장음표시 사용
411쪽
bus,habebimus de omni,cuius est demonstratis,hane inuenire M demonstrare,cuius autem non est naturalis ter demonstratio hoc facere manifestum .uniuersaliteritam quomodo opus est propositiones eligere,femddictum est,cum diligentia uero percurrimus in nego uo circa dialecticam. Quod autem diuisio per genesi In libri, i, raparua quaedam particula est dicri methodi, facile, picorum
est conspicere. est enim diuisio uelut imbecillis syllo
gismus,quod enim oportet monstrare petitur,ratiocio syllogismunamur autem semper aliquid superiorum .Primum uero ipsum hoc latuerat omnes utentes Ipsa 8c persuadere conabantur,quod esset possibile . de substantia de x. 'p' 'monstrationem fieri V eo quod est quid, quare nem M alias quid quod contingit ratiocinari diuidentes intellexere,nem quod sic contingebat,quemadmodum diximus. In demonstrationibus itaque, quando opus sit aliquid motiocinari inera,oportet medium,per quod si h logiis mis,& minus semper esse, Κ non uniuersalius prima extremitatum.diuisio autem contrarium uult, ipsum nanque uniuersale accipit medium. sit enim animal in quo a,mortale in quo b,8c immortale in quo c.homo aut cuius terminum oportet accipere,in quo d, omne iri tini migitur animal accipit aut mortale aut immortale. hoe autem est,quodcunm sit aut a ι omne esse, aut blauti c. γB ursus hominem semper diuides, ponit animal eme. . ., quare de diaccipit a inesse,syllogismus itam est quod tri,aut hiaut ciOmne est quare hominem aut mortalem, - aut immortale necessarium esse,animal uero mortale.
solii non necessariu esse,sed petitur,hoc aute est quod oportebat ratiocinari. Rursus pones a quidem animal mortale,in quo autem bipedes habens,in quo uero e sine pedibus,hominem autem dic5similiter accipit. a quidem aut in bielse,aut in c,omne enim animal moro tale aut cum pedibus, aut sine pedibus est, a i uero dud .hominem nanque animal mortale esse accipit quare
cu pedibus, aut sine pedibus animal oecesse est honis
412쪽
2. .non hahet incom mesurabile uel commesurabile.
nem esse cum pedibus,aut no necesse,sed accipit, hoc autem erat quod oportebat iterum monstrare. 8c hoc modo semper diuidentibus, accidit quidem ipsis uni uersale medium accipere,de quo aute oportebat mose strare ec differetias extremas, ad fine autim hoc est homo, uel quodcunq; sit quaesitum nihil dicunt planum, ut necessarium sit .etenim aliam uiam faciunt omnem,nem cotingetes abundatias existimates esse.Manifestuatite . nem destruere licet hac methodo, nem de accidete aut .pprio ratiocinari,nem de genere,nem in quishus ignoratur utrit m sic se habet,an ne. ut utru diameter comesurabilis aut incomesurabilis'.n. acceperit φOmnis longitudo aut comensurabilis aut inccimensurabilis,diameter autem est logitudo,ratiocinatum est Qincommensurabilis aut commesurabilis est diameter. si autem sumetur incommensurabile quod oportebat ratiocinari sumetur, non ergo est ostendere, uia enim haec,per hanc aut non est monstrare, incommensurabile aut commensurabile,in quo a, longitudo b,inconio mensurabile uel commensurabile, diameter. Maniseo tam igitur quod nem ad omnem consideratione conuenit inquisitionis modus, ne si in quibus maxime ui detur decere,in his est utilis . Ex quibus igitur demonstrationes fiunt, dc quomodo,N ad qualia inspiciens dum secundum unum quod problema manifestum ex dictis. Quomodo aute reducemus syllogismos in praedictas figuras,esset utim post haec dicendum aeliquum enim istud adhuc ex cosideratione. si enim syllogismorum generationem specularemur ic inuente di potestatem haberemus,amplius autem factos resolueremus in praedictas fguras, finem habere posset, quod a principio propositum. accidit autem simul dc prius dicta confirmari N planiora esse, quod ita se habent, per ea,quae nunc dicemus. Oportet enim uerum
omne,ipsum sibiipsi conlatium undectim esse. Primuigitur tentare oportet iduas propositiones accipere
413쪽
syllogismi. facilius nancs in maiora qu ni minora dio Facilius est uidere, maiora autem sunt composita, qu m ex quio obus componuntur. Postea considerare utra in toto oc is inbiMutra in parte . dc si non sint ambae acceptae, ipsum ponentem alteram, plerunq; nant uniuersalem proposnentes,quod est in hac non accipiunt, nem scribentes,nem interrogantes, aut has quidem proponunt, per
quas uero hae concluduntur, praetermittunt. alia auo
tem frustra interrogant. Considerandum itaq; si quid superfluum acceptum est, M si quid ex necessariis praetermissum fuit,& hoc quidem ponendum, illud uero
auferendum quousq; ad duas propositiones quispiadeuenerit, abses enim his non est reducere sic interroollatas rationes. quarundam igitur facile defectum conspicere, quaedam autem latent M uidentur ratiocinari, eo quod necessarium aliquid accidit ex positis: ueluti si acceptum fuerit, non substantia sublata,non auferri substantiam, sublatis autem, ex quibus est X quod ex his corrumpi his enim positis,necessarium est substaοcae partem substantiam esse,non tamen per accepta ratiocinatum est sed desunt propositiones. Rursus si homine existete,necesse animal esse,ic animal substantia, homine existete, necesse substantiam esse,uerit nonduratiocinatum est .non enim se babet propositiones, ut diximus. Decipimur autem in talibus,eo quod expositis necessarium aliquid accidit: quoniam 8c syllogis
mus necessarium est:in plus autem est necessarium
quam stljogismus: syllogismus enim omnis necelsarium:necessarium uero non omne syllogismus . inuare non si quid accidit positis quibusdam tentandum est statim reducere: sed primo accipiendae duae propositiones deinde, sic diuidendum in terminos i me= De reoru dius autem ponendus terminus, qui in utriscv propositionibus dicitur: necesse enim medium esse in utris in omnibus figuris.Si itam praedicetur ac subiiciatur
medium, aut ipsum quidem praedicetur: aliud autem
414쪽
LIBER PRIMUS ab illo negetur: prima erit figura. quod si ta praessico
tur & negetur ab aliquo, media . si autem alia de illo praedicentum aut hoc quidem negetur illud uero praeo dicetur,ultima.sic enim se habebit in unaquam figura medium. consimiliter 8c si non uniuersaliter sint pro positiones .eadem nancti medii determinatio. Manilaostum itam quoniam in qua ratione non dicitur idem plerunt quod non fit syllogismus:non enim acceptu fuit medium. Quoniam autem habemus quale pr hiematum in unaquam cocluditur figura:& in qua uniuersale, M in qua quod in parte: manifestum,quod noin omnes figuras perspiciendum: sed in propria cuiuscunq; problematis, quaecunq; uero in pluribus cono cluduntur, medii positione, cognoscemus figuram.
i.m Pletunt itur decipi accidit circa stilogismos prospou pter necessarium, quemadmodii dichim est prius:alis ter- quando autem iuxta similitudinem positionis termis ' norum: quod non oportet latere nos: ueluti si a dehidicitur, dc bide ciuideri enim. posset ita se habentio hiis terminis esse syllogismusmon fit autem ne celsarium quippiam,nem syllogismus: fit nanm in quo a semper esse,in quo bi intelligibilis Aristomenes, in
quo c t Aristomenes: uerum itaque a jipsi biinesse semper enim est intelligibilis Aristomenes: sed & b ipsi si
Aristomenes: nanque est intelligibilis Aristomenes,atuero ipsi cinon inest. corruptibilis enim est Aristonie'nes, nam non essiciebatur syllogismus ita se habentiobus terminis,sed oportebat uniuersaliter albi proposi nem acceptam fuisset hoc autem falfiim,existimare omnem intelligibilem Aristomenem semperesse,quia sit corruptibilis Aristomenes. R ursus sit in quo quideo Miccalus,in quo bimusicus Miccatus, in quo a cororumpi cras, uerum igitur bi praedicari de c, nam Mico calus musicus Miccatus,sed dc a de b,corrumpi enim posset cras musicus Miccatus,atuero de cisalsium:hoc
gitur idem est ei quod mus,non enim uerum uniuet
415쪽
saliter, Miceatus musicus quod corrumpitur cras:hoe autem non sumpto non erat syllogisnus:haec itam deceptio fit eo,quod penh. tanquam enim nihil differat dicere hoc huic inesse,aut hoc huic omni inesse, con cedimus. Frequenter autem mentiri accidet, iuxta id quod non bene exponuntur termini, qui sunt secundu h. propositionem: ut si aisit sanitas,in quo by morbus , in
quo uero ci homo. Verum enim dicere quod a i nulli bicontingit inesse,nulli nanque morbo sanitas inest,ta rursus quod biomni ci inest,omnis enim homo susceoptiuus est morbi, uideri posset accidere nulli homini φ . contingere sanitatem inesse.huius autem causa est, nobene expositos fuisse terminos secundum dictionem, quoniam si transumantur,qui sunt secundum habitudines,no erit syllogismus .ut pro sanitate, si positum fuerit sanum,pro morbo autem morbidum,non enim ue rum,quod non contingit morbido sanum inesse, hoe autem no accepto,non fit syllogismus,nisi eius, quoa 'cii est contingere, hoc uero non impossibile, contingit enim nulli homini inesse sanitatem. Rursus in media figura consimiliter erit falsum, nitatem nanque niorobo nulli,homini uero omni cotingit inesse,quare nutoli homini aegritudinem. In tertia autem figura secunodum contingere accidit falsum, nanq3 8c sanitatem dc morbum it scientiam M ignorantiam 8c omnino omoni contraria eidem cotingit inesse, sibi autem inuicem impossibile,hoc autem confessum in praedictis, quano 'do enim eidem contingerent plura inesse , continge/bant ec sibiinuicem. planum igitur quod in omnibus his deceptio fit iuxta terminorum expositionem, si enim transumpti fuerint, qui sunt secundum habitudi' dines, nullum esticitur salsum. Manifestum igitur quod rione ieritis secundum tales propositiones semper quod secun' noro copoedum habitudinem pro habitudine transumendum, Nponendum terminum. Non oportet autem semper;0 eisius quaerere, ut terminos nomine exponamus, plerunt
416쪽
enim erunt orationes,quibus non est positum nomentquapropter dissicile est reducere tales syllogismos . Aliquando autem 5c decipi accidet ob talem inquisiotionem: ut quod immediatorum est syllogismus. Si a duo recti: in quo bitriangulus: in quo Oarquicrus: ipsi itaq3 cfinest a per bi ipsi uero b non amplius per aliud: per se nanque triangulus habet duos rectos quare nos. . quIuis erit medium ipsius a lucum sit . demonstrabile. manini,hiic ma Opim medium non ita semper sumen nifestu imr dum, ut hoc aliquid, uerum aliquando N orationem a. l. M ora- quod accidit hc in eo quod diximus. Q uod autem M insit primum medio,& hoc extremo, non oportet a cipere,tanquam quae semper de seinuicem praediceno tur, similiter aut X primum de medio, & hoc de ultiomo,M in eo quod est non inesse consimiliter,sed quot modis esse dicitur M uerum dicere ipsum hoc,tot mo. Desse, dis existimare oportet significare M inesse ueluti Nno inςs' quod contrariorum est una scientia. Sit enim a i unam esse scientiam,contraria inter se in quo b, a itaque ipsi h inest,non laquam contraria unam ese ipsorum sciestiam,sed quod uerum de ipsis dicere, unam esse ipsootum scientiam . Accidit autem quandoque de medio primum dici, medium uero de tertio non dici, quemadmodum si sapientia est scientia, boni autem est laopientia scientia, conclusio quod boni est scientia, boonunt quidem salse non est scientia, sapientia autem est
scientia, quandoque uero medium de tertio dicitur primum autem de medio non dicitur , quemadmo dum si omnis qualli est scientia,uel contrarii. bonum autem N contrarium, & quale,conclusio quide qubdboni est scientia,non est autem bonum scientia, neque quale neque contrarium, sed bonum haec. Est autem quando nem primum de medio,neque hoc de tertio, cum primum de tertio aliquando dicatur, aliquando non dicatur,ueluti si cuius est scientia,huius est genus,
boni autem est scientia, conclusio qubd boni est geo
417쪽
nus,praedicatur autem nullum de nullo. si uero cuius est scientia,genus est hoc,boni autem est scientia,cono elusio quod bonum est genus,de extremo igitur praeo dicatur primum,de seinuicem autem non dicuntur. eodem autem modo & in non inesse accipiendum, non
enim semper significat non inesse hoc huic non esse hoci, hoc,sed aliquando non esse hoc huius, aut hoc huic,ut qubd non est motionis motio, uel generatios nis generatio, uoluptatis autem est, non igitur uoluptas generatio , aut rursus quod ipsius risus est signit, sed signi non est signum, quare risus non est signum, consimiliter & in aliis, in quotcunque tollitur probleoma eo qubd ad ipsum quodammodo dicitur genus.
Rursus qubd tempora non sunt tempus opportu=num: deo enim sunt tempora,non autem est tempus opportunum,eo qubd nihil deo utile. terminos nanoque ponendum tempora,& tempus Opportunum, ocdeum: propositionem uero accipiendum secundum nominis casum:simpliciter enim dicimus hoc de omnibus, quod terminos semper ponendum secundum
Muocationes nominum,ut homo,aut bonum,aut cootraria, non hominis, aut boni,aut contrariorum,pros
Positiones autem accipiendum secundum uniuscuoiusque casus, uel enim quoniam huic,ut aequale, aut quoniam huius,ut duplum,aut quoniam hoc, ut uetaberans,aut uidens,uel quoniam hic, ut homo animal, uel si aliquo modo aliter cadit nomen secundum propositionem. Inesse autem hoc huic, dc ueris cari hoc de hoc,tot modis accipiendum, quot modis praedicamenta distincta sunt & haec,aut aliquo modo, aut simpliciter,amplius simplicia,aut complicita, consimiliter autem dc non inesse,uerum considerandunt haec,ac distingnendum melius. Reduplicatum autem in propositionibus ad primum extremum ponendum, non ad medium . Dico autem quoniam si fieret stilosiimus,
bd iustitiae est scientia, quoniam bonum hoc quod
418쪽
est, quoniam bonum,uel in quantum bonum ad prima ponendum. Sit enim a,scientia quonia bonum, in quo Di bonum,in quo c iustitia a itaque uerum de bi praeo dicare,boni enim est scientia,quoniam bonum, sed tabide c.iustitia enim quoddam bonum:ita igitur sit reo solutio:si uero ad bipositum fuisset hoc,quod est,quoniam bonum non erit,ainant de hi uerum erit, bi autς de cinon uerum:bonum enim quoniam bona praedio
care de iustitia falsum V no intelligibile.Similiter itam 8c si sanabile demonstraretur quod est scibile inquansitum bonum, aut hircoceruus opinabile inquantum non ens,aut homo corruptibile inquantum sensibile: in omnibus enim super praedicatis ad extremum retduplicationem ponendum.Non est autem eadem terminorum positio, quando simpliciter aliquid ratiocis natum fuerit,ic quando hoc aliquid,aut quo, aut quomodo. Dico autem quemadmodum quando bonum scibile monstratum fuerit:& quando scibile quid,quoniam bonum,uerum fi simpliciter scibile monstratum fuerit,medium ponendum ens si autem quoniam bosinum, hoc quod est aliquod ens .Sit enim a i scientia, quoniam ens,in quo b ens aliquod, in quo cibonum. Verum stam a de bipraedicare : erat enim scientia alio cuius entis quoniam aliquid ens,sed K bi de c quod enim in quo ciens aliquod,quare M ai de c. Erit igitur scientia boni quoniam bonum, nanque aliquod enserat propriae substantiae signum: si uero ens medium positum fuisset,lc ad extremum ens simpliciter, ta nodictum esset aliquod ens, non effet utim snlogismus, quod est scientia boni, quoniam bonum,sed quoniaetas,ut si sit In quo a i scientia,quoniam ens , in quo biens,in quo cibonum.Μanifestum igitur quod in syllogismis qui in parte ita accipiendi sunt termini. Oporotet aute M transumere quae idem possunt nomina pronominibus, ta orationes pro orationibus, ta nomen oratione,& semper pro oratione nomςn accipςre:
419쪽
facilior nam terminorum expositio, quemadmodum si nihil differat dicere suspicabile non elis genus Opionabilis, aut opinabile non et se quod suspicabile quid: idem enim significatum,pro dicta oratione,suspicabio ieec opinabile termini ponendi. Quoniam uero non est idem uoluptatem esse bonum, M uoluptatem et se ipsum bonum,non similiter ponendi termini, sed si est syllogismus Q uoluptas bonum,terminum ponedum Q bonum,si autem quod bonum,bonum consimiliter' in aliis .Non est autem idem nem esse,nem dicere, cui biinest,huic omni a inest,ta dicere, cui omni b,ino est,ta a somni inest,nihil enim prohibet biipsi ci inesse,
non autem omni, ut sit bilionestum quid,c uero albutsi igitur albo alicul inest honestum quid, uerum dicere,quod albo inest honestum,sed non omni fortalis si itam a linest 3psi b,non omni autem de quo b,nem si b, omni cinem si solum inest,necesse amon . non omni, sed nem inelia c. Si autem de quocum bivere dicatur, huic omni inest a,accidet a de quo omni bidicitur ι de hoc omni dici: si tamen a dicitur de quo utique b,dicatur de omni,nihil prohibet biinesse ipsi c,no omni austem ipsum a,aut omnino non inesse. In tribus itam manifestum,m de quo b omni a dici,hoc est de quotcunque bidicitur de omnibus dici ta a,fc si b ide omni, Maiitidem,si uero non de omni,non necesse a de omni
Non oportet autem existimare penes id quod expoonimus aliquid, accidere absurdum,nihil enim utimur eo quod est hoc aliquid esse,sed queadmodum geos metra pedalem dc rectam hanc ta sine latitudine dicit
quae non sunt,uerum non sic utitur tanquam ex his raotiocinans: omnino enim quod no est ut totum ad parotem,Sc aliud ad hoc ut pars ad totum,ex nullo talium monstrat ipse monstrans,nel fit syllogismus, exposisitione uero sic utimur,ut sentiat qui discit dicentes,non enim sic tanquam quod sine hoc demonstrari non pos
si quemadmodum ex quibus syllogismus. No lateat
420쪽
autem nos V in eodem syllogismo non omnes cono clusiones per unam figuram sunt,uerum haec per hac, illa uero per aliam . Planum igitur Q M resolutiones Ita faciendum. quoniam autem non omne problema in omni figura,sed in una quam ordinate, manifestum ex conclusione in qua figura quaereridum,& ex rati nibus quae sunt ad definitionem quaecunque ad unum aliquid redarguunt eorum,quae sunt in definitione ad quod redargutum est,ponendum terminum lc non totam rationem:accidet euim minus conturbari propter D. ρ titu longituinem,quemadmodum si aquam monstrauit, .ione Wito quoniam humidum potabile, potabile M aquam teragismoru ad minos ponendum. Amplius autem ex suppositione et M syllogismo,non est tentandum reducere,non enim est
positi P eX positis reducere,nant non sunt ostensi per syllogismum,sed ad placitum confessi omnes, quemodum si supponens,si una quaedam potentia non sit contrariorum,neque scietiam unam esse: postea, disputatum sit, . non est una potentia contrariorum,ut si lanabilis reaegrotabilis,simul enim .idem erit sanabile M aegrotablaul. scutra te. op itaque non est una omnium contrariorum potentia,monstrattim est: . autem scientia non estknon fuit monstratum,at qui confiteri necessarium, sed non ex syllogismo,uerum ex suppositione:hanc igitur no est reducere . quod autem non est potentia, sic enim foretasse dc syllogismus effet,illud uero suppositIo.Similio
ter autem dc in iis,qui per impossibile concluduntur, neque enim hos est resoluere,sed ad impossibile a ductionem est,syllogismo nant monstramr, alterum uero non est,ex suppositione enim concluditur.diffeο runt autem a praedictis,quoniam in illis quidem opor, tet praeconfiteri,si debet assentiri, quemadmodum si monstrata fuerit una contrariorum potentia ec scientiam eandem esse,hic autem dc non praeconfessi cono dui,eo Q manifestum est falsum,ueluti si posita fuerit diameter commensurabilis, imparia aequa esse parist