De humoribus purgandis liber et de diaeta acutorum libri tres

461쪽

in morbis acutis. Lib. III.

earum potionum necessarius inciderit usus, in cuiusque morbi eXplicatione dicetur 3 quo loco etitam caetera Omnia compositorum medicamentorum genera eXplicabuntur.

s C Η Ο L I A. 1) Vt inde excludantur omnia aquarum genera, quae hibi non possunt. 2) Vt sontana, putealis, pluuialis, fluuialis, omnis alienae qualitatis expers. 3) Quemadmodum caeteris potionum generibus tribus. q) Quae tum influxu, tum effluxu, tum etiam humoris

mansione excitatur.

s) Hoc loco nomen usurpauit που πνευμονικὸν , quod improprie sumitur. C Non enim excitat vim naturae, nec materiam prae- Parat, cum non detergeat, nec incidat, nec meatus liberet. Vini, oxymelitis, Oxycrati. I) Id est, saepe fit, ut oxymel sit meracius , et ratione suae meracitatis, tenuiorem sputi partem absumat, et per eonsequens reddat sputum ipsum contumacius, ut dictum est. Item melioratum aliquando meracius sitiserum est, et promouendi vim retardat; aqua autem haec corrigit: Sie CX accidente promouet expectoratum , si interliciatur in potione.

9J Quia non sit meabilis, sed vehiculo opus habet ad

eam sedandam.

1ib Id est, partibus in hypochondrio contentis, lieni et hepati.

12) Haec omnia aquae vitia frigidae Galenus confirmat Lib. IX. Method. med Cap. T. cuius easdem noxas recenset, additque permultis subitam parere spirandi dissicultatem. 13) Nisi ventriculi et intestinorum relaxatis rugis, diar rhoeam pariat. 34) A frigore et rigore periodico.1;) Ex urinis, iumentorum similibus, quae fiunt a contento in venis flatulento spiritu, et calore praeter naturam.

Lib. IV. Aph. 62.i6b Ex verborum absurditate, indecora corporis compositione, dissimilitudine morum. 17) Quod tenuitate, et calore arcem mentis inuadat.

462쪽

Hippocratis Coi de ratione victus

18 Quae signa aut cephalalgiae, aut delirii metu nos

terrent.

19) Quod est expers vitiorum aquae et vini. to) Et propterea minus cephalalgiam et delirium exes tabit. 11) Vt in ardentibus febribus et synochis, quando maior ratio qualitatis, quam materiae est habenda.dia, Vt infirmiore aluo, intumescente liene, murmurantibus hypochondriis. NOTAE.a 'Oλθον πτυαλκ. Haec verba, quae DUretus coniunxit, cum Foesio et aliis non dubitauimus ita separare, ut o λίγον ad referretur. Nam cum alibi, tum paulo post etiam haec vox ita posita inuenitur apud Hippocratem; υδωρολίγον pauxillum aquae significat. Vocabulum μεσηγd indieat aquam cum oXymelite et melicrato semper inuicem assumi

debere.

h) Melius hie Foesus: Sed irritat, siquidem biliosae naturae scit. hominibus biliosa est, et praecordiis mala. c) Vertendum potius: Sed in quibus maxime ex his

morbis cetr. M Tαδὲ ἐν ἀυτέωσι.) Proprie vertendum: suo quaeque tempore, M ἀυτέοισι τοῖσι κωροι , quod tamen est in curatione cuiusque morbi, in quo conuenit aquam dare.

e Kα1 μυρτων. Et myrti baccis. Haec a Dureto omissa sunt.

463쪽

in morbis acutis. Lib. III. AO7βλάπτοι τ' αν ου σμικρά. Καε γαρ σκέπης

At vero aqua ' dulcis, quae lauando praescribitur, plurimis morbis confert, qui ea UtUntUr. Atque inter eos aliis continenter aliis vero non Sed etiam ea incidunt tempora, Vt non solum ratione morbi et aegri minUS Vtendum sit balneo, ob insuetam minimeqUe accommodatam bene parandi rationem. Nam paucis in domibus balneorum instrumenta sunt in promptu, atque balneorum ministri, quales esse decet Quod si culpa ministrorum aut instrumentorum penuria, b) non conuenienter praescribatUr, multum nocet. Etenim tecto opus est, quod fumo careat', et aqua liberaliter, aequaliter. et Continenter affusa , nec tamen admodum larga et aia fatim, nisi forte sit opus q: at multo minus smegmatibus utendum ': quod si sit detergendum, tum calido Vtendtam est smegmate, multa a JUa diluto, magis, quam consuetum fuerit, et subinde multa aqua affundenda, et c) sine intermiL

, balneo. I

464쪽

6o3 Hippocratis Coi de ratione victur

a) Vt hecticis febribus uniuersalis; nephriticis semicupium. s) Vt cruda materia infirma aluo, catharrho, haemorrhagia, aut viscerum effoeta vi. 4 Ne capiti graue sit; ne itelia fumus cum aere ab aeis gro ducatur, sicque partes respirationi dicatas offendat.

6) Vt si iuuenis quadratus tetano correptus, aestate media tali sit aquae frigidae perfusione curandus. ) In morbis acutis, in quibus id propositi habemus, ut resiccata corpora hiimectentur, humor acerrimus exudet, non, ut sordes detergeantur; Et detersionis molestiam non facile ferunt, et quae detergendi vim habent, ad morbos acutos conuenienter adhiberi non possunt. 8) Graece legitur quod idem significat,quod πυκνως. COMMENTARIVS.

Balnei quatuor sunt partes, aer calidus px Pter vaporem, qui es fertur ab aqua balnei: Deinde debet esse aqua egelida: Tertio paulo calidior A calidiore affundendum aliquantum aquae frigidae, Ut rarefacta cutis paulum densetur: Quarta Pars est, ut a balneo in lectum feratur aeger et sudet, sudorque detergeatur. Vsus balnei est, ut exudet humor inutilis, qui toti corpori molestus est: Deinde ut partes siccae solidaeque aquae benignitate fruantur, et humefiant; utendUmque balneo tum particulari, tum uniuersali, si corporis non adsit cacochymia, tum enim abstinendum; Item si prima corporis regio sit impura: Tertio si adsit imbecillitas alicuius visceris, aut partis principis: unde experientia notum est, multos, Ulcus in pulmonibus habentes, in balneo eXspirasse, rupta vomica. Itaque hecticis quotidianum balneum prodest , si putredinis et inflammationis internae nulla suspicio; si non fit infir-mUm Viscus aliquod. Item in hecticis febribus prodest balneum, si horror non adsit. Nephriticis prodest particulare έν τ , D λε, , ἐν γεν ei. Ietericis ictero critico laborantibus.

465쪽

in morbis acutis. Lib. III. gos

NOTAE. Q Haee breuius ita vertas: Interdum vero et eam obeaussam balneo minus utendum est, quod id homines non recte parare sciunt.b) Malim vertere: Non aecurate vel exquisie aliquis lauetur, plurimum inde damni sentiet. c) Foesius vertit: Celeriter diffundenda, in graeco enim est: ταχέως μετακαταχῶδ . An non Hippocrates ad aquam respexerit, quae ad abluendum superassundebatur Putauerim sane ita hunc locum vertendum esse : Dumque smegma adhibetur, multa subinde aqua affundenda est, et protinus super aegro diffundenda.

466쪽

gio Hippocratis Coi de ratione victus

467쪽

in morbis acutis. Lib. III. 4IIνους χολωδες, ουδε τους ἐκ ρινῶν αμορραγέοντας,

468쪽

412 Hippocratis Coi de ratione victus

Sed et via breuis ad vas balnearium esse de-het Tum i etiam vasis balnearii sit descensus

facilis et ascensus. Quin etiam eum, qui balneo utitur, modestum esse decet, beneque compositum et constitutum a natura, et taciturnum '

turn etiam ipsum omnino feriari': sed ministros aquam affundere et detergere. Praeterea , in promptu habere oportet temperationIS varietatem '. Tum autem sine intermissione persundendum corpus ; praeterea spongiis utendum pro strigili: praeterea nec valde siccum Corpus oleo illinendum. At vero Caput omni studio re- siccandum est, postquam spongia deterseris: Et cum soli capiti mador sit noxius, frigus non minus a caeteris partilitas arcendum. Itaque ne caput frigoris appulsum recipiat, neque eXtimae Partes , nec adeo uniuersus corporis habitus. Adde, quod nec potu, nec cibo saturatum Corpus lauare est aequum q. Nec vero sorbendum nec

hibendum statim a balneo 7. Enimuero illud imprimis maximi faciendum, si per sanitatem is, qui aegrotat, balnei esset cupidus, eique diu

multumque assueuerit: huiusmodi hominum naturae sunt maxime balnei appetentes, atque plus adiumenti percipiunt, quam Caeteri, ContraqUe damnis augentur , si non lavantur. Caeterum magis accommodatum est balneum peripneumoniae', quam febribus ardentibus. Etenim dolorem coistarum et pectoris ' et sterni et dorsi 89 sedandi quoque vim habet ivi tum etiam materiam morbificam concoquit atque educit '', proptereaque facit, ut excludatur ex facili sputum, quibus omnibus opus est ''. Praeterea balneum partes recreat lassitudine fractas '' ; etenim articulos emollit, ipsamque adeo superiorem cutim tum Vrinas ciet, et Capitis grauitatem sanat, et

469쪽

in morbis acutis. Lib. III his

nares humectat. Sunt igitur balnei commoditateS et opportunitates ad bene medendum. Sed tamen si praeparationis una desideretur ratio, Vel etiam plures ' ; verendum sane tum, ne nihil opis afferat, sed contra maximis damnis augeat. Etenim eorum, quae ad balneum rite administrandum praescripta sunt, si unumquodque non bene sit paratum a ministris, Ut decet, maxima secum assert incommoda. Qui per morbos plus aequo liquidiore sunt aluo 'si, aut quibus supra modum adstricta '' est, j) illi balneo committi non debent '' ; ut neque ii .. quibus infirmae '' sunt vires, aut qui fastidio ciborum, aut vomitione 'se tenentur , aut qui biliosa eructant, aut quibus sanguis e naribus '' erumpit, nisi minus, quam occasio postulat, feratur. Nec ignorare debes occasiones: Etenim si pro occasione parcius fluat, quam par sit, lauandus est aeger, siue totum corpus , siue caput tantum ita iuuari videatur. Ergo si singula commode sunt comparata '' ; si aeger citra noXam lauacrum subire potest, quotidie lauandus est. Quod si praeterea balneo delectatur, eum si quotidie bis laueris, non laedes. Satius vero est illos balneo uti, qui integram plius anam ' quam qui solum eius cremorem assumunt; etsi aliquando his etiam usui est. Qui autem potu tantum utuntur R', balneum non subeant, quamquam horum aliqui ab ipso arcendi non sint ' . Coniicere itaque oportet ex his, quae supra ostendimus, quibus balneum, et in qua victus ratione opitulari possit, nec ne si enim quidpiam eorum, quae ad balnei praestantiam attinent, deest; quamuis aliquid commodi ex balneo speraueris, lauari tamen non Oportet. Quod si nihil horum deest, videatUrqUe CX notis quibusdam utile fore, tum lauari praestat.

470쪽

4i4 Hippocratis Coi de ratione victus

1 Ne repentina aeris mutatione offendatur. L) Quia, si facile iocorum fluctuet aestu, et sit temerarius homo, reuocabitur foris intro calor, quod aduersum est naturae. Sit taciturnus, quia si vociferetur, et loquatur diutius, accendentur pulmones, et augebitur cordis calor; sic ex vi erit duplo magis ducere spiritum, et attrahetur calor caliginosus balnei, quod nocet. 3) Ne motu laborantes musculi, plus excrementi ab aliis partibus trahant, quam ab iis exudet humoris.

) Vt scilicet a calido ad egelidum, ab egelido ad frigidiorem fiat egressus: Sunt enim quatuor balnei partes; aer, aqua calida, aqua frigida, sudoris detersio. s) Immersione utimur in securitate letpothymiae; si metus adiit teipo thymiae, affusione continenter facta solum

utendum.

6) Ne cruda materia ex aluo in venas rapiatur: Tamen hecticis praescribitur lac asininum ad uncias quatuo antequam descendant in balneum: Duretus hoc non probat, priusquam lac coctum in ventriculo fuerit. Quia excitato calore partium solidarum et totius habitus vis rapiendi praeripit occasionem et eausam mitificandi et eoquendi. 8 Nomen peripneumoniae hoc loco sumitur pro omni dolore thoracis, quia peripiae uinonia est expers dolorum,

quos recenset Hippocrates. 9 Inflammatione membranae per mammariam venam affluente sanguine. 1o, Ex sanguinis affluxu per venas thoracicas. It) Materiae aerimoniam infringendo, digerendo, et immutatum partis habitum restituendo. ia) Naturam excitando, materiam praeparando, mea tus expediendo.

13 Ad tollendos et sedandos dolores pulmonum et tho

14) Materiam digerendo, calorem fovendo. Is) Vt in aqua, in vase balneario, in solio, in cibo et via, et aliis supradictis.16) Ex ventriculi imbecillitate, et alui cruditate. 1 Quia his tepidum balneum reseratis poris et et 'cato ad cutim seroso humore, ephidrosim mouere posset, et sic aluum sicciorem reddere. 18 Ne maioribus incommodis augeantur.