장음표시 사용
161쪽
i lamauravi: mari si pictis M o operatione,pila immo ste tuens muliuis usu naturam facit. Vnde quaesepe Ditelligimus, itoremnissemur, livi enim iratura De post hoc est , φ σ operatiora, ipsum saepe autem,
naturam facit. Ex his eon eludit quae est eausa uelocis reminiscentiae aliquando, A dicit. Vnde quae saepe intelligimus, cito te miniscimur, saepe dico alterum post alterum, qui enim e5sueuit alterima post alterum reminisci, hic habito principio,facile habere potest totam reminiscet iam Cansam affert, quoniam sicut natura res ita sunt, ut hoe si post hoe,
si e 5d operatione Ac motu animae ut enim post ignem natura seruor sequitur .post solem splendor,ita quaedam eonsilitudine se sequuntur. Dat causam, quoniam ipsum sapeuidetur naturam facere,& inopterea uerbum autem. cum dicitur ipsam autem saepe. Hie causam reddit.
niam autem 'ut iet naturalibus errata quaedam nata. De Cr fortuita euenire fiant,adhue magis in consultis, quibus natura non perinde inest,peccara quaedam insercidunt Mnesis nolui nonnuquam animus huc illuc impellatur, praesertim ellareris quoda initio auspicatus, quouis alio deuius friuri Proinpterea cottingere;blet, ut curret alicuius nominis meminisse uolumus nulierum consimili,non in itas, quosoloecismum committens incisamus. Ad hune igitur modum,reminisci accidit. QDniam autem 'ut fiunt in i r quae sunt natura, Cr extra naturam σ ὶfortuna,adhue magis in i r quae per consuetudisnem sunt,quibus natura non similiter inest, quare mouetur alia quando σιracer aliter, praesertim Creum retrabitur irine dae aliquo. Et propter Decum opus est nomen reministi, Vimile quidem,non autem Huddoloecietamur. Remmisit igitur,
caecidit modo. Seeundum Themistium Aristo. uuIt assignare cam ex
dictis, eur in reministentia n sinu qua error aecidat, Se eurqui reminiscitur, aliqua lo quod modo faciat, soloeei Dinum, Sc dicit. Quoniam autem,sicut fiunt in η , quae natura sunt, tu monstra quae preter naturam sunt, Sc a fortum n5 quam quaedam prolici sesitur. Adhue magis peccata fiunt in sis, quae per eo suetudinem sunt. Dico magis,
quoniam his natura non similiter est, consueta enim min' naturalia sunt,4 quae a natura sunt . Ideo si errores in natura accidunt, magis in consuetudine accidere uidetur. Ideo concludit quare animus aliqua do mouetur de illucre aliter, praesettim eu retrahit ut illine, quo consueuit moueri,& mouetur istuc aliquo alio motu, quo non consueuit moueri. O inde assignat causam soloecismi in ipsa te
ministentia,de dieit. Et propter hoe. eum opus est nomen reminisci. ut puta iliacua, assimile quidem,no autem illud,sbloecismus,uidelicet reminiscentes ilium, etiam si quis leophanem reministi quaerat. si leosthenem reminiscatur,sbice eis at in reminiscentia.Tune epilogaside dicit. Remis nisei igitur hoc accidit modo.
sedemni nomia temporis siue illud certum constitutumque habeatur, siue incertum er infinitum, qua axime nussaria exsilit.
Maxime autem oportet cognoscere tempns, aut mensura, ut infinite.
Cum egit de ipsa reminisci ex parte rerum, quas renas miscimur, α de modo reminiscendi ex parte illarum hie agit de modo reministendi ex parte temporis, sine quo nec memoria, nee reia iniscetia fieri potest. Et proponit primo quod intendit,cle dicit . maxime autem ad teminiscenda oportet cognoscere tempus,aut mensura, hoe est deterministe autumnite. hoc est in determinate. Dicit Themistius, in omni memoria aereminiscentia commune est adhibuite riis aut eritiam aut incertum tum quidem ut heu, aut superiorem me sem. Incertum uero,ut si quod quis te miniscitur aut meminit, diu si quod audierit .am nouerit, Nam ut Themistium dicit nisi concedatur scietiam tem
potis ad memoriam ac reminiscentiam pertinere, necesse est, ut hoc, quod modo meminisse, aut reminisci dicimur, nec meminisse nec reminisci esse uideatur, sed cognosterqnune primum,aut discere. Oportet ergo, ut qui meminit. et u reministi ε,id qu'meminit,aut reminiscitur .eognoscat se in praeterito,aut didicisse,aut uidisse,aut audisse, qui si
ne cognitione temporis seri non possunt, aut det et mina thaut in determinati.Di imus enim superius,m aetus me'
motis ae reminiscentiae supra tres res quati tria obiecta pse cadit, supra rem alias apprshens ira, pta actum quo illa res alias appraehensa fuit, tu supra tempus determinatu uel in determinatum,in quo appis henso illa suit. Nisi enihςe tria quis apprehenderit, nec reminisci, nee meminis redier psit. At isto. proponit hoc, deinde exponit modu reminiscendi ex parte temporis.
Ea autem aliquid.quo, pluri minoria tempore iudica mus, consentaneums est,ut quippia in nobis sit, quod sicut mignitudines ta cr tempus internoscat. Est autem aliquid, quo indicat maius Cr minus, rario abi lectilem scut Cr magnitudines.
Quia aceepit nee reminisci nee meminisse posse alique. nisi tempus cognoscat. Exponit nunc esse aliquid in no his, quo,& tempus eognoscimur, de dicit. Est autem aliuquid, quo anima cognoscit tempus maius, de minus quῆ admodum aliquid est, quo cognoscit eorpora, cte magni tudines Quae autem sit ista uirtus,qua ala cognoscit tem pus .sicut α magnitudines,Tli emisti'uult-ut sensus ectmunis,qui residet in eoide, ut in proprio subiecto. Per sensum enim communem nos tempuς, magnitudines, defiguras. Sic motus cognoscimus. Ut tum uero per propiis speciem temporis, uel per propriam intentionem, uel spe istium, qui stio animastica est. Aristo. enim omnisi qus cognoscimus,in hoe Iibro uoluit esse phantasmata unicus
propria. linc supponat pro intellectu eo tu, qus ipse ei. cit.Vtrum ueto ita si, in libris de ala perquiratur.
Porro magnitudines ampli imas, et quae nobis procul ab μα, inteaigeresolet, non s intelligentia ipsa eraeci sanoean uocant procedat foras vis ad eas e applicet, quemadmodusuidam de uisu dixerunt nam etiamsi non sint,ex aequo tamen intialint fedpermotam pii proportione quadam iΞις respon
deat,babet enim inscriptus gigils rebus quar intelligit per
similis. lntirigis autem magnas π proca non extendendo itae intiligentium, sicut uisum dicunt quidam cetenim cum non sint.
militer intelliget sita proportionali morusunt enim in ipsa, A
Quia dixit in nobis esse uirtutem, qua tempus cognorseimus,qua sensum communem ei se dicit Themi.de maiufestum est, in intelledi' intelligit magnitudines magnas, α paruas .ptope Se procul mediante sensu e sim uni, dicit nunc quo mediante sensu esii intellectus h se intellistat,&dicit. intelligit aut ε amma magnitudines magnas subau di de paruas,Ac procul,subaudi Sc prope, non extendedo illae,hoe est usi; ad magnitudines intelligentiam, hoe est sensiim e simunem. Sumpsi enim dia noeam pro sensu comuni. Nam actio intellectus, cum imaginatione. qus est communis sensus,coniuncta ut Themistius inquit di no ea dicitur a Pseis. Non enim anima intelligit magnitudinex prope, aut procul per extramissionem, sicut Platoni ei, de perspectius dicunt quidam, uidete extramittendo radios Auales ad uisibilia. Cin' causam interponit, quoniaeum magnitudines maiores n5 sint, intellectus illas intelligit mediante sensu eommuni id imaginatione, α tam mad illas non erat amittit ut radius sensualis . Intelli
162쪽
enim magnitudinem nisi orem quam sit magnitudo mundi, quae non est, non ergo consonum est animam intelligete Ilam extendendo sensum communem ad illam, sed anima intelligit. proportionali motu, ho. est per impressionem, quae oroportione quadam illis spondet. Sunt enim in ipsa anima omnium rerum . qua cognoscit aut sentit,similes figuri siue species, M similes motus ipsis reb', quas
cognoscit aut lentit. Quo uero ad uerba attinet, Aristo. minim, Q iae amma cognoscit,sue sensu siue intelis lectu ponit smulacra, quae nunc species. nune phantasmata,nune si guta . nunc motus appellat. Dicuntur enim motus quo per psas anima ad cognoscendam mouetur dicutur autem similitudines,quo in oportione quadam respon- d Et te 3,quas coenoscit,de his superius satis. Ex his patri, in anima coen scit magnitudines manna .& patuas,
v I eo procul, Ad ptoo , tempus, re omnia propius figuras, ae Muruit motibus, qui proportione similes sunt ipsa rebus apprib εν- s, & se magnam magnitudinem appraehendit proprio motu ae similitudine, quae illam eprs sentat sicut est. par uam quoq; propria specie ac figura Ac motu,qui illa in1rs sentat scut est. magnitudinem distante in procul appr-hεdit motu a prio qui illa repti sentat sicut est,et sicut distat,& se de omnibus quae ala eognoscit. Quae uidetur
fortasse miratu digna cum iuniores non omnium ponam
species nisi per se sensibilium. Aure autem in intellectu species non ponit. At Aristo hic uult unicuim rei, qui appraehenditur,in anima respodere motum proprium, qui illam repraesentat. lie ut est,ae licut intelligitur, aut sentitur, Mite omnium ponit ptoprios motus, ae impraes sones, de u-bus pulchrum ei Tet uidere .uerum de his hactenus,tottanit postea,vel in libro de sensa.
Digitur diffisat. m maiores intelligit -erminoris intestigat' quecaque Num ambiuntur interioras sint, minora sint, G' eis, pia continent cir extim i, proportio ne Padam rest, dent.
mo igitur diseret,eum maiores intelligis An quia illatintilligit minores omnia enim intra, minora, π' maportionabire G quae extra. Sed eirea hie,quae dicta sunt,mouet qui monem. nam si anima intelligit maiores magnitudii Gα minores per species le motus qui sunt in anima esi ii it species sint minores .immo fortasse in dioisibiles, omnia intelligeret per aequalia, de sic non uidetur disserte quo maiores, re quo minores intelligit,unde dicti. Si igitur ota intelligit ala as molaeta de motus eum illi sint minores rebus, quas intelligiιommo indivisibiles, quo igitur differt anima eum magnitudines maiores intelligit,&subaudi, quo intelligit minores quasi dicat,uidetur 4 per nihil, cum species Ianima omnes sint rebus minores . . e aequales. Respondet re eo cedit . anima omnia intelligit pet species, qus sunt
minores rebus immo omnes aequalea. uerum disset ut quo
proportione ad res differunt, unde dicit. An quia illas. s. maiores intelligit subaudi per figuras, quae minores sunt rebus, quas intelligit. Et etiam magnitudines minores intelligit per figuras, quae minores sunt tebu . Et eausa est, quoniam omnia quae sunt intra animam minora sudi rebus,quae sunt extra animam, immo ois figurae sunt: squales quae in anima sunt Verum differεter illas intelligit, uasgins quae in ala sunt proportionabiliter sunt & his, quae sunt extra. Videmus enim figura Caelatis in metallo squalem esse figurae Traiani in metallo, ut tacit enim in squali metallo descriptae sunt, tamen diuersa tepraesentant, quo tuam diuersa proportione respondent sui a reptae sentatis. Si e lie et omnes figurae, quae in anima sunt sint minores rebus,quarum sunt quia sunt in subiecto minimo.& indiuisibiloquia tamen proportione respondrnt rebus, quarum sint odeo anima disserent et maiores δέ minor ea magnitudines intellig t.
Ais Iorlasse prasis proponis inror Diauera ipsa, sed M.
iuncto tempore,capi testtesisti in ip s interitassi, iast intiis, reperiatur. Est autem e Rut er specisus prope Nisale accipere,
Obitet ostendit, . qualis modus notionibus Ad rebus
Reeommodatur,consimili proport ene distantiis, quae in tempore peragrantur,accommodadus est,unde dicit. Est autem sorte sicut Ad speciebus, quae in anima sunt, proportionale aecipere.sed in ipso tempore, se& in distantes,
quasi dicat,ile quom in distant fis,qus per aptatur tempore,ut enim in anima notio es rebus proportione respodet, se distantiae quae in tempore peragramur .ptoportione in ince respondent, quoniam minor te spondet mi otia
Nam qui lineas A B er B E conficit, tineas A c er c D A feci e uidetur,quando b eum illis proportionis nexu iunctae sunt. sed cur potiar lineas A c er c D.qua lineus A F er F G An sicut refertur linea Ac a AB: ita linea K H ad linea KMsQs ergo lineam T M transigit, simul lintum K H transigerit oportet si uero intellexise uelit lineas A F π F G, lineas quidem ABσBE similiter intelligit .at e regione lineae K M. Eaneam KL. nam boad illam istasese habet, ut lineam F A ad lineam B A te habere videmus. Sicut igiturssecundum A n, BE. mouetur facis A c, coproportionale enim est: A c er c D. Quid ergo magis c ID. quam F GDeus An sicut AcasA B se babes. sic K Had crisebabet secudum bas igitur.simul mouetur. Si vero A F. F G. uelit intelligere,eam quidem quae A B. B E. similiterint riget.
sed pro ΚΜ, KL intelliget, enimse babent, sicut FAas
B A. Per exemp'um ostendit . eum peraptatur minor distatia in aliquo tempore peragrat proportionabin maior in eodem tae. Ad euios e fidei tiam describantur duo tria puli, tu minor intra maiorem, des enat a per tris, ut uides Ddescriptionem Tuc patet, . qui peragrat scilicet A B eodem treperagrat latus maioris. s. Fqui peragrat latus B E, eodem tempore per amat minus,
uidelicet, C qui peragrat A C latus min', peragrat Κ H latus maioris tria guli Ad tota causa est,t 5 ' distam
tiae sint equales,sed ua p oportionales, ut patet lexto E clidis. Aristo. iii fite obscure protulit, quae reuera in se elata sunt,unde dicit sicut igitur si A B latus,aliquis mouetur,& idem uel alius mouearimn E ille qui mouet ut
ab Ain D saeit A C, re qui mouetur ab ipso Rin E iacit C D,quoniam per sextum Eselidis ac linea,S' C D pr ortionales sunt.Textus est suspensi aus ustri ibi 3 Sedmas igitur. F Est enim supplendum ut uidet, itur,mise, qui peragrat A C pi oportionabilitet eodε iste peragrat distatiam K H uerum antequam terminet suspensionem, colla
exemplum positum ab ipso dubitat, Ad dieit. Quid ergo magis C D facit ille,u petaptai H E, qua F G, qui enim peragrat B E,eodem tempore peragrat CD, ct F G.qustit ergo eur in exemptrix otius unum quam alterum per
pratum esse aecepimus Respsidet Se dicit, hoe esse factui accipiamus correspondentiam in latere maiori trianguli eortinentu, unde dieit. An se ut A C ad A B se habet, se Κ H ad K m se habet,is: propterea acem mus in peraptatione ex B in E,C D peragratu esse qua F G. quoniaA C eortespondet ipsi K H, tune terminat suspensonem, Ad dicit. Secundum has igitur simul mouetur,qui enim peragrat A C, eodem tempore propor sonabiliter peragrat Κ H,quoniam proportione sibiin uicem e te odent Dicit ramen-siquis uelit intelligete eu qui peragrauit A uperagrasse A F,Ac es qui peragrauit B E, peragrasse F G, intelligat ut dustum est,m A F peragrat, ciun peragrat AF G, cum peragrat B E,5c tune pio Κ Μ peragrato amat esse peragratum KL, nam haec se habent inter se
163쪽
seut FA ad n A,& sse metimus dicere, . qui peragrat nisci, quoniam rem me ait, tempus non meminit, unde diA F, eodem tepore, pera rat Κ L. Patet ergo et, sicut no- cit. Agentem autem memoria, hoe reminisci rem no puta tiones rebus accommodatur non aequalitat essed proporo re autem se rem reminisci,sed latere dum meminit, non est ne,ue distatiae qui eode tempore peragratur, maeotes reperibite,non enim fieri potest,ut aliquis rem meminit, et e minores proportione tespondent sibi inuicem. tempus non,α dicatur meminisse,licet enim reuela meminit,non tamen dicitur meministe, nisi tempus meminet ita Descriptio triangulorum. Propterea dicit,sed si is motus qui rei est fiat sine eo motu, qui temporis est, aut qui temporis sine illo qui rei est, hic non meminit. Dicit Themistius in morbo aut motio-munso igitur negocium, O tempus simularumum ituta. eunt excitatu p.rum minimisisses. cum ret ' motus er temporis, tunc mima iis agit.
Nune ex dictis eoncludit modum reminiscendi ex pa te temporis & dicit. Cum igitur mot 'res, hoe est imprensores simul fit eum impressione temporis,tune memoria agit,hoc est tunc memoria est in a ,& persecta,et vera. Simili ratione inteIligendum est de reminiscetia,qui enim reminiscitur, rem Sc iEpus rem:nisci oportet .unde ut Themiavis inquit qui te eot dantur aut reminiscuntur, ad e tum intelligentiam, quae recordantur at Ii reminiscuntur, sua tempus adiungere solent.
QMs st se coniungere utras putes, non tamen contingat,s memini se autumat nihil enim obstat, pansectatur aliquis,e e memini se cum non meminit, putet. si autem putet, non suciens putat meminisse,ni bil enim prohibes fissi aliquem, e sibi uideri meminisse, cum n3 meminit.
Postquam Aristo de latauit, ad memoriam Sc ad reminiscentiam esse tempus necessarium,hie oludit quotm dis saltantur, qui meminetunt, teminiscuntur. Primus ergo modus est, quando allevi oceuttit mot' temporis, et non motus re possibile enim est alicui occurrere tempus Iraeteritum de non rem .sed loco illius alia res occurrat, ut oco Socratia occurrat imago Socratis. Iste eni erat i imagine rei, non autem in tempore,unde dicit. Si aute putet, subaudi reminisci tem non faciens sed tempus reminiscit: Sc loco rei aliam tem, hie putat meminisse, nihil enim pro himet falli aliquem, ut si saltatur in re, εο nsi in tempore,&sbi uideri meminisse, eum non meminit.
t ferinMi potest, ut qui meminit se meminis Gaduertat sed id eum lateat,nam meminisse dipsum est. Alfi M.
Mesam absq; tempore, aut contra tempus absq; negocio, iacentem animam extimulari baudquaquam meminit. Agentem datem memoria, non putare sed latera dum meminit,non est, Me enim erat ipsium meminisse. Sed lis qui rei , far sine eo qui teporis, aut bissiniecto,non meminis.
Seeundo aliquis decipitur, ut cum rem teminiscitur,no autem tempus,hic enim reminiscitur, sed non putat temiisne accidit, ut aliquis non meministe se animaduertat, qiarem meminit. Quod quide morbo hoe fieri possit, nemo est, qui dubitat. motione quoniam saepe accidit, ut aliquis occupatus impensus aliquibus rebus, motu obstet oecurrente id occurrat, quod alias cognovit, oblitus ta men temporis propter occupationem, dicit se nunquam hoe cognouisse . Saepe enim et edo noua scribere. quae decies se ipsi,& hui' rei causa est, quoniam tei est cognitio,
caeterum tempus illud, duplex est. nam intersum quis certa tempus non dilibet, ut cum sesce se non pridissed aliquino. meminit interdum,etiam adhibet. Verum meminisse dicitur.eriam si certum tempus minime adhibeat,nam uulgo dici solet, epidem memini factum, sed Fando non memini, cum de tera αρ-facti non constat. ni uero est temporis,duplex est:aliquando enim mensura non meminit ipsum,ut s fertia die,s tamen aliquandosecit, aliquando autem, π mensara. Sed meminit, quavis non mensura: eonsueuerunt enim dicere, quod me erunt Fidem, quando tamen nesciant,cum ipsius quando non cognoscia quantitat m
Ostendit nune diuersum teminiscendi modum ex parte temporis, de dicit. Motu uero qui temporis est duplex
est. Aliquando enim mensura quis non meminit ipsum iE-pus.recordatur enim tempus, non tamen sub certa mensar ut puta in tertia die se eerit, eum tamen aliquando tertia secerit reuera. Et hie est unus modus reminiscendi, deinde exponit secundum, M dieit. Aliquando aut M tempus meminit mensara, sed meminit qua uis non mensura, hoc est aliquando meminit tempus si, b mesura scilicet qa in tem pore praetemo,non tamen certa mensura. Probat aut hoc ex usu loquentium, α dicit. Consueuerunt enim liomines dicere, meminerunt quidem alicuius rei ut prstetit stamen: nemunt,nesciunt enim quando fuerit, cum ipsius quando hoc est ipsus temporis quantitat ε metro ac mensura determinata non cognoscunt, hoc modo sui Theminius dicu)uiuntur qui se causis sub figulit, eum sis de tempore facti non constat. Hactenus de differentia modo tu
reminiscendi ex parte temporis.
F bus praecipua inest memoria, non eisdem Cr reminiscentiam inesse eximium,diximusApra. Distat uero memoria areminiscentia:n solum ratione temporisAdiu eo quos q*Mer complures dirae animantes inemoria paerticipant, reminiscEtia 2 ex omnium animalium numero φιorum natura cori.
perta exploratas habeatur, praeterqua homini: cocesse sit. Q igitur non ijdesunt memoratiuier reminiscities, in
prioribus dictum est. Differt autem ipsum meminisse ab ipso reministi non solumfecudum tempus,,ds ipse 14 m meminiiss
aliora animalium participant musta, ipso autem remisistin au ut ita dicam quae eun Mur animal nisi homo.
Dictum est superius, in memoria dcteminiscentia quando eidem subiecto geneti competunt, disserat aptitudine,
quoniam bene reminiscentes, communicet, male memorari consueuerunt. Amplius de tempore, quoniam memori semper tempore teminiscentiam praecedit, non enim quis
reminisci potest nisi ex eis, quorum habet memoriam. At nunc dat tertiam disserentiam, temiuiscentia sesa hori'
164쪽
23. eoneessa sit nemoria multis alsis animalibi', unde dirit. Quod non iidem sunt memoratiles. α re vini Pitrui, in molibus d ustum est propter duas disserentias, nune addit tetriam ex parte subie dicit. Dissert autem plana meminisse ab ipso reininisci non Ghim Hri tempus Iubai di de aptitudinem sed ipso quidem me nine, & alio
rum animalium participant multa,ipsima autem reministi trullum. ut ita dicam,animatium eorum quae cornoscunε, ad notitiam nostiam uenerunt, tu si homo. Dicit autem hoc, quoniam quidam posuerunt quaedam animalia ultra hominem eciam reminiscentia,uerum ipse non nouit, quae ista sint. Sed dices pygmeus reminiscitur, ut dicit Arist libro de animalibus. Signum autem quia pygmei parant hellum contra grues, quae veniunt ad eorum campos de si uentes cibos eorum Non autem pararent nisi reminisceremur. Praeterea pygm essent logistich& dianoetici ut se eundo de anima declaratum is ergo remnisenntur. Uno modo potest dic in Aristotelis appellatione hominis in tellexit pygineos,aliquando enim illos homines appella. uit.Vel dicendum. in Aristo. per reminiscentiam intelligis persectam remi niscentiam, crux non solum est particularium, sed uniuersalium apprsnens Jonum,& hane solus homo habet. 3Gusa cur ita, est, greminifice uti veluti orogisem ut quimdam d est ratiocinati Rexistit .nam qui raministitur, s prius. audierit, victrit, aut quippiam id girtus Acerit, ratioci irari
dam,s enim prius aut uidit. aut audiast,aut aliquid bumsuti: si passai fili struistat remis cor .
Quod reminiscentia sit solius hominis, probat dupliciter. Primo quidem qQ reniam scentia est, ut quidam syllogismus. quatenus in ea ab aliquibus prius notis deuenim' ad ignota odo syllogis are proprium liomin x eii. unde dicit . Causa aute, quia ipsum reminisci est ut syllogismus quidam, quod ostendit de inquit quod enim prius aut uidit,aut audiuit,aut aliquid huiusmodi passus sis it per interiores sensus aut intellecti syllogis at reminiscens, qssi procedit ab uno ad alterum, uelut syllogiςans.
item, quasi dis ustio quaedam,di Pisitionem uero iis solis natura tribuit, quibus consultandi deliberandis ratio compe. ut, etenim consultatis siue deliberatio, ratiocinatio quaeda est. Et est ut inquisitio quaedam,hoc autem quibus π&libera αtitium inest, ratura solum accidit, etenim ipsum deliberaressi I lagimus quidam ea.
Hoe idem probat,quoniam reminiscentia est quaedam inquisitio deliberativa. quae non inest nis hominibus, quihus inest deliberatio,& dicit. Et est, ut inquisitio quaeda, hoe autem. Linquisiitio inest his, quibus 5c deliberativum natura inest ae accidit Reducit autem hane rationem ad primam, dicit. Etenim ipsum deliberare Pyllogism' quidam est tune completur ratio, cum nulli aliorum anima itum insit syllogismus. Fit ut nullum nisi homo remini sestis sit particeps. Hie Themistius plane dicit in reminiscεtia opera tui sit intellectus, quoniam ut inquit in alia uirt' quλm intellectu cogitare, tu consultate potest, sola ut emens ae intellectus reminiscitur, hoc idem inpetius ducit. Vetum de his postea.
Porro fictionem ipsam corporalem esse. π reministemia disses tionem in tali uisio Mitium est, s nonnulli obturbari solent. σ eum reministi non possunt. Quod autem corporeum quiddam pactio, G reminissentia
Vt mihi uidetur,ostendit, licet remi miscentia sit adi intellectus,tamen non est line organo corporeo, qm non
ea unenis tu de uno phantasmate ad altild, modo hic motus phalasmatum non potest esse saerensu 'RI iiii iiita si ante illa, quemadmodum nee intelli rete est sine pha, lasmate, M sic exponit Themistinis,unde dieit. Quod aure corporeum quiddam si ea passio, quae dicitur remi esse ita, sinum est diligens inquisitio, quae sit in tali phama mate, unde lege sic. in aut Ac remin: se Elia sit passo, quae est quid corpore si ,α inquistio in tali phanta sua te signa est turbati quosdam, eu non possunt reminisci. turbantur dico, in quadam inquietudine prsmuntur. Et cum cogitationem reprimunt conanturque non astrare.
Et valde cohibentes intelligenUiri er non a plius creatistes reminis .nihil minus.
Secundum signum ponit. ex eo, in remini laetates ualde cohibent intelligentiam, tam si conant ut reministi sit etias non conantur reminisci, dato enim Φ eessarunt a labore reminiscendi, adhue intelligeritia manet cohibita ae p aensa. ut doe et experientia,unde dicis. st qui eo nantur te ministi. sunt ualde cohibentes, ac reprimentes intelligentiam ad phantasmata. 3c etiam non amklius conantes remini se nihil minus etiam intelligentiam reprimunt, qm non restat quieta. Vel legamur hae e uel ba continuando ipsa ad praecedentia hoe pacto. Et signum est 5d qui reminisci conantur. esse cohibentes ualde intelligentia ad phantasmata,& no amplius con tes reminis i. nihil minus cohibet intelligetia adhue uelint nolint ad pilantasmata. Et poli fimum quos atra bilis exercet. s. n. maxime piantasmata mouent.
Et maxime metimbolicos, hos enim prima mala mouent
maxime. Hie ponitur tertium signum sumptu ab ipsia quisone eomplexionis melancholicae, hi enim in reminiscendo ualde turbantur, quoniam hi maxime phantasmatibus prae muntur de teste sie. Signum est etiam maxime tui bara melancholicos. quoniam hos phantasmata mola Et maxime. Hoe autem non fieret nisi teminiscentia esset non phalanmate. Themisti is hie ostendit perpulchre , quomodo ν miniscentia non sit sine imaginatione per exemplum. D secit enim quemadmodum qui librum uult legere, vertit se ad ea quae in libro sunt scripta, ita de reminiscentia, R intelligentia iudicandum est,na intelliaemia e Oparatur te genti: eor,libro: phantasmata literis, non ereo est reminisse emia sne sensit.
causa vero cur remini entia in pol a te eorum non sit, 'quod steat qui secutitur emissum telum non vltra Blere potestori qui reminisci Cru Higare aliquid contendisinsio quidcorporeum mouit eui hcc conflauatur. ,
causa autem eius sola iUs est remini ci. quia sicut pro frientibus non amplius in ipsis sinere. Q er reminiscens er inauestigas corporale aliquid mouet in quo proo est.
Ex hoe dec Iarat solutione euiusdam quaesiti spropter
quid reminisci non sit in potestate nostra, operationes intellectivae, quae sunt sine organo corporeo, sunt in potestate nostra qui enim incipit reminisci non ampliu& in pq testate eius est cessate a reminiscentia, ueluti qui incipit itas ei n6 illico est in potestate sua cessare ab ira, quonii sunt operationes corporis, uel cum motibus corporeis maxime coniunctae, unde dicit. Causa autem eius ipsum re minisci non fit in nobispsis tu ad uoluntatem constitutu, post qua eaepimus remimsci, est qm sicut non amplius in ipsis pro deientibus est sistere telum emissum, se Ae teminiscens,de investipans mouet aliquid corporale scilicet mouet pliam asina corporale,in quo reminiscentia est. Quare sicut telum emissum non est amplius in potestate proii εtis,donee durat motus,se phalasma motum ab ipso reminiscente postquam motum est, non est amplius in potestare eius, do e cinix a motu. io ad Miba attinet, Arri stotelea
165쪽
s telis qui illud e pale potestintelligere cor quod est
corporale organum in quo est passo,uel motus phantasticus,vel intelligere psit pli talina, in quo est ipsi remini scentia,ueluti intelligibilia in phantasmatibus.
Naxime ualem adigitari solatu, quibus humoris pia cire ostriam sedum citum facili tram; illatur moni semel vuto,quous, id quos quaeritur occurrat, er motio istas recto incessu procedens ad metam uis perueniat. Maxime autem turbamur, quibus humiditas fuerit existes circa lacum sensitiuum, non enim facile pausat mota, quousque
arcedat quod quaeritur, G recte procedat motus. Cum causam assigna Iset, propter qua postqua caepit
quis teministi,non est in potestate esus quiescere, ostendit in quibus maxime accidat,ut postquam caeperunt renas nisei, non sit in eorum potestate cessate, α eos esse,in quibus humiditas fuerit existes circa locum sensitiuum, in quo loeo phantasmata lant,unde dicit. maxime aut turbantur, α non cessat a motu reminiscentiae, quibus humiditas hiem existem circa locum sensitiuum, in quo phantasmata constituuntur. Causam affert, Se dicit. Non enim humidi ias illasen qua erant phantasinata postquam mota est, s a cile pausat, de sie nec phantasinata iacile erilant a motu, postquam caepetunt moueri motu humiditatis, donee ac cedat, quod quaeritur, α motus recte procedat ad meta,
ad u cu peruetiit, ipse finiatur.
mamobrem er metus G irae simulat s commotaesunt f-iari, qualibet repugnantibus siris, non pu unt,sed eodem conistranituntur.
unde cr irae Cr timores cum commoti fuerint, contra vemus iterum urno sedantur H ad idem est ramouerit.
Quod dixerat. declarat per simile. & primo ex passi nibus, Se dicit.Vnde &uae, δc timores cum comoti fuerint,etiam nobis iterum eo nitamouentibus contra Ο - εtibus his, non sedatur, sed ills passiones ad idem ad quod
caepetunt tendete, contra ut ni nos, eodem modo postumis caepit reminisci,dato in uelit desistere, motum sedare non potest.
Ais perinde euenit,at, Vs qui paula concitatius ualidi is
que nomina aliquot orationem uere censuere, aut cantionem auquam emo lati sunt iuri ubi celsarunt, item etiam invitis, cancre de loqui subit. Usimiliis bee pallio, nominibus crimio serorationibus , cum peros' aliquod ipsiorum vilementer, pausantibus enim er n5 Militibussuperurnis iterum catare, ara escere.
Seeundum simile est ex quibusdam actionibus nostiis simplum, Sc dicit. Et sinulis est hae e passio quae remini χε
ita dicitur, nominibus, α melodiis hoe est eantilenia, Seotationibus prosaicis, uel earminibus, eu st os fit aliquodi platum uehementer prolatum. Nam pausantibus α nouolentibus illa nomina proferte,aut cantilenas catare,aut orationem dicere, superuenit inuitis uerum cantilenas eantare, ut orationem dicere aut nomina proserte, ut quali. het expetitur. Et causa est,ut Themistius innuit, uox impetuose mota, quae non facile cessat. Sed dubitatui quonia Aristoteles libro secundo rhetoricorum uoluit passiones nostras esse redactas aduoluntatem npam, sed uoluntas aevi, nostra est liber ergo omnes istae actiones sunt in potesta. te nostra. Praeterea cum has actiones agi as,uel eas agi mus uolentes, uel non uolentes. Non eit die dum qu bdeas agimus non uolentes, quoniam non puniremur, uehnonagetemus. Si uolentes, ergo sunt in potestate nostra
hae e quaestio fuit da siputata tertio de anima. Breuibus t men dico, qubd uoluntas est formaliter libertas contradictionis se eundum Aristotelem ubique, ut nunc suppono. non tamen est so alii et libertas indisserentis, quoniam
ad aliquos acteus non est aeque differeus , lices ad cunno
se contraductorae se habens. Tune dieo, o omnes motus animales 3 rationales tam ante qua ea perint, qu postquam caeperint,sunt liberi libertate eoi: tradictionis,et sieitatus libertate contradictionis potest cessare ab ira,ut aris
gumenta cogunt, quoniam uolens irascitur,modo uoluntas est formaliter contradictionis libertas, ergo librae libbertate eontradictionis irascitur. Secundo dico, Q, passones postquam caeperunt. δί in primo motu,non sunt in potestate nostra probatur, quoniam uoluntas ad illas n5 est libera libertate indissetentiae, propendet enim ad illas ob impetum ine hoatum,ut Aristoteles dicit, Sc quoniam noest uoluntas libera ad illas libertate indisserenos, ideo noimputamur nobis, S hoc est quod dicitur, o primi mox' non sunt in potestat exta. Verum animaduerte, P isti prinmi motus non sunt in omnib' squales . in aliquibus enim citius, in aliquibus tardius sedantur, propter diuersitatem naturae.Pet haec patet ad argumenta.
ceteram leti quibus uperiora proponione reliqui corpo ris sum uasta, quis forma pomi is degenerant, mitius me moria ualent, quam qui contrario sunt bibitu, s ipse sinitendipis pondere graviore opprimatur, quodpie nec initio labo re ac daesisseres mae rerum positi sese iliant, nec cum renu ciuesant recto itinere sequantur reddanturq;. Sane impen dio pueri: π admodum sim immemores sunt, propter motu quem sustinet, nam hi, ualde minuuntur, Δ aero,magnum si beant iure cntum, adde etiam, fusis ad aetatem prooecta similis nanis sunt. Sunt datem cr siveriora maiora habenter, π nunc peiu/memor aliut ouam contrari , propterea s gravitatem multam
habet in sinistiuo: π qVia nes a principio motus possunt imisma re sed sis luuntur,nea in raminis endo facile recte procerunt. Penitus autem iuuenes, π multum senes, immemores sunt, propter motum, hi enim .in decremento,illi viro, in au
mento nullosunt, amnus datum pueri, π nanosi sunt Us ad
Secundu Themistium Aristoteles quasi ex dictis uultassgnare causam quare pomiliones pueri, re senes immemores sint Sc male reminiscitiuυα dicit: Praeterea, de superiora habentes maiora, siue pueri, sue nani, siue senes, siue iuuenes sint,& pomiliones,qui graece nam dicuntur, peius men oratius, hoc est peius reminiscit tui & magis immemores sunt, quam illi. qui sunt his contrario modo dispositi proba Sc dicit Propterea u, grauitatem multam habEt in senilinio.hoc est in sensorio quod est cerebrum. Cer hium enim non est subiectum sensuum, se d organum congregationis omnium phantasmatum . Organum ueto in quo sensatio prescitur,est cor, ut libro de somno patebis, α quia multum habent grauitatem in cerebro, imagine, no possunt in eo imprimi In tam enim obesa,& et asia materia desgnari, aut ex pii mi formae rerum non possunt. Cerebrum enim grauatum multitudine materiae .n G sacile t opit. Praeterea dato qubd aliquae imprimantur, α in ea motus fiant a principio non possunt diu immanere, ac sistere, sed dissoluuntur propter humorum confusionem. Ad haee dato qubd aliquae diu permaneant,in reminiscendo non facile rei te procedunt, quoniam non possunt re
gulare motum tantae materiae , nec ordinare tantam humorum confusionem. Et propter easdem causas paenitus iuuenes, hiu est pueri,in quibus augmentum maxime uitaret.α multum senes immemores sunt,6 male teminiscitici, δύ causa est propter motum humorum,ut diximus.Hi enim scilicet decrepit in decremento,illiueto. in augmen
to multo sunt. Addit qubd lis eratio in pueris es, potest, quae in pomilionibus, quoniam pueri usque ad Ioneam aetatem,scilicet usque ad aetatem proueciam, sinat umi,
166쪽
les nanis,in quantum habent si periora maiora,sicut nani. Patet igitur quas ob ea usas pomiliones, pueri de decrepit , x quicunque habent superiora maiora, sint immemores
male in reminiscentes. Qua ratione patet non omnes qui male meminerunt,bene reminiscantur. Fallit enim in his omnibus ut patet.
Ergo memoria, quid numinis, quas cultate aniis mari ni eminerint . item quis remmissEtia quis reministi, pura admodum fiat er quam ob cIm. gest. De mimoris igitur ex ino memin F, quae' natura inbis
ruri, Cr qua earum qi sunt anime memincirint animalia, er
ct ij se remini ci quid',s quomodo fit, er propter qua cau
sam,rictum est. Epilogat, v dicit. De memoria igitur is ipso memini' se,quae si natura id est definitio ipsorum, α qua parte ea
rum partium, quae sunt animae meminerint animalia sci-
Iicet communi sensu,& de ipso reminisci quid sit,& quomodo fiat,&propter quam causam .diictum est. Sed ex ' π hiis quae Aristoteles dicit,nsi satis habemus exploratum, προ euius ipsumteminisci actus,utrum illa. 'intellectus, an sensu, β s actus sensus, euius sensius. Ex his enim quae Themistius dixit in hoe libro, uidetur quod teminiscetiast actus mentis ac intellectus. Ex his uero,quae Aristo teles dixit, uidetur qubd sit actus senstiuus,quoni 1 Aristoteles uelle uidetur reminiscentiam esse actionem eorpoream,non tamen expressit cuius sensus actus sit. Canda uenili inhoe loco simpliciter uoluit reminiscentiam esse actum sensiti usi, tum quia est circa singularia tu etia, quoniam eum espit, non cessat quod esse non potest,nisi quia est motus senstiuas corporeus. Prς terea act' iste impeditae re corporea,ergo est corpore'. Propter l, se tenet, ci, sit actu et uirtutis cogitat tuae, quam praeci dia noeam uocant, i ut Themistius exposuit superius. Sed dubitatur, contra hanc opinionem, primo quia Aristoteles in his libris non possit nisi sensum communem, quem nunc phantasiam nunc primum sensitiuum appellat,& in eoide Ampi se posuit quandam uirtutem in terebro,in qua seruantur,& esi regantur phantasmata quam non tensam uocat, quonianon cognoscit,aut sentit, sed seruat apprshensa ipsa, ergo vel ea,que Aristoteles in his libris dixit, remi nascentia n5 potest esse actus cogitatiuae nisi cogitatiua uelit esse communem sensiam, quod non asserit Auerro es, quem ipse stirtur.Praeterea reminiscentia uidetur actus intellectus, reminiscimur enim actum,& intellectionum . quatum remiani scenita non potest esse in sensu, ideo res haec dubia est. Expositot in commentariis suis asserit reminiscentiam es se actum eorporeum, non quidem intellectus, sed actu uirtutis sensi suae, quae in homine est nobilior quam in cael tis animalibus propter eoniunctionem, qua habet ad intellectum. Dicendum igitur in ueluti memoria non est uitius intellecti uasd senutiua,tic uirtus. qua reminiscimur, non est uirtus intellectiva, sed sensit sua. Amplius sicut meminisse non est per se actio intellectus, sed actio sensi tuae partis,sie reminisci non est actio intellectet, sed actio sensitive patiis,sic teminisci non est actio intellectus,sed actio sensus communis,qui in homine est phantasti ea uirtus,Mdia noetica apud Aristotelem in his libris. Cum ueto diei
tur,cti nos reminiscimur intellectionum,eoncedo,non ta
men quatenus reminiscentia est actus intellectus, sed quatenus reminiscεtia est actus sensus eo unis,in quo sunt phantasmata, in abus sunt intellectiones & intelligibilia,
ut colores in pariete. Intellectus ergo denominatione intrinseca intelligit denominatione uero extrinstea reminiscitur, quoniam non reminiscitur ex illis, quae sunt seruata
in ipso, sed in parte sensit nia, in quibus sunt intelligibilia, quae intellectus denominatione extrinseca dicit ut teminisci.Et de libello hactenus.
mentariis. E somno er uigilia raee consideremus oportet,primum; quidlbi et utrum animae ancor
pori propria sint,an utriis communia: σβ
ωmmunia sint, cui parti tam animae ινι a cose poris credita, et cur tributa animalibus i. er utrum omnibus communicatum sit, an ineris hoc,illud oreissolum, alijs matrium, alijs utri . Esomno aut cr vigilia considerandum
1aid licet utrum animae an corporis propria int,an communia, σst conmunia, cuius paral ticolae animae uel corporis, s propter Pico luem isset animalibus, er utrum communicuomnia ambobus i si an alia pestim altero,alia uero alteroIolum,an alia quidem neutro,alia vero viri A .
O te oratori, Aristoteles pertractaturiis M. somno alui uigilia, primo praemittit dium,in quo quinq; considei anda stipi oponit. Quorum ptimum ea quid fomi' ae. uigilia lint, nam eum de aliquare nobis ser mo occurrit a definitione est proficisce dum modo id de quo sermo est ut inquit Aristoteles do libro posteriorum uni docum sit, secundum uero est .umam animae an corporis somnus & uigilia plopria sint, an eommunia choein, an somnus de ingilia sint assecti
nes animae seorsum a corpo e .an corporis seorsum ab amma, an coniuncti, ex anima ac eorpore, hoc est secundum,
tertium,& si somnus ac uigilia non propria, sed eomm nes paxilones sim hoe est coniuncti ex anima, et corpore, eum animae plures sint potentiae,ut intellectivum. sensti uum, Sc id genus, eorporis quot Plures partes. ut cor, cerebrum,epar,& id genus, cuius coniuncti ex parte animς,6c parte corporis passiones iant,an eius comuneis, quod est ex cerebro et sensitivo, an eius e Giudii qa' est ex corde re senstiuo,an alterius, quartum est D p quam cam somanus ac uigilia insant animalibus, propter quam causi se ilicet factivam 5e sinalem. Tribus enim causis existentibus euiunibet accidentia , de omnibus proponit, de materiali quidem, eum quaerit cuius particulae, ut malois passiones sunt. De saei ua uero, ae sinali, cum quem, proptet quam causam animalibus in sint, quintum est utriam ola animalia communicent ambobus ipsis, scilicet somno aeuigilia,an alia quidem altero alia uero altero solsi, an alia quidem neutro,alia uero utrasque, hoc est utrum qua cum animalia dormiunt, uigilent, de econtrario, quae cuit; ing lant,dormiat, aut alia quidem animalia semper dormiat,nu quam uero uigilent, uel contra,vigilent semper, nu qua dormiant .vel quaedam animalia sint, quae nee dormiat,
nee uigilent . ut de coelestissi' aiatin' dr, aut alia ut tua; mul scilicet assiciatur,hoc est dormirant M ustilent semper α simul. Haec quinque de somno proponit Aristo.
Tum etiam quid strin omnium, Ur quamobrem dormieriste modosomnient modo non somnient, aut somnient quid
sempersed non meminerint, criac sis quam ob causam fatium, minintfutura praeuideri,nunt, er si posset, ra
167쪽
Aι haec autem,pis ' somnium: et propter quam cavim
eo sentes interdum quidemsomnient, interdum autem n ,
ut accidat pidem semper dormientibus niare, sed non meminerint: erit e fiat propter quam causam fiat. Et virum contingat futura prosdem non contingat. π qualiter: si contingat, er utrum us' iab homine suum: an ea quora
dem inhibet causam. U' natura fiunt,aut ab euentu. Hae est secunda pars exordii: in qua proponit alia, quae in hoe libro ducturus est de somno.rie sunt, ut distit die loquar septem. Quorum ptim si est quid sit somnium.
seeundum est . propter quam causam dormientes interdum quidem somnient, interdum autem non. Uel utrum accidat quidem semper dormientibus somniare, sed non meminerint tertium ii hoc fiat ut dormi Et is semper somnient. quam ob causam fiat, ut non semper recordentur. quartum utrum eontingat sutura praeuidere insomnῆs, an non contingat,sed omnia uana sint, ac fortuita. quinto dato P contineat sutura praeuadere per somnia, quali ter contingit illa sutura praeuidere: hoc est utrum ui sonsent, an ut superio tum cautarum sexto utrum solum agenda ab homine per somnium praeuideantur: an ea etiam quorum daemonum habet eausam, hoc est utrum non solum per lamnia praeuideantur, quae astenda sunt ab homine. sed etiam quae sunt agenda a causis diuinis, ueluti sunt lamma prophetica : de per agenda ab homine intelligit, ea: quorum actio est in potestate nostra: per ea quae sutita daemonio, intelligit ea : quae sunt ultra humanam potentiam, ueluti sunt somnia prophetica, per quae praeu, dentur ea, quae sunt supra nos. Vitimo an ea somnia, quo tum daemonium habet eausam,etiam esse possint a nat ra, ct non a daemonio, aut omnia talia sint ab euentu aesortuita Ita,ut nulla snt prophetica somnia. Hae e quaerit de somnio. Verum cum ex nominum ignotatione non parua emergat aliquando terum inscitia,nam de nosti ut Plato in Cratillo narrat, nomina a rerum proprietate proscisci autumant. Ideo quo ad uerba attinet. dicamus ins nus uigilia oppoma significant. Vigilia enim proprie non dormite significat : non dormimus asst, cum se Da. solutos habemus: quod uigilare nos intelligunus. NGenim uigiliam hic intelligimus lucubrationem: nec, ut si corum rerum scriptores accepetunt, eum prosectos dies uigilias appellant-ante sestum diem in faciendis saeti- sesis uigilate mos sit. Somnus uero dormitionem: non
enim somnus hie pro quiete, ut apud Virgilium. Mors hominum facilis, duleiq; sin illima somno. Nee pro qnieris deo. ut apud Martialem, Et quia nulla uenit. tu mihi somne ueni, sed pro sensuum externorum ligamento acci pitur. De lamnio uero dicamus: in apud oratores disserentia est inter somnium Minsomnium. Somnium appellat, cuius interpretatio quaeritur, quae propriae diuinatio dicitur, de qua tertio huius dieemus. & M. Tulinis dixit Iibro de diuinatione. In somnium uero id intelligunt, quod
dormientibus apparet.quale aut animi, aut corporis,aut
sortunae opprσsnonem uigilia habuit. Animi quidem, ut si amator ipse suis delithri aut fruentem, aut carentem se uideat, item. si metuens quis personam aliquam: hane aut incurrisse, aut effugisse uideatur. Corporis uero, ut si
exutiens, cibum: sitiens uero potum quaerere uideatur. Portunae denique, eum se quis existimat uel potentia uel magistratu aut augeti pro desderio, aut exui pro timore. Somnium graeci hypn 'insomnium ueto enypnion ap pellant: nos ueto insomnium, nihil praeter somnulo
bsum sit: nam post somnum: nullam sui utilitatem. uel s- gruscationem dei elinquii. Aristotelis expositotes ut di laus Thomas,de Albertus, Ac ain nullam intra haee disse-Mouam secvunt: acceperunt enim lamnium uel insor
mum pro eoden utpote pro eor quod nobis accidere u de re cum ob dormimus: siue id interpraetatione aliquid prster ipsum relinquat,sive nihil. An uero ita sit, posterius
indebimus Nunc uero loquimur, ut Aristotelis exposito res loquuntur. Per daemonium uer diuus Thomas spistitum intelligit. quod est quid commune angelis Se dae monibus, nam nonnulli putaverunt somnia ab angelis, alii a daemonibus militi Themistius ueto per dsmoni υm deum intelligit, eum t onnulli dixerunt lamnia adeo proficiscit ut postea Aristoteles disputabit. Avicenna uero per daemonium humorem melancholitum intellexit. Quod uidetur consonum his,quae Aristoteles dicet, μι stoteles enim daemones non cognouit, .mnia a deo ue. nite negat, ab humore melanc holico concedit, ut pollea disputabit.
Ae primm quidem ine constare arbitror: ad eandem animiis parum si num cr vigiliam pertinere. quando quidem opposita invicem sunt: ex ira Mi priuatio quaedam
huius habetur . nam simper extrema tam in a I sin hisice quae a natura dependent: in eodem recipi, cretus dem albe mones esse uidentur. M sanitas ct morbus. putachritudo er foeditas, robur cr imbeci uas, visus er caecitas, austus er burditas. Primum lituo hoc man Ulum: quod circa idem asti malis uigilia est cr somnus . opponuntur enim: er vidistar somnus uigilia quaedam priuatis . nam extrema tema per er in aliis, er in naturalibus: circa idem susceptibi. Ie uidentur feri, er ei rem pusilaues esse. dico autem, veatiti canitas cr caritudo, er pulchritudo er turpitudo et friitudo G debilὶ rus er Mous er costas, auditas crfurditas. Hactenux de exordio: nune ad narrationem accedit, de primo de subiecto lamni at in uigiliae disserit, nee ab ratione, quoniam lamnus de uirilia assectiones sunt, quatum d finitiones habeti non possum, nisi per eius su icti cognitionem .eui ccidunt, ideo ante 'b dis nitiones afferat. ad qa subiectum, subiecticii parte attineant. exponit uel sorte soluit secundam q. quae erat. ut tu somnus Ad vigilia sint animae uel corporis, nam ex solutione huius halisint
subiectum somni id uigiliae per q r inuectigabiε definitio eorum: Se ponit hanc suppositionE, somnus Je uigilia ad
eandem animalis part ε. ut subiecta attin Et: α hoe inquit. Primum igitur hoe manifestu.circa id E. hoe est eadem pari ε animalis: ut circa subiectu ae materiam, uitilia est; somnus. Quam quide suppost inne Aristot. syllogis primo sic, opposta Sc extrema tam quae artis sunt, qui qui in natura spectan ε , in eodε subiecto recipi solent, Ac eiusdem subiecti partis affectiones uident. Ex Epit eausa, uisus Ad eaeetias in eodε oculo habenἱ: sit initas ct debilitas in eode neruo cernunε, Pulchritudo m foeditas in eoisdem me bro e5sistunt. Inte M vero Se obtesto. tempe ries, et intepenes orbus,& ual Eira in eode corpore sunt: hae in naturalibus. At in his, quae aliis sunt similis ratio est,na eo sonantia, Ac in consonantia in eade uoce sunt,or
eo de inordinatio eisdε in partibus hilaen . de in extetis id genus, sed somnus 5c uiguia opposita extrema uidensi ruoniam inter se ut priuatio Ad habit' aduersenε: somnii, quidem uigiliae piniatio intelligi ε: somnus ergo re iugi lia ad idem sub ectu, eundemque subiecti particulam ait,
neant necesse est. De ratione primo tangit minor E eum in
quit. Opponuntur enim ει uidet ut somnus uigilis quae . dam priuatio, haee est minor. Dat maiore de inquit. Nam extrema semper de in alijs.s in artificialibus,& in natura libus circa susceptibile uidentur sim, setiusdem subiecti paniculae passiones esse . pres,at hanc maior ε inducti ne 3c dicit Dico aute ueluti sanitas de aegritudo, Ad pulchritii do de turpitudo, sc sortitudo et diuuitas,& uisus, Parua Sus. P
168쪽
3e etestas. omnia enim sunt eitea subiectum, elusederam subiecti parti lam. Sed uidetur in somnus de ui gilia non opponamur ut habitus priuatio: quoniam eptiuatione in habitu non potest fieri regressus, sed de somno in ingiliam,Ac econtrario fit regrelsus. Sed distinguue Peripatetici in duplex sit priuatio,altera qus actione,altera quae habitum ae formam priuati Caecitas enim n si modo insonem, sed etiam uidendi uim adimit: ae somnus ui ilantiam talum. Tune dicendum e priuatione in habita era posse te eis Dra quando priuatio n5 habitus est, sed
actionis: non enim e caecitate ad uisum oculus regredi potest,sed e somno ad uigilantiam. Non desunt qui dicunt eptiuatione in habitum fieti posse regressum secundum speciem, non autem secundum individuum. E uigilia ergo in somnum, re e somno in uigiliam iit regressus, non tamen e somno in eandem uigiliam numero,nec e uigiliam in eundem somnum numero. Vtrum uero somnus ut proprie privatio,& uigilia habitus postea disputabitur.
Item er ex iis quae sequuntur: palam 't. tiam quo uigilare
liquem cognosiimus: odem er domethe deprchendinius. Amplius auum, Cr ex his mani fistum . quo enim uigilanatem cognoscimus: hoc cr dormientem.
Hi e ponit secundam ratione ad idem , 5e argum etatur mole thetorici per enthymema hoe pacto.Quo uigilante cognoscimus, hoe α dormiente etiam cognoscimus, ergo circa eandE animalis particulam accidunt somnus, 5c uingilia. unde dicit. Amplius autem Ad ex his manifestum L quae mox dicentur: 5c dat primum enthymema:qσ est secunda ratio, dicat. Quo enim uigilatem cognoscimus, hoe de doti ent E etiam subaudi cognoscimius, subaudiendum est consequens. ergo circa eandem particulam somnus Se uigilia accidui. Potest autem hoe enthymema se ad syllogismum reduci, quae eodem cognoscuntur, circa idem accidunt, somnus, & uigilia eodem cognoscuntur, ergo somnus Se uigilia circa idem accidui. propolitiones non probat,sed tan* manifestas relinquit. Quo uero ad uerba attinet. Themistius per quo, intelligitur quo argumento: ego uero per quodntelligo qua parte.
mi enim sentis: eandem uigilare censimus, atque uigiti
tum omnem cognosiimus: aut quia exurnum motum aliquerasmitat, aut quia intestino aliquo uti. r. si ergo uigilia ipsa si alio nudo qua in sintiendo consillat: certum est quae ultantae dormiunt eodem uigilare de dormire quo sientiant. Sorientem enim hunc uigilare putamus. Et vigilantem omnem: aut eo quod eorum quae extrinsecus aliquidsentit, aut
eo quod eorum qui in ipso motuum, aliquem. si ergo uigilare in nullo alio est qua in eo quod est sentire: manimum est squo de sentiunt breuigilant uigilantis,s dormiunt dormietia.
Verba ista omnes eopulant ad proxima, propter enim illam causalem particulam enim, uidetur in Aristoteles reddat eausam propositionum assumptarum in syllogi servo ego uero arbitror uerbum illud,enim non pro eausali esse intelligendu,sed potius confirmative pro praeterea: de se uidetur . hie ponat tertiam rationem: α sie eom. ponitur,m quo sentire est, in eo est uigilare, in quo sentire est,in eo est dormire, ergo in quo est dormire, in eo est uigilate:& ite somnus Sc uigilia accidui circa idem. Quod autem in quo iit sentire. sit 5 uigilate, probat et quoniam semientem uigilare putamus: & econtrario uigilantem sentientem, quoniam qui uigilat. senili aut eoru aliquod, quod est extra sensibilium, aut eorum: quae intra in sensu interioribus. unde primo accipit probationem maioris 3 dieit. Prsterea sentientem, hune uigilare putam rct uigilantem omnem putamus Ribaudi sentientem, quo niam aut uigilas dicit ut eo qubd eorum quae extrinsecus sunt aliquid sentit, ut colorem aut saporem, aut cadidui haut id genus, aut dicit ut eoo eorum motuum qua in ipso
intrinsecus simi in sensitat laterioribus, aliquem subaudi
habet .vigilans enim dicitur aut quia sentit sensibile o tetia , aut sensibile interius. Tune recolligit ex hac pro batione maiorem, oc dicit Si ergo uigilare in nullo alio est quam in eo, in quo est sentire. Est ergo maior, in quo est sentire in eo est uigilare, subaudi minorem, in quo est sentire,est dormire Tunc dat conclusionem,Sc dicit. Manifestum est Φ animalia quo quidem sentiunt, hoc uigi lant, Ac dormiunt quae dormiunt: α uis hunas syllogismi est in tertia figura. ut patet per te ductionem: in quo Ait
si teles maiorem probauit, minorem ueto ut omnibus manifestam relinquit. Animaduerte, ut ex uel bis The
mi sed colligitur in prima ratio habetur demonstratio aptiori Istae dus uidentur a post ei inti. prima enim Proceduper hoe is somnus Se uigilia opponuntur. modo causa quare aliqua accidunt circa idem, est quia illa sunt con traria uel oppo tua secunda de tetria sunt rationes a P steliori. Somnum enim Se uigiliam eo gnosci per eandem palliculam est signum, in aecidat circa idem: de hae e suit secunda ratio Similitet is somnus Ec uigilia accidant cir ca eam partem circa quam accidit sentire. est signum, siam circa ide Est enim sensus posterior uigilia. non enim sentimus, nisi prius euigilemus. Quare secunda Sc tertia rationes a posteriori sunt, prima autem a priori: ut Thi
cum autem sincire ipsium, neque animae, neque corporis proprium sit 'um ad idem actus er plotentia pertinent. scisus autem actu: est motio quaedam anime interuensu eorporis prouenieno mani olam est a ictioncm hane, dico ipsum uigilare,
nec propriam animae esse, neque irem corporis, cum corpus
inanimae sint ira non postr. Q Qxoniam antem nec anime promism estIentire, neque corporis cuius enim ei potentia: erus di eractio. qui vero istiscitur ensus , ut actio: motus quidam per corpus , anima et
man stum est quos neque animae pallio propria, et inani. matum corpus mobile est sentire.
Cum declarauit in ad eandε partem somnus ae uisilia
attineant, nuc uult declarare, quς na particula illa ut,de primogeneratim de penere illius partieulae agit, deinde speciatim de speeie m. n. ordo naturalis ae doctrinalis ab uniuersalibus procedere. Vel melius Arist. fortasse illa sippositione state, nsie soluit quistione. cuius, uidelicet,snt lamnus & uigilia: an anuus an corporis aeto euius declaratione sumit Aristo. m ipsum sentare ne P sit alae. neu corporis propriis. 2 suppositione Alphat ius babyloniensis illido assi ausi ex eo: qni aia pura nulla. s. nee coelorsi,nee euiusuis emporis sne corporis comitatu se lite psit. Corpus etia putu inanimaeq;. minime: quadoquidem sentiendi uim sine corpore obtinet nulla. Aristo. aut syllogis at e Gelusionem principale, per qua uult habere, di nen; animae nea; eorporis sunt somnus, de uigilia, sedeoniuncti ex ipsi hoe pacto. Cuius est ipsum sentire,eius pati leuis Ad somnus & uigilia est: ut paulo ante probata est.sentire uero ipsum est mihi cuiusda ex ala, dc corpore, non aut ε animς seorsum, nee emporis seorsum Ergo Orinus de uigilia propria sunt cuius es missi ex ala α eorpu' terno asit antiris seorsum nee corporis se orthm. Qubd antem sentire si misti cuiusdam ex ala Sc corpore, qus Wit minor probat primo: qm euius est potetia sentiendi i eius est actus sensualis. Sentiedi potitia est misti mala de Grpore, ut secudo de anima probatum est. qm uisus est oculi, auditus est aut tu, de in caetem simila. Ergo misti m aia, empore est ipsum sentire secodo idem probat: qua stolus ipse, quiestatae motus, per eorpus rapiet. unde dicita Quoniam aut ne .u animae proprium est sentire seorsum a corpore,neque corporis seorsum ab ata: haec est concluso,
qua prosit et M pono ratione lanam a potetia: α dicit, Cui
169쪽
Cuius. n. est poteti aes sensitiva: ius est actio sensitiua,eae teras syllogismi pati ea relinquit quasi manifestas. Secundo ratione sumpta a definitione ipsius sentire, lege ipsum uero,pro etiam, hoc pacto, etiam qui dicit sensus ut aisti hoe est ipsum sentite, qa est actio sensibilis in se sum,m tua quide animae est cier corpus.Tune ex his duo hus eo eludit eo clusione 6c dicit. manifestu est in ipsum sesitire neq, est propria passio animae,nem in animatu corpus hoc est corp' seorsum ab ala possibile est sentirer sed eiusdem ex ala tu eorpore misti. Tune ex his uult habere. neq; Riae est somnus 5e uigilia, necu eorporis seorsum, sed eo vineti in utroq;,hse Aristo. de particula in genere. melius aut istasse in hoc ut ductu est uoluit innuere is tution E secud quaesiti ab eo propositi in exordio. Quaerebatur. n utram soli inus,& uigilia sint animae, an eorporis,an esiiuncti. Iuniores uero Peripatetici t sines Aristotelis in una rei uxetu tui hue modu, Actus M potetia ad idem subiecti genus attinet e eu sentire dc posse sentire, siquide oculis ridemus,& oculis uidere possum': autibus audimus,cu atribus audire possumus ae in caeteris id genus simili rariSe. At somnus sentiedi potetia est, qui enim dormit,non seriit. sed sentire pol. Virilia uero actus . nam qui uigilat, sciti t. Ad ide ergo subierii genus &Θmnus id uigilia altitet, quare cu uigilate nec animς st, nee eorporis,sed mist ex ala Sc corpore, somnus nimiiss erat ei usi
dem misti. Sid haec deductio no Aristotelis, sed eorum
esse uidet, not enim uerbis Aristotelis csi sonat Aristo. n. multa dicit qiae huic rationi, aut superfluunt, aut accomismo dari no pdsum. Praeterea haec ratio petit, qa in principio quaerit,alum it enim ipm uigilare esse misti affecti nem qd' in Irincipio quaerimus. QMare dscendu Aristo. cci pete ipsin sentire nem esse anims, ne ii, corporis, hoe duplicier probauit, α argumeto sumpto a potentia senti ed ,εί agumeto sumpto a definitione ipsus sentire. Tune subasiendia est .sed cuius est ipsum sentite, eins est somnus,& igilia,ergo somn' Ac uigilia ner; anims sunt, mee corpori. sed ex utroq; coniuncti. Vtrum uero sis luat auaestion ε : cudam, uel haec dicat pro inuestigatione de nitionis smni,dicta est. Sed tunc emergunt dubitatio . res in his itionibu . prima: quia prima ratio uideε procedere abigotio 1, qm notius est nobis ipsum sentire, qua ipsa pol Eii sentiendi, cum potῆtiae non nisi per actus in Motescanior stet ea n si uidetur uniuet saliter uetu in euius poterua, eius ne actus, quoniam pol Elia est agentis, actus uis materis. secunda quo Q ratio ambigua est: Manit enimpsim sentire esse motum animς per corpus. qae duplieiti salsum est. tum quia motus non est nisi eorpo M, qu te nG animae per corpus, sed potius corporis per inimari motus est: tum quia ipsum sentire non uideε mo aist eam in nulla specie motus reponi possit. ergo nee in eremotus. Si quis uult defendere Atistotelem, dicat, iiivum Aristotelis syllogismii esse dialecti eum per loesii minore. quasi hoc pacto, potentia sentiendi est e si positim anima de corpore, quae minux a nati corporis uide tur esse ergo Ionge magis ipsum sentire erat copositi animati. Consueuit autem Aristo. ubi dualecticis in per se se re malii festis,ui dicit Averrora: δί quia ipsum sentite esseesipositi ex anima de eotpote est sere per se notum, ideo id esi firmandum illud dialecti eis usus est seeundus uero est dem sistrativus. procedit enim a definitione ipsius sentire. Est enim definitio ipsius sentire otus a nunς per eorpus ab ipsis sensibilibus illatus. De proposito e uero Aristotelis animaduerte. Aristote. non intelligit illam uniis uersa luet*rd in specie. s. de potetia sentiendi, de tune intelligis euius est sentiendi potis ut subiecti, eius ut subiecti in actus ipse sensitiu':, in hoe sensu nullus dubitat probositionem Aristotelis. Sed quaeres utrum sit uera pro iniitio Aristotelis uniuersaliter , . cuius uniuersaliter est potentia, eius sit actio Videtin enim uera tribus modu, Se itibus modis Lusa: eiusdε enim actio He potentia sistit,
ut a quo : ab eodem enim agente est posse calesacrae, α,psum eaIesacere. seeundo uidetur uera . ut in quo: quo niam in eodem subiecto recipitur ipsti potetia passiua e Iesactionis Ed ipsum eate sacere. tertio est uera ut circa quod, quoniem circa ide calefactibile est potetia cales cliua & ealefactio. At sumendo potentiam 5c aetum diuersimode, triplicitet est salsa primo quide ut a quo: nam calefacere ipsum ab igne est, ut ab agente, putetia uero susceptiua est in ligno. secundo, ut in quo, calefactio enim
ut in quo . est in ligno. potetia calefactiva est irrigne. ter tio ut circa quod, quoniam calefactio est et rc igno, ut circa obiectum. Susceptiua uero potentia respici Inem,
ut Maiectum. Quare si propositio intelligenda est ut tuersaliter. intelligenda est de actu quod est agere, de de potentia quod est pati, H tuc uniuersaliter uerum est quod eiusdem ut subiecit materiae est agere de pati, cum idesit actionis passionis materia. Est enim idem motus actionis Ad pastionis, S 1 dein subiectum. Haec de prima dubitat sone. Ad seeundam dicendum quod sensatio est
animae,& est corporis,motus: Sc utra uis per alietum, siquidem corporis per animam,& animae per corpus. Se tire enim duo nobis importat, speciei sensibilis recepti nem, de lixe est animae ut subiecti, corporis ueto, ut O ganu& ita est animae per eorpus tanquam per organum:'uod γ speciei penerationem concurrit una cum ipso sensibili: Se potest accipi pro ipsius sensibilis iudiciaria sensatione: 5 lie est corporis, ut subiecti, Ac per ammam tanquam per efficientem causam. Vel dici potest Atistoi lem usum esse causali pio tot mali. ut se sensus quod sentire est motus ammae per corpus, hoe est motus animati corporis, ut si ibi icti per se: α se cessat obiectio. Cum uero dicebatur sentite ipsum non esse motum,uerum est non esse motum eorruptiuum: quo per se disponatur subie istum,in quo recipuut: ad corruptionem: est tamen m tus persect tuus.
Porro cum departualis nime aliubi ιam retro definitum sit,cum uegetatrixs uncta a reliquis habeat .reliquae sinebam sub mere non fini: Harum est que augentursolum σminuuntur ut stirpes de plauta , somno a uigilia destitui Dis
sere, quod sensu earrant, stueseparabilis iae quide sit, siue non
'. nam potentia ex rationeseparabilis est
in aut Merminatu sit prius in alijs de s quae dicuntur quo particula animae, er de nutririua quidem quas araturali 7s, aliarum uero nulla sine hac existente: mani fissam est
quaecunque quidem visentium angmento dimisitiones participant Hum, quod in las non est somnus, neque uigilia, velut
plantis, non enim habent particulam si sit tuam: nequest siparabilis, neque si non separabilis. potestate enim er ipso es separabilis est.
Cum soluit. q. eam, qua proposuit, utrum somnus Se uigilia snt animς uel corporis, uel ex utrisq; compositi, α
conclusit,u, sint animat Resi sequenter declarat, non cuiuslibet animati stant somnus, uigilia,quoniam plantae neq; dormiunt, neq; uigilant, α ptimo proponit eJclusionem. cin plantae ne P dormiunt, necu uigilant. Se dicit. Cum autem determinatu sit prius in alias. s. libris de an
ma de his, qus dicunε quasi patricuis animae, hoe est de
potentus anima: qus non proprie particulae sunt: sed uit tutes ac pol Eliae, est etiam determinatu de nutritiua quidem. s. sit anima uel poteria quae separatur ab aliis at imabus uel potentus, nulla uero aliatu existe te sine haer5e hse omnia ducta sunt libro de anima secundo: cu haee
snt declarata,& suppone da,ponit eo ne lusion ε,5 dicit. manifestum est, . in bis n5 est somnus neq; uigilia, quς cuncν quidem uiuetium augmento,dimi mitione , participant solum, ueluti plantis. Est ergo esiclusio, tomnus, de uigilia non insunt plantis. Quam coclusionein probat ex eo: qina plantae non habet particolam sensitiuam, per
quam mira dc uigilia sunt,ut probatum est. de dicit, o
170쪽
plantae non habEt partieulam senstiuam, sue vegetatiuiist a senstiuo separabile,ut ponit Plato.qui sensitiuum in
cerebro posuit,in epate autem nutritiuum: sue non sit separabile subiecto, se ut est res uerit ax, nam uegetati usi a
sensitivo separabile est non subiecto, sed potestate Ad ipso
esse.potestate quidem. quonia sunt uirtutes diuersae: ipso ueto esse: qm differunt ratione, ac definitione, tum vegelatiuum sit in quibusdam,in quibus n5 est sensuuum. Ex his uult habete, in licet somnus Rc uigilia sint animati ncttamen euiuso animati sunt affectiones, sed eius animati sunt assebiones, cuius altera par x eorpus, altera sensitiva anima est quale ipsum animal est, quam rem Theophrastus Themistius 6d Alex Id re comprobarunt. Verum no omnes cum Aristotele ita sentiunt,nam Anaxagoras ela-somenius, 3e Democritus abderata an et Etes in platis esse particulam sensitivam, somnum de uigiliam illis attribuet ut hos uero ut Nicolaus peripateticus inquit eo libro.
quem de plantis eoscripsit, Ebturalis Philosophus see tus est,& quidem no ab ratione: squid E somnus & uigilia primi sensiliui affectiones sunt, ut posterius uidebitur. At planis gustum de tacta habere uidetor, nam eum enutriatur alimoniae sensum habere neeessum est, qui est tum tactus tum gustus,at ubi hi sint, esini unem sensum inesse. euius somnus uigilia affectiones sunt, necesse est. HIeopinionem laeuius istae lita plantas statuto tempore o dormite, statuto uero uigilate asseruit. Na hyeme eas oti. dormite et edidit, in destodescant plantae:& uacent,ssta is autem, atq; uere usitate impergesaeti enim sol is uident ut 5e agere. Sed positione hanc Theophrastus 5e Themistius te sellunt approbantes Us Aristo. postea asserit, . s. somnus Se uigilia nimaIis affectiones sint, dormit.n. vigilat, quicquid dormit de uigilat ob sensus. Eiusdementiri somnus ac uigilia sunt, cuius ipsum sentite est. At stirpes nee sentiunt, nec sensum ullum habet. Si enun stit-pibus sensus aliquis inesset,appetitio aliqua ipsis inesset. At eum plantis nec dolor,nec uoluptas iniit,neq; appeti lio inesse potest. Qubd aut plItis nee dolor insit,nee umluptas,argum Do nobis est stirpium immobilitas.Plantae enim a dolorifiea re non eo trahuntur: nee ad uoluptifica diffunduntur. Quare eum platis appetitio non insit. nee sensus inesse potest.quo se .ut nec somnus infit, nee uigi. Ita Per quae patet necuensum ipsis inesse alimoniae: eum nee dolotificu. nec uolupta sic si discern 2t, sed natura ipsa
instigante e si ueniens trahunt, discGueniens non trahunt. Quod uero istae lita adiecit, sabulosum, atque poeticum est. Dormire enim hyeme plantas sabulamur poetae eo tempore ab apparentibus ipsa tu operationibus qui scant Hyeme enim frigiditate circunstante calor plant rum adeo intrinsecus esitrahitur: ut nulla in illis eernatur apparens operatio: δc sic obdormire creduntur. Vere a
tem uigilate. ν ad operati Ges calidi innati diffusione moueantur. Qubd igitur planis non dormiant, ex hisce patet. At istoteles autem posterius idem pertractabit.
quos modoc stati eum esse a rad PMdulf per dormia aut semper uigilet, sita utrans eidem tribia in anatiora esse . non enim st quod animal est siens praestum: nes dormire uigilare contingit. quando uters luevirosissum primi Risiti accidere sint. similuer autem, ex quod nihil est uia semper uigilitavis pere dormiat, sed eisdem insunt animalium utraeo O nes hae neque enim si est animal habens siensium: De contingit, neque dormire,nes viaitare. virus enim pusio b . circa si
Cum soluisset qui monem se eundam.s utrum somnus u uirilia sint affectiones animae seorsum, an eorporis se orsum, de declarauit sint affectiones animati Sc non cuiuslibet. sed animalis, nue soluit ultimam qusmonem, quae erat,utriam omnia animalia communiceat in his, de
quomodo ino, eommunicent. de proponit duo. Quo
rum primum est.nullum animal est . quod semper uigiis let, aut semper dormiat. Seeundum uero est,'eisdem omnibus animalibus ut teque hae passiones insunt, non simul,sed modo altera, modo alieta.unde deit. Similiter autem manifestsi est, is qubd nihil est animalium quod semper uigilet,aut semper dormiat, hoe est primum. Dat secedum Se dicit, sed eisdem animalibus omnibus insunt utraeque passiones hae, non quidem simul, sed diuersis temporibus. Haec probat, Ad primo probit secundum, quoniam non est repetibile animal sensum habes, quod neque dormiat,neque uigilet: quoniam ut moue hic paseso ei rea sensum primi senstim est apta utex sim fieri. unde dieit. Neque enim si est animal habere sensum, hoc continnit, neque dormire, neque uigilare. Cuius causam assigna ct dieit. Vtraque enim passio hac diuersa temporibus uicis sm apta est fieri circa sensata communem, qui est sensus eoidis, quod est primum senilinum. Quo
uero ad rationem attinet,an in aduerte, qu cd hae proba
tio patet ex his, quae dixit Aristoteles, dictum est enim
somnum Sc uigiliam esse opposita circa eam particulam, in qua est ipsum sentire, ideo nune tanquam ex dictis manifestum accipit, v quia haec sunt oppositi circa eam particulam, in qua ipsum sentire est, ideo nutum est animal neque dormiens, neq; uigilans, de ita oporti. ut aliqua do dormiat. Rc aliquando uigilet.
Fieri autem non potest, ut altir horum riden semper insit: verbi gratia, ut genas aliquodanis alis aut*perdomiat, aut simpervigιlit. Non contingit autem alterum horum sempe inesse ei me ueluti aliquod genus animalium semper eormis, vel semperuigilare
Cum probauit secundum scilicet qubdingulis an
malibus ultaque insint, nune probat primus qubd scili cet nullum eorum insit semoer, α hoc phbat primo, quoniam ex obseruatione, historia: quaab eainertis est adnotata : non est memoriae proditum, bd in alia quod animal tale. de hoc dicit. Non contina autem alis terum horum semper inesse ridem scilicet ut somnum. uel uigiliam: ita ut sit aliquod genus animalim repe tum per histo iam semper dormire: uel sempe uigilare: quoniam discurrendo per omnia. hoc non est epetibile.
que mania aliqua naturae obeunt, simulac temporis hodiu ex
resperint in piant sussisere operi poterant: lassisiuitJuo
cumbantque, era morribus quaeque si s drsistantopotet, ae oculi, manus, er quicquid aliud functionem aliquam etercen
soliti itaque I quid sienti di oscio fungatur:statio ixacti
quo continenter gerere er ad inistrare potest,fatificet, ne,
Amplius Forumcunque saliquod opus secundum nutuaram, quando excesserint tempus in quantis possunt aliquid β.cerern cesse est cere, ut oculos uicinus. Cr quiescere facitatus iae, similiter autem π manum er aliud omne elaus est
opus sis M. Si ita alicuius se pus senii re, σ De utiqui
excedat tempus quanto erat potens sentire continue: deficieter non amplius faciet hoc.
Eandem conclusionem probat rationale naturali, ει syllogismus est hypothetieus, hoe modo. Si est aliquod
opus naturale alicui uirtuti naturali: cuius est date mari unum tempus, In quo potiata illa materialis potest illuc perficere,quando tempus excesserit maximii, necesse estale opus deficere. Vltra enim maximu non potest opus
esse.Haec propositio patet de oeulch& manu, Ac alus uirtutibus: ntur.n. maximu tempus in quo oculus potest