장음표시 사용
301쪽
P R EDIC AMEN. 36quorum aliquid medium est, nunquam necessarium erat omni siticepsbili alterum inesse , sed quibusdam.& his determinate unum V non utrumuis contingit. Vnde palam est quod secundum neutrum modoorum tanquam contraria Opponuntur,ea que secudum priuationem ic habitum opponuntur. Amplius. In couariis quidem cum sit susceptibile.adinvicem mutatior , .
nem feri possibile est, nisi alicui unum natura inest,ut igni calidum,etenim . sanum possibile est languere. Nec candidum nigrum fieri,ic calidum frigidum, dc ex N MV δ' studioso/prauum,ic ex prauo studiosum fieri possibile est prauus enim ad meliores exercitationes deductus,& doctrinas etsi ad modicum aliquid proficiat, ut melior sit si certe semel quamula modicum incrementum sumpserit,palam est,quia aut perfecte' mutao bitur,aut satis multum incrementum sumet.semper.n. bene mobilior ad uimitem ft.etiam quodcunq, incrementum sumpserit a principio.quare etiam uerisimiloe est plenius eum sumere incrementum.& hoc dii semo per fit,perfecte in contrarium habitum restituetur . nisi fotte tempore prohibeatur.Versi in priuarione & hasebitu impossibile est adinvicem mutatione fieri .ex haobitu enim in priuatione mutatio fit, a priuatione uero in habitum impossibile est nem enim caecus factus alio quis ,rursus uidit,nem cum caluus fuerit .rursus comaotus factus est.neque cum fuerit edentulus,dentes et iterum orti sunt. tua cum uero tanquam assirmatio Mnegatio Opponuntur,palam est op nullo praedictorum modo opponuntur. in solis enim his nece Tarium est semper.hoc quidem eoru uerum illud autem falsum esse .necp enim in contrariis,necessarium est' semper allterum uerum esse,alterum autem falsum . neque in iis quae ad aliquid sunt.necp in habitu ta priuatione,ut sanitas ta languor contraria sunt.& neutrum horii nemuerum,nem falsum est . similiter autem 5c duplum redimidium tanquam ad aliquid opposita sunt M no est
302쪽
LIBER li ' l qeorum neutmm .nem uerum,nem falsum. sed nem ea quae secundum priuationem dc habitum dictitur, sicut uisio dc caecitas.Omnino autem eorum quae secudum
. nullam dicuntur complexionem nihil neque uerumnem falsum est.omnia autem quae dicta sunt sine comoplexione dicuntur.ueruntamen maxime tale hoc, con. tingere uidebitur in iis quae secundum complexione 'io 'contraria dicuntur.sanum nantesse Socratem, at lan guere Socratem,contrarium est. Sed nem in his neceso sarium semper alterum uerum esse,& alterum falsum. cum enim Socrates sit,aliud quidem uerum aliud auorem falsum erit,cum uero no sit,ambo falsa sunt. nemenim languere nem fanum esse uerum est,cum ipse nosit omnino Socrates. In priuatione uero, ta habitu cunon sit omnino,ne utrum uerum est .cum autem sit non semper alterum quidem uerum erit.alterum autem falsum .habere nanci uisum Socratem ei quod est carcii esse Socratem opponitur . sicut priuatio dc habitus .dccum sit,non necessarium est alterum uerum esse uel falsum,cum enim nondum sit natus habere, utram falsa sunt.& cum non sit omnino Socrates, similiter quom falsa sunt utram 8c uisum eum habere,& caecum eum diri 'se a affrinatione uero ta negatione semper siue sit,b s siue non sit,hoc quidem falsum erit liud autem uerit.
Languere nanque Socratem,ta non languere Socrate cum ipse sit,pallim est quod alterum eorum uerum,alo terum uero falsum est.& cum non sit,similiter.Languere etenim cum non sit,falsum est.non languere autem, uerum. Quare in his solis proprium erit semper alteol rum eorum uerum,alterum falsum elis,qua cuni tanDe eontra' quam affirmatio ta negatio opponiitur. r C ontrarium 3 autem bono. quidem ex necessitate malum est.hoc autem per singulorum inductionem pal mest. ut sanitases ti languor,ta iustiuat iniustitia,& fortitudini timiditas, - similiter autem M in aliis. Malo autem aliquando a=
' l dem bonum est contrarium, aliquando malum.delaol isti R
303쪽
sui enim cum malum sit) superabundantia contraria est,cum sit etiam ipsa malum .similiter autem Zc medio eritas cum utrim contraria sit,bonum est. Sed in patiocis quis,tale hoc aspiciet,in pluribus uero semper ma= lio bonum contrarium est. Amplius . Contrariorum non necessarium est si alterum sit,ic reliquum esse. Sasinis nant omnibus,sanitas quidem erit,languor uero non .similiter autem albis omnibus, albedo quide erit nigredo uero non .r Amplius. Si ei quod est Socratem sanum ella,Socratem languere contrarium est,non co P ungit autem simul utraque eidem inesse,non utim continget cum alterum contrariorum sitita reliquum ella. Cum enim sit Socratem sanum esse languere Socratem non erit. Γ Palam uero est quod circa idem,aut specie, aut genere nata sunt fieri contraria. Languor nant de sanitas in corpore animalis nata sunt fieri. albedo aute N aegredo impliciter in corpore. Iustitia uero ic iniustitia in anima hominis .rNecessarium aute est Omnia contraria,uel in eodem genere esse, uel in contrariis generibus,uel ipsa genera esse.album enim N nigrum in eodem genere sunt. color enim eorum genus est, 'iustitia uero id iniustitiai, in contrariis generibus,illius nanque uirtus genus est,huius autem uitium. bonum uero δc malum non in genere sunt,sed ipsa sunt genera aliquorum existentia.
Rius autem alterum altero dicitur qua drupliciter. Primo quidem M maxime proprie secundum tempus secundu quod antiquius alterum altero, ec uetustius dicio tur.In eo enim quod tempus amplius est.& antiquius ec uetustius dicitur. Secundo autem quod non consuertitur secundum subsistendi consequentiam. ut unuduobus prius est. duobus enim existentibus mox una
304쪽
else consequens est, uno uero existente, duo egenor necessarium est. quare non conuertitur ab uno consequentia,ut reliquum sit.prius autem illud esse uidetur a quo non conuertitur eius quod est esse consequenona. Tertio uero secundum ordinem quendam prius dicitur,quemadmodum Nin scientiis, ec in orationi hus, nam in demos titiis scientiis est prius M poste rius ordine. elementa enim in geometrica priora sunt
menta syllabis priora sunt. dc in orationibus similiter prooemm narratione prius ordine est. Amplius pneo ter ea quae dicta sunt,quod melius 8c honorabilius estimus natura else uidetur.consueuerunt autem 5c muloti honorabiliores ta magis dilectos a se priores aptis e dicere et Est quidem N pene alienissimus priorii hie. modus. Modi igitur qui dicti sunt de priore, fere tot lunt .r Uidetur aute praeter eos qui dicti sunt, alter esse
prioris modus. Eorum enim quae conuertuntur secuncum e lle consequentiam,quod alteri quomodo libet Lautia est, conuenienter prius natura dici possit, quos uero quaedam sunt huiusmodi,palam est.elis nanque hominem secundum esse consequentiam ad ueram ce te conuertitur oratione. Nam si homo est, uera est Oratio qua dicimus, quod homo est: re conuertitur. am si tiela est oratio qua dicimus quod homo est est homo. Est autem uera orati,nequaquam causa, iti res. ueruntamen res quodammodo causa uidetur, Oret ea filina quod res est aut non est,ueo ratio aut falsa dicitur . quare secundum quinque modos prius alterum altero dici potest.
IM V L autem dscuntur simpliciter quide
propriissime: quorum generatio in eoo.dem est tempore: neutrum enim eorum
dei prius iret posterius est. Simul autem
305쪽
secundum tempus haec dicuntur. ΓNatura uero simul .t:. di sunt: quaecunq; conuertuntur quidem secundum eius
quod est esse consequentiam, sed nequaquam alterii alteri causa est ut sit. ut in duplo M dimidio .conuertito tur etenim haec.nam cum duplum sit dimidium est. 5ccum dimidium sit,duplum est,sed neutrum alteri cauosa est ut sit.r Dicuntur aute simul narura,& quae ex eo stdem genere e diuerso abinuicem diuiduntur. h diueroso autem diuidi abinuicem dicuntur, quae secundum eandem sunt diuisionem .ut uolatile, gressibili dc aquanti . haec enim abinuicem e diuerso diuid titur, cum sint ex eodem genere. Animal naiam diuiditur in haec, in latile, gressibile,& aquatile. & nihil horti prius uel posterius est,sed simul haec natura esse uidentur. Diuioditur autem ξc unumquodq; horum in species rursus. ut uolatile,& gressibile,& aquatile. Erunt ergo M illa
simul natura, quaecun* ex eodem genere secundum eandem int diuisonem.Genera uero speciebus senio per priora sunt.nem enim conuertuntur secudum elus quod est esse consequentiam .ut cum quidem aquatile sit, animal est . cum uero sit animai,non necesse est ut aquatile sit. Simul ergo natura dicuntur,quaecuΤ quidem conuertuntur secundum eius quod est esse cose'quentiam, sed nequaquam alterum alteri ut sit, causa est, dc ea quae ex eodem genere e diuerso diuiduntur . . iabinuicem. Simpliciter autem simul lant, quorum geβ neratio in eodem est tempore.
ruptio ι augmentum idiminutio, alteratio= motus spes M secundum locum mutatio. Alii ital mo alia 'at Oftus palam est quod ab inuice diuersi sunt. Pδx M non enim est generatio corruptio, neo augmentum
diminutio, nem secundum locum mutatio. similiter .
306쪽
LIBER Dubium. autem M alii. r In alteratione uero habet quandam dubitationem, ne sit forte necessarium id quod alteratur
per aliquam reliquarum motionum alterari. hoc autenon uerum est.nam secundu omnes penes passiones. aut complures accidit nos alterari, nulla aliorum communicante motionum . nam nem augeri necessarium
est quod per passionem mouetur,nem diminui: simio liter aute 8c in aliis. quare alia praeter alios motus erit alteratio.nam si esset eadem,oporteret id quod alteratur, mox ec augeri uel minui uel quandam aliaru m sonum sequi, sed non necesscte est. Similiter autem Mquod augetur,aut alia aliqua mutatione mouetur,alterari oportet. sed sunt quaedam quae augmentantur, quae non alteratur,ut quadratum gnomone circumposito creuit qusdem,alteratum uero nihil factum est. sieta in aliis huiusmodi. quare alii motus sunt abinuice. TEst autem simpliciter motui quidem, quies contraorium .iis uero quae per singula sunt,& singula. generaotioni quidem cornuptio contrarium, augmentationi uero diminutio, secundum locum mutationi, secunε dum locum quies. maxime autem uidetur Opposita es e ad contrarium locum mutatio. ut ei quae inferius est, ea quae superius est,ic ei quae superius est, ea quae khi his, is, in riu est reliquo uero assignatorum motuum . non tu. Laiicta. facile est assignare quid forte est contrarium. uideturtione, autem nihil esse ei contrarium .nisi quis,M in hoc secudum qualitatem quietem opponat, aut in contrarium qualitates t mutationem . siciit 8c in mutatione secunodum locum,quietem secundum locum,aut in contraonum locum mutatione, est enim N alteratio mutatio . , secundum qualitatem. quapropter opponitur motui secundum qualitatem, quies secundum qualitatem, aut in cotrarium qualitatis mutatio. ut album fieri ad
id quod nigrum est fieri.alteratur enim in cotraria qualitatis,mutatione facta.
307쪽
Abere secundum plures modos dicitur. Aut enim ut habitum H dispositione, aut aliam aliquam qualitatem. dicimur enim disciplinam aliquam atq; ustititem habere. Aut ut quantu, ut quam contingit aliquis habens masegnitudinem . dicitur enim tricubitam habere magnitudinem,uel quadricubitam. Aut ut ea quae circa coropus sunt, ut uestimentum uel tunicam, aut ut in parte, ut in manu annulum . Aut ut partem,tat manum uel pedem. Aut ut in vase, ut modius grana tritici, aut amo μ' i phora uinum .uinum enim habere amphora dicitur.&modius grana tritici. haec enim omnia habere dicun= a Miaec itur,ut in uase . Aut ut possessionem. habere enim do tWx ψ u mum M agrum dicimur. Dicitur autem Zc uir uxorem habere,ic uxor uirum. Sed qui nuc dictus est modus, alienissimus est eius quod est habere.nihil enim aliud uxorem habere signiscamus,quam quod cohabitant. Forte tamen Κ alii quidam,eius quod est habere apoparebunt modi,sed qui dici consueuerunt, pene om/ncs enumerati sunt.
Categoriarum seu Praedicamentorum libri. FINIS.
308쪽
Forma. Fortuna necis perpotuo inua
ATIO siue forma, est id quod superuenit composito , simplici
constans ta invariabili essentia. Nec enim ipsa compositum esse potest , quandoquidem a natura compositi secernitur.diam comopositum composito superuenies, accessione sua maius emcitur,forma composito superueniens, maiorem miscellam aco cessione sua non reddit. nec enim corpus candidum maius minus se seipso est,non candido, nem si cogitatur esse non candidum, propterea composito uel pernicies uel detractio magnitudinis contingit,sed immutatio duntaxat. Et quia uideri potest hoc ec animis competere,iccirco effentiam eius invariabilem esse diximus .quo uerbo a definitione nostra separantur animae. quas constat assici motibus contrariis , nunc laeotitiae,nunc moeroris .Est quoniam philosophi sunt,qui putent animam esse mundi quandam invariabile atm simplice discludi uolens eam a mentione nostra,adieoci composito superueniens. QQuamobrem finis ille numeros omnes habes, nihil ut sit, uel quod desideres, uel quod redudet si quis eum subtiliter exploret. Sed quaeri potest,ecquid hoc perpetuum sit ut omnis foroma perhibeatur invariabilisi alioquin plures uidentureri uarrabiles .nam N oratio e uera comeat in falsam,ta candor 8c lucido subobscurus M tenebrosus fit,ta
ninio ueritatis eadem θῆ mendacii capax est. At non
309쪽
DE S EX PRINC.' 4o est statsed cadorem dici lucidum nihil aliud est, quam
stratum candoris ipsum dici lucidum. item nec oratio uel opinio contrariis ipse sunt obnoxiae,sed uerba notae impressionum earum sunt, quae in animo habetur. Verum de his aliubi dictu est. Elsentiale appello,quicquid suum rebus esse confert, quacum copossitura iunctis atm coditis,ex maiore parte.quod nec abella quisdem ullo modo potest, ut sensus,ec ratio,& quae sunt his similia,continens, M aiscretum . Eisentiale porro aliud materiae uicem praefert, aliud formae: quemado modum in homine materia corpus est, animus foroma.quapropter utruncta futurum et sentiale est, ic anio mus corpori 8c rationale homini.Sed hec in libro prς dicamentis dicato fusius explicata sunt. E formis alia per naturam sunt, aliae per artem .ratio per natura est: color,ta alia quae affectio, per artem. Aliquae sunt in quibus ambigitur, per naturam ortum habeant an per artem : ut estigiatio sectionum , ubi nulla fit accessio, sed diductio sola partiti. An eiugiatio quidem ipsa naturae fertur accepta . sed ut i ensu percipiatur hoc artis opus est s Nam quod forma partium ilictione coaleo scit,sine dubio consistit per artem . sed haec perspicua. Illud spissius munquid forniae illae, quae uersari dicuntur in pluribus, per naturam existere uideantur,an per artem. per artem non possunt, cum nulla esse uideaotur actio quae possit ad formam in pluribus constituo
tam attingere.per naturam non uidetur,quod ea quae Per naturam emciuntur, ab aliqua re condita ic creata Principium cepere. At uero conditae re, non sunt, nec
enim potest ratio ulla reddi, quamobrem sint huiuso modi. An natura est ipsa,quae formas illas molitur,imperspicue uidelicetes occultes Nam quemadmodum partibus coniunctis pluribus,tmiuersitas quaedam costsurgit quς magnitudinem partis cuiust superat,ita ex singulis quae seorsum habetur,una quςda forma concipitur, quae omnia illa quasi ambit, ec praedicatione
310쪽
C. POR . . LIBER sua transilit. quo fit, ut omnis uniuersalitas natura costet: quippe quae prodeat ex singulis.& ipsa sic digeorim singularitas conditurae pariter incedat ali conogruat. Si quis uero diligenti subtilitate id exigat, inueoniet, quemadmodii natura uires suas exercet in acti nibus clam nobis, ita 8c conditorem naturae suas in ipsa natura promere.id quod ex operibus cognoscitur. quandoquidem natura ipse numero certo sanxit. Ha inditam ctenus de his .nach alterius instituti sunt. Forma quedaalia diuisio dc in subiecto est,ic de subiecto praedicatur c ut scietia, quae tum in subiecto collocatiar, anima:tum de subieqcto praedicatur grammatica . Quaedam in subiecto est i quidem,sed de subiecto nullo redditur: ut Socratis cal
uitium, & omnino quicquid tale numero unum est.
Aliae de subiecto praedicantur, ta in subiecto non haohentur: ut mortale,rationaleq;. Ex iis quae in subiecto sunt,dc de subiecto dici non poliunt,aliae sensiles, aliae
insensiles. Sensiles uocantur,quae sensu comprehenow duntur: ut candor,sttepitus,odor,calor uerbera dulcedo. Irasensiles, quae mente percipiuntur:ut disciplinae.
Item quaecunq; de subiecto predicantur aliquo, sensioles appellari non possunt. Ex his quae dicta sunt cono stat,alias esse formas quae aliquo loco uideri sitae poso sunt:ux nigritia in oculo. alias eiusmodi, quas dissicile sit ostendere ubi nam collatae sint ut scientia, seruitus, dominium, relatio qua pater esse dicitur elatio qua filius . nisi quis in ipsa temperatura gignentium lc conuedentium statuat. Omnes porro formae quas praetexui, solitariae,hoc est citra complexum M seriem loquendi representatae,per notas quael suas, significant uel substantiam, uel accidens,sive superueniens. Earum quae . superueniut extatibus, aliae simpliciter intra substantia spectantur:ut linea,superficies,corpus .aliae ueniunt exi trinsecus:ut facere,ut pati,ut compositum else,ut ubi, ut quando,ut habere. De his quae subsistunt per se, ite