장음표시 사용
351쪽
ipse asterum medio quoque loco recipitur. Extremi, cum quod ipsium est in altero, tum ill id in quo est alteriram. lii figura secuisu medium inud 6Lquod de utroque dicitur rextrema, quibus medium ed maius,quod promptis:ipsium minus,quod logius.nec in medio medium editi capite,nec perfecta ibi ratiocinatio. siste autem bis uniuersale ue siemel sit,hoc est in maiore tantum propostratione,negare alterum conuenit.Vnde modi existunt quatuor, reiectis caeteris .gnorum duo priores ad primae feracundum,tertius ad tertium retroacta propostione alterara,sed non utralibet reuocantur.quartus impossibili perctur,irec unquam quod colligitur asseuerat. At quoties
eidem uel utrunque omne,uel mutus nullum minus omne, uel maius aliquod minus omne,uel item contra, uel mari ius non omne minus omne, uel mutus nullum minus alimquod, figura haec postrema: modis sex imperfecti,parmistulatim colligentes primus,lertius, quartus, ad primα tertium: fecundus ac sextus ad eiisdem quartum, propostione altera cessim redeunte perducendi. Nam quintus
impossibilibe perficit. Hic medium postremo quo grameu subsistit, ac de illo tam maius , quod longius abest,
quini etiam minus extremum praedicatur,quod adhaererahit. Reliqua omnia coniugata reiicito, iis si maior ait, minor negat, sed utraque in uniuersum. Nam sit ambae in fgura prima retro eunt,in secundu minor,in tertia mamior,rite quidem,sed non quod uoles ratiocinabere. Ab blutis necessaria congruunt licet hic expositione perficium
tur,quae illic impossibili.Quod si necessaria misceas,abis solutisinecesseriam colliges,quoties maior necillat id sae
352쪽
rit. At infecunsa, quoties uniuersalis necessario denegenis tertia uero:quoties in affirmantibus utri ue uniuerαsilibus,utrauis necessaria proponatiir: aut i altera n get,ipsa quae neget: aut si particularis altera fit,ipsa quae particularis non fit. Sed Cr contingens hoc Ioco excutiatur, quod necessarium non fit. at si esse tamen concedatatue,nihi I impossibile consequatur.QMare omneis propoβtiones recurrere, quae figuram habeant in contrapostiis affirmantem. Sed contingens modo in bis uersari, quae sepius usu ueniunt nec icate repulsa, modo in iis,quae Ναsquedeque se habeant. Conuerti oppositus utrobique nropositiones ed illic quod suapte natura si ad illud quo
cessario non sit.Hic autem,quod usquedeque vocamus, a quo demonstratio excluditur.utriisque igitur continget tibus semper in figura prima contingenter colliges, ubi iugationes quas diximus obtinueris. sed CT cum neget utraque,cum neget Cy minor tantum,quod licet,ad afrmandum compellas, contingenter es icies quod uoles. Itas contingentibus absoluta permisiceas, maiori continα gens,minor absoluta sit, CT contingen er colligas , Crpersecte. nam minor continges non imperβcte modo, sed improprie contingens efficiet.Hic illud tractatur,fi necesse est hoc essedum illud est: er cum po bile hoc est, necessario er illud fore posibile, quod ab hoc emanat: po tofalso quod imposibile non It,etiam quod inde sit non esse imposibile ed falsium.Quod si maius interuallum contingat,Cr uniuersalist minus ab*lutum ponas. Cr particulare colliges quidem,modo particulare Uirmet, sin auteparticulari contingat, impersecte concludes. ac I neget,
353쪽
eonuersione: n uero affirmet,impossibiliperficitur. αcessarium uero contingenti perinde se miscet, ut absolututantu illud uariat.quod ubi propositio negatur absoluta,
contingens euenit concluso.necessaria uero quae negat, et contingens colligit, Cr quod non a Iute.Porro in secundu nihil euenit ex contingentibus. quo loco illud acerrime tuetur Aristoteles,uniuersalem cetingentem, quae neget, nusquam recurre. At si neget contingens, affirmet absioluta, nimirum codigi ait,quemadmodum ex si neget utrarique,sed tran mutanda contingens. Lex eadcm Cr necessam τio is conclusio semper late accepti contingentis,quovities uiuuenulis necessario perneget. In tertia contingenrates due colligunt,si terminos rite adlugent Nam uel sibi ipsae constant,uel conuertendo restituuntur.uerumst altera absoluta tialtera contingat, nimirum continget Crquod escitur. ιοd si necessaria er contingens committuntur,ubi termini asserunt,contingit quod efficitur. At si tantum necessaria propositio asyrmet,continget ut non sit in nero neget, non modo ut non sit continget, sed erprorsus non erit. Et quoniam ex impossibili argumentatio pars conditionalis est,iure illud ostenditur, ad bas ommnino formas Cr eam redigi, quoniam robur ipsius raαtiocinando tutamur.Denique illud quoque facilius expuαgnari quae rarius colliguntur,aegrius destndit: ed Cr expugnare se inuicem,quae particularia,quael uniuersalia junt: defendi ab uniuersalibus tantummodo particularia,
prorsiuss ese facilius oppugnare, quam tueri. Aganili Cr de propositionum copia.de nullo singularia dicuntur, iis ex accidenti. De Ammis generibus opinione reiecta
354쪽
nihil dicitur. Constet oportet quid sit de quo agitur,quae sinitio,quod eius proprium, quid sequatur, quisue praecedat,quid inde abboreat,quae ut quid In quae propria, quae accidentia,que opinione, quae uero. 'mendum quos rem,non quod hanc rem equatur ed adiicienda particuis luris nota,ne' at inde nitum.Totum fiumendum, quod praeit,non quod sequitur umptis quibus compreheditur subiectum, uperuacuo sum cris quae in uniuersum staquantur. ume autem quae speciem proprie cosequuntur, quaeque sint ut plurimum, nec autem quae succedunt omanibus. Sume quae comuniora ed cr medium inspice, Medem iras, ue colligis impos bili,uenari potes ex Diagrammate sex illos quo limites , quibus aut affirmes, aut neges. Nonnihil fibi cr diuiso colligit.ea est imbecilia ratiocinatio.Sed noscenda omnium di ciplinarum principia,ut ubiquaque ratiocineris.Vt autem resoluas, pro postiones captandae,uideduinq; utra in toto,utra in parte. furciendum quod defit,reiiciedum quod inane fit. Necesse statim ratiocinationem crededum,quod neces Iariuinst. Propotiones ad terminos redigendae . nam figuras inde singulas odorabere . Di cernenda terminorum similitudo,notae addendae,ne disicrimen exiguum fallat. Camuendum a terminis perpera expositis,spectandus er babitus er quod ex babitu. Non inper terminis imponenda nomina. Termini Ic statuendi,ut primi nominum meus. propostiones casibus uariandae. Quod duplicatur, iuxta maiorem ponendum uariandi termini. Cum quid in plenum colligis, Cr aliquatenus momen pro nomine,
smotio pro osse,alterum capietis pro altero,diis
355쪽
modo ideoliunt.Caeterum prosermone interminis nomina cupienda: Di crimen articuli , notaes uniuersalis pervide sum:nec extimescedam cotinuo,s quid ex terminis efficiatur. sic nos illis utimur,ut Geometra literis, ut1 nsibus discipulus. Re oluendum quid i ad ratiocinatione suum,non ad alia pariter concludente. Finitionis partes in terminis,non integra finitio sumenda, Ad bdipotheticas quod re1oluamus no est,ex aliis figuris redigere ad alias licuerit. No est hoc, Cr est non hoc,diuersum signia scunt.quare illud uidendum,ne in cotradictionibus ofelidus an secundo priora libro quaedi quas adulterina tractantur,quae ueritate pleruns ementiuntur.quocirca dicenda breuibus. Plura siemel colligi,ut particularia unia versalibus .ex ueris falsa.na contra uideri quam esse potius:praesiertim si no prorsus falsa maior. Id in figuris
omnibus. Recurrere demonstratione recurrentibus terα
minis,uersu in propo tione conclusone: sed recurrente coclusione manere altera propositionem,cum tollatur altera. Positu conclusionis cotradictione,a s altera assumpta propositione.tolii altera impos sibili,quod ei se peragi terminis quibus er iusta demonstratio. Ex cotrudicetibus quoque ratiocinationem cludi.Iam illa, quid principii petitio,quid no,ex hoc sequens,quod falsae rationis di1cerniculum,quo pacto nec ratiocinido capiamur, nec resistamur,nec fulsio couictos creduinus ,recursiusq; illi etiaalterni extremorum ac medi tum inductio,excplum,duocatio,obiectio, gnum,ueri mile,commentum,signoruιν
in pbUognomico problemate exercitato. reliquum Ibi huius uoluminis oci unt.
356쪽
VONIAM 19 ut hius omnis ex duabus
saltem propositionibus costatur,maiores Crminore maiora toties possita, quoties propollonu annumeratio oties aut ita minore annexa ,ita gagetis septuaginta1ex maioribus propositionibus cu inimnoribus multiplicatis,euenit totos sollogisticos er asilogisticos modos cogregari in mγriadas triginta tres , Crinire sieptingetos septuaginta sex. Ex modoru aut minura duodecies rursus totide colligutur. Vel.n.maiore propositione necessaria posita,minore uero uel cotingete vel impos bili uel maiore existente,minore uero necessaria, vel contingente uel impossibili uel maiore cotingente,minore necessaria,uel existente uel impos bili: uel maiore impos bili, minore autem necessuria vel existente,uel cotingent duodecies multiplicantur omnes praedicti. ut simul omnes immixti cr mixti in mγriadas tricenas nonaginta octo er mille tricenos duodecim perueniunt absoruuendi. Namst trinum dicimus se materiai necessariam, contingentem, er impossibilem:contingentem certe Aripote. in duo diuiston euenientem ex futuram:c euenietem quidem exilientem nominat, futuram vero proprie contingentem. Ex tarum autem quatuor mixtura per coniugationes,oilogi os in mixtionibus expo nit. Cum
itaque trinae sint figurae, er in unaquaquae figura tot set texti Bilogi mi, triplicati enumeratora omnes fui,
357쪽
ut omnino ni numero quidem noriades mire centum nonaginta quatuo ac tria milia nongenti triginta ex Ol
logistici pariter i uollogisti.In primu quide figura my
riades sexaginta; ex,Cr ter mille quingenta duo Bilogi αmi: In Fecunda iliter totidem,In tertia noriades coemium deme ac quin e nongenti ac uiginti: ac finiui omnes s Inistici mγriades ducentae quadraginta tres, Cr termille uiginti quatuor. Reliqui autem afariisti in ridα des octingentae quinquaginta una nongenti duodecim:ut
si ad a1γllogistos ratio γ Histicorum modorum in prima ac fecunda Mura sub quinta multiplicatione,in terratia autem sub duplicatione ter quinquies. er caetera. Plara vide apud Nicephorum.
N quoniam referre potest in ueteri translatione fere semper nulla intelligentiae ipsius literat habita ratione in quoniam translata fuit.Nos uero diligentius graecς literae intellectum animaduertentes ut res ipsa postvolabat,& in quod & in quoniam ipsam transtulimus. Advertas etiam Q dictio haec graeca κά-λου in ueteri translatione fere semper in hanc latinam uniuersale, translata fuit,cum tamen Muniuersale M uniuersaliter possit significare,uniuersale quidem cum rei naturam ut si hominem dicimus uniuersalem naturam significamuS,uniuersaliter uero cum id quod latini signum dis stribuens appellarunt . ut si omne aut nullum dicimus uniuersaliter propositionem proferimus.quam rem in libro Peri hermen .in.1 . Secti.initio docuit Arist. Nositam Aristoteles doctrinam linsequentes ec in uniuere
sale eg in uniuersaliter ut coponiens ruit ipsam transtus
358쪽
Iimus .Errabat pariter uetus translatio dictiones has d. μερκ ex κατὰ με s in hanc particularem uertes, cum tamen non particularem,sed in parte uel secundum pytem uel particulariter importent, significantia distriobuentia Propositionem,non autem naturam aliquam denotantia.
siue resolutiorum priorum Liber primus.cX graeco recognitus, ad Reuerediss. Federicum Caesium Episcopum Tuderetinum.
De propositione,termino,syllogismo dc de omni . IMUM dicere circa quid,
bc cuius intentio est.quoniam ciroca demonstrationem, ta demonostrativae scientiae A. deinde detero
minarei ad est propositio,ic quid terminus i 8c quid syllogismus ita qualis perfecti sita qualis imperafectus .post haec aut oc quid in 'tod'yδxi is esse aut n5-hoc in illo &quid dicimus de omnipit Tmta aut de nullo prςdicati.Proposivio igitur est oratio affetiam demo maliua uel negativa alicuius de aliquo .haec autem aut ' δ i uniuersaliter, aut in parte, aut indefinita. Dico autem uniuersalem quidem,omni aut nulli inesse.in parte uesim alicui,aut non alicui,aut non omni inesse .sed indesinitam quae inesse aut non inesse significat,sine uniuersa a. l. imam Ii aut particulari:ut contrariorum eadem elis scientiam,aut uoluptatem no elis bonum. Disteri autem demonstrativa propositio a dialecti quoniam demon
oportet, reconDetudine attica.3.ς e. consi
359쪽
strativa quidem sumptio alterius particulae contradioctionis est,non enim interrogat,sed sumit,qui demonostrat. Dialectica uero interrogatio contradictionis est:
nihil autem dubitabit,ut fiat utriusq; syllogismus,nam dc qui demonstrat M qui interrogat syllogizat, accipioens aliquid de aliquo inelse,aut non inesse. quare erit
syllogistica quidem propositio, simpliciter assirmatio
aut negatio alicuius de aliquo secundum dictu mo dum. Uemonstrativa uero si uera sit,&per suppositioo duia ibi 'nes quae a principio sunt sumpta. dialectica autem, liquo. percunctimu quidem interrogatio contradictionis stlologizanti autem sumptio apparentis N probabilis, 14-;ri, quemadmodum in topicis dictum est. Quid ital est, i propositio ic quomodo differat syllogistica 8c dento 1i3 princi-
strativa dc dialectim,diligenter quidem in sequentibus 'dicetur,ad praesentem uero usum sussiciant, quae nunc a nobis determinata sunt. Terminum autem uoco, in
quem dissoluitur: propositio, dc ut praedicatum H de quo prςdicatur,aut apposito aut diuiso esse, aut non esse. Syllogismus autem est oratio in qua positis qui Aliqui emhusdam, alterum quid a positis ex necessitate contino cedunt essegit eo quod haec sint. Dico autem eo, quod haec sint, i Syn i R. Propter haec contingere .propter haec uero coungere, nullius extrinsecus termini adiumento indigere ut fiat necessarium .Perfectum itam uoco syllogismum nullo alio indigentem, prςter ea quae assumpta sunt, ut neo cessarium appareat. Imperfectum uero qui indiget,aut unius,aut plurium,quae sunt quidem necessaria per suo . biectos terminos,non autem sumpta sunt per propositiones. In toto autem esse alterum in altero,M de oo
mni praedicari alterum altero, idem significat. Dicimus autem de omni praedicari,quando nihil fit subiecti suomere,de quo altero non dicatur,& de nullo similiter. Quoniam autem omnis propositio est, aut inesse, si ' naut necessatio inesse, aut contingenter inelse. harum iisnauini autem aliae quidem arum duae, uae uero negatiua ,se sentium.
360쪽
cundum unam quamm allocutionem. Rursus uero asse frinatiuarum ac negatiuarum , aliae sunt uniuersaliter
aliae in parte,aliae indefinitae.Vniuersalem quidem priuatiuam in eo,quod est inesse in terminis conuerti neqvo termi- cesse-- .utavnulla uoluptas boniorem bonum nulae necesse e lum erit uoluptas .Praecucativam autem conuerti qui dem necelsarium est, non tamen uninersaliter, sed in Parte:ut si omnis uoluptas bonum,ta bonum aliquod erit uoluptas . earum uero quae in parte assirmativam quidem particulariter conuerti necesse est,si enim umluptas aliqua bonum, di bonum aliquod erit uoluo pias priuatiuam autem non est necessarium,non enim
si homo non inest alicui animali, Κ animal non inerit alicui homini. Primum itaque sit priuatiua uniuersalio ter a b propositio. Si enim nulli a i ipsum eorum quae sunt b i inest,ta b ι inerit nulli eorum quae a,nam si alio cui,ut c, non uerum erit quod dicitur nulli ipsum a. eorum quae hiinesse,c enim ex his quae bisunt, est. Si uero Omni a ipsum eorum,quae sunt b,ta b ι alicui e rum,quae a inerit,nam si nulli,dc aleorum,quae b ι nuloli inerit: uerum suppositum fuerat omni inesse. Consio militer autem & si propositio. secundum partem sit,si enim a alicui eoru quae b,& b alicui eorum quae alneo cesse est inesse,nam si nulli:& a nulli eorum.quae b. Sin autem a alicui eorum,quae binon insit: non necesse echialicui eorum,quae a non inesse,ut si biquidem sit animat,a uero homo.homo quidem enim non omni aes De educta naab,animal autem omni homini inest. Eodem autesione modo se habebit 8c in necessariis propositionibus .unie Li,uir uersaliter enim negatiua uniuersaliter conuertitur, assir ' matiuarum uero utram,particulariter. Nam si necelse est a inulli bi inesse,necelsis est Zc binulli aiinesse,si enim alicui contingit,& a alicui bicontinget.si autem ex ne cessitate at omni uel alicui bi inest,& bialicui a inecesse est inesse: si enim non necesse, neque a alicui b ex necessitate inerit.In parte uero negativa no. conuertitur,