장음표시 사용
131쪽
a L. nullo modo, similitudines honesti esse p., L. Hςcem mofficia, de
d L. non fere intelligit: e L.Quod itε in poematis, picturis usu
est ipsum istud quidem perfectum bonestum, nutilo modo esse poten, similitudines honesti esse possunt. V Haec igitur omnia vicia, de quibus bis libris doutamus, media Stoici appellant. ea, communia sunt, O la id patent: quae ct ingeni, bonitate smulti assequuntur, et progressione discedi. Illud amtem oscium, quod rectum ijdem appellant, per i
ctum, atque absolutum est: , νt ijdem dicunt, omneis numeros habet:nec, praetersapientem, cadere in quemquam poten. Clim autem aliquid actum ios, in quo media vicia φ comparantur, id cumulate videtur esse perfectum : propterea quod vulgus, quid absit a perfecto, 4ferὰ non ex toto intelligit: quatenus autem intelligit, nihil putatργ- termissum. 7 Quod autem in poematibus, ct pi- 1 scturis usu euenit:in aliis que compluribus, Ni delectentur imperiti, laudEntque ea, quae laudanda non sint:ob eam, credo, causam, quod insit in his aliquid probi, quod capiat ignaros, qui ijdem, quid in una-qxaque re Viiij sit, nequeant iudicare. Itaque cum sint docti aperitis,facil/desnunt asententia. Hscigitur vicia, de quibus bis libriss disserimus, qu si secunda quaedam honesta dicunt esse, non sipientum modo propria, sed cum omni hominum genere communia.o Itaque j omnes, in quibus virtutis est is
indoles, commouentur. Nec vero ci duo Decii, aut duo Scipiones,sortes Niri commemorantΗr, aut cuFabricius, aut Aristides iustus nominatur:aut ab illis ortitudi uis:aut ab his rustitie,tanquam a sapietibus, petitur exemplum. ncmo enim borum secD- is picus est, νοῦ sapientem intectigi bic volumus . nec ij,
132쪽
rs qui sapientes habitisiunt, nominati. V. Cato, Oc. Laelius sapientes fuerunt: ne illi quidem septem: sed ex mediorum osciorum frequentia similitudinem quandam gerebant , speciEmquesapientum. 3 Quocirca nec φ, quod verὸ honestum e Ii, fra est
cum Nillis repugnantia comparari: nec id, quod communiter appellamus honestum.' quodque coli, tur ab js, qui bonos se Miros haberi volunt, cum emolumentis umquam est comparando: tamque idio honestum, quod in nostram intelligentiam cadit, tuendum, conseruandumque eri nobis, quam id, quod proprie dicitur,versque est honestumspie tibus. aliter enim teneri non potest, siqua ad vim
tutem eIt facta progressio. Sed haec quidem dejs, x 3 qui co cruatione sciorum existimantur boni. Qui
autem omnia metiuntur emolumentis, ct commodis, neque ea Volunt praeponderari honestate, hi solent in deliberando honestum cum eo, quod Vtile putant, comparare: boni νiri non solent. Itaque xo existimo, Panaetium, cum dixerit, homines solere in hac coparatione dubitare, hoc ipsium sensiste, quod dixerit , solere modo, non etiam oportere. etenim non modo pluris putarὰ γod νtile Nideatur, quam quod boneflum: sed haec etiam inter sie comparare, ct in his addubitare, turpissimum est. Quid est e go , quod nonnumquam dubitationem asserre si leat, considerandumque videatur ρ Credo,*quan do dubitatio Eccidit, quale sit id, de quo conseder tur. Saepe enim tempore sit, Vt, quod plerumque tur. O pe habs . isoleat inueniatur non esse turpe. Ex licausa, ponatur aliquid, quod pateat latius. auod
133쪽
potest esse maiuου Resus, quam non modo hominem
a q. v. e. sed 'sed etiam familiarem occidere ' 'cum igitur βι. Erit. o strinxit Relere, siquis trannum occidit quam-minem oce. uis fausiliarem' Populo quidem m.non videtur, qui ex omnibus praeclaris factis illud pulcherri- smum existimat. Vicit igitur utilit, honestatem, imm) Nero bonerias νtilitatem secuta est. Itaque, Niseire Nilo errore djudicare pol ut siquando cum illa, quod honestum intelligimus,pugnare id Nidebitur, quod appellamu Υtile, formu- i ota quadam constituenda est : quam si stquemur in
comparatione rerum , ab osscio numquam recta mus . Erit autem haec formula, Stoicorum rationi,
disciplinaei maximἐcon tanea: quam quidem in his libris propterea sequimur, quod, quamquam 4 1.3b uvestris. veteribu Academicis, et a Peripateticis V nostris, qui quondam ijdem erant, qui Acadcmici, qua ho- nenasunt, anteponuntur iis, quae videntur utilia: tumen θlendidius baec ab eis disseruntur, quibus, quidquid honesum en dem viile νidetur nec νt, iole quidquam, quod non honestum:quam ab iis, qui-b- en honestum aliquid non νtile, aut νtile non honestum. Nobis autem nostra Academia magnam licentiam dat, Ni, quodcumque maxime probabile occurrat,id nostro iure liceat defendere. Sed redeo , t ad D mulam. Detrahere igitur aliquid alteri, hominem hominis incommodo Ilium augere commodum,magis es contra naturam, quam mors, quam Pauperto, quam dolor, quam cetera, quae possunt aut corpori accidere, aut rebus externis. nam prim 3 αcipio tollit conuictum humanum, oesocietatem .si
134쪽
enim sic erimm assecti, ut propter suum quiA. emo
lumentumspoliet,aut violet alterum, disrumpi n cesse en eam, quae maxime est secundum naturam, humani generis societatem . 'vis unumquodque a membrum sensum hunc haberet, ut posse putaret se Nalere , si proximi membri valetudinem ad se tradux set:debilitari, interire totum corpus ne
cesse est: sic , si νη quisque nostrum rapiat ad se
commoda aliorum,detrahatque quod cuique post, io emolumenti sui gratiasociet, hominum, commu-nuitasque euertatur necesse est. nam, sibi νt quisque malit, quod ad Uum Nita pertineat, quam alteri,
acquirere,concessum est, non repugnante natura .h
illud quidem natura non patitur, ut aliorum spoliis, s nostra facultates, copias, opes augeamua. Neque vero hoc solom natura, id est rure gentium, sed etialegibin populorum, quibus in singulis ciuitatibus
. re1p. continentur, eodem modo conflitutum est, dui non liceret fui commodi causa nocere alteri. hocio enim spectant leges,hoc volunt, incolumen esse ciuium coniunctionem: quam qui dirimunt, eos momte, exsilio,Ninculis, damno coi reent. atque hoc multo magis' exigit ipsa naturae ratio, qus eIt lex diuina, humana: cui parere qui Nelit omnes autem parebunt, qui secundum naturami volent vivere: in nunquam committet, Ni alienum appetat, O id, quod alteri detraxeri sibi assumat. Etenim multo magis est secundum naturam S cestra animi, O magnitudo,itemque communitas, iustitia, liberali
a LVt enim, si unuquodque. b L. illud natura non P. eal. resp.conti ne tur,d L. ut non liceat. e V. e. essici ipsa naz. f v. c.volunt g v.c.excelsitas animi,
o tar, quam Volupto, quam Nita, quam diuitiae. quae quidem contemnere, oe ero nihilo ducere: compa-
135쪽
r,s M. T. CICERONI Hrantem cum νtilitate communi, magni animi, es..e. de al- excelsi est. Detrahere autem - alteri sui commodi xψ- causa,magis est contra naturam, quam mors, qRam dolor, quam cetera generis elusidem: itcmque magis est siecundum naturam, pro omnibus gentibus, ssiferi possi, conservandis, aut iuuandis maximos labores, molestiasque susipere, imitantem Hemculem illum, qsem hominum fama , benisiciorum memor, in concilio caelestium collocavit: quam νincre in solitudine, non nodo sine vilis moleslijs, io sed etiam in maximis voluptatibin, abundantem omnibus copi*s, Ni excellas etiam pulchritudine,
ct Niribus. Quocirca optimo quisque,splendidissi-b al. antepo moque ingenio longe illam vitam huich aut Onit. ex quo vicitur, hominem natura obedientem, ho- r smini nocere non posse. Deinde, qui alterum Niolat', iνt ipse aliquid commodι consequatur : aut nihil se existimat contra naturam facere et aut mu- gis fugiendam censet mortem, paupertatem, dol re,amisonem etiam liberorum,propinquoru, ami-corum, quam facere cuipia iniuriam. δε nihil existis Leontra mat* cotra naturam feri in hominibus violandise, sibi is crem eo dissera , qui omnino hominem ex h
violandii. mine tollat'sen fugiendum id quidem censet, sed σmulto illa peiora, mortem, paupertatem, dolorem: errat in eo , quod ullum aut corporis . aut fortunae Nitium, animi vitiis grauius exinimat. Ergo unum debet esse omnibus propositum , Ni eadem
136쪽
o FH C. LIB. Hi . t 3 Hi, ut homo homini, cuicumque sit, ob eam ipsam causam, quod is homo sit, con ultum Nelit: neces.se est secundum eandem naturam omnium Ῥtilitatem eis e communem . quod si ita est, una continemur
3 omnes, ct eadem lege natura:idque ipsum si ita est,
certἐ violare alterum lege natura prohibemur, merum autem primum. Verum igitur extremuis
ritum illud quidem ab urdum eLt, quod quidam dicunt, parenti sie, aut fratri nihil detractsiros, commodi sui causa: altiam rationem esse ciuium relι quorum:hi sibi nihil iuris, et nullam societatem, communis utilitatis causa, statuunt esse cum ciuibM: qua sententia omnem societatem di Hrabit riuitatis. Qui autem ciuium rationem dicunt esse habendam, i - ea ternorum negant: bi dirimunt communem humani generis societatem: qua sublata, ' beneficentia, liberalitis, bonitra, iustitia funditus tollιtur: quς qui tollui, etiam aduersus deos immortaleis impus iudicandi sunt.ab iis enim. constitutam inter ho- , o mines societatem euertunt:cuius societatis V arctis symum vinculum est , magis arbitrari esse contra. μη naturam, hominem homini detrahere, sui commodi causa, auam omnia incommoda subire Vel exter na, Vel corporis,' vel etia ipsius animi, qrea vacenti, iustitia. Haec enim νna virtuta, omnium en domina,
regιna virtutum . Forsitan quispiam dixerit. Nonne igitur sapiens, si fame ipse conficiatur, abstulerit cibum alteri, homini ad nullam rem Ῥtili/ me mer). No ii emm misἱ est vita mea Vtilitari i- . quaanaai talis assectio, neminem At Violem commo di mei gratia .Quiddi Phalarim, crudele tyranna,
137쪽
. L. nam siquid homini homo ad nul
lam rem Vti lis, utilitatis uaeb v.c. decerin
o immanem,Nir bonus,ne ipse stigore conficiatur, Nesitu spoliare possi, nonnefaciatd Hec ad iudicas dum sunt facillima.' nam,siquid ab homine ad nul
lam partem νtili, tuae utilitatis causa detraxeris: inhumane feceris, contraque natura legem n au- stem is tu sis, qui multam νtilitatem reiρ. atque bominum focietatis in νita remaneo, asserre possis: si quid ob eam causam alteri detraxeris ,non sit reprehendendum sin autem id non sit ei modi uum cuique incommodum ferendum est potius, quam de io
alterius commodis detrahendum. Non igitur magis es contra naturam morbu4, aut ege Ilo, aut
quid huiu odi, quam detracti'aut appetitio alieni.Sed communis Ῥtilitatis derelictio contra naturam est. exi enim iniusta. itaque lex ipsa naturae, i squa νtilitatem hominum conseruat, e r continet, bdecernit profecto,Ῥt ab homine in erit atque inutili, ad sapientem,bonum, sortemque Nirum transferantur res ad Nivendum necessariae: qui si occiderit multum de comum utilitate detraxerit: modo hoc inita faciat, ut ne ipse de se bene exinimans, ς seque diligens, hanc causam habeat ad iniuriam .d It que semper vicio fungetur,Ῥtilitati consulens bominum, ct ei, quam saepe commemoro, humanas cietati. Vam, quὸd ad Phalarim attinet, perfacile , o iudicium est. nulla enim nobis societata cum tyrannis, 'φ sed potius summa φ distractio: neque es contra naturam loliare eum,si possis, quem bonestumen necare: atque hoc omne genua pestiferu'ν, atque impium, ex hominum communitate exterminandum est. Et enim,νt membra quadam amputan-
138쪽
tur,si ct ipsa sanguine, O tamquam spiritu carere
coeperunt, ct nocent reliquis partibus corporis: sic ista in figura hominis feritas, immanito belue, a communi laquam humanitate corporis siegregam is da est. Huiuπ generis sunt quaestiones omnes eae, in quibus ex tempore oscium exquiritur miWm' i . E his iii igitur credo res Panaetium persecuturum fuisse, ' qui eas. nisi aliquis casua,aut occupatio cosilium eius b prae :L pςxςmi uenisset: ad quas ipsas confluitationes ex superiorix o bus libris satis multa precepta sunt, quibua perspici post, quid sit propter turpitudinem fugiendum: quid sit id,quod idcirco fugiendum non sit, quia omnino turpe no est.Sed quoniam operi inchoato, prope tamen absoluto,tanquam fastigium imponamin: as Ni geometra solent non omnia docere ,sed postulare,ut quaedam sibi concedantur, quo facilius, qua Nelint, explicentsc ego a te postulo, mi Cicero, Ni mihi concedas,se potes, nihil,praeter id,quod honestum sit, esse propter se expetendum n hoc non li-a o cetper Cratippumetat illud certe dabis, quod hon sum sit, id esse maxime propter se expetendum. Mihi utrumuis satis eri: cum hoc, tum illud probabilius Nidetur, nec praeterea quidquam probabile. Ac primum Panetiva in hoc defendendu est, quod non utilia cum honenis pugnare dixerit aliquam do posse neque enim ei fo erat sed ea, quae ε Vide e VLVide intur utilia. Nihil Nero νtile, quod no idem honesu: tiuniihil honestu, quod non ideνtile sit, saepe testatur:
negatque,vllam peste maioremdvita hominum in d L. invita, o uasisse, quam eoru opinionem, qui ista distraxerint. Itaque non νt aliquando anteponeremus νtilia ho
139쪽
a L. quod g-dem mihi, nox abest
quenda est, e L.ita, ad quid hon. f L. hine furx , Pesulat', expiti
nsis, sed vi ea sine errore dijudicaremus, si qua do incidissent, induxit eam, quae Nideretur esse, nouqua esset, repugnantiam. Hanc igitur partem retiatium explebimus, nullius adminiculis, stis νt diciatu Marte noctio. Neque enim quidquam de hac x parte post Panaetium explicatum en,' quod mihi
probaretur, de ijs, quae in manus meas Nenerunt.
cum igitur aliqua species utilitatis obiecta est,
h nos commoueri necesse est.sed si, ctim animum a tenderis, turpitudinem videra adiunctam ei rei, ς iv quaespeciem νι ilitatis attulerit: i d tunc utilitas non reqγirenda est edintelligendum, ubi turpitu
do sit, ibi utilitatem esse non posse . Quod si nihil
est tam contra naturam, quam turpitudo recta enim, ct conuenientia, ct constantia natura deside- t Irat, aspernatur que contraria9 nihilque tam sieeundum naturam, quam νtilitra: cert8 in eadem re
Ntilitas, ct turpitudo se non potest. itemque,s ad bone natem nati sumω,eaq. ut sola expetendas, ut Zenoni est Nisumo aut certe omni pondere a cigrauior est habenda, quam reliqua omnia, quod Aristoteli placet: necesse est, quod bonestum sit, id e sse aut solum, aut summum bonum: quod autem bonum, id certe νtile: φ itaque quidquid bonenum, id νtile . quare error hominum non proborum cum aliquid, quod Nille Nisum est, arripuit, id cotinuo secernit ab honesto. Hinc sica, binc Venena, hincfalsa textamenta nascuntur:fhinc furta, hinc peculature, expilationes, direption seque sociorum, ct ciuium, hinc opum nimiarum potentiae non δε- ι .renda : postremo etiam in liberis ciuitatibus exsiti Llunt
140쪽
runt regnandi cupiditates , quibus nibal nec taetriu , nec foedira excogit ι potest . emolumenta enim rerum fallacibus iudicijs νident : poenam
non dico legum, quo saepe perrumpunt, sed ipsius, turpitudinis, quae acerbit ima eri, non Nident. Quamobrem hoc quidem deliberantium genua peli tur e medio est enim totum sceleratum , ct impium qui detiuerant virum id sequautur, quod b nestu in esse Nideant, an sie silentes scelere contamia o nent:in ipsa enim dubitatione facinin inest, etiams ad id non peruenerint. Ergo ea deliberanda omnino non sunt, in quibus es t turpis ipsa deliberatio. atque etiam in omni deliberatione celandi, oe o cultandi spes, opinioque remouenda est. satis enim
ue nobis sis modo in philosophia aliquii profecimus
persuasum esse debet, si omneis deos, hominesque celare possimus, nihil tamen auar/, nihil imium,nihil libidinos8,nrbit incontinenter esse facis dum. Hinc ille Gries inducitur a Platone: qui, sabo cum terra'decessisset magnis quibusdam imbribus, in illum blatum descendit, aeneumqse equum, Ni ferunt fabula, animaduertit, cuius in lateribus fores e sente quibus apertis, hominis mortui vidit corpus magnitudine , inusitata annulumqae au- a s reum in digito: quem Vt detraxit, ipsie iuduit: erat autem regius pastortitum in concilium pactorum se recepit. ibi cam palam eius annuli ad palmam comtierterat, a nusto Videbatur, ipse autem omnia ν, debat. idem rursus videbatur, cum ς tu lacem an--o nuta inuerterat. Itaq. bac opportunitate annuli ν-