장음표시 사용
141쪽
r I B E R VI. o alio,vel ut in aliquo eodem, quod ea capiat, ireluti tu'stitia dc fortitudo in animo insunt, uel in eodem loco, uel in eodem tempore, M nullo modo id quod quaerio tur de his uere dicatur , profecto nullius erit propria tauera ea,quae statuta est definitio, quandoquidem nullo modo hoc cum illo est. Sin diuisione adhibita,quot modis aliquid cum altero et se dicatur, uere sit in eodem tempore utrun uidendum est,an utrunm minus ad eudem finem pertinere possit ut si quis fortitudinem definiat, audaciam cum recta ratione. feri enim potest, ut audacia prouectus sit aliquis spoliandi, cum recta ratiosne ac intelligentia de rebus salubribus sit praeditus. Ato qui non habebitur fortis is, qui eodem tempore hac re cum illa ualebit. Iam uero illud etiam, an ad idem Utrunque referatur, ut ad res medicas: nihil enim proohibet, aliquam audaciam N 'rectam intelligentiam ad medicinam afferre: cum interim fortis non erit is, qui hoc cum illo coniunxerit.Neque enim ad illud ec alitici utrunque eorum referti debet, neque ad quamuis eanodem rem, sed ad finem fortitudinis: qualia sunt Martista belli pericula, aut si quis alius magis ei propositus
est finis. Sunt autem quaedam, quae non in eam quam exposui cadant diuisionem. ut si ira, aegritudo est cum contemptus opinione . hoc enim declarat, ex opinione eiusmodi nasci aegritudinem. hoc autem ex illo nastsci, non idem est quod hoc cum illo esse, ullo genestre eorum quae exposita sunt 1 nobis. Rursus , si quis definiendo aliquarum rerum concretionem, tCtum eis se dixerit: ut corporis N animi concretionem else automat . illud uidendum est, an qualis sit concretio eΥΦplicarit: ut si quis definiendo carnem uel os, dixerit esse, ignis, terrae aetisq; concretionem . neque ellini satis est concretionem dicere,sed qualis ea sit,exponenstdum est: quandoquidem non si quovis modo haec iposa coalescant, continuo caro nascitur: sed si hoc modo
coalescant , .caro: sin illo modo, os gignitur. Praestri
142쪽
em cum omni concretioni direptio 8c dissolutta contraria fit,ne i sit ulli eorum quae exposuimus. Iam si aeque probabile est,esse quod concretum est concretione,aut nihil,nullii autem animal, quorii umiquodq; cocretum est,cscretio est,ne ullii quidem eorsi quae concreta sunt, concretio erit. Praeterea si pati ratione alicui conuenire natura sua solent contraria,& altero re definiendo ape ruerit aliquis,certe non uera erit definitio. Sin secus,profecto plures eiusdem rei definitiones erunt. Qui . n.hoc Posus,q altero re definierit, quandoquide aeque in eo dem utrunm reperiri soleis Ex quo genere est illa animi definitio, natura capax scientiae. Pati.n .ratione ignora tionis est capax. inuod si cui ad totam definitione euer tendam nullum suppetat argumentu propterea iri tota obscurum est N abstrusum, is ad partem aliquam, quae nota erit,ic non recte explicata uideatur, omnem arguo mentationem dirigere debebit .Euersa enim parte, tota etiam euertetur definirio. Quaeq; obscurae sunt definitiones,eas,ita ut exposui,omnes exquirere ac considerare
debemus corrigendo H restituendo, ut 8c aliquid lucista argumentorum copiam afferamus. Necesscte est enim eum qui audire uult,aut quod ab eo qui interrogat assumitur approbare, aut certe ipsum quod tandem definio
done aperiatur exponere. 1am uero quemadmodum in
concionibus legem sunt soliti ferre,quae si melior sit, superiorem abrogant, sic in definitionibus faciendum est, aliasq; inducenda est definitio. Si enim uerior uideatur, magisq; id quod definitu r declarare, certe eversa erit prior: quandoquidem non sunt eiusde rei plures defini cones. Ad omnes autem definitiones non minima in eo uis est,si id de quo agitur,ipse tecum considerare definias,aut definitionem quae recte tradita 8c explicata sit,
assumas.Nam ut maior quaedam nobis argumetorum
copia suppetat,necesse est quasi exemplar, H quid in definitionibus praetermissum sit, & quid redundet intueri. Ac de demidonum quidem locis hactenus.
143쪽
ide sit an alterum,eo genere quod de eodem maxime proprium exoposui;dicendum est. Idem autem maxime proprie dixi,quod unum est numero. Rc primus locus sumitur ex casibus coniugatis ta cotraoriis . Si enim iustitia dc fortitudo
fortiter. Eadem est contrariorum ratio. Nam si qua eaode sunt,eorum etia contraria eadem in quavis repugnatia earum quas exposui. Nihil enim interest, huic an illi contrarium sumatur, quandoquidem eadem sunt. Alter locus ex iis ducitur,quae uim habent efficiendi quid uel interimendi,itemq; ex ortu Κ interitu, dc uno nomine ex iis,quae ad utrunm eodem modo affecta sunt. Quae enim omnino eadem sunt,eorum etia Origines,& inteo ritus iidem sunt, & ea quae uim habent eiciendi, ec ea quae interimendi. Atq; etiam illud uide dum est,an quorum alterum maxime quiduis dicitur,eorum etiam alterum eodem modo dicatur. aueadmodum Xenocrates beatam uitam V rectam eandem elis docet: quandoadem recta dc integra uita,& beata maxime una eTOmnibus expeteda est.unum enim esse quod maxime expetatur,ta quod maximum sit. Quod idem in caelestis contingit. Sed illud intelligedum est,utrunt eorum quae maxime expetenda esse,aut etiam maxima diceno tu unum numero esse oportet.Sin secus,esse idem nodocebimus.No enim,si Graecorum fortissimi sint Peri
Eonnesii oc Lacedaemoni continuo Peloponnesios ec
144쪽
Iacedaemonios eosdem e Te necesse est: quandoquis dem non unus numero est Peloponnesius 8c Lacedat inonius, sed unum alterum complectatur necesse est,' quemadmodum Lacedaemonios Peloponnesii. aliterens in fet,ut si alteri alteros non complectantur, ipsi in' ter se meliores sint. Nam necesscte est Lacedaemoniis meliores esse Peloponnesios,si alteri alteris non compleoctantur.sunt enim caeteris omnibus praestantiores. Iteq; Peloponnesiis anteponuntur Lacedaemonii, quoniam ipsi caeteros uincunt. Ita fiet,ut alteri alteris praestanso res sint. Perspicuum cst igitur,unum numero esse oportere id quod optimum lc maximum dicitur,si futurum est ut idem esse doceatur. Itaque Xenocrates non deo monstrauit,quandoquidem no eadem numero est beau ci H recta uita . Non igitur necella est eandem ella uiotam,quod utraque expetenda sit maxime, sed alteram ab altera contineri .Rursus uidendum est duobus proopositis,si quid M unum eorum idem sunt,an etiam id Malterum idem sunt. Si enim ambo non idem ualent, quod aliquid ,quod idem est,profecto eadem ipsa non erunt. Iam ex attributis rerum, ta iis rebus quibus haec ipsa attributa sunt, ducenda sunt argumenta, hoc mostdor Duobus propositis,quae uni attributa sunt,eadem v I t omnia alteri etiam attribui debent. ut quibus unum eoorum attributum est,etiam alterum attribui debet. Et si quid horum absit,profecto ea quae proposita sunt, non
sunt eadem. Videndum est etiam, an in uno genere caο tegoriae minus utrunque numeretur, unumq, qualitaotem, alterum quantitatem,aliud relationem indicet. Ilo
lud etiam,an utriusque minime sit idem genus, sed unuhonum, alterum malum: aut hoc uirtus,illud scientia. Aut si genus idem,eaedem ne minus sint differetiae,qugde utroque dicantur: sed de hoc, quae rem animo cernit scientia: de illo,ea cuius opus est in agendo. inuod idem in caeteris omnibus uidendum est diluenter. Ex
maiore hoc modo ducentur: Si unum elationem hal
145쪽
het,stenim non habet: aut si utrunque habet, sed non simul. Quemadmodum qui uehementius amat, non magis concubitum appetit:ita no idem est amor, quod concubitus appetitio. Ex adiunctione hoc modo: Si trunque ad idem additum,idem totum non faciat,ta reddat: aut si eadem re ab utroque detracta, quod resiliquum est aliud manet: ut si quis duplum simpli, ocmultiplum simpli idem esse dicat. Deiunctio enim ab ultoque simplo, quae reliqua sunt idem declarare deo helaneque declarant, cum praesertim duplum dc mulotiplum non idem essiciant.Neque uero id modo uidenidum est,an ex proposito iani aliquod incommodum eniciatur,sed illud etiam,an ex fictione possit aliquid tale essici. Quod ii suscipere coguntur, qui inane aliquidia plenum aeris idem esse dicunt. Perspicuum est enim, si aer euadat dc abeat,non minus inane,quin etiam magis futurum esse,plenum aeris quid non futurum. Ergo Posto aliquo, siue quod falsum siue quod uerum sit. nihil enim refert) si alterum tollatur eorum, alterum non item,eadem illa non erunt. Atque, ut summatim complectar,in iis quae de utroque quouis modo dicuntur, dc in quibus haec ipsa dicuntur, illud considera
dum est,aliquo'ne loco haec discrepent . inuae enim de uno eorum quae eadem sunt dicuntur, ea de altero etiam dici debent omnia .ec in quibus unum dicitur,al terum etiam dici debet. Et quoniam multis modis idedicitur,an alio genere aliaq, ratione eadem sint, uidendum est. Quae enim eiusdem generis uel peciei sunt, ea non eadem numero sunt necelsario. In quo, an genere nec ne eadem aliqua sint,considerabimus. Postreo mo,si unum sine altero cohςrere potest,certe non idem
ualebunt . Ac loci qui ex eodem ducuntur, expositi sunt. Ex iis autem quae adhuc exposita sunt,intelligi potest,omnes locos qui ex eodem sumuntur, ad refelleno . dum ualere, M in eis quemadmodum supra dixi, mastgnain uim esse ad euertendam definitionem. Nam stra
146쪽
nomen M definitio non idem declarent, certe non uetra erit quae constituta definitio est. Eorum autem locorum qui ad confirmandum quid sumuntur, nullus ado o ,, i Vi desinitionem probandam ualet. Non enim satis est ad confirmandam definitionem idem esse id quod definis soni,nominiq; quod definitur subiectum esse docere, sed caetera omnia quae praeposuimus complecti debet definitio. Sic igitur definitionem ex iis cli locis euertere debemus. Quod si probare eam ta constituere uelismus,primum intelligendum est,neminem, aut paucos certe eorum qui disputant,definitionem per ratiocinaotionem tractare id cocludere solere,eamq, omnes principio initioq, sumere. Cuiusmodi sunt geometrae, 8c si qui in numerorum ratione uersantur,caeterisq, disciplionis generis eiusdem .deinde illud intelligendum est,no esse huius disputationis subtiliter explicare,quid sit deo finitio,& quemadmodum sit definiendum. Nunc quisdem quoad hic locus postulare uidetur,eatenus hoc solum dicendum est , 8c definitionem & uim naturamqi rei per ratiocinationem posse concludi. Nam cum deo v lac finitio oratio sit quae quid sit res explicat eaq; solaquς in definitione dicuntur,in natura dici debeant: sdictinoi tur autem de natura rei genera Κ differentiae) profector si quis ea solum sumat quae de natura rei dici debent, quae haec ipsa complectetur orasso,definitio sit necesse est.non enim aliud definitio esse potest, quadoquidem. nihil aliud in rei natura dicitur.Ergo illud quidem perospicuum est,definitionem per ratiocinationem posse coin , 'ludi inuibus autem ex locis sumenda sint argumenta ad probandam definitionem aliis libris accuratius eraposuimus,qui iidem ad hunc locum pertinent. Ex iis is enim contrariis quae aduersa dicimus,lc caeteris contra i riis elicienda sunt argumenta,siue totam definivonem, . siue singulas partes spectemus. Nam si opposita 8c con' Τ uaria,oppositi definitio est,ea etiam quae statuta ta posita est,eius sit de quo agitur necesse est. Quoniam autu
147쪽
aduersiorum plures sunt coniunctiones, sumenda est in aduersis quae contraria definitio uideatur maxime.Αco tota quidem definitione argumenta, quemadmost m exposui trahenda sunt.Ex partibus autem hoc mo cho ge ere . Si contrarium in contrario CH d autem de quo agitur,non est in eodem . certe ii, contrario genere erit.quandoquidem necesse est corrieram aut in eodem genere esse,aut in contrariis. Atque ani contrarias differentias de contrariis dici aequum putamus :ut exempli causa,de albis 8c nigris. quorum i
uim habet comparandi,de illis quod uim habet dissipandi aspectus, dicitur. Ita si de esitrario constas 'Pr , profecto, de eo quod propositam est,
eae edam differentiae quae statutae sunt dicentur.Ex quom ut qram 8c genus & differentiae recte explicataerunt, definino uera sit quae data est. Aut non necesse est in contrariis contrarias dici differentias, nisi in genere
eodem contraria reperIantur. Quorum autem cotraria
tio genera,nihil prohibet eade dimerentiam de utrism iustiti S mimustitia: quorum illa uirtus,haec id Dum,de animo dicitur. Ita animi ditarentia in utroque Scaeur,quoniam corporis etiam sua uirtus est re uisiti. ut' quidem certe contrariorum aut in contrarias,aut easdem eme differentias. Si ergo de cono Haremo contraria dicitur,de hoc autem non item, profo . et*ςm' quae statuta effintelligetur. Cum aute ex genere M differentiis definitio sit, si contrarii perspiscua 8c clara sit definitio,eius etiam de quo agitur persts, ima claram erit definitio. Quoniam enim contrariurn eodem genere est in quo alterum contrarium, aut in contrario,quandoque item differendae aut contrariae de nuIis,a ut eaedem dicuntur:certe de eo quod in eo
differ nuae contrariae uel Omnes,uel nonnullae,& ceterae eaedem,uel contra differetiae eaedec. genera contraria, uel utraque contraria oc genera ta
148쪽
differentiae:quonia eadem esse utraque no possunt. Sinsecus,ex contrariis eadem erit definitio. Ex cassibus etia r l. ta coniugatis ducuntur argumenta. Genera enim alia, i alia sequuntur,ic definitiones aliae alias, hoc modo': Si, Obliuio est depulsio scientie etiam obliuisci depellere o scientiam erit,& oblitum esse idem quod depulisse scis', entiam.Si igitur unum eorum quae dixi , concessium sit caetera etiam concedatur necesse est. Itemq, si interitus dissolutio est naturae,interimere etiam erit dissoluere naturam:& accommodate ad interimendum,idem quod
accommodate ad dissoluendum. Et si id quod uim has het ad interimendii, idem est quod id quod uim habet
ad dirimendam naturam,interitus etiam diremptio erit naturae. Eadem est caeterorum ratio. Ita fit, ut si unum
quodlibet sumptum sit,etiam reliqua omnia concedantur. Ex iis quae eodem modo inter se affecta sunt, hoc modo: Si id quod salubre est, essiciens est ualetudinis, id etiam quod ualet ad firmam constitutionem corpostris,essiciens erit firmae corporis constitutionis:& quod prodest,ad bonum emciedum pertinebit.Eodem enim modo ad suum quicque eorum finem affectum est. Ita si unius eorum definitio est,uim habere ad essiciendum finem, uniuscuiusque etiam caeterorum haec propria erit definitio. Ex maiore etia,8 ex similitudine quot modis licet confirmare, duo cum duobus comparantur hoc modo: Si haec magis huius rei, quam illa illius rei definitio est, quae autem minus uidetur, definitio est, euam quae magis uidetur,definitio erit. Et si pari ratiosne haec huius rei, ta illa illius rei definitio est,ic una soterius rei est,reliqua etiam reliquae rei erit. Quod si una definitio cum duabus rebus, aut res una cum duabus definitionibus conferantur, nullus huius loci usus erit. Neque enim duarum rerum una definitio, neque duae tinius rei definitiones esse possunt. Maxime autem apti ita accommodati sunt ex omnibus loci si qui modo
expositi sunt,ta qui ex casibus coniugari q, sumuRIur.
149쪽
LIBERAE VII. 74 Itaque ii maxime in mente 8c cogitatione defixi atque parati esse debent. maxime enim apsi sunt ad multas quaestiones)atque etiam ex caeteris omnibus ii qui laotissime patent,quoniam ex caeteris omnibus ualent plurimum.ut si propositis rebus singulis di formis,uideas, an in ea omnia conueniat definitio, quandoquidem stononyma est species. Qui quide locus contra eos etiam ualet .ut supra dixi, tui ideas esse pontit. Iam si per traselationem nomen quod definitur dixit, aut idem de se dixit ut alterum, id si quis alius locus, late pateat, fro
musq; sit, is adhibendus est. Difficilius autem elis. J. confirmare oc probare quam refellere ad definitione ex G iis quς deinceps dicemus,perspici poterit. Neque enim facilis est cognitu definitio: neque ii quos interrogastmus,libeter dant proposimones eiusmodi: Eorum quae data desinitio complectitur, unum genus esse, alterum differentiam: Et in natura rei genus disterentiasq, dicia sine quibus ra tiocinatione concludi non potest definioso. Nam si quaedam etiam alia in rei natura dicamur, certe dubium est,ea ne quae statuta est, an alia eius deo finitio sit: quandoquidem definitio oratio est quae quid res sit explicat. uod etiam ex his intelligi potest quia facilius est unumquam plura cocludere. Rc ei quidem qui euertit,satis est in unu dirigere argumetatione quippe cumstinum qualectique refellamus,euerterimus definitione .At uero ei qui confirmat, omniu eorum quae definitio complectitur,necessaria concursio est. Praeteo rea ei qui probat definitione,de toto genere tractanda est ra tiocinatio. Debet.n. de omnibus definitio dici quς nome coplectitur,lc praeterea uicissim, de abus definistio,nome eua dici debet,si futura sit propria qui: est stas tuta definitio. At ei qui refellit, non est necesse de toto genere mostrare. Satis est.Π.docere,no uere dici de alio quo eoru quae nomini subiecta sunt,definitione. Quebasi totu dc omnino refelledu si certe no necesse est reprehendedo reciprocari argumetationem . siatis enim est,
150쪽
eum qui refellit omnino ostendere,in aliquo eoru quae nome complectitur,definitionem non intelligi: cotraq; non necesse est docere,de quibus oratio no dicatur,nobanen quidem dici quod definiatur. Iam si omnibus etiaquae nomen complectitur conueniat,non solis aute iis, definitio euersa erit. Similis est ratio proprii 5c generis Vtrunmenim eorum facilius refellitur quam a batur.
Rim id quidem de proprio ex iis quae dicta sunt perspici potestifere enim in coitinctione explicatur Oprium. Ita uno uerbo reprehenso licet refellererat ei qui .pbat proprium,omnia concludenda sunt necessario. Caetera autem omnia fere quae ad definitionem,ad propriti etiaconueniet assumere .Eum enim oportet qui probationi f. ebri ι nibus iis quae subiecta sunt nomini docere conuenire .at eum qui refellit satis est uni docere non conuenire: sin conueniat omnibus,at non solis,hoc etiam pacto reprehesum etir,quemadmodum in definitione diximus.Genus autem uno modo licet probare,si omnibus conueonire doceamus,refelli autem duobus . Nad si nulli,5c si cui doceatur non conuenire,euersum erit. Iam eu qui probat, non satis est ipsum inesse monstrare, sed eum etiam oportet,quare ut genus insit ostendere. At eum
qui refellit, satis est non inesse docere in aliquo, uel in nullo. Videtur autem,ut in caeteris rebus facilius est dissipare,qulim dissipata dc dispersa conectere,sic in his refellere quam probare. Accidentis porro generalis facutior refutatio quam confirmatio est. Cofirmando enim docendum est, conuenire omnibus: in refutatione satis est,uni ostendere non conuenire. Contra,id quod tano
quam pars subiectum est generali,facilius confirmatur quam reprehenditur. Ad probandum enim satis est alio cui docere conuenire,refutando autem nulli conuenire docendum est. Atque etiam illud perspicuum est, quidua facillima sit una ex omnibus refutatio definitionis. Plura enim quam pleram eorum quae exposuimus cooecutur,atque ex pluribus facilius eruitur conclusio,