장음표시 사용
331쪽
scuro magis & fabulis impedito dicendi genere
et ile per incertam lunam Ab luce maligna
iter insiluis, ubi caelum condidit umbra i
Iuppiter , ae rebus nox abstulit atra colorem, breuiter, quod & Maro de eadem , Vbique obsis- .ris vera inuoluit. Sic cum Moses ditiuuii viii uersalis, quo uniuersum genuS humanum , Vna
Noe familia excepta, extinctum fuit, historiam dedisset hanc cladem horrendam Sibylla ad illud diluuium, quo Graeciae sub Deucalione an ficta est, transtulit. Quod idem Moses narrat de primis ciuitatum conditoribus , & gentiunx
tyrannis, quos gigantes Vocat, tum arcis eXce -
inimae aedificatione , quae turris Babel ab euentu dicta est, qua homines superbissimi nomen suum posteris . commendare voluerunt Sibyllae ad gigantum Deos in campis Phlegraeis oppi
gnantium temerariam audaciam detorsit. Titanes' autem vocat. Versus sic habent:
Hi vero tantum praecordia vana tumeban Constituent tandem, properarites perdere sise , Illum bello stellarum inuade e Olympum. Quos repentina Oceani eruptione, non autem fulmine ut poetae fabulantur, a tam furioso
332쪽
Ab eiusdem item oraculis profectam arbitror opinionem de humanae staturae & virium de
talium generi minorem in dies fieri mensi am )propemodum obseruatur: rarosque patribus pro ceriores, consumente ubertatem semisum exustione, in cuius vices nunc Tergat aurem. Quippe& inter Sibyllae vaticinia proditum fuisse de mundi cons imptione per ignem, coniectare Iicet ex his Ovidii versibus in primo Transformationum ; quibus Iouem de hominum sceleribus poena ultima coercendis deliberantem ducit : . Jamque erat in totas missurus fulmina Sed timuit, ne forte sacer tot ab ignibConciperet flammas, tot inque ardesce Esse quoque in fatis reminiscitur, a fore tempus, Equo mare, quo tellus, correptaque regia caeli Ardeat, re mundi moles operosa laboret. Vbi fata more poetarum a Deo distinguit, tanquam extra voluntatem Dei posita: quod plane est poeticum & vanum. Bifariam autem fatavstirpantur ; vel pro ratione immobilis legis rebus dictae : vel pro oraculis quibus eius legis arcana enunciantur , qualia Sibyllae in primis. Quod igitur Pocta in fatis dicitrum reminisci, tanquam haec
fatalibus legistet , allusio est ad Sidyuae carmen
333쪽
quo mundi conflagrationem aliquando futuram vaticinata est. Verum de allusione ut magis constet, nonnulla de fatali ista mundi conflagratione 4ttingere oportet: eoque ipse hic Ou dii locus nos vocat, qui perabsurdum alioqui offert sensum, nisi commoda explicatione adiu- 'uetur Quod ostendiculum nullius censura ecthnotatum in tanta eruditorum multitudine, qui Ovidii scripta quotidie euoluunt, satis mirMi non possunὶ
flagratione expenitur vera huius sententia aperitur e tum de mundi per infinitos temporum, circuit exitu re tutione.
uixur in eo Ovidii loco ossendit, ni .
mirum hoc est. Iuppiter,summus princeps& moderator hominum & deorum, iratus mO talibus ob mores corruptos & nimiam scelerum licentiam toto terrarum orbe effusam, Omnes,
quod scilicet illi magis in promptu atque in manu supplicii genus , fulmine crebro delere
ς Sitat: quod & re erat executurus, nisi me tueret, ne tantis ignibus tota aetherea compageSpenitus
334쪽
penitus dissoluatur. Hic quaero , cur metuat justus vindex id facere occasione poscente, quod fato ineuitabili futurum aliquando scit 8 Ita enim mox reminisci fatalis eius casus dicitur:
Esse quoque in fatis reminiscitur , affore
mo mare , quo tetrus & c. Cur , inquam , quod fatale est metuit , & non potius id ipsi ini exequi properat, quod vi accidat in fatis esse nouit, ut hoc modo quod fatale est erpleat ὶ perinde ut in nostris litoris cu- ungelicis multa fieri dicuntur ut impleantur Ariapturae, hoc est , pra cita. Contra Juppiter ne impleat fatale decretum , neue ipsum ad exi tum opera sita traducat, Videtur metuere,quai tum quidem verborum series & contextus prae se fert rose quoque in fatis reminiscitur, a fore temptu uo mare, quo tellas, correptaque regia caeli Ardear, re mundi moges operosa laboret.
Hoc igitur sensu quid absurdius dici potest , si
ita ut verba sonant is locus accipiatur Z Verum alia profecto huius sententia est : neque Deus id metuit, ne flammis mundum perdat , sed ne non suo tempore; quod nondum fatalis inui danae conflagrationis terminus adesset. Nam& hoc maxime in fatis , non modo ut aliquid eueniat, sed ut suo tempore. Vnde illud in io. IE-neid. A --
335쪽
Adueniet iustum pugnae ne accersite) temptis. Dctum tempus vocat quod Graeci εἰ re ρονον fato praestitutum S fixum. EX his intelligi potest, allusiim his versibus esse ad Sibyllae vaticinium de fatali terrarum& totius mundi exustione. Quod autem non semel sed infinities ibatis temporum interuallis& seculorum reuolutionibus haec mutatio acci dat, & in talem Sibyllae vaticinium competat, locus Seruit supra aliatus declarat: Dixit etiam, Sibylla) finitis omnibu, sculis rufus eadem re- nouari. Quod dogma de rerum certis tempo- rum periodis ' στοκαβ σει & instauratione ce- lebre apud philosophos & decantatum, a Sibyllae carmine profectum esse idem Serui us ibidem obseruat. Mox enim post verba modo allata subdit : Euam rem etiam philo sephi hac disputatione colligunt, dicentes e complato magno anno omnia fidera in ortus suos redire, S referri rursus eodem motri Auod si est idem siderum motus,necesse est ut omnia quae fuerunt habeant ite
ration m. Genera mutationum, quibus perio di finiuntur & instaurantur, duo posuerunt: κατακλυσμὸν & εκ πωmν, diluuium & conflagrationem ; alii quidem per mundi partes tantum, ut Pla o & Aristoteles; alii per totum mundum simul, quae opinio fuit Heracliti & Stoicorum. De hac uniuersa rerum per ignem aut aquam consumptione dc renouatione tradentem eX Veterum
336쪽
terum sententia Firmicum videre est libro tertio cap. I. cuius verba Libiungere haud abs re fuerit. Ibi de mundi ipsius agit genesi, non quia hanc ratione ulla posse explicari putat, sed doctrinae gratia. Sic autem loquitur: Non fuit ista ge- natura mundi a nec enim mundus certum diem habuit ortus sui, nec Hiquid interfuit eo tempo- re, quo mundin diuinae mentis ac prouidi numinis ratione formarin es, nec eo et ques intentio p iuit humanae fragilitatis extendere, ut originem mundi facili posset ratione concipere aut explicare, praesertim cum trecentorum mugium annorum Maior κα-ς αας, hoc es, redintegratis,per πυζί 1 Πν aut per κατακλυσυ ο datio perficia- Iur. His enim duobus generibus se i consimis o namque exustionem diluurum , hoc est, Cocπυζωσὶν καταλλυς ριος Asritur; nulti enim re alia exu res poterant renasci, nec vitare alia ad pristinam faciem formamque reuocari, nisi admixtiones , atque concretus puluis fauid
rum, omnium genitalium seminum cosiectam conciperet foecunditatem &c. Quando autem dc quomodo hae mutationes accidant, Seneca ex Chaldaeorum traditionibus cxplicat lib. s. Qinest. naturai. cap. 29:
aD orum isa vanitas, oe Berosus qui Belum interpretatus es, dicis cursu isa piderum sterio salo quidem assi mat, ut conflagrationi atqued Iuuio tempus adsignet: arsura enim terrena co tendit,
337쪽
tendit , quando omnia sidera in cancro conuenient; inundationem futuram , cum eadem siderunt turba in capricornum conuenerit. Idem refert Censerinus de die natali cap. i8 : M praeterea annus, quem Argoteles maximum potius Pinm magnum onestat, quem solis re lunae vagarum que quinque flesiarum orbes conficiunt, cum ia. idem signum ubi quondam fuerunt una referuntur: cuius anui hyems summa est cataclysm , quam nostri diluuionem vocant; aestas autem ecpyrosis, quod est mundi incendium. Nam his altor-nis temporibus mundus tum ignesceretum eoque fere videtur. Mitto alia veterum loca : sunt enim prope innumera. Quod autem ad pKe- sens institutum magis pertinet, dicam. Tametsi Sibyl am de utroque mutationis genere per aquam & ignem vaticinatam non dubito, non tamen mihi videri has clades pertinere ad 2--. κατας Πν, quam Maro in ecloga ex Cumaeae
Sibyllae carmine futuram describit, & philosophorum doctissimi probarunt. Magna profecto diuersitas. Haec namque totius generiS hu- mani ab extrema degeneratione & corruptione in optimum statum, nempe ab aetate ferrea in auream, regressum & restitutionem notat, ne-
que interim quicquam de praecipuis mundi par- tibus & rerum naturis mutat. Aliae autem mutationes, magnae ; de quibus Plato in Timaei
initio, & post eum Cicero in semilio Scipionis
338쪽
dicit, quibus terras exuri aut mundari contingit, non modo non omnem mundum destruiunt, ted neque humanum genus uniuerlum abolere possunt ; cum non totam terram , sed quasdam tantum eius partes attingant: ut Macrobius recte notat lib. a. cap. II. Nunquam tamen siue eluuio sue exosio omnes terras aut omne hominum genus vel omnino operit vel enitu, ex m
it. Quod idem ex Platonis verbis in Timo ocolligas. Sed&Aiistoteles lib. r. Meteor. cap. vlt. non nisi in partibus terr e has feri mutationes docet, eosque, qui ex talibus euentis mundum corruptioni esse obnoxium ratiocinantur,
ακαρ ιιι GJ λας κινε in το ridiculum enim ob leves parvasque mutationes mouere mH- uersum.
Q invec aclysmum, de quo est in historia Mosis, quae inscribitur Genesis, uniuersum terrarum orbem operutile satis constat: quod esse incredibile, neque ex scripturae verbis, si recte intelligantur , sequi, non desunt qui disputent. Qua de re elegans di erudita extat dister latio Arion mi cuiusdam δε diluvii uniuersalitate Genetiae impressa apud Petrum Columesium an- . no i667. Ex quo quiuis intelligat, multum has in partibus terrae accidentes mutationes differre ab illa generali rerum humanarum , καλα- c si, de qua sibylla & philosophi. Proinde Plato citato loco has non corruptiones simpli- T citer,
339쪽
citer, sed purgationes & expiationes potiuS V0- cat : ολ ἀυ ο ομ ρι, οι τὴν γ ν υδασι Met Dίροντες, καλλυσι ν &c. c&m autem mursum imbres, qui terram aquis purificant, diluuium inuexerint. Ad quem locum Proclus
sit enim lusratio per aquam , aut ignem. . Non secte igitur Firmicus Σανκατ-- sim- pliciter vocat eam renouationem quae diluuio aut exustioni terrarum succeditχ nisi forte hanc
particularem apocatastasim dici placeat : est
enim hoc nomen commune omni reuolutioni.
Sola autem haec proprie&simpliciter rerum . - κατά απς dici meretur, quae sit cum, ut Cicero dicit, ad idem,unde semel profecta sitnt, cuncta astra redierint, eandemque caeli totius descriptionem longis interuallis retulerint. Quippe cadem caeli descriptione, iisdem stellarum moti ibus & configurationibus tedditis, consequens putauerunt veteres illi naturae interpretes, iidem rerum euentus, bella, paces, caeteraque hi maua , non quidem numero sed specie de qualitate, restituerentur. .
Quod autem Sibylla huiusmodi in primis re
rum omnium reditum d instaurationem magnis temporum interuallis necestario euenire censiterit, & carmine inter alia princita celebrauerit, fidem secerit quarta Maronis ecloga; si verum , huius argumentum a Sibyllae Cumaeae libris dQsumptum esse : quod sane Eusebius credidit
340쪽
in oratione de laudibus Constantini, ubi hanc eclogam graece conuersam totam de Christi as uentu exponit. Cui nostri fere omnes theolo
gi subscribunt. Nos,an quae ibi Virgilius canit ad Christum pertineant, aut omnino Sibylla Christum verum & unicum hominum regem venturum praedixerit, infra videbimus. Illud interim concedi potesst , multa Virgilium ibi mutuatum de Sibylla ; cum id ipse praefari his
verbis videatur :Vltima Cumaei venit tam carmin is aetas.
Neque enim valerio Probo assentior, qui ibi carmen Cumaeum exponit, non Sibyllae Cumaeae, sed Hesiodi, quem etiam Cumis natum constat :propterea quod & ipse varias hominum aetates per metalla distinxit. Mihi verisimilius fit, Hesiodum a Sibylla hanc aetatum diuisionem sumpsisse, quam hanc ab Hesiodo : cum praese tim& Servius Grammaticorum doctissimus , Acaeteri omnes, ibi Cumarum carmen Sibyllinum interpretentur. Ita igitur hanc eclogam Maronis, ut a Sibyllae carmine expressam,legenteSA teri necesse est ab ea quoque profectam hanc de uniuersali rerum omniurn humanarum restitu tione per statos & longissimos temporum circui tus doctrinam : quam tam plane his versibus Poeta insinuet :
Alter enim tum Tiphys, s altera quae vehat Argo Delm s se rear: erunt etiam altera bella ,