장음표시 사용
461쪽
& grandinem &c; & pluit Do Mi Nus grandinem super
terram AEgypti, Exod. v. 2'. ut Grando illa nullo modo oi tus fuerit expercussione Mosis ciι Virga. Eodem modo hic quoq; seres habet. quod porro excipit Nachmamdes; Petram non habuisse Intel- Iectum, nec capacem suis te accipiendi mandati Divini dedan dis aquis , id nihil ei t. n Xa γ' i ς': PT aeri inu 'N vvn Q 3M a d nn Vyba a n Nam praeceptum iEud de dandis aquis dirigitur ad Datorem formarum Deum); ut ille in materiam istum saxeum infundat fututo formam aquarum. Itat ex omnibus decem, quas adduxi, sententiis nulla est 2: 'ra n pros 'sa solidior Tenui magis consentanea, quam Prima , quam-τis adhuc quaedam dubia juxta eam maneant de Peccato Mosis, ejiu, Parna. Ideo dixi, Abaronem ct Mosen non mortuos essepropter id quod peccarerunt in Meribab, ovis. Moses Petram percu t, non astoquutus est, se propter aliaε care graves ; Abaron videlicet propter fusium vi tutum, o Moses propter negotium exploratorum. In illis historiis, ut honori ipsorum consuleretur, non facta e I mentio poenae idorum, sed refervata ct rejecta ad hi loriam Aquarum jurgit. Sic in Physicis docetur, Causarum alias esse rumpa προηγουμένM , alias n)Wan :nvnxy NIPI CI a V pnn ,- sunt verae ct essentiales causae; r)n pnn nu' π nn Sy Λ xv n Vanna Procatarctica educunt
in actum,quod πωγυι-' causantur.Sic Aharonispoenae causa et η ' Mi
fuit Factio Cituli 1, Poenae Mosis causa fuerunt Quaestiones illae quitis Exploratoribus ex seipso dedit: Aqua yurgii seu Meribab utrius' paena Causa fuerunt procatarctica. Nam cum ad istampoenam disso iti essent propter peccata praecedentia, istam disso sitionem in actum eduxerunt aquae Meribab, ct ibi punitisuerunt. Sic dicunt Sapientes nostra de optimatibus filiorum Israiel in Congregatione ad montem Sin NU myarta et dia: y et apri nn Am π U Fua Peccarunt, S
rei lacti sunt consiumptionis, sed distulit ipsis Deus poenam,
usque dum consumerentur in Tabherali, Numer. H. V. I.2. s. De Veritate huyus meae sententiae docent sequentia daode infau
I. Quia talis O tantapaena non potirat instigi duobus principibus Exercituum seraelis, nisi magnam aliquam ob causam nequaquam aurem ob tam ierem, quali uit ob squas Meribah seu jurgit.
462쪽
a. quia sicut peccatum abaromu fuit prius; Fuso se. Vitulit sc quos mors ipsi primo insti stafuit; Moses post ipsum fuit mortuus, cur
ablegatio Exploratorumsequuta estfusioncin Vituli. 3. Quia poena hac, ut morerentur in deserto, O non ingrederentur in Terram promissam, aa n οἰτη ex lege rationis i , d bebatur. si in caiisafuerunt, ut populus moreretur in deserto: aequum igitur erat, ui ct ipsi in eo morerentur. 4. Quia hanc ob causam denuntiatio ista mortis conjunctim stalli Mosi ct Aharoni; quamvis nulla tum fuerit causa, cur Aharon cum
Mose conjungatur. Nam Aharon nec loquutus erat ad Petram, ness, percussi eam , accersitus autem istuc fuit, ut ambo simul mortis sententiam acciperent. Cum enim Moses percus isset Petram in Horeb, nihil ii gotii in illa re fuit abaroni cum ipso. s . Quia hujus rei causa Moses O Aharon nec orarunt, ut dura hac in eos latasententia mortis revocetur, neg se excusarunt rei obpe
cussionem petra, vel ob verba quadam incondita aseprolata. Sciebant nempe,propter peccata sua praecedentia hanc sententiam in ipsos lata esse. 6. Quia ideὸ dicit ; Et iratus fuit Do Mi Nus etiam in me propter Vos, Deut. I. 37. Et iratus fuit DOMI Nus in me propter Verba Vestra, Deut. q. ai. Si peccatum Mosisfuisset Percusso
petrae,utis non ic dixisset: nam sic iratus in ipsum fuisset propter id quod vel dixisse velfecisse nonpropter inos. Hinc nihil tale dicitur de Aharone, quia ille peculiariter peccarit infaciendo vitulo, quamvis intentio ejus essit bona, non mala. . quia Moses hujus rei nullam mentionem facit in Deuteronomior, e c. quὸd esset peccatum Aran 'so H. tantum 2 apparenter, N, nonsecundum reritatem. Ideὸ meminit ibi peccatorum populi ct murmurationum ipsius, in Tabera, Musa, Sepulchris concupiscentia , ne grI autem de Aquis Meriba.8.JEvidens hujus rei demonstratio ex eo habetur, quod PoenaMο- sis, sententia in ipsum decretae,mentiosar inPoena Exploratorum,sicut dicitur Deuter. I. 3 . Atque iratus fuit etiam Do Mi Nus in
me; Pscaq*am scilicet dixistν. 34. 3936. Iratusque est &juravit, dicendo, Non videbit quisquam ex hominibus illis,deg nerario non ala hac, terram illam bonam quam juravi med ituum Pax ibus vestris, praeter Calebum filium Jephynno &ς- subjun-
463쪽
subjungit; Atque etiam in me iratus est, &-sequuntur ibi vis
adv. 4o. Quia itas in referenda poena Exploratorum, mentio' quos poenae Moses, nullam dubium est, quin ista etiam eo pertineat, ct inde δε- miretur. Moses Nachmanides hoc dubium animadvertens, scripsit,commemorari illic poenam Mos, ut conjunctim recenseantur omnes illi qui non potuerunt ingredi in terram; licet id factumst diversas ob causas. Sed non ita e II: nam juxta haec fiu verba etiam mentio faciendafuisset mortis Abaronis O poena ejus. Et quare in referenda sententia in Exploratores lata instruisset ab ea ahenas Mors Aharonis invenitur Deuter.'. ubι agitur de Vitulo ; quia ille fuit causa mortis ejus,scut ibi exponam,
Deo farente. Et hac de causa non uno eodemi loco commemoratur mors
O poena utranss, scuti gesta in aquis Meribasmul recensentur ; sed in historia Exploratorum s qua Mostprimo describendafuit ob causani suo loco explicatam J recensetur peccatum se poena Mosis, quia istastquuta
est ex negotio Exploratorum: in hisoria autem Vituli commemoratur mors Aharonis, quia illafuit propter vitulum. 9. Ouia idia dicitur de Mose ct Aharonen, Et congregare ad Patres tuos: Item , Et collectus est ad Patres suos, Deut. a. so. Per Patres enim ejus intelligit eos qui mortui sunt in deserto. IO. Quia Abaron punirus fuit, quamvis non particeps fuerit in aquis Meribab eorum qua Mos pro peccato imputantur, ut puta per cussonis petra, vel ejus quod dixit, Audite nunc 5 rebelles, vel aliorum,qua insupra adductis sententiis sunt allata ; sed involutus, o particepsfactus fuit poena hujus propter peccata pracedentia.
II. Ouia Deus, cum sententiam decretoriam tulisset contra gen
rationem deserti, quod non ingressuri sint in terram neminem excepit nisi Boam ct Calesum. Mosen ct a baronem non excepit, quia δε- creverat, nes illos ingressuros. Eleasar non comprehensu uit, quia si tres ejus, Nadab O Abiha,jam erant mortui. Quods ergὸ Aharon o Eleasar quoque morte mufflatis uisent, Sacerdotium totum sublutum
fuis t. De Phineas notum est, illum tempore decreti hujuspronuntiati nondum fuisse 2C. annorum. ia. Facit huc quod David ait Val. Ios.32. Irritaverunt etiam
eum juxta aquas Meribali & malum fuit ipsi Mosi propter eos. Non dicit quod Moses hic peccarim, fled quod Deus male ipsi secerit propter illos, qui irritaverant Spiritum ejus 3 Israelitai ncmpri
464쪽
Non etiam meminit Abaronis, quia illepeculiariter peccarit circa diit Ium, licet bona intentione. is. Deniis facit huc, quod in Talinud legitur, tractatu solabcap. i. tibi R. Simiaj qttarens t, Cur Moses deside rit ingredi iuterram illam ' adducit locum ex Uti M. Idcirc5 partem ei dabo cum multis. Item; Et cum praevaricatoribus numeratus est; ei in f explicat de Mose, qzod cum mortuis in deserto connumeratus Grat,b. e. propter eandem causim, propter quam illi mortuifuerunt: mpi quod illi persuperbiam, ipse ex errore ct infirmitarepeccarit. Et sic se habet sententia Abarbenetis, quam posthaec ulterius ex Textu ipso deducit,& tandem etiam per praeoccupa tionem objectioni adhuc uni occurrit: Nes est, inquit, quod quis dicat; Quare Deus illos non punivit statim eo tempore quo peccaverunt, & Veram causam poenae ipsorum clare aperuit, sed aquis Meribae eam adscripsit' Nam Ralbini no Uri dicunt ij 'n'sA Longanimitate utitur Deus, sed tandem exigit debitum suum, o parvaου fumit a peccatoribus. Scriptura quidem aperte nominat peccatum Nadab ct Abisu, cum obserunt Ignem alicuum coram Domino; hoc tamen non obstante Rabbini nostri vix rant, eos non propter illud, sed propter alia peccata mortuos esse. Quidam enim dixerunt, illos ebrios fuisse, cum ingrederentur in Sanctuarium, alii alia dixerunt. Mens verὸ illorum in his fuit, ri nn nni, taetrin.κ napa rayn esu et a re XI Prun o quod Scriptura occultant causam veram mortis istorum, ct causa alii eam attribuerit. Quo ihoc fecit erga Sacerdotes Domini, quanto magis in negotio Mostis 2 aharonis rQui plura de his volet, consulat R. Abraham Aben Esram,R. Bechaj, R. Mosen bar Nachman, Abraham Seba in Teterortiam mor, & inprimis etiam R. Isaac Aramali, qui in Ahedas Jirchali prolixus valde est in quaestionis hujus discussione: Item R. Gedaljam in libro Schis. helath hah aDiab.
III. diluis sit Sensus ejus, quod π. I 3. dicitur; Et sanctificavit se Deus) in eis Z
Quid hic Sanctificare r De quibus intelligendum, In eis, an de Israelitis' an de Mose & Aharone' an de Aquis ' Videamus hic quoque Hebraeorum Expositiones.
465쪽
R. Salomon; uuia mortuisor Moses o Aharon propter aquas Neribab: man z pnn Nan ruria a m detri, na nemo Nam quando Deusfacir judicium in Sanctis suis,timetur se sanctificatur ab hominibus, sicut di itur; Terribilis es Deus e sanctuariis tuis,
Psal. 68. 36. Item ; In propinquis meis sanctificabor, Lev. Io.s. Aben Esea ; Etsantitist carus est in eis,sta Mose o Aharone,juxta illud , In propinquis meis sanctificabo me. R. Levi ben Gerson ; Et sanctificatus est in eis sc. aquis Meribah quia ad illas sententiam mortis tulit super Mosen stabar nem, juxta illud , In propinquis meis sanctificabor; Vel referri
poreis Relativum za In eis, ad Mosen o Aharonem, quorum inpra denti versu mentionem fecit, π a d Y Cayra F. P nun cy 1 r, Π 'n' quamvisjurgatio Oraelis ct in Deum hujus rei causa esset. Puniτι enim fuerunt hanc ob rem, ut ipsis subtraherentur Moses ct Aharon, ne haeredita terra promissa ipsis contingeret. ο operfecto. R. Mosi Nachmani di non placet ut ad Mosen &Aharonem hoc reseratur, idque ob has rationes: primo; rn X, y a
quia Scriptura dicit; Istae sunt aquae jurgii pro quibus jurgati sunt filii Israelis cum D o Mi N o, & sanctificavit se in illis thinc enim colligitur, illam in Litigantibu3 seu jurgantibus nctificatum fuisse, juxta iPud In propinquis meis sanctificabor, Levit. lo. s. Ei juxta illo=um R. Salom. & Aben Esrae in sententiam potius dicendum fuisset; et n'as' a 'r Et glorificatus fuit in facie ipsorum. Mibi itas ita v.detur: primum factum se prunam historiama stam esse in oculu simorum Israelu tantum, ficκt ibi exponitur , In bae Hropogeriore historia dicitur; Et congregarunt Moses & Aharon totam congregationem filiorum Israel. Hac de causa dicit Scriptura, qui ista Aquae Meribali, ad quaό decretum hoc de morte Me
sis ct shurohisfactum eli, sint illae Aquae Meribali seu jurgationis
pro quibus filii Isiaelis litigaiunt cum Deo, dc ipse se in cis
466쪽
sanctificavit in oculis omnium; juxta id nempe quod alibi legirum, Et reducam eos e populis, & congregabo eos e terris inimicorum suorum , dc sanctificabo me in eis in oculis plurimarum sentium, Ezech. 32. 27. In prima, Drgatio fuit ipsis cum Mose, sint divitur; Et jurgatus est populus cum Mose&c. Adhuc paululum, & lapidabunt me I ct tentarum Deum, dicendo, An est Deus in medio nostri an non ' Hic in adescii juigati sunt cum
Deo, ct non tentarunt ipsium, unde locus hic vocatus fuit; 'a' * Jvi gatio; sicut dicitur, Hae sunt aquae Jurgationis &c. in quibus sita vel ad quas hoc decretum ess editum, non priores, in quibus tentarunt Deum, o sanctificatu uir Dcur tantum in oculissimorum Israeli, o c. Hanc Nachmani dis sententiam refutat Uaac Aramali in Ahe- 'das J irchah sol. 222. col. 3. q. R. Bechaj quoque exponit de Mose & Aharone; Ex Proprietatibus, inquit, Dei e I ut Tationis jure utaturasti in causa fuerunt, ut Deus non sanctificatusfuerit. Idcirco sanctificatumfuit in illis Nomen Deiduxta istud, In propinquis meis sanctificabo Levit. io. 3.&c.
J onathan Paraphrastes Chaldaeus , Hasunt aqua jurgi praquibus jurgati sunt Flu frael coram DOMINO, pp'v bigri Inoo propter negotium putei qui absconditus fuit, 4b, m A a Dd. ct sanctificatus fuit in eis, in Mose inquam ct sharone, cum restitutus μιt eis. Chas hunt: Et sanctificatus fuit in eis 'in byxra: nanempe in squis quas eduxit e Petra, p κ ΠΠ zPon z: Ν pa n Syideo vocatum fuit nomen loci illius Nadescii, a Sancti catione. IV. uae sit ratio disserentiarum, quae occurrunt interutram g historiam,tum circa Petram imam, tum circa modum ac circumsantias aquae elicitae 'Supra vidimus, Apertionem hujus Putet in Kadescii, fuisse prioris beneficii in Raphidim, singulari Dei judicio tum
ad tempus intercepti & subtracti, continuationem; & tamen in eo quod hac Vice factum, magna est differentia ab eo quod factum prope Raphidim in monte Horeb, velutia, Pet in monte Horebpercusa Vocatur Nae Tetur, haec vocatur V, Seta: Ibi miraculum pax δturus Moses, jubetur ipsesecum sumere aliquot ese
467쪽
moribus paelis, hi jubetur Moses o Abaron congregare totum caelum filiorum Israelis ad Petram: Illic jubetur Moses Petram percutere; hic, jubetur Moses ct aharon Petrin astoqui ; Illic Petra semel tantii in fuit percussur, hic bis; Illic dicitur, aquas. egressuras e Petra, ut bibat Populus tantῖm; hic dicitur; Educes illis Aquam e Petra, ct potum dabis citui ac jumentis eorum: Et egressa sunt aquae multae,ctbibit con gregatio ac jumenta eorum. Ille locus, Rephidim se. fuit nominatus Mugsa &Meribab Tentatio &jurgati O; hic, ; ia o 'ς Aqua jurgationis, de alia. Abarben et existimat, singula haec non carere sua ratione, quas investigare & elicere conatur. Audiamus ergo, quae illius de his sint meditationes. Cum, inquit, paelitis aquas petentibus in Horeb, Moses petram percus isset, O aqqa Guxissent, quia tum prima vice hoc narraculumi ductumfuit, nes adhuc rei Legem acceperant, vel Majestas Divina inter ipsos habitavit stabernaculo sc. nondum exstructo); dixit Deus ad Mosen, Transi ante populum, Sc sume tecum quosdam de senioribus populi; qui s. sint testes rei, ct rideant tremendum Dei opus. Et cum Moses objiceret; Quomodo Aquae egressurae sinte rupe ' respondit ei Deus; Ecce Ego stabo illic super Petram in Horeb; adsigniscandum, Miraculum hoc futurum 'MA I Pa n ramiraculose oper Omnipotentiam Divinam; necesse habuit addere, Et
mi cyz ΘΝ π' quia tum Natura nondum fuit it ubita nec talibus Israelitarum parendi, θ ad gna ac prodigia. Quia vero Iam inter Israelitas duo genera hominum erant, e quibus ali i petebant aquam pro necesitatesiua,cthac unica de causa jurgabantur; alii nihil aliud praritione ct jurgatione sua agebant,quam ut tentarent Deum, an sc. Do. Mi Nus esset inter ipsos necnes ιdcirco locum hunc vocavit Massa&Meriba, Tentationem & Jurgationem; reseritu duorum horum
generum hominum; eorum, inquam, qui reis liciter nec italepres ii faciebant, rei petulanter Deum tentabant, dubitantes,an providentia
Dei sit inter ipsos, quae faceretiva ac prodigia. Ital hinc ex limavit postea Musis in Xadesb, eodem modo Petram mi issic percutiendam, prout fecerat in Noreb. Sed erravit. Nam prima vice illa circumstantus, Seniorum videlicetseu testium assumptiss-
468쪽
ne, ct Percussone Petra, optundit, ob causas dicta : sed in radesch,quo subfinem 4o. annorum contigit,posteaquam jam accepissent Legem, O Majestas Divina inter ipsos habitarit 3 quimino GLORIA DOM mi continuo super ipsis apparuit 3 nes necesse fuit illuc Seniores educere, nes Petram percutere. Et quia hic non tentarunt Deum, ideo non vocatus fuit hἱc locus Massa, Tentatio, ut prior, sed Meribati tantum, hoc est, Iurgatio, quod ob necessitatem aquarum ibi jurgati esseret. Ita quia hic non necessariumfuit Petram percutere, precepit Deus, ut loquerentur tantum ad Petram; nam adsolum verbum Mostis Petram daturam aquas suas; qua scilicet Deus potentiaseua e petra sit daturus populo suo. Et ba sunt rarioves praecipuarum disserentiarum interutrums historiam. Hactenus AbaIbenet. Εὐίου ris eorum Lectori permittimus.
si uis qualis fuerit Puteus, de quo in
libro Numer. Cap. XXI. v. IK. IZ. IS.
An idem cum praecedenti, mel ab eo
IN libro Numeror. cap. 2I. ubi de quibusdam pro
469쪽
Quis & qualis hic Puteus fuerit ' An idem cum praecedenti, vel eo qui ipsis datus fuit in Horeb ' An alius&diversus abeo' non ita liquidum, & anxih ab Hebraeis inquiritur. Variae de illo sententiae. Veteres sere ad Allegorias deflectunt quos nonnulli ex recentioribus sequuntur: alii literati verborum sensui arctius inhaerent. Ex utrisque sunt, qui eundem illum faciunt cum praecedentibus, sunt qui ab eo diversum. Causa dubitandi; quod ista verba a praecedentibus deis
pendeant, quo vero sensu, non ita certum. Quod versuis dicitur, O Υa πna id quidam intelligunt .de Israelitis proficiscentibus ex praecedenti mansione in locum nominatum Beera; alii P Υa appellative sumunt & ad puteum seu sontem aquarum ipsum reserunt, hoc sensu; Et indeputeiu cst. descendebat); puteus h. illa de quo dixit Moses &c. indicium se. Ω- ciens insignis Liberationis, ipsis ignaris praestitae ad torrentem seu vadum Amon; inimicis ipsorum, qui insidias illis ibi struebant, & internecionem moliebantur, miraculose prostratis & deletis. Quae miracula ex praecedentibus vertibua eruunt, qui valde sunt concisi, obscuri, & verba quaedam ambigua habent, quae vel proprie vel appellative possunt accipi. Hi posteriores Puteum intelligunt eundem,qui ipsis prius in Rephidim, &in Kades , aquam stippeditavit.
Horum miraculorum verbo meminit Onhesos versu mis.
libro Legis, ubifcripta sunt Bella Domini; MOH duo nomina
propria virorum) qui Iepra causa fuerant ejecti in extremitatem castrorum, isti nuntiarunt Israelitu, quod Edomai ct Moabita in insidiis inter montes sint absconditi, ad exscindendum populum Israelis: Dominus autem mundi nutu signum dedit montibus, ct conjunctifuerunt in
470쪽
micem, mortuis sunt qui inter eos latebant, oppressi a montibus , ct sanguis ipsorum defluxit in torrentem prope Annon: v. Ig. iura'RπΝ' Ad a Irri, mano π Tu mn nn M u redit innu v. i . t IN u rin, κ'Π Ν Π-ya mn ΝΘ Θν ωτα i ita si h l: M My remia net'ab'it 'Im κ Q κ'n X et i , ra n res Et usio seu pro vium torrentumsanguinis ipsorum manavit Qq. ad habitacula Lech atb s nomen loci pro Hebraeo; Ξ ); quae tamen immunis fuit ab ista strage eὸ quod non interfuisset conflio ipsorum: sita autem erat in coontis Moabitarum: Et inde datus h. e. redditus )ipsis fuit Puteus aquarum virarum, puteus inquam, de quo Moses dixe rat , Congrega populum, O dabo ipses aquas. . Lucem haec accipiunt ex iis quae leguntur in Talnaud Be-
raun n tur 3 2κ bmert, )n, IM UX t M um pSa Np Nd trii aΝΤΟ , Σ' lyma ny nao, nco πω z6nan N a I h. e. Evo H E p duo leprosi fuerant, qui ambulabant in extremitate caμμνum. Cum transituri essent Israelitae, veniebant Emorraei, ct faciebant sibi cavernas, ct habitabant in eis, dicentes; Quando hic tra ituri sunt Israelita, occidemus eos 3 Ignorantes nempe, qu)d arca Domini proficis retur ante Israelitas, ct depressura esset montes ante istos ut vallis complanetur 3. Adventante Arca conjuncti fuerunt movies interse invicem, ct oppresserunt ac occiderunt eos,sanguine ipsorum defluente in torrentes Arnon. Cum ET O H E F viderent sanguinem emana rem e montibus, abierunt O indicarunt illud Israelitis, qui statim Cantia cum dixerunt. Hoc scilicet est quodscriptum eli Et etaso torrentium declinavit ad habitacula Ar, quae est in confinio Moab tarum sic ex mente illarum vertendus versus ig. . Glossa R. Salomonis ; Π Υ ' Τ nivm Vada torrentium Arnonis fuit vastis
profanda inter duos montes altissimos, per quam vassem Israelitis transeeundumfuit f. O ad latera borum montium fecerunt Emorraulclunc ,
in quibus sese ab iderunt. PorIo versum i8. ita transfert Jonathan ue Ecce tunc cecinit Israel