Aristotelis Stagiritae Organum, seu libri ad dialecticam attinentes, ad optimorum exemplarium Graecorum fidem nuperrimé post omnes alias editiones recogniti, ..

341쪽

DERI HERME N. s7 adiecto quidem aliquid oppositorum inest,quod consequitur contradictio:non uerum sed falsum est.ut horninem mortuum,hominem dicere. Q uado autem no inest:uerum M.quando inest quidem semper,non uersi a. i. sempei est,quando uero non inest,non semper uerum est: ut V - .Homerus est aliquid ,ut poeta .utrum igitur est,an nos secundum accidens enim praedicatur est. de Homesro quod enim est poeta)sed non secundum se praediscatur de Homero,ipsum est. Γ inuare in quibuscuque Praedicationibus neq, contrarietas inest,si diiunitiones pro nominibus dicantur:& secundum se praedicantur,ec non secundum accidens,in his aliquid oc simpliciter uerum erit dicere. uod autem non est:quonia opinabile est no est uerum dicere elis aliquid . opinio enim

eius est,non quod est,sed quod non est.

Sectio quarta. His uero determinatis considerandum est quemad Deensscta modum sese habent negationes M airmationes ad xi. 'ηλ

seinuicem, quae sunt de possiibili esse 5c non possibili, b d 5 Tta de contingenti A non contingenti: bc de impossibi geris,lpossili & necessario. Habent enim aliquas dubitationes .na hin f ' si eorum quae complectuntur,ilis sunt sibi inuicem op - μδ' Positae contradictiones, quaeculi 3 secundum eme dc

non esse disponuntur:ut eius quae est esse hominem, negatio est non esse hominem,non ea quae est esse nohominem dc eius quae est esse album homine ea qua est non esse album hominem, sed non ea quae est esse non album hominem .si enim de omni aut amrmatio, aut'negatio est, lignum erit uerit dicere esse no album hominem M. quod si hoc modo K in quibuscuql esse a. i. hos non additur: idem faciet quod pro esse dicitur. ut ejus quod inconquae est homo ambulat, non haec ambulat non homo v ς'- negatio erit., sed haec non ambulat homo . nihil enim

342쪽

LIBER PRIMUS

hulantem e . quare si hoc modo ubim, N eius quae est possibile esse, negatio non erit possibile non esse: sed equae est non possibile esse. Videtur autem idei tib ed sed polse N esse Sc non esse. omne enim quod est possibinon ea. te diuidi uel ambulare,oc non ambulare,& non diuidi possibile est .ratio autem est: quoniam omne quod sic possibile est, non semper in actu est.quare inerit ipsi etiam negatio. potest enim dc non ambulare quod est ambulatiuum, dc non uideri quod est uisibile . at uero impossibile est de eodem oppositas ueras esse aflirmationes ta negationes .non igitur eius quae possibile est esse,negatio est haec possibile est non esse. Contingit enim ex his,aut idem affirmare dc negare simul de eoodem, aut non secundum esse uel non esse quae appoοnuntur: fieri ammationes ta negasiones si ergo illud impossibile est,hoc erit magis eligendum .est igitur negatio eius quae est possibile esse: ea quae est non possio hile esse,sed non ea quae est possibile non es .eadem quom ratio est, id in eo quod est contingens esse : eto enim negatio eius est non contingens esse. 5c in aliis

quot simili modo, ut in necessario, ta impossibili. Fiunt enim quemadmodum in illis esse:& no esse a Positiones, subiectat uero res,hoc quidem albii. illud uero homo .eode quom modo hoc in loco esse quiodem dc non eme ut subiectium fit, posse uero dc contingere appositiones determinantes squemadmodum in illis esse dc no esse)ueritatem dc falsitatem.similiter hae in eo quod est esse possibile id esse non possibile:eius uero quae est,possibile est non esse,negatio est,non ea quae est,non possibile est esse,sed ea quae est,non pos sibile est,non esse.& eius quae est possibile est esse: noea quae est possibile est non esse,sed ea quae est no possibile est esse.quare Sc sequi sese inuice uidebutur poso sibile est elis,lc possibile est non esse . idem enim POD sibile est esse dc non esse.non enim cotradititiones sunt

sibi invicem huiusmods possibile est esse , di possibila

343쪽

PERI HERMEN. F8 est non esse. sed possibile est et . dc non possibile est

esse.nunquam simul in eodem uerae sunt. opponuturenim .nem ea quς est possibile est non esse:& non possibile non esse:nunquam simul in eodem uerae sunt.sio militer autem dc eius quae est,necessarium est effe, neogatio non est ea quae est necelsarium non esse: sed ea quae est non necelsarium est esse.eius uero quae est necessarium est non esse, ea quae est non necessarium n5

esse:& eius quae est impossibile esse,non est ea que est impossibile non esse, sed haec non impossibile essis. eius uero quae impossibile non esse:ea quae est non impossibile non elis. Vniuersaliter uero quemado modum dictum est ) esse quidem Κ non elia oportet ponere quemadmodum subiecta. negationem uerota ammationem haec facientem , ad esse 5c non ella apponere.& has oportet putare et se oppositas dictiones , possibile, dc non possibile. contingens,non comtingens. impossibile, non impossibile, necessarium

non necessarium,uerum non uerum . Consequentiae uero secundum rationem fiunt cum ita pontitur.illam

enim quae est possibile esse sequitur ea quae est contingit esse,aehec conuertitur illi.& non impossibile elis. N no necessarium esse illa uero quae est possibile non esse. 8c contingens non esse: ea quae est non necesse non esse:& non impossibile non esse . illam aute quae est non possibile esse,ic non contingens esse : ea quae est impossibile esse, H necesse no esse illam uero quae est non possibile non esse,& non contingens no esse: ea quae est impossibile est non esse, dc necessarium est esse. consideretur autem ex subscriptione quemadmodum dicimus.

344쪽

Possibile e Contingens esse Ton impossibile esse

Ton necessarium esse

Non possibile esse 1,NCn contingens esse impossibile esse Necessarium non eacte ε

Contingens non escte Non impossibile non efferion neces artu non ess Non possibile non es e Non contingens non es e Impossibile non esse Necessarium effeHar igitur impossibilet& no impossibilem eam quae est contingens ta possibile, ta non contingens ta non possibile sequuntur quidem contradictoriae,sed comversim. cam enim quae est possibile esscte, negatio imo possibilis sequitur quae est non impossibile eme nemotionem uero affrinatio .nam illam non possibile ess et ea quae est impossibile cisis. affirmatio enim est impossibile ella,non impossibile uero negatio. Necessariuuero quemadmodum se habet considerandii est. Maon. . Manila nifestum est enim ἀqubd non eodem modo,se cotras Murii auμ tiae sequuntur contradictoriae autem sunt xtra. non enim est negatio eius quae est necesse non esse,ea quς est non necesse esse . contingit enim ueras esse utrasmin eodem . quod enim est necessarium non esse, no est necessarium esse.Causa autem huius est: cur no sequitur necessiarium similiter caeteris: quoniam contrariae, impossibile esse,necessario redditur idem ualens . naquod impossibile est esse,necesse est hoc. non quideesse sed potius non esse quod uero impossibile est n5 esse: hoc necessarium est esse. quare si illa similiter seoquuntur possibile id non possibile hςc contrario, quoniam non significant idem necessarium dc impossibis ile. sed quemadmodum dictum est conuersim . An certe impossibile est sic poni contradictiones necessabiit. Nam quod est necessarium esse, possibile est esse:

345쪽

nam si non,negatio consequetur. necesse enim est aut assirmare aut negare.quare si non est possibile esse,ini possibile est esse.igitur impossibile est esse, quod ne si cesse est esse,quod est incolientes. At uero illam quae est possibile esse, non impossibile esse,sequitur. hane uero ea quae est non nece sarium esse. quare contingit quod est necessarium esse,non necessarium esse,quos est inconuenies. At uero nem necessarium ella, sequitur eam quae est possibile esse,nem ea quae est necesscirium non esse. Illii enim utram contingit accidere .liam autem utralibet uera fuerit, non erunt illa uera . simul enim possibile est esse,ic n5 else .si uero necesse est eis se uel non esse, non erit utrunt possibile. relinquitur ergo non necelsarium non ella,sequi eam que est possibile esse. ζ Haec enim uera est V de necesse elis. haec

enim fit contradictio eius quae sequitur illam quae est non possibile esse.illam enim sequitur illa quae est in possibile esse,ic necesse est non elis, cuius negatio estrion necesse non esse. Sequuntur igitur Κ hae contradictiones secundum praedictum modum V nihil impossibile contingit sic positis . r Dubitabit autem aliquis si nubi ista illam quae est necessarium esse ea quae est possibile eis se sequitur.nam si non sequitur,contradictio sequetur, quae est non possibile esse. Et si quis,hane non esse disecat coutradictionem, necella est dicere possibile non esse quae utraeque falsae sunt de necesse esse. At uero rursus idem uidetur esse possibile incidi V non incidi,& esse M non esse.quare erit necesse esse,continges re ad necem non esse .hoc autem falsum est. Manifestum est autem quod n6 omne possibile uel esse,uel ambulare, etiam opposita potest,sed est in quibus n5 sit uerum . primit At uero. quidem in iis quae non secudum rationem possiunt. ut ignis calefactivus est,ic habet uim irrationalem . quae igitur secundum rationem potestates sunt,eaedem plurium etiam contrariorum sunt. irrationales uero non

omnes.sed quemadmodum dictum est ignem no est

346쪽

possibile,calefacere,ic non meqa quaecum alia seriaperagiit. alia uero possunt 8c secudii irrationales potestates simul opposita suscipere. sed hoc huius gratia dis tum est,quonia lasi omnis potestas oppositorum suo sceptiua est, ne a qua cuni secundum eandem specie dicuntur. uaeda uero potestates aequivoce sunt possibile enim no simpliciter dicitur sed hoc quidem quoniam uerum est quod in actu est.ut possibile est ambulare, quoniam ambulat iam .X omnino possibile est esse, quoniam iam est in actu quod dicitur esse possibi te .illud uero, quoniam actu et se posset ut possibile est ambulare,quoniam ambulare posset. M haec quidem in solis mobilibus est potestas illa uero Κ in immobilibus .utrunq3 uero uerum est dicere possibile ambulare

uel esse,& quod ambulat V actu est M ambulativum. TSic igitur possibile non est uerum de necessario simopliciter dicere, alterum aute uerum est.quare, quoniapartem uniuersale sequitur, illud quod ex necessitate, consequetur posscte esse:sed no otiane. Et est quidem fortasse principium quod necessarium est, id quod no. . ., necessarium est omnium uel else, uel non esse:& alia quemadmodum horum consequentia, considerare Oportet. Manifestum est autem ex iis quae dicta sunt, quod id quod ex necessitate est, secundum actum est. quare si priora sunt sempiterna : ec quae actu sunt potestate priora sunt.& haec quidem sine potestate amissunt,ut primae substantiae: alia uero cum potestate,qugnatura quidem priora sunt, tempore uero posterIora. alia autem nunquam actus sunt, sed potestates solum.

347쪽

Sectum quintum.

in V AE MAGIS APTE,

enunciationes contrariae dicantur.

T R V M autem cotraria est a Frinatio negationi, an assi at o amrmationi,& oratio orationi q dicit quod omnis homo iustus est,ei quae est nullus homo iustus est. aut Oomnis homo iustus est,ei que est omnis homo iniustus est, ut est Callias iustus , non est Callias iustus,Callias iniustus est,utra harum contraria est: ζ Nam si ea quae De in prir: sunt in uoce, sequuntur ea quae sunt in intellectu, ito lic autem contraria est opinio cotrarii ut quod omnis homo iustus est, ei quae est omnis homo iniustus est etiam in iis quae sunt,in uoce assirmationibus, necesse est similiter sese habere .quod si nem illic contrarii opi 'nio contraria est,nec assirmatio assirmationi erit contraria: sed ea quae dicta est negatio.quare considerandum est quae opinio falsa opinioni uerae cotraria est, utrum negationis,an ea quae contrarium esse opinatur. Dico autem hoc modo .est quaeda opinio uera boni, quod bonum est,alia autem quod non bonum est falsa, alia uero quod malum,utra harum contraria uera sic si est una secundum quamnam contraria .s N a arbitrari coθtrarias opiniones diiuniri,eo quod contrariorum sunt. falsum est. Boni enim quod bonum est, ta mali quod malum est,eadem fortasse opinio est etiam uera . siue plures,sive una sit.sunt autem ista c5traria, sed non eo quod contrariorum sint,cotraria sunt,sed magis quod contrariar. Si ergo est boni quidem quod est bonum copinio alia autem quod non bonum est:est autem o quid aliud quod non est,nem esse potest.aliarum 9 dem nulla ponenda est,nem quaecunq; esse quo non est opinantur: nem qua cunm non esse quod est. infinitae enim utrael sunt,& quae esse opinantur quod non

348쪽

simul enimaIiquando.

latia est.hae autem sunt ex iis ex quibus sunt generationes .ex oppositis uero generationes, quare etiam fabiacis. Si ergo quod bonum est,id bonum K non malum est:& hoc quidem secundum se,illud uero secus dum accidens, s accidit enim ei non malum esse) maogis autem in unoquom uera est quae secundum se est, etiam falsa ,siquidem Sc uera . ergo ea quae est, quod non est bonum quod bonum est,eius quae secundum se est,falsa est: illa uero quae est quod malum est, eius

quae secundum accidens.quare magis'erit falsa de boono,ea quae est negationis opinio,quam ea quae est contrarii.Falsus est autem maxime,circa singula qui conotrariam habet opinionem: contraria enim sunt eorum quae plurimum circa idem differunt.si igitur hamni cotraria est altera, magis uero negationis est contraria, manifestum est quod haec erit.cotraria. Illa uero quς

est,quod malum est quod bonum est,implicita est.Etenim quod non bonum est, necesse est forte ipsum eundem opinari. Amplius. Si etiam in aliis similiter oporotet se habere, id hoc modo uidebitur bene esse disctum. Aut enim ubique ea quae est contradictionis, aut nusquam . quibus uero non sunt contraria, de ito iis quidem falsa,ea quae est uere opposita. ut qui hominem non putat esse hominem,falsus est.si igitur hae cotrariae sunt, etiam N alta quae sunt contradictionis. r Amplius. Similiter se habet opinio boni quod bonii est. 8c non boni quod non bonum est. 5c praeter has honi quod non bonum est, M non boni quod bonum est.ill i ergo quae est non boni quod non bonum uerae opinioni, quae est contraria Non enim ea quae dicit

quod malum est,si aliquando fuerit uera . nunquam autem uera uerae contraria est.est enim quoddam norihonum,malum.quare cotingit simul esse ueras. At uoro nec illa quae est quod n5 malum .uera enim N haec. simul enim N haec erunt. relinquitur igitur ei quae est

non boni quod non bonum est, contraria ea quae est

349쪽

PERI HERMEN. 6t non boni,quod bonum est. falsa enim haec M.quare Rea'quae est boni quod non bonum est,ei quae est boni, quod bonum est. Γ Manifestum ergo est quod nihil interest,nec si uniuersaliter ponamus affirmationem. uniuersalis enim negatio contraria erit . ut opinioni qua opinatur,quod omne quod est bona,bonu est,ea quae

est quod nihil eorum quae bona sunt bonum est, nam ea quae est boni quod bonum si uniuersaliter sit bonii, eadem est ei quae opinatur quod quicquid bonum est, quod bonum est, hoc autem nihil differt ab eo quod

est,quod omne quod est bonum,bonum est . similiter autem V in no bono.quare si in opinione sic se habet.& sunt hae quae sunt in uoce assirmationes ta negatio' neS,note earum quae sunt in anima manifestu est quod assirmationi cotraria quidem negatio est quae de eodeuniuersaliter.ut ei quς est quod omne bonum,bonum est,uel quod omnis homo bonus,ea quae est quod nullum,uel nullus contradictoriς autem quae est quod noomne,aut no omnis .s Manifestum est autem quod re ueram ,uerae non contingit esse contrariam: neque opinionem,nem cotradictionem,contrariae hnim circa idem opposita sunt,circa eadem autem contingit uerudicere eundem:simul autem non contingit eidem inesse contraria.

IN ANALYTICA PRIORA, ANGELI POLITI ANIARGUMENTUM.E R priores lain resolutorios decurramus. Praecepta igitur de demonstratione daturus Aristoteles fiam prioribus libris ratiocinationem quoniam communior,edocet: propos tionsin f

est no honi quod nafalsa, falsa enim haec.

350쪽

nisus,quae aliquid aut commes ut neget de aliquo. Sed vel uniuersiem esse ait,uel particularem uel indefinita. tum aliud demonstrativum propositioncm ,atque aliud dialecticum, quoniam sumat issu propositionem contra Actionis alterani. Haec ipsius coinradictionis interrogautionem,si quaeras illius optionem quod uerisimile uideaα turict respondeas,terminum quo propositio resoluatur. sed eum uel subiici,uel praedicari, uel ubi uri, uel negaτi. In qua oratione quaepiam statuuntur, unde aliud nemcessario ejiciatur,propterea quod ilia Int,eum proprie ratiocinationem dici. quae si necessaria protinus σπαν reat,ese perfectumsti ad id uno aut pluribus indigeat, quae necessaria quidem terminis sunt, licet ex propo tionibus non siumantur,impersectam. Quod δε nihil accio pere de subiecto possis,de quo non alterum dicatur ,

illud in altero toto dici, alteru de omni. Sed et de nullaeas ratio est. Retro agi propostiones, incolami sensu, De absolutae, ue ncccsyriae sint, quoties uel utilaeolas

negent,vel particulares. 4blrment.ud afirmantis uer uniuer Ies recurrere eiusdem tantum ordinis particum lares, Nam quae particulares negent,minime esse retro gradas,ni cum proprie cotinguit ubi particulatim magis,quam in universum remeant. Pefcta ratiocinatro in prima duntaxat e figuris tribus seprehenditur, quo ties in toto medio sit ultimus terminus, in primo uel torato uel nullo si medius , sed in medio ultimus, affirmans ubique: nec in uniuersiam modo sed cr per partes. Ita modi gyatuor emergunt,omnibus problimatis idonei. Μ era

dium uero istud unedo,quod igio in altero cum sit, ia