장음표시 사용
181쪽
la significant,separata unum: quale est scire literastuirunque enim dc scire, dc literae, fortasse unum aliquid per se significat: coniuncta autem,plura,aut ipsas literas haβbere scientiam, aut alium habere literarum scientiam Ac homonymiae quidem dc ambiguitatis genera exposita sunt. Ex coniunctione autem hae sunt orationes,lioe modo:sedentem ambulare posse, & eum qui non scri hat scribere. Neque enim ide significat,si quis distinctione utatur in proferendo,quod si coniunctione. ut posse cum qui sedeat ambulare,& eum qui non scribat,scribere, idcin quod si quis cum adiunctione dicat, eum qui non scribat, scribere. Significabit enim, eius eam uim esse,ut cum non str bit,scribere queat.at si non adhibeo at adiunctionem,eum posse tum cum non scribat, scribbere .Et discere nunc literas,siquidem didicit quae scieοbat. Et eum qui unum tantummodo possit ferre multa ferre posse. Ex distinctione hoc modo: anm sunt tria θο ῖ duo,&par numerus N impar. Et illud, uod maius est. aequale esse: propterea tantum est,ta eo amplius. Non enim semper idem distincta,quod coniuncta eadam ualet oratio. Cuius generis illae'Ego te feci seruum existentem liberum: Et illa, inuinquaginta uirum centum heros liquit Achilles.Accentus autem ratio facit, utri et μέ iis quae scripto non constant, qui disserunt non facile 'sermonem habere possint:in iis quae scripto costant ,8c in poematibus facilius possint. Quo in genere Homes rum nonnulli corrigunt,& defendunt aduersus eos,qui eum coarguunt,quasi absurde dixerit, Hoc ου putrescit imbre. uod illi dum accentu dissoluunt, explicant, o acuto tono aiunt notatum .Et illlud de Agamemnoonis somnio ita explicant,ut dicant non ipsum Iouem dixisse, se dare uictoria uelle,sed eum somnio id dedisse
mandatum. Ab accem haec nascuntur omnia .Ex forma autem Orationis eueniunt,cum non idem eodem mostdo exponitur. ut si quis uirile nomen pro muliebri Socat, avi muliebre pro uirili, I quod is interiectum est m ii '
182쪽
ARISTOTEL spro altero:aut quantitatem pro qualitate aut qualita
tem pro quantitate,aut quod facit pro eo quod patitur, aut quod affectu sit pro eo quod facit,& si qua sunt alia eiusdem generis. Licet enim aliquid quod non est in iis
quae faciunt,sic oratione explicare ut si in iis quae faci ti lint esset.ut ualere eadem orationis forma qua secare dc
aedificare dicitur,cum interim illud quale quid Masso i him quoda modo,hoc aliquid facere declarat. Quos
1111 LO Jem modo de aliis iudicandum est. Ex his quide' locis reprehensiones eae quae ex uerbo existula ducuno tur. Rerum autem captiosa sunt genera septem. Vnum , ex accidete alterum, cum omnino aut non omnino,sed
quodam modo aut alicubi , aut aliquando, aut colla tum cum aliquo dicitur:tertium,ex reprehesionis ignoν ratione: quartum, a consequentibus: quintum,ex eius quod initio dictum est petitione: sextu, cum pro causa id quod non est causa ponitur: septimum,cum rogata Plura pro uno proponuntur. Ac ex accidente quidem tum captiosa est 5c fallax conclusio,cum aliquid eodem 'modo aeque rei atque accidenti uolunt conuenire. Quefido enim eidem rei multa accidunt,profecto non est necesse ea omnia dc iis omnibus quae dicum K ei de quo - dicuntur,conuenire. Sic enim futura sunt eadem omnia,
ut sophista contendunt,ut si Coriscus ab homine diueuersus est,ipse a se,quia homo est, diuersus euit aut, si
Coriscus alius est,alius Socrates,& Socrates homo est,
Coriscum ab homine diuersum aiunt eme concessum: . propterea quod accidit,ut is sit homo,a quo ille dictusi est esse diuersus .Ex eo aute ep hoc uel illud omnino dicitur, aut quodammodo non proprie, tum captiosum nascitur genus concludendi,cum id quod in parte die tur, omnino M in totum dictum esse sumitur. ut si res quae nullae sunt,sumatur non esse quia sunt opinabiles. Neque enim idem ualet esse quada ex parte,quod eme omnino,aut si aliquid quod est non esse sumatur,quod
tarum γε sunt,uiqua ut holito Uy sit, eque erunt nu
183쪽
Z Ε L E 'M C A I. Oresse aliquid idem quod non esse omnino egcit. sed quis uicina sunt K finitima haec dicendi genera esse alio
qua ex parte,esse omnino, ta non esse aliqua ex parte, non esse omnino, neque inter ea multum interest, ob eam causam idem ualere dc emcere uidentur. Similis est ratio illius generis qd ex his duobus nascitur, quod aomodo θc omnino. ut si Indus omnino niger, candidissit dentibus,ex eoq; albus,non niger concludatur: dc si utrunt quodam modo coueniat,ex eo eidem contraoria conuenire. Atque hoc quidem genus captiosi arguo menti in nonnullis facile est perspicere omnibus: ut si cluis iunipto eo, Rihiopem esse candidis dentibus, an albus sit requirat: Zc absoluta interrogatione, si hac egparte sit albus,illud elidem nigrum dc non nigrum esse, disputando effectum esse M conclusum putet. Sunt autequaedam,in quibus id obscurum est frequeter.cuius generis ea sunt omnia,in quibus tu illud ipsum quodamodo N quadam ex parte dicitur,illud etiam omnino conseques uidetur. Itemq, ea omnia in quibus non est faciν re perspiceie,utrum eorum recte da dum sit: qualia sunt ea omnia,quibus pari iure M aequaliter contraria cono
ueniunt. V idetur enim aut utrunque aut certe neutrumdadum esse,dici omnino:ut si quid ex dimidia parte sit album,& dimidia altera nigrum,id quaeratur album sitan nigrum .Ea autem captiosa argumenta,quae ex eo
oriuntur,quia quid ratiocinatio sit quid reprehensio,n5 expositum sit ex praetermissione definitionis eueniunt. Est enim reprehesio, oratio contraria unius eiusdemqueno uerbi,sed rei:& uerbi non simonymi,sed eiusde: quς quide ex iis quae data sunt id concessia,essicitur cocludi' Iurq; necessiario,n5 adiuncto eo quod initio dictu est, eadem ex parte, dc in eadem re, eodemq; modo,&lneodem tempore dicatur. Eodemque modo falsum quid de aliquo dici potest. Sunt etiam quidam, qui alicuius eorum, quae exposita sunt praetermissione, uidentur reo fellere:ut eandem rem duplam esse,& no duplam,duo
184쪽
enis unius effe dupla,mum non esse dupla .aut si eadEres eiusdem dupla sit,& non dupla, sed non ex eadem parte: ut longitudine dupla sit,latitudine autem non dapta .aut si eiusdem rei sit,& eade ex parte, eodemq; modo,sed non eodem tempore,ita speciem prae se ferunt reprehensionis .iniod quidem genus ad ea quς ex uerbo existunt,referri potest. Quae autem ex sumptione Mrepetitione eius,quod initio dictum est,eueniunt,totidernodis existut quot potest repeti id quod intuo dictum
est. Reprehendere autem in hoc genere uidentur, proopterea quod quid idem si quid alterum,no possit peis
j spici.Ex consequentibus captiosum genus reprehendedi ex eo nascitur,quia retro ulcissim consequens como meare putetur. uando enim si hoc est,illud esse necesse est,putat si illud sit alterum etiam esse necessistio. Ex quo fallaciae ec captiones,quae in opinione dc sensu cosidunt, oriritur dipe enim fel esse mel existimamus.quo - niam flauus color mel sequitur.Et quia si pluit,sequituri ut terra madefiat:uicissim si madefacta sit, pluisse etiam
Putamus,quod non est nece . In arte autem rheto Margumenta quae per signa tractantur, sunt ex consoquentibus.Adprobadum enim aliquem adulterum,id quod consequens est sumunt,eum comptum esse, aut Eum noctu errantem uideri.quae quidem in multis reperiuntur: ea autem quae d:cuntur,non item. Quod idem
fit in iis artibus,quae ad coeludendu efficiedum quae ualent. Cuius generis est illa Melissi conclusio, Infinitam esse uniuersitatem: assiumpto illo, uniuersitatis nullum. esse ortum ex eo enim quod non est,nihil gigni posset' quod autem ortum habuit,ex initio natum elis. Si i σύ tur non est generata,initium non habet uniuersitas . Ita infinita est M interminata. Quod certe non efficitur neν cessario.non enim si quicquid natum est,id initium haοbet: iccirco uicissim si quid initium habet, etiam na' tum est.sicut nec si qui febre iactatur calidus estmecesost in eum qui calidus est, febre iactati. Reprehensio
185쪽
r E L E N C H I. 92 autem captiosa ex eo quod pro causa id quod causa
non est,ponitur,tum existit,cum id quod causa non est assumitur,quasi ex illo reprehendendi nascatur occassio.quod in ratiocinationibus contingit, iis quibus alii incommodo urgentur: quoniam iis ipsis necesse est aliquid eorum,quae posita sunt refellere. Si igitur in necessariis interrogationibus ante conclusionem enumerest tur id quod eicitur, H concluditur,nec fieri potest, ex eo saepe nasci uidebitur reprehensio ut si animus idem quod vita. Si enim interitui ortus est contrarius, etiam alicui interitui ortus aliquis contrarius erit mors autem quidam est interitus, dc contraria uitae est: ortus igitur uita est,ta uiuere oriri.quod fieri non potest. Non igio tur idem est animus quod vita. Ita non effemini est, animum idem quod uitam esse essicietur enim ac concluo
detur ex eo,id quod fieri non potest, etiam si quis neoget,animum idem eta quod uitam ) sed solum uitam morti,quae est interitus, 3 interitui ortum esse contraorium. Argumenta igitur huius generis non sunt illa quidem omnino infirma ad essiciendum aliquid, sed ad is modo, quod politum est concludendum nihil ualent. quod tamen genus latet plerunm eos ipsos qui interrogant. Atm ex consequentibus,& ex eo quod pro causa; id quod non est causa,ponitur,quae argumenta captiossa duceretur,exposui .Ex eo autem . multae interrogationes pro una habentur,tum existunt cum ignorantiae multae esse,& ad eas tanquam una sit, semel respondeonius. At nonullas quidem interrogationes multas efferacile est cemere,nem respondendum esse. Cuius generis illa est: Sit'ne terra mare,an coelum In quibusda diis scilius est hoc perspicere.Nam tanquam una sit,aut cocedunt, Ppterea q= adrogatu non respondent:aut coaegui uidentur. inuo ex genere illa est: An hic Mille hoomo est Si quis igitur hunc N illum feriat,hominem, nohomines feriet.Item haec,propositis multis quoru parum bona sunt,partim non bona,sinthe bona omnia, du
186쪽
non bona Utrumuis enim respodeat, uel reprehensioθni causam dabit,uel certe id,quod perspicue falsum est, dicere uidebitur . Dicere enim aliquid eorum quae non sunt in bonis,bonum esse,uel eorum ρος in bonis sunt, non bonum falsum est. Interdum assumptis quibusda, uera erit reprehesio,ut si quis det eadem ratione unum multa q, dici alba,nuda,ec caeca. Si enim caecum id est, quod no despicit,& cui natura aptus est aspectus: etiam
caeca erunt ea,quae sensu oculorum carent, qui eis natura sit aptus .Propositis igitur duobus,quorum unum uideat,alterum non uideat,utrunq; aut despiciet, aut mocum erit,quod fieri no potest. Omnes quidem rati cinationes ac reprehensiones, quae proprie uereq, non dicuntur sed has imitantur fallaciter,aut in has, quas exposuimus formas tribuendae sunt, aut certe omnes actreprehensionis ignorationem redigendae vi reuocandae.Nam,ut hinc potissinitim exordiar, omnia genera
quae exposui,sub definitionem reprehensionis cocludi licet. Primum,si nihil valeant ad effciendum aliquid, cum ex iis quae pofita sunt essici debeat conclusio,necesserio etiam dici,non uideri dici debent omnia. Deinde
ex singulis etiam definitionis partibus id perspici postest. Eorum enim captiosorum argumentorum quae in
verbo spectantur, alia ex eo quod multis modis dicio tu ducuntur,ut homonymia, ut ambiguum, ut similis forma: Solent enim hoc uel illud significare omnia: adoiunctio autem ic distinctio M accentus,quod non sit eadem oratio,aut nomen quod differat. Atqui ut res modem.sic eadem oratio 8c uerbum debet esse,si futura sit uera reprehensio aut ratiocinatio.ut si hoc concluden/dum est,uestem no esse tunicam,sed uestem. Quanquaenim id uerum est,non tamen esse effectum,sed prieterea quaestionem unam,an idem declaret,opus est ponere et,qui causam requirat. uς autem ex accidente duocuntur,desinita ratiocinatione perspici possunt.quandoquidem etiam reprehensionis eadem debet esse definio
187쪽
quod contrariae orationis nomen adde dum est. Est enim reprehensio,enunciationis contrariae concluosio. Quod si accidens non concluditur,non reprehenditur.non enim si his positis,illud emci necesse est hoc au item album est,necesse est illud album esse conclusione. Nec si triangulus duobus rectis pares habet angulos,el autem accidit,ut forma sit,aut primum aut principium, incitur ut forma aut initium aut primum sit.b on enim
quia forma sit,aut quia principium aut primit, sed quia
triangulus,necessaria mit conclusio .Eadem est ratio cς terorum. Si igitur reprehensio quaedam ratiocinatio est,nunquam certe reprehenso ualebit,quae ex accidente ducetur.quin etiam ex eo artifices ac docti ab insciiseCarguuntur, propterea quod ad doctos ratiocinatio nes ex accidente adhibent. At hi quoniam non possunt explicare,aut rogati concedunt: aut etiam si non dent, tamen se dedisse putant. Quae uero ex eo, quod ex parte H in totum dititur,sumuntur argumenta,intelligi possunt,quod non in eodem in quo assirmatio,etiam nega itio dicitur. Cum enim rei quae quadam ex parte alba
est, illa quae aliqua ex parte non est alba ',8c eius quae omnino est alba,illa quae omnino non est alba, negatio 'sit: si quis det aliquid esse quada ex parte album,& Omonino id album esse alter accipiat, eius profecto nulla
erit reprehensio,etiam si ignoratione naturae repreheuotionis eri uideatur.Facillime autem ex omnibus qua supra sunt exposita,ea quae ex reprehensionis definitione sumuntur,intelligi possunt.itam hoc nomen habueθrunt. PraetermiSsione enim uerbi aut orationis uidetur, eme, quae no uere dictitur reprehesiones. Q uae si in has
partes distribuantur, in omnibus haec ipsa deisitionis Praetermissio coiter V promiscue adhibeda erit.Εa etiaquae ex assumptione eius quod initio dictu est,euenitit, di m id causa ponitur quod no est causa definitione reprehesionis explicatur .prς sertim cum ob eam causam,
sa aliqua posita sunt, essici conclusio debeat.quod in iis
188쪽
quae non sunt causae non contingit: M tum sequi euam debeat,cum id quod initio dictum est non enumeratur. quam uim non habent ea argumenta captiosi,quae sunt ex eius quod initio dictum est,repetitione. inuae autem sunt ex consequentibus,accidenti quasi partes,subiiciuntur. Quod enim consequens est,id incitur ic concludiο
tur:sed ab eo quod concluditur differt, quod id quod concluditur in uno solo intelligi licet: ueluti quod flauu est,idem est quod mel, Κ quod lbum est, idem quod Cygnus. At quod est ex coniequete, semper in pluribus
cernitur. inuae enim res idem sunt quod unata eadem aliqua esse easdem aequum censemus. Ex quo conseoquentis nascitur reprehesio. Nec uero id omni ex parte
uere dicitur, ut si quid album sit fortuito . nix enim MCygnus idem sunt,quod album: nisi forte id in Melissiargumentatione perspicitur, in qua sumit 8c accipit natum eta idem ualere, quod principium habere, aut pastria fieri idem esse,quod eandem accipere magnitudine. Nam quoniam quod natum est,principium habet, iccirco id etiam quod initium habet,uult natum fuisse: quasi haec duo idem declarent, propterea quod initium haoheat ξc quod natum est,& quod finitum ac terminatum. Quod idem in iis quae paria fiunt K equalia. contingit.
Si ea quae unam 8c eandem magnitudinem sumunt,paoria sunt ea etiam quae paria fiunt,eandem accipiunt maοgnitudinem. ita sumit id quod est consequens . Quanodo igitur reprehensio ea, quae est ex conclusione in reo prehensionis ignoratione consistit, profecto eua ea quae est ex consequentibus .sed hoc genus alias tractabimus
accuratius. Reprehensiones autem quae ex eo oriuntur,
quod ex multis una fit interrogatio,ob eam causam eueniunt, quod uim naturamq; propositionis non explica mus,aut partimur. Propositio enim unum de uno enunciat.quoniam unius solius rei dc omnino rei una definiatio est,ut hominis 8c unius solius hominis,cςterarumq;
rerum omnium. uod si una sola propositio unum de
189쪽
utio dici omnino etiam propositio erit, qua ex hoc genere est interrogatio: cum qi ex propositionibus ratiocinatio constet,reprehensio autem sit ratiocinatio, repreoliensio etiam ex propositionibus erit. Si igitur unum aliquid de uno enunciat Mnuntiatio, certe ex ignoratione reprehensionis haec quoque,quam tractamus,reprehensio nascatur necesse est.quippe cum ea quae non uere dicitur,propositionis specie prae se ferre uideatur. Q uod si quis det responsum, quasi una sit interrogatio, repreoliensioni uerae locus relinquetur:sin secus, at dedisse uio . detur,falsa erit reprehensio. Quare hoc quidem consest . Mum est, omnia haec genera in reprehensionis ignoras '' 'tionem cadere ac referri: ita tamen,ut ea quae In oratioone M uerbis cernuntur,ob eam causam referantur,quod
contrariae enuntiationis V repugnantiae species qua odam in eis existat, quod reprehensionis est proprium, cetera ex ratiocinationis definitione. Captiosa autem VI. sunt ξc fallacia,ea quae ex homonymia dc ambiguo eue c. i. 'niunt, tum denique cum distinguere non possismus id quod multis modis dicitur. quorundam enim non est
facilis distinctio 8c explicatio: citius generis sunt, unum id quod est,& idem. Quae autem ex coniunctione H distinctione ducuntur,ea captiosa sunt proptera quod nio hil interesse putatur Inter coniunctam 5c distinctam uer
his orationem. uod in plurimis cernere licet. Similis est eorum rauo quae ex tonIs ortu tur . neque enim aliud conteta aut remissa oratio declarare in uno uidetur, nisi
quod in pluribus. quae uero ex forma dicendi existunt, captiosa sunt, propter similitudinem orationis. Dissiciole est enim quae eodem modo, quae allo dicantur, exoplicare.quandoquidem is demum proxime ad ueri co/gnitione accedit,qui hoc ipsum praestare potest .idenas λannuere dc nutu indicare solet, quod in uno dicitur, id omne nos aliud esse existimare, M pro uno accipere sosiere: quod unum M naturam singulae res, Γ id quod est sequantur maxime. Quocirca in iis quae ex uerbis exis
190쪽
ARIS TOT ED I stant , hoc genus ponendum est . Primum ' mibd γνpius aut facilius falli capiq; solent ii, qui inter se,qu inqui per se ac soli disputant, aut rem aliquam exquirunt 8c considerant. Qine enitu cum alio instituitur disputaοtio 8c consideratio in oratione, ea autem quam secum N per se quisque meditatur, in ipsa potius re cernitur. Deinde tum denique falli solent ii, qui ipsi per se de re aliqua exquirunt, cum tractationem & institutum ad aragumentationem traducunt. Tum autem similitudine de specie ueri fallimur. similitudo autem ex uerbo nascio tur. Quae autem sunt ex accidente, propterea fallacessunt conclusiones, quia quid idem sit, quid aliud, quid unum, quid multa, diiudicare non possumus . neque quibus uerbis quae de aliquo dicantur, nec cui rei haec omni conueniant. 4uod eodem modo de iis quae sunt ex cosequentibus iudicandu est.consequens enim pars accidentis est. Iam uero in multis hoc perspicitur, enunciaturq, hoc modo: Si haec res ab illa non diuellis tur, nec altera ab altera . Quae autem pra termissione definitionis, quaeque illis duobus, dici aliqua ex parte ecomnino', eueniunt, captiosae sunt, quod aut nulla, aurparua eorum uidetur distinctio. in iasi enim nihil essiciat illud quadam ex parte aut omnino,aut quodam modo aut nunc, ita Omnino concedimus. Similis est ratio ea' riam quae id assumunt, quod initio dictum est, dc quae non habent uis essiciendi, quaeq; plures interrogatioynes pro una faciunt. Error enim in his omnibus uersa' tur, quod parua distinctio uideatur . neque enim in his subtiliter 8c accurate, propter eam quam dixi causam, propositionis ratiocinationisq; definitionem exquirismus. Quoniam autem quot cause conclusiones emociant, eas qu ae non uere dicuntur, sed earum prae se fesmni speciem,tenemus, tenemus etiam causas fallacium conclusionum 8c reprehensionum . Appello autem fallacem dc sophistarnm propriam conclusionem re reo Prehensionem, non solum conclusionem ac reprehens