장음표시 사용
421쪽
bus,multi uero dc alii concluduntur ex stippositione, quos oportet considerare,dc notare pure: quae igitur sint horum disterensae,es quot modis fit quod est egsuppositione postea dicemus:nunc autem, tantum sit nobis manifestum, non est resoluere tales syllogis mos in figuras,ta ob quam causam diximus. iniecunque uero problematum in pluribus monstrantur siguoris:si in altera ratiocinatum fuerit,est reducere stilogismum in alteram,quemadmodum priuatiuum, qui est in prima,in secundam,& eum,qui est in media, in prismam,no omnes autem,sed quosdam,manifestum ueoro erit in sequentibus. Si enim a nulli b,biautem Omnic,ainulli c,sic igitur prima figura. Si autem priuatiua couersa fuerit,media erit,nam b nulli, a omni uero clinbest. Similiter autem dc si non uniuersaliter, sed in parte syllogismus sit, ut si a quidem nulli b, b uero alicui c, conuerso enim priuatiuo, media erit fgura. Syllogiis
morum uero,qui in secunda, uniuersales quidem re Euontur in primam,eorum aute qui in parte alter χρlus.sit enim albi quidem nulli,c uero omni inexistens: conuerso igitur priuatiuo,prima erit figura: nam binulli a,aiuero omni ci inerit. Si uero praedicatiuum sit adh,priuatiuum autem ad c, primum terminum ponenodum c,hoc enim nulli a,ai uero omni b: quare ei nulli
D, & bi igitur nulli c,nam conuertitur privativum.Si autem in parte syllogismus,quando priuatiuum quidemst ad maius extremum, reducetur ad primam, ut si alnulli b,c uero alicui conuerso enim priuatiuo prima erit figura:nam binulli a,a uero alicui e,sed cum praeo dicatiuum,non resoluetur,ueluti si a b quidem omni, ciuero non omni: neque enim suscipit conuersionem aib,nem cum fit erit syllogismus. Rursus qui in tertia figura,non omnes resoluentur in primam: qui uero in prima,omnes in tertiam .insit enim atomni b, b autem
alicui Rergo quoniam conuertitur ta praedicativum in Parae,inerit ci alicui b,aiuero omni inerat,quare enicis
422쪽
LIBER PRIMUS tur tertia figura:& si priuatiuus syllogismus sit,cosimilaliter: conuertitur enim praedicativum in parte, quare at nulli b,c uero alicui inerit syllogismorum autem qui in ultima figura, unus solus non resoluitur in primam, quando priuatiuum fuerit non uniuersaliter positum: alii uero omnes resoluuntur: praedicetur nanq; a ita bide omni c,c,igitur ciconuertetur in parte ad utrunm: inest ergo alicui bi quare erit prima figura si a quidem Omni,ci uero alicui b:δc si a i quidem omni c,b autem
alicui,eadem ratio: conuertitur enim ci ad b. M uero b ι omni c,a autem alicui c,primum terminum ponedum
quoniam couertitur quod in parte,& a alicui bi inerit: ec si priuatiuus syllogismus terminis existentibus unio uersaliter similiter accipiendum,insit enim b onini c,aν uero nulli,ergo alicui b inerit e,aiautem nulli c, quare erit medium c : similiter autem A si priuatiuum quideuniuersaliter,praedicatiuum uero in parte,nant a nulli
rit priuatiuum,non erit resolutio,ut si biomni c,a uero alicui non insit.conuerso enim biciutraeqi propositiosnes erat secundu parte. Manifestum aut V m ad resoluendas figuras in stinuicem,propositio,quς ad minus extremum conuertenda in utrisq; fguris,hac enim trasposita,transitio efficiebatur.Eorum uero q ui in media figura,alter quidem resoluitur,alter autem non resolbuitur in tertiandi quando enim quod uniuersale priuatiuu sit resoluitur. Si enim a nulli b,c uero alicui, utram similiter conuertuntur ad a. quare b quidem nulli a,ctautem alicui,medium igitur a .sed quando a i omni b, ipsi uero cialicui no insit,no erit resolutio,neutra enim Propossitionum ex conuersione uniuersalis.qui autem ex tertia figura resoluentur ini mediam,quando priuaunum sit uniuersale :ut si a nulli c,ipsum aut b, alicui aut omni,nanm 8c cia quidem nulli,ipsi uero b alicui ineo
rit. QIod si in parte sit priuatiuum,non resoluetur, no
423쪽
enim suscipit conuersionem negativum in parte .Μanifestum igitur op iide syllogisini non resoluuntur in his figuris,qui ne i in primam resoluebantur, V quod casyllogismi in primam reducantur figuram isti soli perimpossibile concluduntur. quomodo igitur oportet syllogismos reducere,& resoluuntur figurae instinuicem,plana ex dictis. Differt autem aliquid in c5struedo ac destruendo existimare aut idem aut diuersum significare non esse hoci V esse non hoc, ut non eri alobui id esse no album,nem enim idem significat, nemest negatio eius tquod est esse albu,hoc quod est esse non album,sed non esse album. Haec autem huius nanque similiter se habet potest ambularet Sc pol non ambulare ei quod est album ad hoc quod est est no albii, 8c scit bonum,ad scit no bonum,nam scit bonum i aut est scies bonum nihil differt,nem potest ambulare,aut est potens ambulare: quare dc opposita non potest ambulare,no est potens ambulare. Si igitur non est potes ambulare,idem significatita est potens non amhulare, uel non ambulare,eadem utim simul eidem inerunt, idem enim potest Zc ambulare & non ambulare, M est consultus boni ta non boni,astirmatio autem dc negatio opposite non insunt simul eidem,quemadmodum igitur non est idem,non scire bonum,& scire non bonum,nem esse non bonum , ic non en bonum idem. Eorum enim quae proportionem habent inter se,si sotera sint diuersa dc altera, necti esse non aequale,& non esse aequale,huic enim subiicitur aliquid existenti non
aequali, ta hoc est inaequale, illi uero nihil: quocirca
aeqyale quidem aut inaequale non omne,aequale aute, aut non aequale, inne. Amplius est non album lignit, 8c non est album lignum,non simul sunt, si enim est liοgnum no album,erit lignum: quod autem non est albubgnum,non necesse est lignum esse:quare manifestum quod non est eius,quod est,est bonum,negatio, est nobonum. i ital de omni uno aut animatiO,aut negab
424쪽
tio uera, si non est negasio, planum quod assi asso
quodammodo esse posset, assirmationis uero omnis negatio est,& huius igitur non est non bonum. Habet autem ad seinuicem ordinem huc. Sit esse quidem bo num in quo a,non esse bonum in quo b, esse non boonum in quo cisub b,non esse non bonum in quo disciba, omni itam inerit aut ataut bioc nulli eidem , M aut ciaut di ta nulli eidem,& cul c,necesse biomni inesse . si enim,uerum dicere quod est non album,& quod non est album,ueru .impossibile enim simul esse album, tanon esse album, aut esse lignum non album ita esse liognum album: quare si non assirmatio,negatio inerit, ciuero ipsi b non semper,quod enim omnino no lignia,nem lignum erit,nem album,econuerso igitur diomni
cui a,nam aut claui d. Quonia uero no possunt simul esse,non album,ec esse,albii diinerit,de existente enim albo uera dicere,* non est non albit,de diaute alnon omnino,nanm de eo quod penitus non est lignit, non uerum dicere quod est lignum album,quare diuerum, atautem non uerum,quoniam est lignum album. Plaonum uero quod N aici nulli,eidem & b,8c d contingit alicui eidem inesse. Similiter autem se habebunt dc priuationes ad praedicationes hac positione, aequale in quo a,non aequale in quo b,inaequale in quo c,non inaequale in quo d,in pluribus autem, quorum his qui odem inest,illis uero non inestiidem: negatio quidem similiter uerificari posset, quod non sunt alba Omnia, aut quod non est album unumquodque: quod autem est non album unumquodque, aut omnia sunt non aloba,falsum est. Similiter aute 8c elus quod est,est omne animal album,non hoc quod est,est non album omne animal negatio: ambae enim falsae, sed non est omne animal album. Quoniam uero manifestum quod dio uersum significat,est non album,ic non est album,ta illud quidem amrmatio, hoc autem negatio: manifestuquod non est ide modus ostendendi utrum,ut quonia
425쪽
quodcum sit animal non est album,aut contingit non esse album,& quod uerum dicere no album,hoc enim est esse non albu,sed de eo,quodcunm sit albii,uerum est dicere album,sive non album idem modus. Conostructiue enim ambo per primam monstrantur figura, veru enim N esse simillier ordinantur:eius enim quod est uerum dicere album,non hoc quod est uerum dicere non album negatio, sed haec,non est uerum dicere album: si itam uerum. est dicere,quodcuncta sit homo musicum esse,aut non musicum esse,quodcuncti sit animal accipiendum,aut esse musicum,aut esse non musiocum,& ostestim est: non esse aute musicum quodcumsit homo destrumve monstratur secundum dictos tres modos. Simpliciter autem quando sic se habet a i ta but simul quidem eidem non continget,omni autem ex necessitate alterum,& rursus Oad disimiliter: sequitur autem ex cia,N non conuertitur,ta ex bidisequitur Mnon conuertetur, Κ a/8c d contingunt eidem, biverore cinon cotingunt.Primum igitur ex bisequitur d,
hinc manifestum quoniam enim ex cld, alterum ex necessitate omni,cui autem binon c5tingit c,eo ep simul infert a,a uero Κ binon contingunt cidem, planum vd sequetur b. Rursus quoniam cinon conuertitur cuma,omui autem'c aut dicontingit a V dieidem inesse,bruero & c non contingit,eo a consequitur ex e,accio
dit enim quoddam impossibile: manifestum igitur νnecp bicum diconuertitur, quoniam accidit simul di Mai inesse. Accidit autem quandom 8c in tali terminora ordine decipi,eo quod non recte accipiuntur opposiota,quorum alterum necesse est omni inesse, quemado modum si a j8c binon contingunt simul eidem,necesse autem alterum inesse cui non alterum,& rursus c,8c dicosimiliter:ex quo autem omni c 1 sequatur a , accidet enim cui di ipsum btinesse ex necessitate,quod est fato sum .sit enim accepta negatio eorum quae aib,quae est
in quo f, dc rursus eorum quae cid, quae est in quo b,
426쪽
necesse igitur omni aut a,aut Laut enim assirmatione, aut negationem N iterum uel c,uel li,assirmatio nanmta negatio, ic cui c omni,suppositum fuit a, quare ii, cui omni f. Rursus quoniam eorum quae sibi omni alaterum,& eorum quae hid consimiliter,sequitur autem ex fili,& ex disequetur b,hoc enim scimus si igitur egcia,& ex dib,hoc autem falsum: econuerso enim erat in sic se habentibus consequentia: non enim fortasse necessarium omni a,aut ne a L aut b,non enim si est negatio ipsius amam boni negatio,non bonum:no est autem idem no bonum et,quod est nem bonum, nemno bonum . Similiter autem ec in cid,negationes enim acceptat duae sunt.
siue Resolutivorum Priorum Liber secundus. ex graeco recognitus ,ad reuerendiis .Federicum Cesium Episcopum Tudertinu.
Qui syllogismi plura concludunt.
per quales, ta quot propositiones, dc quando, Κ quomodo fit
syllogismus. amplius autem in qualia aspiciendum destruenti ac construenti,M quomodo oporotet quaerere de proposito secunodum qualemcunm methodum. Amplius autem per qualem uiam accipiemus princio pia de singulis,iam transegimus. Sed quoniam alii Mobogismorum uniuersales sunt, alii secundum partem,qniuersales omnes semper plura ratiocinatur ex iis ue
427쪽
conclusionem solam .aliae naiam propositiones couertuntur,priuatiua uero non conuertitur. Conclusio auo
tem aliquid de aliquo est,quare alii quidem syllogiis
mi plura ratiocinantur: quemadmodum si a monstraotum est omni biciaut alicui. 8c bi alicui a necessarium inesse,& si a inulli b,ta binulli a,hoc autem diuersum a praecedenti. Si uero at alicui non insit b, non necesse tab alicui a non inesse.contingit enim omni inesse. Haecitam communis omnium causa ta eorum qui uniuersaliter V eorum qui secundum partem. Est autem de uniuersalibus M aliter dicere,quaecunm enim aut sub medio sunt aut sub conclusione omnium erit idem syllogismus si haec in medio,illa in conclusione posita meorint,ut si albiconclusio per c quaecum sub b aut cisunt, necesse de omnibus dici a,si enim di in toto b,b uero in a,M dierit in a. Rursus si e in toto c, ctautem in a, tae in a ierit consimiliter M si priuatiuus fit syllogismus. In secunda autem figura quod sub conclusione solum erit ratiocinari, ueluti si a nulli bic autem omni, consclusio m binulti c.si igitur disub ci est,planum Q bi noinest ipsi .iis uero quae sub a, b non inest,non manifestum per syllogismum, atqui non inest b i ipsi e , si suba,sed b quidem inesse nulli cimoststratum est per syllogismum,ipsi uero a non inesse inciemonstratum sum' - ptum est.quare non propter syllogismum accidit bjno inesse ipsi e . In his uero que sunt in parte eorum quidE quae sub conclusione sunt non erit necessarium, non
enim fit syllogismus quando haec accepta fuerit in parte,eorum uero quae sub medio,erit omnium,ueruntaomen non per syllogismia,ut si, a omni b,b i uero alicuic,eius enim quod sub c positum est,non erit syllo semus,eius uero quod sub bierit,sed non propter antea factum. Similiter aute M in aliis figuris eius enim quod
sub conclusione est non erit,alterius uero erit,uemn tamen no propter syllogismum,sed quemadmodum ta
428쪽
ni uniuersalibus ex indemonstrabili propositione quae sub medio erunt,mostrabantur,quare nem ibi erit, aut 5c in his. Est itam ita se habere,ut uere sint proposio De eo qd ηones,per quas syllogismus,est autem ut falsae, est uerit Thai, ro uta quidem uera,illa autem falsa. conclusio auo' tem aut uera,aut falsa ex necessitate .ex ueris igitur noest falsum ratiocinati,ex falsis autem,est uerum,non tamen propter quid,sed quia.eius enim quod est proopter quid non est ex falsis syllogismus: ob quam uero
causam,insequentibus dicetur.Primum ergo ex ueris non possimus falsum ratiocinari,hinc manifestum. si enim a existente necesse est biesse,bmon existe te neo cesse est a non esse:si igitur uerum est a, necessie est b uerum esse,aut accidet idem simul esse N no esse, hoc autem impossibile. Non autem quoniam positus esta unus terminus existimetur contingere uno aliquo existente,ex necessitate aliquid accidere,non enim imo possibile,quod enim accidit ex necessitate, conclusio est,per quae autem hoc fit ad minus,tres sunt termini,hina uero interualla dc propositiones. si itaque uerum est cui biinest,ipsum atomni,cui autem clipsum b, cui , cmeteme est a inesse,& non potest hoc falsum esse: sio mul enim inerit idem M non inerit.a igitur tanqua unii ponitur duae propositiones simul acceptae. Consimilio ter autem N in priuatiuis se habet: non enim est ueris monstrare falsum.Ex falsis autem uerum est ratiocinaori,& utrisq; propositionibus existentibus falsis M una,
hac autem non utralibet contingit, sed secunda,si too tam accipiat falsam,si uero non tota accipiatur,est utralibet.fit enim a toti ci inexistens,eorum autem quae bρ
ia i nulli,nem b ipsi c: contingit autem hoc, ut nulli lapidi animal,& lapis nulli homini. Si igitur accenum fueritai inni b,& b omni c,a omni minerit,quare ex utrismfalsis uera conclusio omnis enim homo animal. Sinai
liter autem N priuatiuum,est enim ai& b inulli clinesse, attamen omni b ueluti si eisdem acceptis terminis,me
429쪽
dium positum fuerit homo, lapidi enim i nec animal nec homo nulli inest,animal uero omni homini: qua; re si cui quidem omni inest accipit nulli inesse, cui uesro non inest omni inesse eκ falsis utrisi,uera erit cono
clusio:similiter autem mostrabitur id si ad aliquid falsa utral accepta fuerit . Quod si altera falsa posita meo
rit,prima existente tota false,ut ipsa a b t non erit cono clusio uera,ipsa uero bicierit .dico autem tota falsam contrariam,ut si nulli inexistens, omni acceptum fuit. aut si omni,nulli inesse.sit enim aib nulli inexistens, bruero clomnis biciquidem propositionem uera acceo pero,albi autem totam falsam,& aiinesse omni b i imo possibile conclusionem ueram esse,nulli enim inerat a/eorum quae cisiquide cui binulli ipsum a*tuero omnie. Consimiliter autem neq; si a omni bi inest,& b omnic,aecepta uero est bic propositio uera,albiautem fatosa tota,N ainulli eorum quibus b,conclusio falsa erit,. omni enim clinetit ipsum a siquide ipsum atomni cuib,btuero omni c. Planum igitur m si prima tota accio piatur falsa,siue assirmativa,sive priuatiua,altera autem uera,non fit uera conclusio:cum uero non tota accipio tur,falsa erit,si enim a inest omni c,alicui autem b,b iuero omni c,ut animal cygno quidem omni,albo autem alicui,album uero omni cygno:si accceptum suerit atomni b,ta b omni c,a omni ci merit uere, omnis enim cygnus animal,similiter 8c si priuatiuum sit aib, accidit enim albi quidem alicui inesse,c uero nulli,btautem Oomni e,ut animal alicui albo,niui autem nulli, album uero omni niui,si itam acceptum fuerit a i nulli b,b uero omni e,a nulli clinerit. auod si a j bipropositio tota accepta fuerit uera,b c autem tota falsa,erit syllogismus uerus:nil enim prohibet a b N eiomni inesse,biautem
nulli e,ut quaecum eiusdem generis species non subalternae,animal enim M equo K homini inest,equus uestro nulli homini. Si itaq; acceptum fuerit atomni b, Q
bionini cmera erit coclusio, falsa tota existete bic Pro
430쪽
politione. Consimiliter autem dc priuatiua existente auropositionesonungit enim ainem binem c/nulli inesscte,& bi nulli c,ut ex alio genere speciebus diuersu genus animal enim nem musicae, neq, medicinae inestinem masica medicinae. Si igitur acceptum merita inulo: o,bi uero omni c,uera erit conclusior 8c si bic,non tota falsa i sed ad aliquid,& ita erit conclusio uera . nihil enim:prohibet a K bi V citoti inelse bitamen alicui c/ut genus speciei ac different tae,animal enim omni hoornent ec omni pedestri, homo uero alicui pedestri Mno omni . Si te a omni bi& bfomni Oacceptu fuerita omni ci inerit, quod erat uerum . similiter autem l priuatiua existente albi propositione, cotingit enim ai nech nec cinullisne Te.b i tamen alicui ci ut genus ex alio
genere speciei & differentiar, animal enim neque pruo dentiae ulli inest,nem speculativae, prudentia uero alicui speculatiuae. Si igitur acceptum fuerit at nulli b b,
autem omni c,a in erit nulli c, hoc autem erat uerum.
In lyllogismis uero qui in parte, cotingit 8c prima propolitione tota falsa, altera autem uera conclusionem
ueram esse, M prima existente ad aliquid, falsa, R hae quidem uera,illa autem qua in parte falsa,& utrisque fusus nihil enim prohibet a inulli quidem bi ines e ciuero alicui,&b,alicuic,ueluti animal nulli niui,albo' auorem alicui inest,& nix albo alicui. Si igitur medium positum fuerit nix,primum autem animal, M acceptum fuerit a toti b inesse,b uero alcut e,a i b , quidem tota falsa,b c autem uera,M conclusio vera. Cosina iliter auo te di priuatiua existente a/bi propositione,accidit enima toti biinesse,ciuero alicui non ine Iis,b i tamen alicuic Ineue,ut animal ,homini quidem omni inest,ex albo autem aliquo non sequitur homo autem alicui albo inest: quare si medio posito homine,accipiatur a nulli b/inest , b autem alicui clinesse,uera erit conclusio, falsa existe te a b propositione tota. Et si ad aliquid falsa a,