Xenophontis Opera omnia

71쪽

ουτως εἴνουν καὶ παραμόνιμον; ὴ ποιον ἄλλο κτῆμα ουτωπάγχρηστ0ν; ὁ γὰρ αγαθος φίλος εαυτον τάττει προς παν 6 τὸ ελλεῖπον τῶ φίλω και τῆς των ιδίων κατασκευῆς καὶ των 5 κοινῶν πράξεων, καί, αν τε τινα ευ ποιῆσαι δέy, συνεπισχύει, αν τέ τις φόβος ταράττy, συμβοηθεῖ, τα μεν συναναλίσκων, τα δε συμπράττων, καὶ τα μεν συμπείθων, τα δε βιαρόμενος, καὶ ευ μεν πράττοντας πλεῖστα ευφραίνων, σφaλλομενους δε πλεῖστα ἐπανορθῶν. li δε ar τε χεῖρες ἐκέστω sπηρετοῖσι 71o και οι οφθαλμοὶ προορῶσι καὶ τα ἶτα προακούουσι καὶ οι πόδες διανυτουσι, τούτων φίλος ευεργετῶν οὐδενὸς λείπετaι

πολλάκις ἁ προ αυτos τις ἡ Ουκ ἐξειργάσατο ἡ Ουκ εἶδεν ἡ Ουκ ήκουσεν ἡ ου διήνυσε, ταυτα ὁ φίλος προ του φίλου ἐξήρκεσεν. ἀλλ' oμως ἔνιοι δένδρα μεν πειρῶνται

15 θεραπεύειν τοs καρποῖ ἔνεκεν, τοῖ δε παμφορωτάτου κτήματος, ὁ καλειται φίλος, ὰργῶς καὶ δ νειμένως οι πλεῖστοι ἐπιμέλονται.

'Mκουσα δε ποτε καὶ ἄλλον αυτοῖ λόγον, ὁ ς ἐδόκει μοι Vπροτρέπειν τον ὰκούοντα ἐξετάζειν εαυτὸν ὁπόσου τοῖς φίλοις ro ἄξιος εἴη. ἰδὼν γάρ τινα τῶν συνόντων ἀμελοῖντα φίλου πενία πιε μένου, ἡρετο Ἀντισθένη εναντίον τos ἀμελοῖντος

αυτos καὶ ἄλλων πολλῶν' 'Αρ ἔφη, I 'Aντίσθενες, εἰσί et τινες ἀξίαι φίλων, ωσπερ οἰκετῶν; τῶν γὰρ οἰκετῶν ὁ μέν που δυοῖν μναῖν ἄξιός ἐστιν, ὁ δε οὐδ' ἡμιμναίου, ὁ δεa5 πέντε μνῶν, ὁ δε καὶ δέκα Νικίας δε ὁ Νικηράτου λέγεται

επιστάτην εις τἀργύρεια πρίασθαι ταλάντου σκοποῖμαι δὴ τοῖτο, ἔφη, εἰ ἄρα, ἄσπερ τῶν οἰκετῶν, οἴτω και τῶν φίλων

βουλοίμην αν τον μέν τινα φίλον μοι ειναι μὰλλον ἡ δύο ao μνας, τον δ' οὐδ' av ἡμιμναίου προτιμησαίμην, τον δε καὶ

72쪽

II. V

προ δέκα μνῶν ἐλοίμην αν, τον δὲ προ πάντων χρημάτων,4 καὶ ' πόνων ' πριαίμην av φίλον μοι εἶναι. Oυκουν, ἔφη ὁ Σωκράτης, εἴ γε ταυτα τοιαυτί ἐστι, καλως ἄν ἔχοι ἐξετάζειν τινὰ ἐαυτόν, πόσου ἄρα τυγχάνει τοῖς φίλοις ἄξιος ἄν, καὶ πειρὰσθαι ως πλείστου ἄξιος εἶναι, ἴνα ηττον αυτον οἱ φίλοι επροδιδῶσιν. εγὼ γάρ τοι, ἔφη, πολλάκις ἀκουων του μὲν ὁτι προύδωκεν αυτον φίλος ἀνηρ, του δ' oτι μνὰν ἀνθ'

3 ἐαυτου μὰλλον εἴλετο ἰνηρ, ον ωετο φίλον εἶναι, τα τοιαυτα πάντα σκοπῶ, μη, ωσπερ Οταν τις οἰκέτην πονηρον πωλyκαὶ ἀποδίδοται του ευρόντος, ουτω καὶ τον πονηρον φίλον, Oταν Io

ἐξ p το πλέον της αξίας λαβεῖν, επαγωγον p ὰποδίδοσθαι:τους δὲ χρηστοῖς Ουτε οἰκέτας πάνυ τι πωλουμένους ὁρωουτε φίλους προδιδομένους.

VI Ἐδόκει δέ μοι καὶ εις το δοκιμάζειν φίλους ὁποίους ἄξιον κτὰσθαι φρενουν τοιάδε λέγων Εἰπέ μοι, ἔφη, ὼ Κριτό- i5

βουλε, εἰ δεοίμεθα φίλου αγαθου, πῶς αν ἐπιχειροίημεν σκοπεῖν; δρα πρῶτον μὲν Oτητέον, οστις ἄρχει γαστρός τε καὶ φιλοποσίας κώ λαγνείας και ἴπνου καὶ αργίας; o γὰρ

φίλω τα δέοντα πράττειν. Μὰ Δί' ου δητα, ἔφη. Ουκουν ao του μὲν υπο τουτων ὐχομένου ὰφεκτέον δοκεῖ σοι εἶναις

et ΙΠάνυ μὲν ουν, ἔφη. Tι γάρ; ἔφη, οστις δαπανηρος ὼν μησυτάρκης ἐστίν, αλλ' αεὶ τῶν πλησίον δεῖται, καὶ λαμβάνων μὲν μη δυναται ἀποδιδόναι, μη λαμβάνων δὲ τον μη διδόντα μισεῖ, ου δοκεῖ σοι καὶ οἶτος χαλεπος φίλος εἶναι; ΙΠάνυ a 3γ ἔφη. Ουκουν ἀφεκτέον καὶ τούτου; Ἀφεκτέον μέντοι,3 ἔφη. Tι γάρ; οστις χρηματίζεσθαι μὲν δυναται, πολλῶν δὲ χρημάτων ἐπιθυμεῖ, καὶ διὰ τουτο δυσσύμβολός ἐστι, καὶ λαμβάνων μὲν ηδεται, ἀποδιδόναι δὲ μη βούλεται; Ἐμοὶ

73쪽

μεν δοκεῖ, εφη, ουτος ετι πονηρότερος εκείνου εἶναι. Tί δ' οστις διὰ τον ερωτα του χρηματίζεσθαι μηδε προς εν ἄλλο σχολην ποιεῖται η ὁπόθεν αυτός τι κερδανεῖς Ἀφεκτεον καὶ τούτου, ως εμοὶ δοκεῖ ανωφελης γὰρ αν εἴη τῶ χρωμενω. 5 Tί δε; οστις στασιώδης τε εστι κῶ θελων πολλοῖς τοῖς φίλοις εχθροῖς παρεχειν; Φευκτεον νη Δία καὶ τουτον. Εἰδε τις τούτων μεν των κακῶν μηδεν εχοι, ευ δε πασχωνανεχεται, μηδεν φροντίζων του ἀντευεργετεῖν; Ἀνωφελης ἄν εἴη κώ ουτος. ἀλλα ποιον, ω Σώκρατες, επιχειρη- Io σομεν φίλον ποιεῖσθαι; οἶμαι μεν, οστις τἀναντία τούτωνεγκρατης μεν εστι των διὰ του σώματος ηδονῶν, ευοικος δεκαι ευσύμβολος οῦν τυγχάνει καὶ φιλόνικος προς το μηελλείπεσθαι ευ ποιῶν τοῖς ευεργετουντας αυτόν, ἄστε λυσιτελεῖν τοῖς χρωμενοις. Πῶς Ουν ὰν ταυτα δοκιμάσαιμεν,15 ἁ Σώκρατες, προ του χρησθαι; Tους μεν ἰνδριaντοποιούς, εφη. δοκιμάθομεν ου τοῖς λόγοις αυτῶν τεκμαιρόμενοι, ἰλλ' ὁν ὰν ὁρῶμεν τοῖς πρόσθεν ανδριάντας καλῶς εἰργασμενον, τούτω πιστεύομεν καὶ τοῖς λοιποῖς ευ ποιησειν. Καὶ ἄνδρα δη λεγεις, εφη, ις δν τοῖς φίλους τοῖς πρόσθεν ευ ποιῶν zo φαίνηται, δηλον εἶναι καὶ τοῖς ἴστερον ευεργετησοντας Καὶ γὰρ -ποις, εφη, ιν ἄν ὁρω τοῖς πρόσθεν καλῶς χρώμενον, τουτον κὰν ἄλλοις οἶμαι κaλῶς χρησθαι. Εῖεν, εφη δ' ἄν ημῖν ἄξιος φιλίας δοκη εἶναι, πῶς χρη φίλον τουτον ποιεῖσθαι; ΙΠρῶτον μεν, εφη, τὰ παρὰ τῶν θεῶν επισκεπτεον,25 εἰ συμβουλεύουσιν αυτὸν φίλον ποιεῖσθαι. Tί ουν; εφη, ιν ἄν ημῖν τε δοκp καὶ οι θεοὶ μη εναντιῶνται, εχεις εἰπεῖνοπως ουτος θηρατεος; Μὰ Δί', εφη, ου κατὰ πόδας, ἄσπερ

ὁ λαγῶς, οὐδ' ἀπατ', ἄσπερ αι ἄρνιθες, ουδε βία, ἄσπερ οιεχθροί ἄκ0ντα γὰρ φίλον ελειν εργῶδες χαλεπὸν δὲ καὶ 3ο δησαντα κατεχειν, ἄσπερ δουλον εχθροὶ γὰρ μὰλλ0ν η

6789

74쪽

II. Vi

Io Εἶναι μεν τινας φασιν επωδάς, ας οἱ επιστάμενοι επάδοντες οἶς αν βουλωνται φίλους αυτους ποιουντaΓ εἶναι δε καὶ φίλτρα, οἶς οἱ επιστάμενοι προς ους αν βουλωνται χρώμενοι ΙΙ φιλοῖνται υπ' αυτῶν. ΓΙόθεν ουν, εφη, ταfτα μάθοιμεν αν; 5

Α μεν αἱ Σειρῆνες επῆδον τῶ 'Οδυσσεῖ ήκ0υσας Dμηρου, ον εστιν αρχὴ τοιάδε τις Δεῖρ' ἄγε δή, πολύαιν' Dδυσεῖ, μεγα κῆδος Ἀχαιῶν. I αυτην ουν, εφη, την επωδήν, ὼ Σώκρατες, καὶ τοῖς ἄλλοις

Ι3 οἶσθα επωδάς; Oυκ ὰλλ' ὐκουσα μεν οτι ΙΠερικλῆς πολλὰς επίσταιτο, ας επαδων τῆ πόλει εποίει αυτὴν φιλεῖν αυτόν. Θεμιστοκλῆς δε πῶς εποίησε τὴν πόλιν φιλεῖν αυτόν; Mὰ aoI4 Δί' ουκ επαδων, ὰλλα περιάψας τι ὰγαθὸν αυτῆ. Δοκεῖς μοι λεγειν, ὼ Σώκρατες, ως, εἰ μελλοιμεν ὰγαθόν τινακτήσασθαι φίλον, αυτοῖς ημὰς ἰγαθους δει γενεσθαι λεγειν τε καὶ πράττειν. Σὴ δ' ωου, εφη ὁ Σωκράτης, οἰόν τ' εἶναι Is καὶ πονηρὸν ἄντα χρηστους φίλους κτήσασθαι; 'Εώρων a5

γάρ, εφη ὁ Κριτόβουλος, ρήτοράς τε φαυλους ὰγαθοῖς

δημηγόροις φίλους ἄντας, καὶ στρατηγεῖν ουχ ἱκανους πάνυ Ι6 στρατηγικοῖς ἀνδράσιν εταίρους. 'Αρ' οἶν, εφη, καί, περὶ ου διαλεγόμεθα, οἶσθά τινας ol ἰνωφελεῖς ἄντες ωφελίμους δυνανται φίλους ποιεῖσθαι; Mα Δί' ου δῆτ', εφη ὰλλ' εἰ so

75쪽

II. Viαδύνατόν ἐστι πονηρὸν ἄντα καλους κἀγαθοῖς φίλους κτήσασθαι, εκεῖνο ὶ δη μελει μοι, εἰ εστιν αυτὸν καλὸν κὰγαθὸν

γενόμενον εξ ετοίμου τοῖς καλοῖς κἀγαθοῖς φίλον εἶναι. Ο ταράττει σε, ω Κριτόβουλε, οτι πολλάκις ἄνδρας καὶ Ι7s τα καλὰ πράττοντας καὶ των αισχρων ὰπεχομενους ὁρας αντὶ τοῖ φίλους εἶναι στασιάροντας ὰλληλοις καὶ χaλεπώτερον χρωμενους των μηδενὸς ἀξίων ανθρώπων. Καὶ Ου Ι 8μόνον γ εφη ὁ Κριτόβ0υλος, οἱ ἰδιῶται τοῖτο ποιοῖσιν,

ἀλλα και πόλεις αι των τε καλῶν μάλιστα επιμελόμεναι io καὶ τα αἰσχρὰ ηκιστα προσιεμεναι πολλάκις πολεμικῶς

εχουσι προς ἀλληλας. h λογιζόμενος πάνυ ἀθύμως εχω I9προς την των φίλων κτησιν 0ἴτε γὰρ τοῖς πονηροῖς ὁρωφίλους ἀλληλοις δυναμενους εἶναι πῶς γὰρ αν η ἀχάριστοι η ἀμελεῖς η πλεονεκται η ἄπιστοι η ἰκρατεῖς ἄνθρωποι 15 δυναιντο φίλοι γενεσθαι; οι μεν ουν πονηροὶ πάντως εμοιγε. δοκοῖσιν ἀλληλοις εχθροὶ μὰλλον η φίλοι πεφυκεναι. ὰλλὰ 2oμην, ωσπερ συ λεγεις, οὐδ' αν τοῖς χρηστοῖς οι πονηροί ποτε συναρμόσειαν εις φιλίαν πῶς γὰρ οι τὰ πονηρὰ ποιOsντες τοῖς τὰ τοιαῖτα μισοῖσι φίλοι γενοιντ άν; εἰ δεeto δη καὶ οι ἀρετην ἀσκοῖντες στασιάουσί τε περὶ τos πρωτεύειν εν ταῖς πόλεσι καὶ φθονοῖντες εαυτοῖς μισοῖσιν ἀλληλους, τίνες ετι φίλοι εσοντaι και εν τίσιν ἀνθρώποις

εἴνοια καὶ πίστις εσται; Ἀλλ' εχει μεν, εφη ὁ Σωκράτης, 2Ι ποικίλως πως ταῖτα, ἁ Κριτόβουλε. φύσει γὰρ εχουσιν 25 οἱ ἄνθρωποι τὰ μεν φιλικά δεονταί τε γὰρ ἰλληλων καὶελεοῖσι καὶ συνεργοῆντες ὐφελοῖσι καὶ τοῖτο συνιεντες.χάριν εχουσιν ἰλληλοις τὰ δε πολεμικά τά τε γὰρ αυτὰ καλὰ καὶ ηδεα νομίοντες υπερ τούτων μάχονται καὶ διχογνωμονοῖντες εναντιοfνται πολεμικὸν δὲ καὶ ε ρις καὶ 3o ὀργU καὶ δυσμενες μεν ὁ τοῖ πλεονεκτεῖν ερως, μισητὸν

76쪽

II. Vi

22 δὲ ὁ φθόDoς. ὰλλ' oμως διὰ τουτων πάντων η φιλία διαδυο -

μένη συνάπτει τους καλους τε κἀγαθους. διὰ γὰρ τηνὰρετην αιρουνται μεν ἄνευ πόνου τα μέτρια κεκτησθαι μὰλ- λον η διὰ πολέμου πάντων κυριεύειν, καὶ δυναντaι πεινῶντες καὶ διψῶντες ἰλυπως σίτου καὶ ποτου κοινωνεῖν καὶ τοῖς 5των ωραίων ὰφροδισίοις ηδόμενοι καρτερεῖν, ωστε μη λυπεῖν 23 οος μη προσήκει ' δυνανται δὲ καὶ χρημάτων ου μόνον του πλεονεκτεῖν ὰπεχόμενοι νομίμως κοινωνεῖν, ἀλλα καὶ ἐπαρκεῖν ἀλληλοις δυνανται δὲ καὶ την ἔριν ου μόνον ὰλυπως, ὰλλα καὶ συμφερόντως ἰλληλοις διατίθεσθαι και την οργην Io κωλυειν εις το μεταμελησόμενον προῖέναι τον δε φθόνον παντάπασιν ἀφαιρουσι, τα μὲν εαυτῶν ἀγαθὰ τοῖς φίλοις οἰκεῖα παρέχοντες, τα δε των φίλων εαυτῶν νομίοντες.

24 πῶς ουν Ουκ εἰκὸς τους καλους κἀγαθους καὶ τῶν πολιτικῶν

τιμῶν μη μόνον ἀβλαβεῖς, ἀλλα κH ωφελίμους ἀλληλοις i5

κοινωνους εἶναις οι μεν γὰρ ἐπιθυμουντες εν ταῖς πόλεσι

τιμὰσθαί τε καὶ ἄρχειν, ἴνα εξουσίαν ἔχωσι χρηματά τε κλέπτειν καὶ ἀνθρώπους βιάζεσθαι καὶ ηδυπαθεῖν, ἄδικοί25 τε καὶ πονηροὶ δν εῖεν καὶ ἀδυνατοι ἄλλω συνaρμόσαι. εἰ δε τις εν πόλει τιμὰσθαι βουλόμενος, οπως αυτός τε μη aQὰδικηται καὶ τοῖς φίλοις τὰ δίκαια βοηθεῖν δυνηται, καὶ ἄρξας ὰγαθόν τι ποιεῖν την πατρίδα πειρὰται, διὰ τι ὁ τοιουτος ἄλλω τοιουτω oυκ ἄν δυναιτο συναρμόσαις πότερον τους φίλους ώφελεῖν μετοι τῶν καλῶν κἀγαθῶν ηττον δυνη- σεται; η την πόλιν ευεργετεῖν ἀδυνατώτερος ἔσται καλους 2526 κὰγαθους ἔχων συνεργους; ὰλλα καὶ εν τοῖς γυμνικοῖς ὼγῶσι δηλόν ἐστιν, οτι, εἰ ἐξην τοῖς κρατίστοις συνθεμένους επὶ τους χείρους ἰέναι, παντας ἄν τους ὰγῶνaς Ουτοι ενικων καὶ πάντα τὰ ὰθλα ουτοι ἐλάμβανον. ἐπεὶ ουν ἐκεῖ μενουκ ἐῶσι τουτο ποιεῖν, εν δε τοῖς πολιτικοῖς, εν οἶς οι καλοὶ 3Qκἀγαθοὶ κρατιστευουσιν, ουδεὶς κωλύει μεθ' ου ἄν τις βου-

77쪽

II. ληται την πόλιν ευεργετεῖν, πῶς ου λυσιτελ τους βελτίστους φίλους κτησάμενον πολιτεύεσθαι, τούτοις κοινωνοῖς καὶ συνεργοῖς των πράξεων μὰλλον η ἀνταγωνισταῖς χρώμενον; ἀλλα μην κἀκεῖνο δηλον, οτι καν πολεμἴ τίς τινι, 275 συμμάχων δεήσεται, καὶ τουτων πλειόνων, εὰν κaλοῖς κἀγαθοῖς ἀντιτάττηται. και μην οἱ συμμαχεῖν εθελοντες ευ ποιητεοι, Da θελωσι προθυμεῖσθaι' πολυ δε κρεῖττον τους βελτιστους ελάττονας ευ ποιεῖν η τους χείρονας πλείονας ὀντας οι γὰρ πονηροὶ πολυ πλειόνων ευεργεσιῶν

1o η 0ι χρηστοὶ δεονται. ἀλλα θαρρῶν, εφη, ἁ Κριτόβουλε, 28

πειρῶ ἀγαθος γίγνεσθαι, . καὶ τοιοῖτος γενόμενος θηραν επιχειρει τους κaλούς τε κἀγαθούς. ἴσως δ' aν τι σοι κἀγὼ συλλαβεῖν εις την τῶν καλῶν τε κἀγαθῶν θηρavεχοιμι διὰ το ερωτικος εἶναι' δεινῶς γάρ, ὼν αν επιθυμησω i5 ἀνθρώπων, ολος ωρμημαι επι το φιλῶν τε αυτοῖς ἀντιφιλεῖσθαι υπ αυτῶν καὶ ποθῶν ἀντιποθεωθaι, κώ επιθυμῶν συνεῖναι καὶ ὰντεπιθυμεῖσθαι της συνουσίας. ὁρῶ δε καὶ 29 σοι τούτων δεησον, Oταν επιθυμησyς φιλίαν πρός τινας

ποιεῖσθαι ' μη οῖν ἀποκρύπτου με οἷς αν βούλη φίλος 2o γενεσθαι' διὰ γὰρ το επιμελεῖσθαι τοs ἀρεσαι τῶ ὰρεσκοντί μοι Ουκ ἀπείρως οἶμαι ἔχειν προς θηραν ἀνθρώπων. καὶ 3o ὁ Κριτόβουλος εφη Και μην, ω Σώκρατες, τούτων εγὼ τῶν μαθημάτων πάλαι επιθυμῶ αλλως τε καὶ εἰ εξαρκεσει μοι η αυτη επιστημη επὶ τοῖς ἀγαθοῖς τὰς ψυχὰς και επὶ τοῖς 25 καλοῖς τὰ σώματα. καὶ G Σωκράτης εφη Ἀλλ', ὼ Κριτό- 3Ι

ἀπο της Σκύλλης διὰ τοfτο φεύγειν τοῖς ἰνθρώπ0υς, οτι τὰς χεῖρας αὐτοῖς προσεφερε τὰς δε γε Σειρηνας, οτι τὰς 3o χεῖρας ουδενὶ προσεφερον, ἀλλα πὼσι πόρρωθεν επηδον,

πάντας φασὶν υπομενειν καὶ ἀκούοντας aυτῶν κηλεῖσθaι.

78쪽

II. vi

32 καὶ ὁ Κριτόβουλος εφη ος ου προσοίσοντος τὰς χεῖρας, εἴ τι εχεις αγαθον εις φίλων κτησιν, δίδασκε. Ουδε τὸ στόμα ουν, εφη ὁ Σωκράτης, προς τὸ στόμα προσοίσεις; Θαρρει, εφη ὁ Κριτόβουλος ουδε γὰρ τὸ στόμα πρὸς τὸ στόμα προσοίσω ουδενί, εὰν μη καλὸς p. Ευθυς, εφη, 5συγε, ω Κριτόβουλε, τουναντίον του συμφεροντος εἴρηκaς. οι μεν γαρ καλοὶ τα τοιαυτα οὐχ υπομενουσιν οι δε αισχροὶ και ηδεως προσίενται, νομίοντες διὰ την ψυχην καλοὶ 33 καλεῖσθαι. καὶ ὁ Κριτόβουλος εφη Ως τους μεν καλους φιλησοντός μου, τους δ' αγαθους καταφιλησοντος, θαρρῶν Io

δίδασκε τῶν φίλων τα θηρατικά. καὶ ὁ Σωκράτης εφη πιταν oυν, ἁ Κριτόβουλε, φίλος τινὶ βουλy γενεσθαι, εάσεις

με κατειπεῖν σου πρὸς αυτὸν ὁτι αγασaί τε αυτου καὶ επιθυμεῖς φίλος αυτου εἶναι; Κατηγορει, εφη ὁ Κριτόβουλος

προσκατηγορησω, εφη, οτι διὰ τὸ ἄγασθαι αυτου καὶ ευνιακῶς εχεις πρὸς αυτόν, δρα μη διαβάλλεσθαι δόξεις υπ' εμου; Ἀλλα καὶ αυτῶ μοι, εφη, εγγίγνεται ευνοια πρὸς Oος αν33 υπολάβω ευνώῖκῶς εχειν πρὸς εμε. Tαυτα μεν δη, εφη ὁ Σωκράτης, εξέσται μοι λεγειν περὶ σου πρὸς ορς αν βουλη ῖς φίλους ποιησασθαι εὰν δε μοι ετι εξουσίαν δῶς λεγειν περὶ σου οτι επιμελm τε τῶν φίλων εἶ καὶ ουδενι οἴτω χαίρεις ώς φίλοις ἀγαθοῖς, και επί τε τοῖς καλοῖς εργοις τῶν φίλων ἀγάλλη ουχ ηττον η επὶ τοῖς εαυτου και επιτοῖς ἀγαθοῖς τῶν φίλων χαίρεις ουδεν ηττον η επι τοῖς ῖ5εαυτου, οπως τε ταυτα γίγνηται τοῖς φίλοις Ουκ ἀποκάμνεις μηχανώμενος, καὶ οτι εγνωκας ἰνδρὸς αρετην εἶναι νικὰν τους μεν φίλους εἶ ποιουντα, τους δ' εχθρους κακῶς, πάνυ αν οἶμαί σοι επιτηδειον εἶναι με σύνθηρον τῶν αγαθῶν

36 φίλων. Tί ουν, εφη ὁ Κριτόβουλος, εμοὶ τουτο λεγεις, 3Qωσπερ Ουκ επὶ σοὶ ον ο τι αν βουλη περὶ εμου λεγειν; Μα

79쪽

5 ἄμα μισεῖν ἀλληλους τε και την προμνησαμενην. α δη καὶεγὼ πεισθεὶς ὀρθῶς ἔχειν ηγουμαι Ουκ εξεῖναί μοι περὶ σου λεγειν επαινουντι ουδεν ὁ τι αν μη aληθευω. Σχ, μεν αρα, 37εφη ὁ Κριτόβουλος, τοιοῖτός μοι φίλος εῖ, ω Σώκρατες,

οἷος, αν μεν τι αυτὸς εχω επιτηδειον εἰς το φίλους κτησα Io σθαι, συλλαμβάνειν μοι' εἰ δε μη, οὐκ ar' εθελοις πλάσας

τι εἰπεῖν επι τp εμη ώφελεία. ΓΙότερα δ' av, εφη ὁ Σωκράτης, ω Κριτόβουλε, δοκῶ σοι μὰλλον ὐφελεῖν σε ταψευδη επαινων η πείθων πειρὰσθαί σε αγαθον ἄνδρα γενεσθαι; εἰ δε μη φανερον ουτω σοι, εκ τῶνδε σκεψαι' 38λ5 ει γαρ σε βουλόμενος φίλον ποιησαι ναυκληρω ψευδόμενος επαινοίην, φάσκων αγαθον εἶναι κυβερνητην, ὁ δε μοι

πεισθεὶς επιτρεψειε σοι την ναυν μη επιστaμενω κυβερνὰν, εχεις τινὰ ελπίδα μη αν σαυτόν τε καὶ την ναυν ἀπολεσαι; η εἴ σοι πείσαιμι κοινy την πολιν ψευδόμενος, ως αν στρα - eto τηγικοῦ τε καὶ δικαστικῶ καὶ πολιτικῶ, εαυτην επιτρεψαι, τί αν Οἴει σεαυτὸν καὶ την πολιν υπὸ σου παθεῖν; η εἴ τινας ἰδια των πολιτῶν πείσaιμι ψευδόμενος, ως ἄντι Οἰκονομικῶ τε καὶ επιμελεῖ, τα εαυτῶν επιτρεψαι, δρ' ουκ αν

πεῖραν διδους ἄμα τε βλαβερὸς εἴης και καταγελαστος a5 φαίνοιος ἀλλα συντομωτάτη τε καὶ ὰσφαλεστάτη καὶ καλ- 39

λίστη ὁδός, ἁ Κριτόβουλε, ο τι αν βουλy δοκεῖν αγαθὸς

εἶναι, τουτο καὶ γενεσθαι aγαθὸν πειρὰσθαι οσαι δ' εν ἀνθρώποις ἰρεται λεγονται, σκοπουμενος ευρησεις πάσας μαθησει τε καὶ μελετy αυξανομενας. εγὼ μεν ουν, ἁ 3Q Κριτόβουλε, οἶμαι δεῖν ημὰς '. . .' εἰ δε συ πως ἄλλως

80쪽

II. vi

γιγνώσκεις, δίδασκε. καὶ ὁ Κριτόβουλος, Ἀλλ' αἰσχυνοίμηναν, εφη, ἁ Σώκρατες, αντιλέγων τούτοις οἴτε γὰρ καλὰ οἴτε αληθῆ λεγοιμ αν. VII Kαι μην τὰς απορίας γε των φίλων τὰς μεν δι ἄγνοιανεπειρὰτο γνωμη ἀκεῖσθαι, τὰς δε δι' ενδειαν διδάσκων κατὰ εδύναμιν ἀλλήλοις επαρκεῖν. ερὼ δε καὶ ἐν τούτοις li σύν o a αυτῶ. Ἀρίσταρχον γάρ ποτε ορῶν σκυθρωπῶς ἔχοντα, Loικας, εφη, A Ἀρίσταρχε, βαρεως φερειν τι. χρὴ de του βάρους μεταδιδόναι τοῖς φίλοις ἴσως γὰρ αν τί σε καὶ 2 ημεῖς κουφίσαιμεν. καὶ ὁ Ἀρίσταρχος, Ἀλλα μην, εφη, Ioὼ Σωκρατες, ἐν πολλὴ γε εἰμι απορία. επεὶ γὰρ ἐστασίασεν ἡ πόλις, πολλῶν φυγόντων εις τον Πειραιὰ, συνεληλύθασιν ὼς εμὲ καταλελειμμεναι ἰδελφαί τε καὶ ἀδελφιδαῖ

ρων, αλλὰ πρότερον αν τις μοι δοκεῖ ἐν τῆ ὁδῶ ζητῶνευρεῖν ἡ δανειρόμενος λαβεῖν. χαλεπον μεν ουν ἐστιν, ὼ ao

Σώκρατες, τοῖς οικείους περιορὰν ἀπολλυμενους, αδύνατον 3 δε τοσουτους τρεφειν ἐν τοιουτοις πράγμασιν. ἰκούσας ουν

ταῖτα ὁ Σωκράτης, Tί ποτε ἐστιν, εφη, ὁτι Κεράμων μεν

πολλοῖς τρεφων ου μόνον εαυτῶ τε καὶ τουτοις τὰ επιτήδεια δύναται παρεχειν, αλλὰ καὶ περιποιειται τοσαῖτα ἄστε καὶ 25

πλουτεῖν, σὴ δε πολλοῖς τρεφων δεδοικας μη δι ενδειαν τῶν επιτηδείων ἄπαντες ἀπόλησθε; τι νὴ Δί', εφη, οδ μεν δούλους τρεφει, εγὼ δ' ελευθερους. Και πότερον, εφη, τοῖς παρὰ σοὶ ελευθερους οἴει βελτίους εἶναι ἡ τοῖς παρὰ Κεράμωνι δούλους; Ἐγὼ μεν οἶμαι, εφη, τοῖς παρ' ἐμοὶ 3oελευθερους. ΟυκOfν, εφη, αισχρον τον μεν απὸ τῶν πονη-