habuit, quando scripsit: Cum quis mutare aliquid volet, paulatim debebit assuescere. Lib. I. Cap. III. ΜεταβάλλA9 absolute positum apud Hippocratem etiam lente aliquid mutare significati Vid. Lib. II. Aphor. so. M βλάπτοιντο ἄν.) Haec verba Duretus omisit, in te tum autem cum reliquis Editionibus recipere, non dubitaui, et verto: Laeduntur autem et ii, qui solo potu utuntur. e) μάλισα.) Addidi hoc, etsi omissum est a Dureto, et verto: in his, qui acutissimi sunt, quam maxime. μυτη εωύτη ἐμφερης αει.) Minus planum esse existimo, quid sit: ipsa sbi semper similis atque cohaerens diaeta. Nonne clarior locus, si vertamus 8 quod si quis per totam vitam, se nullis diaetae cibi potionisque legibus adstringat, magis omnino a periculo tutus et 1ecurus esse potest. Diaeta susque deque habita, et sibi semper similis, videtur viique ab ea non differre, quae semper negligitur, adeoque nunquam non susque deque habetur. g) μεγα μεταβαλλοι.) Lindenius omisit το μεγα, et facile interponi potuit a librariis, propter similitudinem cum
μετὰ in μεταβαλλειν. Sed forte tamen ab Hippocrate est, qui adiecerit, quo indicaret, cum neque ex ordine mutationem fieri, quod ante vidimus μεταβάλλειν absolute positum significare. tum non omnem mutationem, sed eam, qua quis ab accuratissima diaeta, et quae adeo vehemens sit, transitum faciat, nocere. h) ἐπι η ν τοῖσι.) Hippocrates non tam rationem reddit noxae, quae ex transitu, a neglecta diaeta, ad accuratam oritur, quam varias diaetae mutationes narrat, quarum alia est, de qua iam dixit, alia, quam nunc profert, in numero cibationum facta. cetr. H επιξηραίνεδ . Quomodo quaeso exsiccatum esse et onerari sibi inuicem opposita sunt 3 An, quod έθισμένη ἐμι- ξηραινεθοι , cum de ventriculo dicitur, eum significat assuetum esse adeo esse vacuum, ut ne liquida, ne guttam quidem, excipiati Certe quale mendum vocabulo επιξηραίνεο aliter inesse debeat, non inuenio. k) Cons. Foesii Oeconomia voce ἀνασηκωσμ. δε βραδύην συχνην.) Hunc locum breuius et accuratius ita Foesius: ubi multos lenta deambulatione circuitus confecerint,neque stent,nihilque aut pauca,et innoxia coenent. Minus tamen placet, quod verba: μη στασάμως, neque stent, vertit. Mihi videntur τω πλαν θέντα opposita esse, et am-
402쪽
34 6 Hippocratis Coi de ratione victur
lationem indicare, quae non firmis quasi gressibus fiat, qui nempe fatigare debent, neque recta, sed huc illuc titubante quasi pede vult aegrum obambulare. ni) μη υδαρις.) Addit Duretus: ἄκροτοι, quod est in MSS. Pariter et ωκοατἐς, quod habet Lindenius. n) Melius: ignaui. Sed vid. Scholia Dureli. rio. 23.
Oθ παντα, τοιαυτα.) pro τοιαυτα videtur Duretus legisse zπαντα, vertit enim: haec omnia. Sine caussa.
p) ει τότε οινύρινος. Et Duretus et Foesius hunc locum ita interpretati sunt, ae si particulae τοτε utroque loco otiosae essent. Mihi aliter videtur, et crediderim primo loco, aliquando, altero, demum, verti debere. q) Haec ex situ viscerum expedire non difficile est He-patis dexter lobus intestino colo, sinister ventriculo, Inazimeque illi eius parti, incumbit, quae, sensim angustior facta, in Diorum desinit. Ventriculus vero a zona coli trans Mersa maxime, et intestinis subiectis, sustinetur. Sustinetur autem potissimum tum, cum repleta simi, quo quasi ac surgunt, et ventriculum ita suffulciunt, ut ipse et jecinori et lieni, ob nexum, loco fulcri esse possit. Tum vero et niusculi abdominis huc aliquid faciunt, quibus maior ventriculi curuatura obuersa est. Ad quam caussam altera accedit, scilicet, vasorum in his visceribus repletio, et inde orta maior firmitas, et vis quasi se ipsa sustinendi. Et hoe indicare videtur interpres per viscerum rediitudinem. Hine Patet 1ιρε μαχοι esse ita suspendi, ut partes, a quibus suspenduntur, ab ipsis, tanquam pondere aliquo detrahantur. τ) cons Vesalius de Corp. Hum. Fabr. Lib. V. Cap. VIII. pag. 436. et Ill. Hallertis ad Boerhaauii Praelect. Tom. I. pag. 369. n. 4O. πικρόχολοι τοι μνω sunt, quibus bilis saepius ad ventriculum refluit, ut rudius biliosi erumpant, vel ipsa interdum ad fauces adscendat.
403쪽
in morbis acutis. Lib. II. 347των περὶ τας φύσιας η μων η 1 τας ρξ ας συμμ
βο οντων μαλιῆα νοσοποιέουσιν. Et certe qui alui parte superiore sunt pituitosi alacrius ferunt abstinentiam * praeter morem susceptam omnino. Eoque fit, ut etiam facilius perferre posse videantur singularem pastum', qui praeter consuetudinem est. Ergo firmissimum illud posse afferri argumentum ', quod
maximae mutationes ' eorum quae in naturas
hominum' et habitus 7 cadunt , potissimum mo bos efiiciunt L
s C Η Ο L 1 A. 1 Tum frigore alui, tum ipsius catharrhi assiuxu nimia pituitae abundantia natat aluus his, qui pituitae sursum do
a) Minore valetudinis dispendio, quod scilicet coquem di virtute minus valeant, tum quod pituita illis pro cibo est, sanguinisque naturam coctione suscipiat. 3) Cum tamen bis die cibitin capere consueuerint. 4) Ex his, quae demonstrata sunt. s) Spiritus et diaetae. 6) Hoc est, substantiam rei principium motus in se hahentis, hoc est, in temperamentum cuiusque partis proprium
) Hoc est, conformationem partium ossicialium, similarium, totiusque eorporis, quae in naturas hominum et habitum insignes cadunt mutationes.s) Vel in illis mutationibus morborum natura consistit, symtomatumque omnium consequutio adfertur. COMMENTARIVS.
Hie utitur nominibus φυσεως et 8ξεως, illud ad temperamentum Vult referri Galenus, hoc vero ad partium structuram. Atque mirum est Galenum Voluisse nomine SBως siue strUcturae, contineri bilis aliorumque humorum inclinatio
404쪽
3 8 Hippocratis Coi de rationie viditu
nem ἡ ἄνω, η κάτω, ἡ εξω. Per φύσιν intelligimus
ποιῶν κράσιν, de qua paulo superius diκimus. Caeterum mutationes, quae cadunt in habitum et naturam, sunt a spiritu et diaeta; idque quatuor modis a plethora, caCOChymia, maligna qualitate, alteratione.
τα ποτά. Non igitur fas est vacuationes insignes praescribere intempestive ', nec fas est cibi accessionem adiungere, cum morbi sunt summa omnia, maximeque vigent et florent morbi ' et in summo morbi sunt ardore. b) Nec Vero licet mutare, toto curationis cursu totaque historia, aut
in hanc aut illam partem '. Multa sane his assi-nia dixerit quis de rebus ad aluum pertinentibus ut, quod alacriter bonisque naturae rebus ferunt
405쪽
in morbis acutis. Lib. II. 3ψ9serunt cibos, quibus illi sint assueti, quamuis '
natura boni non lint, eodem modo et potiones. Contra vero moleste et grauiter serunt, quibus non sunt assueti, quamuis mali non sint ' : eodem modo et potioneS.
s C Η Ο Ε I A. I Galenus Comm. in hunc locum, ait Hippocratem nihil
aliud velle hoc loco docere, quam mutationes repentinas fugi endas Aph si. Lib. II. Aph. Per inediam tridui et quatridui, et per insignes intelligimus, quae eo procedunt, ut actionem laedant. 2) Non ante perspecta cognitaque morbi historia, viribus, peculiari natura, et consuetudine; idem pene dixit
3 Cum morbi et naturae certamen est in procinctu. ) Nec addendo, nec deducendo, nec qualitatem meis dicamentorum immutando: ex quo innotescit illud, quod dixit in principio Aphor. ο κοcvos ofis. s) In graeco est ηα φισμένω, quo verbo usus est et antea quodam in loco. 6) In temperamento, habitu, et actione.
vertit: Neque intempestiuas, neque vehementissimas vasorum inanitiones moliri fas est. Ρarticula re mihi abundare videtur, et nata probabiliter ex sequente Onν τε.h Et in omni eo, quod artis opus est, nihil, siue in
hane, siue in illam partem, repente mutare licet. e) Πολλα δ' αν τῖς. Verto: Ac de rebus, ad aluum reliquasque partes pertinentibus, multa aliquis dixerit, quae his, de mutatione propositis, assinia sint. Verba, η νάλλα Duretus non vertit, et non satis clarum est, quo pertineant. Si ab Hippocrate est, quod articulus deest, ades , referri debent, sorte tamen omissus est, et scribendum M, τ αλλα, tumque ad κοιλίην pertinent. M ωσάυτως v. Cum priore loco legatur: ωσάυτως δε οὐτα ποται , cum Mercuriali et hoc loco eandem lectionem esse debere, existimavi, adeoque Ai mutaui in J Nunc
406쪽
sso Hippocratis Coi de ratione victus
ARGV MENTUM. ne docet, quod peccatum committatur in qualitate cibi mulata , non in specie quidem, sed in in liuiduo , υt haesenus constet disputasse de mutatione ciborum in epularum nu-
- παρα τὸ ἔθος εὶς Βατερα μετα
407쪽
408쪽
Hippocratis Coi de ratione victus ρις τῆς νουσου ἡ οἰκμη πεπανΘῆ. Ἐν ἐκριοι σιδε το τοι δε ποιητεον, γεγραιετο Πολλαὶ
Atque ' illud commemorabile est, Vt taceam. quaecunque incommoda asserat liberalior carnium usus, aut allia aut silphium, aut c) succus
Cyrenaicus aut caulis ', alat qUaecunqUe alia eiUS- modi sunt'. Minus sane mirari possit, si huiusmodi laborem et perturbationem ventriculis afferunt magis quam alia '. Verum minus admiraberis , si animaduerteris, quantam perturbationem , et tUmorem, et flatum, et tormina ossa qaluo importet, si praeter morem et institutum sumatur, ab eo, qui maZa 7 Vit non consueuit.
Aut etiam panis ipse calidus deuoratUs, quantam sitim asserat et repentinam plethoram quod humectet ' maxime, nec sit meabilis; et qui sunt maxime puri 'R et confusanet Thim etiam quid faciat ossa praeter institutum diaetae aut sic- Ca, aut humida, aut glutinosa ' Item quid eiu- Ciant polentae recentes quidem, qui recentibus assueti non sunt ; et pridianaeliis, qui recentibus assueti sunt. g) Tum etiam quid potio aquae et svini, si praeter morem institutum in alterutrius
et dilutum, aut meractam repente potum: Illud enim dilutius facit, Vt aluus natet humore multo excrementitio '', flatumque '' inferiori aluo inducit hoc autem meracum arteriarum pullum'
aspectabilem facit, capitis grauitatem, et sitim Quin etiam album et nigrum vinum, si quis ad alterutrum se praeter morem conuerterit: tametsi
409쪽
utrumque sit generosum, nihilominus corpus id multum alterare poterunt. Vt sane mirum v deri non debeat, vinum dulce et generosum, si in alterius usum repente fiat conuersio, non idem osse. Quinetiam pars haec 'μ est adiuuanda et abilienda ratione aduersariorum meorUm Contraria 'Τ. Quod scilicet his sanis) diaetae mutatio incidit, tine ulla corporis mutatione, ad si initatem scilicet et virium integritatem '' pristinam, ut cibi accessione opus sit, nec ad infirmitatem '', ut sit deducendum. p) Iam vero signis syllogisticis haec tenenda RQ; primum vires ' , tum morbi uniuscuiusque ratio 'R seu historia ' tum etiam communis et peculiaris '' naturae, tum institutae diaetae' , nec solUm cibi, verum etiam potionis. Tibi vero erit adhibenda praevisio' ut multo minus ad cibi accessionem te conuertas. Quandoquidem saepe nUmero Confert omnino cibum aegris deducere *7 3 ubi scilicet vires aegri' susscere posse videntur '', donec in vigore '' morbus mitificationem acceperit. 'At vero quibus a paulo pleniore diaeta ad tenuiorem sit declinandum, et quibus in totum deducendus cibus, scribetur. Existunt multa et alia, quae quis possit scribere, his, quae modo dixi, affinia.
repentina ciborum mutatio, non solum in epularum numero, sed etiam in cibi et potionis qualitate.
410쪽
33ψ Hippocratis Coi de ratione victus
s) Hoc est, satietatem et saturitatem partium nutritioni dicatarum. In graeco est το ξηραντικον, et dicendum, quod in ara maxime desiccet calefaciendo, et in distributione cun
Io) Id est, omnino suo furfure castrati seu siliginei, qui de capitulo vulgo dicuntur, ex flore farinae confecti. ii Tales pisti, qualis farina ex pistrino importatur. Sic panum differentia sumitur a materia, et praeparandi
ii) Vt quae saepe subigitur ex melle. I3 Hic vertit π ον, vide Galenum in Comm. in Lib. LEpid. Constit. a. pari. II. 14 Stridentem, sonorum, silentem. s) Ρulsum aspectabilem temporum, quia caput replet
statim causis plethoricis, ob calorem, cum tenuitate coniun-Ehim. In graeco est παλμὸς , et hoc loco sumitur ωντὶ τασφυγμοῖ φαινομένου. Quo in sensu dicebat supra 'έ οι κροταφοι πάλλοντε. Et apud Hippocratem nomen σφυγμου significat fere semper pulsum aspectabilem, ut in Lib. II. Epid. Sed7. a Cui in cubrio vena pulsat, etc. necessario intelligit de vena micante, id est, arteria pulsum aspectabilein faciente, ut interpretatur Galenus Cap. 9. Lib. VI de placit. Hipp0cr.et Plat. Hunc quoque παλμὸν ita interpretatur quidam, cuius meminit Hippocrates Histor. a. Se 3. I. Lib. I. Epid. et pari. vltim. Se F. I. Lib. Pporphei. Multi dicunt sequuti Gannum, nomen τῆ σφυγμοδ rarol apud Hippocratem sumi pro eo pulsu, qui attrectatione manus percipitur. Hi se Cap. a. Lib. I. de disser. pus. Et quomodo nomen σφυγμοῖ αντὶ ταπαλμοῖ acceptum sit, Vide Cap. rr. Lib. IV. de pus. dis r. Inter caeteros locos vide Cap. I. Lib. An animi mores sequantur, etc. Duretus uno tantum loco vult apud Hippocpatem
in Coac. ubi disputat de lethargicis, σφυγμον pro pulsu imperceptibili capi.16) Haec pars suscepti operis, supple, qua instituendae
diaetae tecmarsis continetur, ex perspicientia non solutumorbi, sed et virium aegri, peculiaris et uniuersalis naturae, et consuetudinis.
i ) Quod scilicet magnis mutationibus magnae quoque sint opponendae, refellendo non solum aliorum sententias, sed etiam Achilleis argumentis probando id, quod nostriam est, et, ut ita dicam, placito nostro opem adferendo. ii) Iudicato morbo et crisi perfecta.