장음표시 사용
141쪽
in illis est ordo,qui si mutaretur,non essent orn- nia ordinata. IIc Naturae rerum specificae sunt persectissimae , & persectissimas habent operationes: cum natura nihil imperfectum sectat,&Gen.I. Dei opera sint perfecta,& valde bona,ideli optima . Cum ergo homo sit species persectissima,& inter omnes creaturas Praecipuus, immo, Vt Lib. Aristoteles S: M.Tullius speciatina scriptum re-Lib , liquerunt, sit creaturarum fini hira ut aliqui eum Acad. q. naturae miraculum appellauerint; habebit pri secto omnia,qtiae suae naturae necessaria sunt, &praesertim quae pertinent ad cognitionem, &1cientiam, quae est ei maxime cognata. Non igia' - tur fieri potest, vi ei aliqua de uouo reveletur Arist.lib. scientia: cum Deus, & natura nihil faciant stu- r. polit. stra. III. Ista scientia supernaturaliter reuelata, vel erit aeque persecta,vel minus persecta,vel magis persecta, quam scientia naturalis ; neque enim aliud membrum assignare licet si duo, priora membra concesseris, inutilis ac vana esset, & mistra daretur ista doctrina, cum nihil persectionis addat . si tertium dixeris, sequitur hominem non esse capacem huius persectioris i doctrinae,cum sit doctrina quaedam supra natu- ram : ac proinde eam recipere non posset. Sicuti . . sensus non potest cognoscere uniuersalia, quia non est capax ad recipiendas species uniuers Ies,& cognitione reru a materia sensibili abstractarum, quae est cognitione sensitiva persectior. , I V. Nulla res praeter naturalem perfectione
142쪽
potest , vel debet recipere alia superiorem; quia
singulae res habent certum suae naturae n ocium ad quem naturaliter tendunt, & quem transire non debent, nec pollunt, nisi natura ipsa mute' tur; cum rerum species, ut docuit Aristoteles. In Met. sint veluti numeri: ergo praeter humanam sciemtiam,quae est persectio naturalis,& naturae coninsentanea, non dabitur alia supernaturalis, cuius humana natura non sit capax . Alias enim uni uersi ordo,qui in hoc situs est, ut unaquaeque res secundum naturam suam sit persecta,& ut a suo non dimoueatur gradu, mutaretur. Ut ecce, si
formica, animal imperfectum, reciperet pers istionem alterius speciei nobilioris, puta hominis, a suo dimoueretur ordine, &gradu . Pariquoque ratione, si homo perfici supernaturali doctrina posset, a rerum naturalium ordine,vel saltem a sua diuelleretur sed . V. Quidquid Arist. lib. homo intelligit,& cognoscit,cognoscit per pha- 3; de ni lasmata, quae pendent a sensibus, & hic est mo dus intrinsecus,& naturalis humanae intellige tiar: ergo non poterit per alium modum intellia gere: & ita non dabitur alius modus selendi supernaturalis. VI. Nihil est concedendum, quod sit contra naturam, quam Deus non de struit, sed conseruat: at asserere hominem esse capacem diuinae doctrinae; est affirmare quidda quod hominis naturae repugnat; cum ea, quae sunt Dei,homini quadrare non possint,& quod iina caussa non naturali,non sit secundum natuis --
143쪽
ram, igitur. VII. Deus caret membris corporeis , ac proinde voce, qua homines docentur et quare nulla ratione per seipsum poterit hominem docere . Et hae sunt rMiones, quae maiorem difficultatem in re proposita sacere videntur . In hac disputatione nulla inter Scholasticos est dubitatio timino eam tanquam certissimam omnes sere supponunt. Verum, qui, Vel Deum non esse, vel non habere prouidentiam existimarent, negarent etiam ab ipso hominem
doceri . Idem sentirent, qui putarent Deum fine secundis causis agere nihil posse . Nec desuerunt, qui speciatim dixerunt, nullam posse diuinitus doctrinam reuelari, quorum sentemtiam sequetibus capitibus refellere conabimur. Fonuntur fundamenta quaedam ad demonstrandum
aliquid a Deo reuelariposse. Cap. I L
UT dissicultas proximo capite posita, facia
lius explicetur,aliquot notanaa, siue sundamenta nodis ponenda sunt. Primum, Deus
optimus maximus, qui princeps est huius d Orinae auctor, est omni ratione infinitus: neq; enim,cum non fit ab alio, vel a se factus, ali quererminum habere potuit: quo fit, ut ob hanc infinitam vim, omnia, quς nullam implicationem includunt, sub eius potentiam cadan . . Dionys. Cum hac immensa Dei omnipotentia, summa A 0p- coniuncta est bonitas ; de cuius ratione, ut Virii sapientes
144쪽
sapientes docent, est, ut se coem alijs communicet : ut bonum dici nequeat, quod in se manes, suam bonitatem non impertitur alijs. Qi re, cum Deus sit ipsum bonum, sine dubio se communicare debebit. Communicat autem Deus se dupliciter: uno modo ab omni aeternitate, necessario,ac proinde se totum: ratione, diuina natura existens in Patre communicat se totam Filio, S: existens in Patre & Filio, communicat se totam Spiritui sancto : quς communicatio, dicitur ad intra ; de qua in materia de Trinitate agitur. Altero modo in tempore, dc libere; qua ratione se communicauit creaturis, dando his esse clarius , illis vero obscurius: &hςc communicatio dicitur,ad extra. Q d autem Deus hoc posteriore modo se libere communicauerit, exploratum est: quia alias esset . impersectus,penderet a creatura, & libertate careret : quq libertas, cum sit maxima in creaturis
persectio, proculdubio in Deo esse debebit. Ex quo colligere licet, quod sicuti a principio se libere communicauit, & varias persectiones varijs rebus, pro sua voluntate, impertiuit ; ita &postea, eandem potestatem & libertatem retinens , potuit, atque potest, aliquam persecti nem sine caussis secundis , sine quarum adminiculo hunc lucentem mundum fabricauit,alicui
creaturς tribuere. Inter alias autem communicationes,& quae magis Deum, qui est totus ines,
α ratio, & hominem, qui ratione utitur, decet, est
145쪽
est commimicatio scienti , cuius Deus est fons de origo, & homo maxime capax, & appetens . Propterea non Dium sacra scriptura, sed etiam homines solo naturς lumine illustrati, sapientiam a Deo petend ni esse docuerunt, ac etiam petiuerunt. Deus ergo,cum sit omnipotens,infidite bonus, liber, ac sapientiς fons, non solum per creaturas veluxi per effectus a se productos, sed etiam per seipsum hominem sapientiς capacem , poterit erudire. Secundum standamen- . tum: cum homo duplici ex parte sit conflatus, corpore nimirum animo; quarum partium altera,cum rebus inserioribus, altera cum coel stibus spiritibus conuenit ; ut merito a quibusdam creaturarum orizon nominetur, cum sit inter Vtramque naturam, corpoream & inco
.POream medius; propterea quod ad ipsius gubernationem ac persectionem attinet, no solumia caussis corporeis,& physicis, sed etiam a caussis superioribus de materiae expertibus pendere debet. Mare, sicuti, quod ad existentiam spe- at, ratione corporis, non solum a Deo, sed etiam a secundis dc materialibus caussis produ- citur,quod vero attinet ad animam a solo Deo, cum animae extrinsecus adueniat: ita quantum ad conseruationem & perfectionem, non solum a caussis materialibus, quibus corpus conserti tur, ac perficitur, sed etiam a caussis a materia remotis,a quibus anima perfici potest, eum pendere fatendum est. Itaque, ut caussae materi
146쪽
les inquunt in corpus, ita causis immateriales poterunt influere in animam. Quod si ulla in re humanae mentis perfectio a Deo & coelestibus spiritibus pendet, certe in participatione sapientiae, quam homines naturae impulsu appetunt, nec facile, nec perfecte, ex se eam acquirui. Vt, si ullum inter homines, & coelestes spiritus debeat esse commercium, quod certe ob naturae similitudinem, &uniuersi ordinem esse debet, in communicatione scientiae sit. Quare, sicuti
caussae materiales vim continent, qua in haec inferiora influunt,& haec inferiora potentiam habent,qua vim,tactumq; coelorum excipiant ; ita quoque caussae supremae materiae expertes, sa- cultatem habebunt influendi in humanas mentes a materia seiunctas, & hae earum vim poterunt excipere. Tertium sundamentum: Qua-uis humanus intellectus dum est in corpore inclusus, & dum aliquid naturaliter cognoscer mult, a sensibus, per quos, veluti per portas externae res in humanam mentem in qua, tanquain sua sede residere ellent, ingrediuntur , a phantasmatibiis pendeat: tamen, ex sua natura
vim potestate inq; habet intelligendi, ac percipiendi aliquid sine phantasmatibus,ut paret de
intellectu extra corpus existente, & de actu iudicii : quem actum sine phantasiae adminiculo exercet. Quoniam, & si non possit stibstantias a materia seiunctas sine phantasmate speculari:
tamen eas ab omni concretione matetiς remoras Cie. Ii. 2. Acad. q. Sinessus lib. de in
147쪽
tas esse iudicat. Non est itaque humana intel ligentia ita sensibus & organis corporeis alligata, vi sine illis aliquid percipere, & aliunde, veluti ab intelligentijs, & a Deo illuminari no queat. Potest ergo Deus, vel intelligentia hominem aliquid docere, vel infundendo nouas,cies,vel sermando in phantasia pilantasmata
noua, unde per intellectum agentem nouae producantur formae,vel per visa,seu rerum sermas, ac voces , quas assumpto corpore formare po-Αuer. test. Quare, sicuti non videtur impossibile aliquibus philosophis, intelligentiam abstractima corpore pendere in intelligendo a phantasma-' te,tanquam a motore ; multo minus videri de- bet impossibile, humanam mentem posse aliqua ratione doceri,ac excitari,ad aliquid percipien-- - - - dum ab intelligentia, vel a Deo. Ex his igitur 'quae notata sunt, satis rem propositam explic tam esse arbitror. Sequitur ergo,ut quid teneni, dum sit, deinceps doceamus.
vari s conclusionibus quid in quaestione proposita sit sentiendum docetur , ct rationes in contrarium allata soluuntur. p. II LHI s igitur iactis sundamentis, sicile erit aliquot conclusiones ad propositam dissicultatem respondentes superextruere, atque rationes in contrarium allatas contare. Prima conaclusio:
148쪽
esuso: potuit, ac potest Deus per se hominibus
aliquid proxime reuelare. Hoc est, praeter naturalem cognoscendi viam,Deus hominem alia ratione docere potest . Hςc conclusio in religione Christiana fide tenenda est: at contra aviuersarios,his rationibus confirmatur. I. Deus, ut est dictum, est omnipotens, bonus, ac libere agit: omnipotentiae est: omnia posse, bonitatis ea sese communicare, libertatis, id pro volunta, te efficere : quare, si Deus per omnipotentiam , bonitatem,& libertatem suas persectiones creaturis ab initio impertiuit; cur non poterit nun cum eadem potentia, bonitate, ac libertate viatur, homini, que in doctrinae capacem fecit, alia
quid sapientiae suae de nouo tribuere λ II. Omonis perfectio, quae est simpliciter talis,idest quae nullam ex se includit imperfectionem, Deo,qui est persectissimus, & a quo omnis in creaturas dimanat persectio, tribuenda est: at posse ex se
sapietiam communicare,est maxima persectio,
quod etiam philosophus fateretur: & ideo SNneca scriptum reliquit, si cum hac exceptione
sapientia detur, ut non communicem, non est
tanti ut sudem, & aestuem: igitur huiusmodi perfectio sine dubio Deo tribuenda erit: poterit ergo Deus per seipsum hominem docere . Secunda conclusio : Intelligentiae possunt hominem instruere,atque aliquid ei reuelare: quae conclusio sic probatur. I. Intelligentiς,ut non
modo Christiani, sed etiam Ethnici philosophi
149쪽
docent, possunt mouere, ac etiam ex communi Arist. lib. sententia, mouent coelestes orbes, & id imme-dς cel. . diate: ergo poterunt etiam animam rationalem mouere: quae consequentia est omnino manifesta, cum maior sit proportio inter intelligentiam δέ animam , quia ambae simi materiae expertes, quam inter intelligentiam & coelum, quod est materiale & quantum ; S naturae intelligenti magis congruum sit docere, quam mouere. II. Inter homines N intelligentias, propter ordinem uniuersi,debet intercedere aliquod commercium , ut inferiora perficiantur a superioribus: at nulla aliam potest esse magis consentanea communicatio,quam ut intelligenti possint hominem sepienti appetentem, eaq; egentem erudire ; id igitur eis concedendu est. III. Si intellectus agens efficientia sua ex phan-Atist. lib. rasmatibus, ut passim philo phi docent, nouas 3. de ani. species producere potest, cur id etiam non pote- . rit aliqua intelligentiaὶ Quod si dicas, intelligentiam esse extrinsecam , idem ego dicamis Averroi hanc veritatem neganti, stuam communem,quem finxit intellectum esse externum. Et quamuis intelligentia non posset ex phantasmate nouas species producere ; tamen aliqua alia ratione humanam mentem ad cognitionem , ut supra scripsimus, poterit excitare. Tertia
conclusio: Homo potest proxime a Deo, vel ab intelligentia aliquid de nouo doceri . Ponitur haec concluso ad demonstrandum ex parte ho-
150쪽
minis esse aptitudinem' ad excipiendam supernaturalem doctrinam : quam eonclusionem his rationibus breuiter confirmo. I. Anima rationalis , ut omnes sere philosbphi docent, &per demonstrationem sciri potest, est immortalis: ergo quoad suum elle immediate,vel a Deo,
et,ut quidam putarunt, quod tamen verum
non est,ab intelligentia pendet: quia si esset sorma ab agente physico procreata, esset persecto
corruptioni obnoxia . Quare, sicuti habet elle immediate a caussa immateriali, ita ab eadem etiam perfici poterit: cum non maius sit aliquid perficere,quam illud idem producere. II. Homini insitus est appetitus sciendi, & persecte
sciendi; ac proinde humana mens non conquiescit nisi persectam cognitionem consecuta fuerit : atqui hunc appetitum naturales scientiar,ut experientia docer, non perficiunt, cum ipta sint impersectae & incerta: ; restat igitur in homine appetitus ad maiorem, ac persectiorem scien- la . Iriam ; qui, ne sit vanus,aliqua ratione perficien- 'dus est. Hoc argumentum apud quosdam philosophos,tantum virium habuit,ut dixerint, lari scientiam per quendam illapsum intelligentiarum in mentem humanam, vel species intelligibiles ab extrinseca caussa mentibus humanis infundi . Confirmatur hoc argumentum ex priuato appetitu, quo homo res diuinas cognoscere asseetat: unde colligitur eum esse diuinae scientiae capacem, quam cum ex se acquirere F a nequeat.