Antiquitatum Romanarum quae supersunt

171쪽

- τὰς βαθείας τάφρους καὶ τὰ ψηλὰ ἐρυματα ἱκανὰ

εἶναι τοῖς ἔνδον ἀπράγμονα σωτηρίας πόληψιν παρασχεῖν, ἀλλ' εν τι μόνον ἐγγυῆσθαι το μηδεν ἐξ ἐπιδρομης κακον η ἐχθρων παθεῖν προκαταλη- φθέντας, ἴθ' ὁταν ἐμφύλιοι ταραχαὶ τὸ κοινὸν κατάσχωσι, των ἰδίων οἴκων και ἐνδιαιτημάτων τὰς καταφυγὰς πάρχειν τινὶ κινδυνους σχολῆς γὰρ ἀνθρώποις ταυτα καὶ ἐαστώνης βίου ὁρῆσθαι παραμύθια, μεθ' ων οἴτε τὸ ἐπιβουλευον των πέλας κω 240 10 λύεσθαι μη ου πονηρὸν εἶναι ἴτυν τω ἀκινδύνωβεβηκέναι θαρρεῖν τὸ ἐπιβουλευόμενον, πόλιν τε οὐδεμίαν πω τούτοις ἐκλαμπρυνθεῖσαν ἐπὶ μηκιστονευδαίμονα γενέσθαι καὶ μεγάλην, οὐδ' - παρὰ τὸ μη τυχεῖν τινὰ κατασκευης ἰδίας τε καὶ δημοσίας πο- Ib λυτελos κεκωλῶσθαι μεγάλην γενέσθαι και ευδαίμονα αλλ' τερα εἶναι τὰ σώζοντα καὶ ποιosντα μεγάλας ἐκ μικρῶν τὰς πόλεις ἐν με τοῖς ὀθνείοις πολέμοις τὸ διὰ των ὁπλων κράτος, τοὐτο δε τόλμηπαραγίνεσθαι καὶ μελέτη, ἐν δε ταῖς ἐμφυλίοις ταρα- 20 χαῖς την των πολιτευομενων ὁμοφροσύνην, ταύτην δετον σώφρονα καὶ δίκαιον κάστου βίον ἀπέφηνεν

ἱκανώτατον οντα τω κοινῶ παρασχεῖν τους δη τὰ πo 24 lλέμιά τε ἀσκοὐντας καὶ τὰ τῶν ἐπιθυμιῶν κρατοὐντας ἄριστα κοσμεῖν τὰς αυτῶν πατρίδας τείχη τε ἀνά- 2 λωτα τω κοιν καὶ καταγωγὰς τοῖς εαυτῶν βίοις ασφαλεῖς τούτους εἶναι τους παρασκευαζομενους ' μαχητὰς δέ γε καὶ δικαίους ἄνδρας και τὰς ἄλλας ἀρετὰς

ἐπιτηδεύοντας τὸ της πολιτείας σχημα ποιειν τοῖς φρονίμως αυτὸ καταστησαμένοις, μαλθακούς τε αδ και δ πλεονέκτας καὶ δούλους αἰσχρῶν ἐπιθυμιῶν τὰ πονηρὰ επιτηδεύματα ἐπιτελειν εφη τε παρὰ των πρεσβυτέρων καὶ διὰ πολλης στορίας ἐληλυθοτων ἀκούειν,

172쪽

οτι πολλαὶ μεν αποικίαι μεγάλαι καὶ εἰς εὐδαίμονας ἀφικομεναι τόπους, αἱ μεν αυτίκα διεφθάρησαν εἰς στάσεις ἐμπεσοὐσαι, αἱ δ' ολίγον ἀντισχοῶσαι χρόνον242 υπήκοοι τοι πλησιοχώροις ναγκάσθησαν γενέσθαι καὶ αντὶ κρείττονος χώρας, ην κατεσχον, την χείρονα τυχην διαλλάξασθαι δοsλαι ἐξ ἐλευθέρων γενόμεναι ετεραι δ' ὀλιγάνθρωποι και εἰς χωρία ου πάνυ σπουδαῖα παραγενόμεναι ἐλεύθεραι με πρῶτον επειτα δ' ετέρων ἄρχουσαι διετέλεσαν καὶ οἴτε ταῖς εὐπραγίαις τῶ ολίγων ἴτε ταῖς δυστυχίαις των πολλῶν 10ετερον ιβ τὸ σχῆμα τῆς πολιτείας πάρχειν αἴτιον.

εἰ μεν ου μία τις ην παρὰ πῆσιν ἀνθρώποις βίου τάξις ποιοsσα ευδαίμονας τὰς πόλεις, ου χαλεπὴν α γενέσθαι σφίσι τὴν Φεσιν αὐτῆς νυν δ εφη

πολλὰς πυνθάνεσθαι τὰς κατασκευὰς παρ Ελλησί τε 15 καὶ βαρβάροις παρχουσας, τρεῖς δ' ἐξ ἀπασῶν ἐπαινουμένας μάλιστα υπὸ τῶν χρωμενων ἀκούειν, καὶ

τούτων Ουδεμίαν εἶναι τῶν πολιτειῶν εἰλικρινη,

προοεῖναι δε τινας κάστη κῆρας συμφύτους, στεχαλεπὴν αὐτῶν εἶναι τὴν αῖρεσιν. ξίου τε αὐτοψ 20 βουλευσαμένους ἐπὶ σχολῆς εἰπεῖν εἰτε φ ενὸς αρ-

χεσθαι θέλουσιν ανδρος εἴτε, ολίγων εἰτε νόμους καταστησάμενοι ἀσιν ἀποδουναι την τῶν κοινῶν

243 προστασίαν Ἐγὼ δ' μῖν, ἔφη, προς ἐν αν καταστήσησθε πολιτείαν ευτρεπὴς καὶ ουτε ἄρχειν παξιῶ 25ουτε ἄρχεσθαι ἀναίνομαι τιμῶν δὲ, ας μοι προσεθήκατε γεμόνα με πρῶτον ἀποδείξαντες τῆς ποικίας, ἐπειτα καὶ τη πόλει τὴν πωνυμίαν ἐπ μου θεντες, ἄλις ἔχω ταυτα γὰρ Ουτε πόλεμος περόριος ουτε στάσις ἐμφύλιος Ουτε ο πάντα μαραίνων τὰ καλὰ χρό 30νος ἀφαιρήσεταί με ουτε ἄλλη τυχη παλίγκοτος ουδεμία ' ἀλλα καὶ ζῶντι καὶ τὸν βίον εκλιπόντι τουτων

173쪽

122 - υπάρξει μοι τῶν τιμῶν παρὰ πάντα τον λοιπον αἰῶνα τυγχάνειν. . IIII ιαμ μεν ο Ῥωμυλος ἐκ διδαχῆς του μητροπάτορος, ῶσπερ ἔφην, ἀπομνημονευσας ἐν τοῖς καήσεσιν ἔλεξεν. οἱ δε βουλευσάμενοι κατὰ σφὰς αυτοὐς αποκρίνονται τοιάδε υμεῖς πολιτείας μεν 44 καινῆς οὐδεν δεόμεθα, την δ' υπὸ τῶν πατερων δοκιμασθεῖσαν ειναι κρατίστην παραλαβόντες οὐ μετατιθέμεθα γνώμοτε πόμενοι τῶν παλαιοτέρων,10 ους π μείζονος οἰόμεθα φρονήσεως αυτὴν καταστήσασθαι, καὶ τύχη ἀρεσκόμενοι οὐ γαρ τήνδε μεμψαίμεθ' αν εἰκότως η παρέσχεν ἡμιν βασιλευομένοις τα μέγιστα τῶν ἐν ἀνθρώποις ἀγαθῶν ἐλευθερίαν τε καὶ ἄλλων ἀρχήν. περὶ μεν δὴ πολιτείας ταῶτα id ἐγνώκαμεν τὴν δὲ τιμῆν ταύτην οὐχ ἐτέρω τινὶ μἀλ- λονή σοὶ προσήκειν ἡπολαμβάνομεν-os τε βασιλείου γενους νεκα καὶ αρετῆς, μάλιστα δ' οτι τῆς ἀποικίας ἡγεμὀνι κεχρήμεθά σοι καὶ πολλὴν συνίσμεν δεινότητα, πολλὴν δε σοφίαν, οὐ λόγω μἀλλον ἡ ἔργω μα- 20 θόντες. αὐτα ὁ Ῥωμυλος ἀκουσας αγαπῶν με ἔφη βασιλείας ἄξιος υπ' ἀνθρώπων κριθείς οὐ μέντοι γε λήψεσθαι τὴν τιμὴν πρότερον, ἐὰν μὴ καὶ το δαιμόνων ἐπιθεσπίση δι οἰωνῶν αἰσίων.

V. N. δε κἀκείνοις ἡ βουλομένοις προειπών et ἡμέραν, ἐν ἡ διαμαντευσασθαι περὶ τῆς αρχῆς ἔμελλεν, 245 ἐπειδὴ καθῆκεν ὁ χρόνος ἀναστὰς περὶ το ορθρον ἐκ τῆς σκηνῆς προῆλθε στὰς δε παίθριος ἐν καθαρῶ χωρίω καὶ προθυσας δ νόμος ἡ ευχετο ι τε βασιλεῖ καὶ τοῖς ἄλλοις θεοῖς, ους ἐποιήσατο τῆς 30 ἀποικίας ηγεμόνας, εἰ βουλομένοις αὐτοῖς ἐστι βασιλευεσθαι τὴν πόλιν φ ἐαυτοί, σημεῖα ουράνια

φῆναι καλά. μετὰ δε τὴν εὐχὴν ἀστραπὴ διῆλθεν

174쪽

123 ἐκ τῶν αριστερῶν ἐπὶ τὰ δεξιά. τίθενται δε Ῥωμαῖοι τὰς ἐκ των ἀριστερῶν ἐπὶ τὰ δεξιὰ ἀστραπὰς αἰσίους,

εἴτε παρὰ υρρηνῶν διδαχθέντες, εἴτε πατέρων καθηγησαμένων κατὰ τοιόνδε τινὰ, ως ἐγὼ πείθομαι, λογισμὸν, τι καθέδρα μεν ἐστι καὶ στάσις αρίστη των οἰωνοῖς μαντευομένων ἡ βλέπουσα προ ανατολὰς, οθεν ηλίου τε ἀναφοραὶ γίνονται και σελήνης καὶ ἀστέρων πλανητῶν τε καὶ απλανῶν η τε του κόσμου περιφορὰ, δι ν τοτε μεν περ γης ἄπαντα τὰ ἐναυτῶ γίνεται, τοτ δε υπο γης, ἐκεῖθεν ἀρξαμένη 10την ἐγκυκλιοκ ἀποδίδωσι κίνησιν τοις δε προ ἀνα- 246 τολὰς βλέπουσιν ἀριστερὰ μεν γίνεται τὰ προς τηναρκτον ἐπιστρέφοντα μέρη, δεξιὰ δε τὰ προς μεσημβρίαν φέροντα τιμιώτερα δε τὰ πρότερα πέφυκεν εἶναι τῶν υστέρων μετεωρίζεται γὰρ ἀπο τῶν βορείων Ibμερῶν ὁ του ἄξονος πόλος, περὶ οὐ του κύσμου στροφὴ γίνεται, καὶ τῶν πέντε κύκλων τῶν διεζωκότων τὴν σφαίραν ὁ καλούμενος ἀρκτικος ἀει τηδε φανερός ' ταπεινουται δ' ἀπο τῶν νοτίων ὁ καλούμενος ανταρκτικος κύκλος φανὴς κατὰ τοίτο τό μέρος 20 εἰκος δὴ κράτιστα τῶν Ουρανίων καὶ μεταρσίων σημείων πάρχειν, οσα εκ του κρατίστου γίνεται μέρους, ἐπειδὴ δε τὰ μεν ἐστραμμένα προς τὰς νατολὰς ἡγεμονικωτέραν μοῖραν χει τῶν προσεσπερίων, αυ- τῶν δέ γε τῶν ἀνατολικῶν υφηλότερα τὰ βόρεια τῶν ονοτίων ταλα αν εἴη κράτιστα ως δέ τινες ἱστορουσιν ἐκ παλαιοί τε και πρινή παρὰ Τυρρηνῶν μαθεῖν 24 τοῖς Ῥωμαίων προγόνοις αἴσιοι ἐνομίζοντο αἱ ἐκ τῶν αριστερῶν ἀστραπαί. σκανίω γὰρ τω ἐξ Αἰνείου γεγονότι, καθ ο χρόνον πο Τυρρηνῶν, ους γε 30βασιλεὐς Μεσέντιος, ἐπολεμεῖτο καὶ τειχήρης ην, περιτὴν τελευταίαν εξοδον ην ἀπεγνωκὼς ήδη τῶν πραγ-

175쪽

124μάτων ἔμελλε ποιεῖσθαι με ὀλοφυρμολτον τε ἰακαι τους αλλους αἰτουμένω θεους αἴσια σημεια της

ἐξόδου δουναι φασὶν αἰθρίας ουσης ἐκ των αριστερῶν ἀστράψαι τον οὐρανόν του δ' αγῶνος ἐκεινου λα- βόντος το κράτιστον τέλος διαμεῖναι παρὰ τοῖς ἐκγόνοις αὐτο νομιζόμενον αἴσιον τόδε το σημεῖον. VI. πτε δ' ουν o Ῥωμύλος ἐπειδὴ τα παρὰ τουδαιμονιου βέβαια προσέλαβε, συγκαλέσας τον δημον εἰς ἐκκλησίαν καὶ τα μαντεία δηλώσας βασιλεὐ ἀπο- 10 δείκνυται προ αυτῶν καὶ κατεστήσατο ἐν ἔθει τοῖς μετ' αυτον ἄπασι μήτε βασιλείας μήτε αρχὰς λαμβάνειν, ἐὰν μὴ καὶ το δαιμόνιον αὐτοῖς ἐπιθεσπίση, διέμεινέ τε μέχρι πολλου φυλαττόμενον ὐποῬωμαίωντο περὶ τοὐς οἰωνισμοὐ νόμιμον, ου μόνον βασι- 1 λευομένης της πόλεως, ἀλλὰ καὶ μετὰ κατάλυσιν των μοναρχων ἐν πάτων καὶ στρατηγῶν καὶ τῶν 248ἄλλων τῶν κατὰ νόμους ἀρχόντων αἱρέσει πέπαυται δ' ἐν τοίς καθ' ημῶς χρόνοις, λη οἷον εἰκών τις αυτο λείπεται της ὁσίας αυτῆς ενεκα γινομένη. 20 ἐπαυλίζονται μεν γὰρ οἱ τὰς αρχὰς μέλλοντες λαμβάνειν καὶ περὶ τον ὁρθρον ἀνυστάμενοι ποιουνται τινα ευχὰς παίθριοι, τῶν δε παρόντων τινες ορνιθοσκόπων μισθὸν ἐκ του δημοσίου φερόμενοι ἀστραπὴν αυτοῖς μηνύειν ἐκ τῶν αριστερῶν φασιν την υra γενομένην οἱ δε τον ἐκ της φωνῆς οἰωνὸν λαβόντες απέρχονται τὰς αρχὰς παραληψόμενοι οἱ μεν αὐτοτosθ' ἱκανὸν πολαμβάνοντες εἶναι το μηδένα γενέσθαι τῶν ἐναντιουμένων τε καὶ κωλυόντων οἰωνῶν, οἱ δε καὶ παρὰ το βούλημα του θεολκωλύοντος, ἔστι 30 γὰρ οτε βιαζόμενοι καὶ τὰς ἀρχὰς αρπάζοντες ἀλλον λαμβάνοντες δι' ους καὶ πολλαὶ μεν ἐν η στρατιαὶ Ρωμαίων ἀπώλοντο πανώλεθροι, πολλοὶ δ' ἐν θα-

176쪽

- B - 125240 λάττη στόλοι διεφθάρησαν αὐτανδροι, ἄλλαι τε μεγάλαι καὶ δειναὶ περιπετειαι si πόλει συνέπεσον αἱ μεν ἐν ὀθνείοις πολέμοις, αἱ δε κατὰ τὰς ἐμφυλίους διχοστασίας, ἐμφανέσταται δε και μέγισται κατὰ τηνἐμην λικίαν, τε Λικίννιος Κρῆσσος ἀνηρ οὐδενὸς 5 δεύτερος των καθ' εαυτον γεμόνων στρατιὰν γενἐπὶ το Πάρθων ἔθνος, ἐναντιουμένου του δαιμονίου πολλὰ χαίρειν φράσας τοῖς ἀποτρέπουσι την ἔξοδον οἰωνοῖς μυρίοις οσοις γενομένοις αλλ' περ μεν της εἰς το δαιμόνων λιγωρίας ε et χρῶνταί τινες ἐν τοῖς 10 καθ' ημῆς χρόνοις πολλἔργον αν εἴη λέγειν. VII. ωδε ' μύλος αποδειχθεὶς τουτον τον τρόκον πό τε ανθρώπων και πεῶν βασιλεὐ τά τε πολέμια δεινὸς καὶ φιλοκίνδυνος μολογεῖται γενέσθαι καὶ πολιτείαν ἐξηγήσασθαι την κρατίστην φρονιμώ-ob τατος διέξειμι δ' αὐτοs τὰς πράξεις τάς τε πολιτικὰς και τὰς κατὰ πολέμους, ἁ και λόγον αν τις ἐν ιστορίας ἀφηγησε ποιησαιτο ἐρῶ δὲ πρῶτον ἡπερ του κόσμου της πολιτείας, δν ἐγὼ πάντων ηγosμαι πολιτικῶν κόσ-2b μων αὐταρκέστατον ἐν εἰρηνη τε καὶ κατὰ πολέμους ην 20 δε τοιόςδε ' τριχη νείμας την πληθῶν ἄπασαν κάστη τῶν μοιρῶν τον ἐπιφανέστατον ἐπέστησεν γεμόνα. ἔπειτα τῶν τριῶν πάλιν μοιρῶν κάστην εἰς δέκα

μοίρας διελὼν ἴσους γεμόνας και τούτων απέδειξε τοὐς ἀνδρειοτάτους ἐκάλει δε τὰς μεν μείζους μοίρας 25 τρίβους, τὰς δ' ἐλάττους κουρίας, ως καὶ κατὰ τονημέτερον βίον ἔτι προσαγορεύονται. εἴη δ αν Ἐλλάδι γλώττη τὰ νόματα ταῶτα μεθερμηνευόμενα φυλημεν καὶ τριττὐ η τρίβους φράτρα δε καὶ λόχος

κουρία, καὶ τῶν ανδρῶν οι μεν τὰς τῶν τρίβων γε Mμονίας ἔχοντες φύλαρχοί τε καὶ τριττύαρχοι, ους 2b καλοίσι Ῥωμαῖοι τριβούνους οἱ δε ταῖς κουρίαις

177쪽

ἐφεστηκότες καὶ φρατρίαρχοι καὶ λοχαγοὶ ους ἐκεζνοικουρίωνας ὀνομάζουσι διηρηντο δε καὶ εἰς δεκάδας αι μῆτραι προς αυτοs, καὶ ηγεμὼν κάστην ἐκόσμει δεκάδαρχος κατὰ την ἐπιχώριον γλῶτταν προσαγορευ-5 όμενος ἁ δε διεκρίθησαν απαντες καὶ συνετάχθησαν

εἰς φυλὰς καὶ φράτρας, διελὼν την γῆν εἰς τριάκοντα κληρους ἴσους κάστη φράτρα κλῆρον ἀπέδωκεν ενα, ἐξελὼν την ἀρκοῶσαν εἰς ἱερὰ καὶ τεμένη καί τινα καὶ τω κοινῶ γῆν καταλιπών μία μεν αὐτη διαίρεσις 10 υπὸ Ῥωμύλου των τε ανδρῶν καὶ της χώρας η περιέχουσα την κοινὴν καὶ μεγίστην ἰσότητα, τοιάδε

τις ην.

VIII. τέρα δε αυτῶν πάλιν τῶν ανδρῶν η ταφιλάνθρωπα καὶ τὰς τιμὰς διανέμουσα κατὰ την 15 αζίαν, ην μέλλω διηγεῖσθαι τους ἐπιφανεῖς κατὰ γένος καὶ δι ἀρετην ἐπαινουμένους καὶ χρημασιν, ς ἐν τοῖς τότε καιροῖς, εὐπορους, δη παιδες οἷς ησαν, διώριζεν ἀπο τῶν ἀσημων καὶ ταπεινῶν καὶ απόρων. ἐκάλει δὲ τους μεν ἐν τη καταδεεστέρα τύχη πληβεί- ab 20 ους,, ῶν Ελληνες εἴποιεν δημοτικούς του ἐντη κρείττονι πατέρας εἴτε διὰ τὸ πρεσβεύειν λικία τῶν ἄλλων, εἴθ' οτι παῖδες αυτοῖς ησαν, εἴτε διὰ τη ἐπιφάνειαν του γένους, εἰτε διὰ πάντα ταὐτά ἐκ της Mθηναίων πολιτείας, ώς ἄν τις εἰκάσειε, της κατ25 ἐκεῖνον τον χρόνον ἔτι διαμενούσης τὸ παράδειγμα

λαβών. κεινοι μεν γὰρ εις δύο μέρη νείμαντες τὸ πλῆθος εὐπατρίδας μὲν ἐκάλουν του ἐκ τῶν ἐπιφανῶν οἴκων καὶ χρήμασι δυνατοὐς, οἷς η της πόλεως

ἀνέκειτο προστασία, ἀγροίκους δὲ τους ἄλλους πολί- 30 τας, οῖ τῶν κοινῶν οὐδενὸς σαν κύριοι ' συν χρόνωδε καὶ ουτοι προσεληφθησαν ἐπὶ τὰς αρχάς ο μεν δητὰ πιθανώτατα περὶ της Pωμαίων πολιτείας στοροῶν -

178쪽

τες διὰ ταύτας τὰς αἰτιας κληθῆναί φασι του ανδρας εκείνους πατέρας καὶ τους ἐκγόνους αυτῶν πατρικίους, οἱ δε προ τον ἴδιον φθόνον αναφεροντες το253 πρῆγμα καὶ διαβάλλοντες εἰς δυσγένειαν την πόλιν ου δια ταῶτα πατρικίους ἐκείνους κληθῆναί φασι, αλλ' ὁτι πατέρας εἶχον ἀποδεῖξαι μόνοι, ς των γε αλλων δραπετῶν οντων καὶ ου ἐχόντων ὀνομάσαι

πατέρας ἐλευθέρους τεκμηριον δε τούτου παρέχου - σιν, οτι τους μεν πατρικίους, οπότε δόξειε τοῖς βασι - λεῶσι συγκαλειν, οι κηρυκες α νόματος τε και πα- 0τρόθεν ἀνηγόρευον, τους δὲ δημοτικοὐς πηρέται τινες ἀθρόους κέρασι βοείοις ἐμβυκανῶντες ἐπὶ τὰς

εκκλησίας συνῆγον ἔστι δε οἴτε η τῶν κηρύκων ανα- κλησις της ευγενείας τῶν πατρικίων τεκμηριον, ἴτε

της βυκάνης φωνη της ἀγνωσίας τῶν δημοτικῶν 15 σύμβολον, αλλ' ἐκείνη μεν τιμης, αὐτη δὲ τάχους. ου γαρ οἷόντε ην ἐν ὀλίγω χρόνω την πληθῶν καλεῖνα ονόματος. VIIII. υ δὲ Ῥωμύλος ἐπειδη διέκρινε τους κρείτ τους απὸ τῶν ηττόνων, ἐνομοθέτει μετὰ τοὐτο καὶ 20 διέταττεν α χρη πράττειν κατέρους τους μεν εὐπατρίδας ἱερῆσθαί τε καὶ αρχειν καὶ δικάζειν καὶ μεθ' εαυτο τὰ κοινὰ πράττειν ἐπι τῶν κατὰ την πόλιν ἔργων μένοντας, τους δε δημοτικοὐ τούτων μενἀπολελύσθαι τῶν πραγματειῶν πείρους τε αὐτῶν 25 254 ντας καὶ δι' ἀπορίαν χρημάτων ἀσχόλους, γεωργεῖν δε καὶ κτηνοτροφεῖν καὶ τὰς χρηματοποιοὐς ἐργάζεσθαι τέχνας, να μη στασιάζωσιν, σπερ ἐν ταις ἄλλαις πόλεσιν η τῶν ἐν τέλει προπηλακιζόντων τοὐς ταπεινοῖς η τῶν φαύλων καναπόρων τοι ἐν ταῖς 30 ὐπεροχαις φθονοῶντων παρακαταθήκας δε ἔδωκε τοῖς πατρικίοις οὐ δημοτικοὐς ἐπιτρέψας κάστω

179쪽

των ἐκ του πλήθους, ον αυτὸς ἐβούλετο, νέμειν προστάτην, ἔθος Ἐλληνικον καὶ ἀρχαῖον, ω Θετταλοί τε μεχρι πολλο χρώμενοι διετελεσαν καὶ θηναῖοι κατ αρχὰς ἐπι τὰ κρείττω λαβών Ἐκεῖνοι με γαρ υπεροπτικῶς ἐχρῶντο τοῖς πελάταις ἔργα τε ἐπιτάττοντες ου προσηκοντα ἐλευθέροις, καὶ οπότε μηπράξειάν τι των κελευομένων, πληγὰς ἐντείνοντες καιτάλλαἰσπερ ἀργυρωνήτοις παραχρώμενοι ἐκάλουν bbδευθηναῖοι μὲν θῆτας τοὐς πελάτας ἐπι της λατρείας,1 Θετταλοὶ δε πενέστας νειδίζοντες αὐτοῖς ευθώς εν boτη κλήσει την τύχην ὁ δε Ῥωμύλος ἐπικλήσει τε ευπρεπε το πρῆγμα ἐκόσμησε πατρωνείαν ὀνομάσας

την των πενητων καὶ ταπεινῶν προστασίαν, καὶ τὰ

ἔργα χρηστὰ προσέθηκεν κατέροις, φιλανθρωπους 1 καὶ πολιτικὰς κατεργαζήμενος αυτῶν τὰς συζυγίας. X. misi τὰ υπ' ἐκείνου τότε ορισθέν τα καὶ μεχρι πολλου παραμείναντα χρόνου Ῥωμαίόις θη περὶ

τὰς πατρωνείας τοιάδε του με πατρικίους ἔδει τοις εαυτῶν πελάταις ἐξηγεῖσθαι τὰ δίκαια, ν ου εἶχον 20 ἐκεῖνοι την ἐπιστήμην, παρόντων τε αυτῶν και μηπαρόντων τον αυτὸν ἐπιμελεῖσθαι τρόπον παντα πράττοντας, ὁσα περ παίδων πράττουσι πατερες, εἰς

χρημάτων τε καὶ των περὶ χρήματα συμβολαίων λόγον δίκας τε περ των πελατῶν ἀδικουμένων λαγ- 25 χάνειν, εἴ τις βλάπτοιτο περὶ τὰ συμβόIαια, καὶ τοῖς 25 ἐγκαλοsσιν ἡπέχειν ' ς δε ολίγα περὶ πολλῶν αν τις εἴποι πῆσαν αὐτοῖς εἰρήνην τῶν x ἰδίων καὶ τῶν

κοινῶν πραγμάτων, ς μάλιστα ἐδύναντο, παρέχειν. τους δε πελάτας ἔδει τοῖς αυτῶν προστάταις θυγα-30 τερας τε συνεκδίδοσθαι γαμουμένας, εἰ σπανίζοιεν οἱ πατέρες χρημάτων, και λύτρα καταβάλλειν πολεμίοις, εἰ τις αυτῶν η παίδων αἰχμάλωτος γένοιτο δίκας τε

180쪽

κον εχούσας τίμημα ἐκ τῶν ἰδίων λύεσθαι χρημάτων, ου δανείσματα ποιοίντας ἀλλα χάριτας ἔν τε ἀρχαῖς και γερηφορίαις καὶ ταῖς ἄλλαις ταῖς εἰς τὰ κοινὰ δαπάναις των ἀναλωμάτων ως τους γενει προσηκοντας d. μετέχειν κοινῆ δ' ἀμφοτεροι οἴτε οσιον ουτε θεμις

ην κατηγορεῖν αλληλων ἐπὶ δίκαις η καταμαρτυρειν 258 ψῆφον εναντίαν ἐπιφερειν η μετὰ των ἐχθρῶν ἐξετάζεσθαι. εἰ δε τις ἐξελεγχθείη τούτων τι διαπραττόμενος νοχος ν τω νόμω της προδοσίας, ὁ ἐκύρωσεν 10 ὁ ωμύλος, τον εἰλόντα τω βουλομένω κτείνεινοσιον Hώς θῶμα του καταχθονίου ιός εν εθε γαρ' μαίοις, σους βούλοντο νηποινὶ τεθνάναι τὰ τούτων σώματα θεῶν τωδητινι, μάλιστα δε τοῖς καταχθονίοις κατονομάζειν' ο καὶ τότε ὁ Ῥωμύλος 15

ἐποίησε τοιγάρτοι διεμειναν ἐν πολλαῖς γενεαῖς Ουδεν διαφερουσαι συγγενικῶν ναγκαιοτητων αι τῶν πελατῶν τε και προστατῶν συζυγίαι παισὶ παίδων συνιστάμεναι, καὶ μεγας ἐπαινος ην τοῖς ἐκ τῶν ἐπιφανῶν οἰκων ς πλείστους πελάτας ἔχειν τάς τε re προγονικὰς φυλάττουσι διαδοχὰς τῶν πατρωνειῶν καὶ διὰ της εαυτῶν αρετῆς ἄλλας ἐπικτωμένοις, τε ἀγωνυπερ τῆς εὐνοίας, περ του μη λειφθῆναι της αλλη- λων χάριτος, ἐκτοπος λίκος ἀμφοτεροι ην τῶν μεν

πελατῶν ἄπαντα τοί προστάταις ἀξιούντων ω δυ- 2bνάμεως ειχον πηρετεῖν, τῶν δε πατρικίων κιστα βουλομένων τοῖς πελάτα ς ἐνοχλειν χρηματικην τε2b οὐδεμίαν δωρεὰν προσιεμένων ' οὐτως ἐγκρατης ο βίος ην αὐτοῖς άπάσης δονῆς και o μακαρίον αρετῆ μετρῶν, ου τύχρ. 30XI. Ου μόνον δ' ἐν αυτῆ τῆ πόλει το δημοτικονυπο την πρ0στασίαν τῶν πατρικίων ην, αλλὰ καὶ τῶν