Petri Petiti ... De sibylla libri tres

341쪽

Atque iterum ad Troiiam magnus mittetur inhillis. Ita etiam Seruius accipit, eiusque dogmatis ahetorem Sibyllam haud obscure proponit verbis supra allatis , quae dentio in medium reducenda sunt , ut res pateat: Dixit etiam Sibylla, de qua ibi loquitur) finitis omnibus seculis muros

eadem renouaeri. Huam rem etiam philosophi hac . disputatione colligunt dicentes e completo magno anno omnia sidera in ortus suos redire, es referri

rufin eodem motu. od si est idem fide mmotus, necesse est ut omnia quae fuerunt habeant iterationem. Tum porro idem haec verba explicans : alter erit tum Tiphys ex duabus interpretationibus quas proponit posteriorent

ipsammet quam sequimur priori praefert. Ss ciuita inquio pro generalibus ponit. Nam fer

Tiphyn quemcumque gubernatorem accipimuῬ: Ier Argo quamcumque nauem e per Troiam quamcumque riuitatem e per Achillem quem cumque virum fortem. Videtur tamen locus hic di Ius per Xστοκατάαιαν, id est, per omnium rerum reuolubilitatem ex siderum ratione penientem,

ut diximuι seupra. Haec autem eo pertinent, ut omnes id quod dixi intelligant, mundanam fuisse vatem Sibyllam apud ethnicos : sicut Mosem apud Ebraeos,& ex his fide oriundos Christ ianos : Omnia scilicet tempora, & rerum humanarum vicissiti

342쪽

Li P. III. CAP. IV.

dines vaticinio complexam ; cuius rei alia etiam' argumenta adiungi possunt.

diuinationis immensit , amplita

m declaratur. IN his est istud, quod a Populi Romani iudicio:& singulari erga Sibyllam pietate & reuerentia ducitur, . a Vi gilio etiam notata in sexto , ubi Eneam haec Sibyllae pollicentem inducit: Te quoque magna manent regnis penetralia nostris. Hic ego namque tuas fortes, arcanaque fata Di da meae genti ponam: teritosque sacrabo Alma Piros. d C. Nisi forte putamus, temere & casti faetiim,ut orbis domitor populus, qui iura aliis omnibus daturus esset, unam prae aliis cunctis vatem Sibyllam eligeret, quam de arduis quibusque rebus& adi immani imperii pertinentibus consideret, cuiusque ad oracula, ubi quis grauior metus incidisset, velut ad sacram ancoram confugeret;

ad id constitutis primae nobilitatjs viris quindecim , qui libros eius soli adire , & ex his quid agendum esset renunciare possent. Quae religio tamdiu obtinuit quamdiu imperii Romani naaiestas stetit. Nimirum qualis populus talis va-T 3 tes.

343쪽

tes. Romani terrarum domini: non igitur alia vate uti debuerunt quam Sibylla, cubus, ut dictum est, afflatus & vaticinium nulliS temp0-

xum, locorum, aut eventuum Bubus Circum'

scriptum esset. Dixi, non alia uti debuisse vate , qviod non ita intelligi velim, quasi credam, alios vates

non fuisse, quibus auscultarent; nam & vatici- .niis clari apud Romanos Martii fratres extiterunt, quorum praescita studiose asseritabant, ; &Bergomes utebantur Nymphae libris, quae artem, scripserat fulguritarum , apud Tusco Sauctore Seruio, ad versus modo laudatos e sexto aeneid, ' Id volo , Sibyllam supra caeteros Vates honora- ., tam fuisse a Romanis,ut eximiam & diuina qua- dam sorte electam, quae summa auctoritate Populo Romano sua fata aperiret , tum, quod ad . religionem in primis pertinet, quibus sacrorum ritibus&cerimoniis aue grates diis agendae essent de prosperis rebus, .aut placanda ira in aduersi, quibus denique prodigia sacris procuranda es sent; de quibus paulo post dicendum erit. Quod autem Romani tantum Sibyllae oraci lis tribuerupi, quis non causae alicuius altioris, destinationem agnoscat siue mi consiliaid,siuo daemonis factum est: cum neque Athenienses, ii que Lacedaemonii,neque alia ulla Graeciae ciuitas germiae,sic affecti erga vatem eam fuerint,Vt hanc aliis omnibus diuinis praeferendam, & in eius oraculis, sciscitandis salutem suam arbitiaren'

344쪽

LIB. BI. CAP. IV.

tur z quod Populo Romano persuasum fuisse ex omnibus historiis constat; cum Graecis quidem popularis, ac, ut ita dicam, domestica esset Suebylla, apud eos nata & educata, earumdem literarum partice S, eodem sermone vaticinaretur Romanis autem externa & peregrina esset. Hoc qui non . admiratur, & sarte quadam diuiniore factum non videt, valde obtusi est ad res

perspiciendas ingenii , hebetisque iudicii, qui

tam mapifesta. discernere non valeat. Nini inim mihi admirabilius videtur, quam feminami in Ionia, tam diissitis ab Italia oris, natam, ante Trojanum bellum, Romanis tanto ante tempori re, vix dum fama cognitis, scripsisse oracula perpotua, quibus ad omnem rerum euentum kliciter uterentur. Quarum rerum quis aliam

causam afferre posta, nisi quod Sibyllanuminis,

quo agebatur, instinctu fatalem ordinem teque- batur , quo Dei prouidentia aliarum gentium . Vires, per varios rerum humanarum euentum & reuolutiones, ad unam Romani imperii male'.

st tem & supremum apicem paulatim, uti supra ex Polybio asserebama , ducebati Sed quod ra- tio altius rerum ordinem intuentibus ostendit , ipsius Sibyllae oraculis decla tum magis fidem inVeniet,&vel inuitis extorquebit. Esti autem insigne istud, quo praedicit , sore

ut e mari insula existat repente nunquam antea conspecta , quo tempore Romani victis Car

345쪽

DE SIBILLA

346쪽

ses subegerunt deis lato Annibale, si ab iisdem ac inioli, Phili p., praelio viritus est, ac tandem e profundo insula erupit cum multo igne es et dis ebudientibus d haec nemo dicere potest simulomnia ortuito casu euenisse , sed ordo praed/Elionem indicat. Hi z hoc, quod Rodanis ante annos fere quinge tos praedi tum est temptu, quo besium ad heri in qmnies simul nationes gestur/ essent: quod fabum est bello aduersus rebelles seruos Iu esto. En quam stupenda attingit Sibylla e longinquo de Romanis, & bello quod iis fuit cum Poenis; tum euersa ab iisdem Carthagine ; item de prodigiis quae post euenere; ad summum de serui-

libello; & quod in primis notandum , quod

αμοι, inquit Plutarchus, hoc est, omnes inter se gentes bello dimicaturae essent Quod stupra a Polybio obseruatum recitabamus. Quo nihil in historia admirabilius contemplanti videri potest; & euidens vigentis in his quoque per pleris, & quae fortuita vulgo censentur, numi- nis & prouidentiae argumentum est. Praevisum tamen hoc a Sibylla Plutarchus testatur, qui ca

347쪽

- i

men eius integrum legerat; cuius nobis rae reliquiae huc illuc per auctorum Vetarum

tractatus disperse & fragmenta res fant , ac iacilla quidem sincerae, sed alienis maleferiatorum hominum fraude interpolata , ut quid genui, num,quid adscitum & nothum, x discerni Non minus miranda quae idem auctor paulo ante eadem charta dat Sibyllae vaticinia alia , do prodigiis quibusdam posterius. visis circa Cumas& Puteolos, contentus attingere si iis verbis,cum vaticinia illa suo tempore extarent, nec Sibyl- lae esse quisquam dubitaret. ταυο - τα προς

ς - χαλεπιν μη τοι γε cave, Vm ἄνευ λα τος. id est, Haec vero quae recens apud ' mas N Puteolos acciderunt , nonne pridem Siby linis decantata carminibus tempus velut debito persoluits Eruptionem , inquam , montaΠi ignis, feruorem maris , saxorum re massarum flagran-

rium vento explosa tormenta, tot tantarumq

prsitum interitum; ut bodie qui ea loca accedunt, inam conae 'fuerim discem e. promps:

348쪽

Lis. III CAP. IV. 299

possint. uod enim haec omnino acciderint, ficile est credere , nedum praedici potVisse, absque numinis afflatu. Haec ibi ex Sibyllae carminu affert plutarchus, fine digna in quorum consideratione sistamus gradum, cum propter rerum dignitatem , tum propter ipsam vatem, cuiUS diuinationis praestantia & uniuers litas ex his lare admodum intelligitur.

Vaticinia pra ex Plutarcho aliata

explicantur.

Rimum illa consideremus de insulae ortu

' Quae sic Plutarchus explicat: ηνὶ - σῆ τῆς νη- σου et λιν , ῆν ἀνῆκεν ἡ Θηρ'ς νομ αλαρσα. Latinus interpres ita vertit : Et illud de insula , quam ante Theram re Thera m edidit mare. Amtotus autem noster sic: Erpuis l' oracle quis ut Anno de l' Mis que prodisia mer la, ou est auosectust Thera oe Thora . Neuter satis commode. Sic oportuit : Tum oracula de insula , quam mare, quod est ante: Theram re Therasiam, sursu protulit. Nempe illud mare quod est supra eas infinias versus k- PNmtrion , unde pontus supra Agaeum mare

349쪽

incumbit. Hanc insulam tunc recens magno. turbinum sonitu & flammarum e mari erum pentium terrore enatam neque vates neque Plu- tarchuS nominant . ceu nomen ei nullum indi

tum fuerit : ου φατος ἁ Θρου ς vij ος. Ait men ex loco & tempore, quibus emersisse di- citur, nempe circa bellum quod Romani ad uersus Philippum regem Macedonum gesserunt, hanc ipsasn esse colligo quam Plinius Automa-ien δc Hieram vocat, Orosius Cuscani in uia

Plinii verba haec sunt lib. r. cap. 87. Inter Ο cladas Olympiadis CXXXV anno qu rio , i re re Theroa supple enatae.) Ater easdem post

annos ora, eademque Automate. I Ursus lib. q. cap. Ir. Thera, cum primum emersisset, clipe dicita ex ea auulsa posea Therasita atrique inter auas euata mox Automate, eadem Hie nu. Subdit mox : s in nostro . eoo, Tria iuxta eandem Hieram nata. Obiter mendum a nemine animaduersum auseram e textu Plinii.

Quippe enatam mox Automaten, quae Hiera eadem est, post Therasiam e Thera auulsam ;cum praecedente loco, non nisi post annos troginta & centum inter duas illas insulas enata Automate siue Hiera dicatur. Quare non mox,

sed post legendum ibi esse res ipsa indicat: alio- . qui esset pugnantia in verbis Plinii.

Quo autem tempore prodigiosa haec emerserit insula, &Plutarchus ibi, &Iustinus lib. 3o. sap. q. ubi de rebus illius temporis , quo bel- Ium'

350쪽

lum Romanos inter & philippum Macedonum regem agitabatur, tradit. Eodem inquit) amno inter insulas TheraminTherasiam, ita enim legendum , non ut in eg sis codicibus, Ira ramenem σ Therasiam) meaeo et tria queripae remaris spatio, terrae motu uit. In quo, cum admiratione nauigantillam, repente ex profundo cum calydis aquis infula emeri t. De eadem insula accipiendus di senecae locus in r. Natur. Quaest.

cap. 26. Cum maiorum nostrorum memoria, ut

Posidonius tradit, insula in Egaeo mari surgeret, spumabat interdiu mare, ta stimus ex alto ferebatur. Quibus ex locis patet, falli auctorem nuperum relationis de insula nunc vulgo Santi rini appellata, hoc es , Thera: cum eam insulam, quani Automaten & Hieram dictam fuit . se ex Plinio ostendimus coepisse anno a Christi aduentu duodecimo emergere , inter Theram scilicet& Therasiam, prodit. Quomodo enim post Christum, quam Seneca maiorum suorum

aetate enatam testetur; Iustinus eodem anno

quo Romanis bellum cum Philippo erat ZQuod spectat ad alias clades, quas idem plutarchus recentes Vocat, nempe non multum ab

ea aetate qua scribebat remotas : facile ex iis quae ibi memorat intelligi potest, eum loqui de memorabili illa ignium eruptione e monte Vesuuio , qua Plinium magnum una cum multis Campaniae urbibus consumptum auctore Plinio altero, eius nepote, constat, qui eius Gadis historiam