장음표시 사용
171쪽
Pal. ii . tuae manifestasti mihi: δc alibi, Non secit taliter omni nationi, & iudicia sua non manifest uit eis. Patefecit praeterea Deus homines docendo, amorem erga eos suum : siquidem mysteria, & secreta non reuelamus nili amicis, ε ijs, quos summam caritatem complectimur et Ioan. I s. propterea Dominus dicebat Apostolis , Iare . non dicam vos seruos, sed amicos: nam quaecunque audiui a Patre meo, nota feci vobis. Lib. 7.4ς merito Diuus Athanasius animaduertes huc summum Dei erga humanum genus amorem, vehementer admirabatur, quod paucissimis verbis sacrosanctum Trinitatis mysterium ei m Marc.vit. nisestare voluerit, cum dixit : Baptizantes eos in nomine Patris,& Fiiij,& Spiritus sancti. Postremo,declarauit potentiam suam, coem sese ad hominis naturam accommodauerit, ac ita cum homine egerit, ac si esset:unus ex hominibus; cum hominem ad colloquendum secum eleua uerit, atque capacem suae doctrinae secerit. A
tingit itaque sapientia diuina a fine usque ad Gnem, & disponit omnia suauiter. Sumuntur deinde congruentiae quaedam ex parte hominis: Primum,congruit m fuit, ut is qui a Deo creatus fuerat,ab eodem etiam perficeretur: &ctim i ter alias hominis persectioiles potissima si se pientia, & rerum altissimarum notitia, rationicosentaneum erat, ut hanc persectionem, quam homo ex se assequi non poterasia Deo totius sopientiae sonte acciperet . Ex quo apparis quan
172쪽
i ta sit hominis dignitas, de magnitudo,cum tant tam vim facultatemq; habeat, ut, & quae sunti supra naturam intelligere, & a Deo doceri pos- st. Deinde, cum homo intelligit se a Deo d
ceri, ad eum amandum, colendum, praedicandumq; magis excitatur: de ideo eum non solum tanquam parentem, sed etiam tanquam
praeceptorem obseruat, ac reueretur. Postea
utilis est humano generi rerum diuinarum reuelatio ad meritum: quia dum homo Deo docenti, propter solam ipsius auctoritatem, sine rationum momentis credit, subij ciendo intellectum suum in obsequium fidei, magnopere me .Cor. oretur. Ideo aiebat Dominus: Beati qui non yi- Ioan. Eo. derunt,& crediderunt .6Magnus, inquit Maxi- Maximus mus Taurinensis Episcopus,est fidei, prosectus, cum tantum de Deo concipit, quantum sermo non potest parturire Hoc meritum speciatini ex eo nascitur, quod homo sebij ciendo intellectum situm fidei, maxime coram Deo sese humiliat: quae res silmmo Principi mirum in m dum placet: cum homo coram ipso, tanquam iumentum coram domino suo sat . . Ad haec, utilis est homini haec diuina reuelatio ad spem excitandam: Quia, dum homo tantam Dei er- Ea securam,atque beneuolentiam cognoscit, ut tecum loqui, tractare, & arcana sua sibi manifestare velit, nihil est , quod ab eo sperare non , possit,& debeat. Huc facit, quod Plailosoph . Plato: nim quidam dixit, hominem esse veluti ludum quendam
173쪽
quendam Dei , quia Deus cum eo familiarissia: me se gerit. Quod etiam diuina sapientia aper- tius docuit, cum dixit: Delitiae meae effecit filus hominum. Fuit etiam congruum ex Pa re hominis , ut omnes conuenirent in una e demq; doctrina;& ut esset concordia in ijs,quae ad religionem, S salutem pertinent: quam consensionem videmus non esse inter H reticos , cum hac doctrina careant. Denique, augebit
congruentiam ipsa etiam necessitas, de qua ltim dicemus: quia sine hac doctrina, multa quae lab omnibus sciri debent, partim sciri nulla ra- ltione possunt; partim non sine summa dissicut late : & quod obseruatione dignum est, hac via, lplura scit 'na simplex scemina,quam doctus aliquis Philosophus. III. Sumuntur congrcientiae ex parte rei reuelatae, quae est rerum diuina. rum cognitio, quam sapientiam nominamus. lPrimum, natura sapientiae haec est,ut communicari debeat, quam qui non communicant, contra naturam agunt: non secus ac si quis tum en
petenti, lumen praebere nollet. Ideo sapienter iebat quidam, cupio omnia, quae scio in aliuni transfundere; & in hoc gaudeo aliquid discere, ut doceam. Et alius, non est diuinius aliquid o quo de quis considere queat, quam de sua ali rumq; institutione. Hoc idem videtur probate Aristoteles in Metaphysica, ubi de natura sapientiς disputans,ait esse maxime eligibit: prς-
Qpuam , ct maxime liberamidicinissimam, id
174쪽
.-Secundus . I o honorabilissimam,& eam homines expetere, &esse possessionem non humanam, esteq; indignum,hominem illam non quaerere, & Deum, cum non sit inuidus, eam com municare. Hoc
idem nos docuit Salomon, in de sapientia diaxit. Qthoniam dignos se ipsa circuit quaerens,&in viis ostendit se illis hilariter, & in omni sap. s. prouidentia occurret illis. Praeoccupat, qui se Liv. Fon concupiscunt,ut illis se prior ostendat. Deinde, Vixi rcum sapientia sit unum ex praecipuis bonis, quibus hominum genus in hac vita potiri potest; congruum sane suit, ut a Deo principe benefi-.centissim o hominibus daretur. Hinc est, quod ull. sapientes, philosophiam donum Dei esse , & IL3. ossici hominibus nihil melius ab eo dari potuisse, sa
pedixerundis. Postremo, ut veritatem magis ab erroribus, quibus, doctrinae humana rati ne inuentae, scatent, expurgatam haberemus .
Secunda conclusio: Doctrina reuelata filii, &est hominibus valde utilis. Haec conclusio exaltatis congruentijs clarior est, quam ut probam rione egeat: dc ex ijs, quae statim scribentur, adhuc magis manifesta net. Et in libro sapietis Cap.λria per hanc doctrinam a Deo reuelatam,quot' quot Deo placuerunt ab initio, salvos factos tuisse, legimus. - α Huma Dia
175쪽
Humano generι aliquam doctrinam diuin tus reuelatam,necesariam fuisse ostenditur. Cap. V ILDEMONsTRAVi Mus hactenus doctrina reuelatam dari posse, idque congruum eia se: at necessariu fuisse pernegaret philosophus e propterea quibusdam rationibus huius doctrinae necessitate, nunc uniuerse probare nitemur.
Talem igitur statui mus conclusione: Necessaria fuit humano generi aliqua doctrina reuel ta: quam conclusionem his rationibus confir-' mo. I. Ex parte hominis de quo sapientes quaedam quaerere consuevere,quae omnino quςrenis da,& a quocunque cognoscend sunt; quae sine reuelatione, saltem eo quo debent modo, cognosci nequeunt: quaesita sunt ista. Vndeli mo originem ducat, quid sit, ubi sit, quo vadat, α per quam denique viam. Si primum spectes, quomodo singuli homines, nisi a Deo doceantur, utide homo veniat scire poterunt 3 an ex CPlo 3 an ex terra Zest ne ab homine homo omni ex parte formatusὶ an vero totus a Deo vel partim a Deo, partita ab homine 3 an ex tempore pan ex aeternitate Et denique unde, & quando initium & originem habuit Quid humana sapientia incerta,& dubia hac de re certi, & explorati proseret,nisi errores, & fabulas multas 3
Si secundum,qua ratione quispiam quid ipse sit
176쪽
cognoscet, cum in bona hominum parte ob vitiatam naturam, vix lumen rationis appareat cum, ut omnes sapientes clamant, seipsum cognoscere longe dinicillimum sit λ Si praeceptum , de cognoscendo seipso maius fuit, Vt quidam Cie. lib. r. scribunt, quam quod ab homine videretur, ita diae gib. Ni opus fuerit a quodam Deo dari, seipsum c scere quanto difficilius erit λ ac proinde homo . id non ast equetur, nisi diuino lumine suerit illustratus. Quis ergo docebit hominem, quid fit
homo nisi is doceat, qui fabricauit hominem , t Quantum a sapientibus disputatur, quid namst homo i mortalis,an immortalis coelestis, an terrestrisὶ spiritus, an corpus an utrunque simul λ Nunquid omnes & singulos homines id scire non permagni refert non est necesse t o genus vitae honestum, naturaeq; suae consentaneum eligant. Dicat mihi humana sapientiamnde sit, quod homo animal praestanti uimum Arist. a. ac omnium creaturaru dominus, & finis, quod Phyc. etiam ipsi philosophi fatentur, sit tam miser, ut Μ Tul, sere creaturis omnibus sit subiectus, de ab eis laedatur,ac in tam misero, atque calamitoso sta- tu reperiatur λὶVnde est illa discordia, quam , . homo in se experitur ὶ dum aliud vult, aliud es- .ficit; aliud cognoscit,&aliud appetitὶ Nuquid
in hoc statu a Deo, pacis, unionis, concordiaeq; auctore,conditus suit Deus cuius opera debent esse persecte perseeta, ut ipse perfectus est, hominem ita impersectusn, ut videmus,condis derit λ
177쪽
derat Naturam ergo hominis esse a suo gradu
dimotam,quis cognoscetrQuis eius vitium com
riget λ Quis instaurabit An is, qui vitiavit Z an is, qui deprauauit Vt ergo homo seipsum cognoscat clariore lumine, quam sit humanum, profecto indigebit. Si tertium postea spe stes,mbi reperiatur homo; Est ne in mundo tanquain patria,vel extorris a patria λ est ne in hoc mu-do tanquam inquilinus, an hospes 3 est ne hic ei manendum , an alio eundum ξ Nunquid ista cuique cognitu necessaria non sunt λ dc quomodo cognolcent omnes Z dc qua certitudine, nisi omnes ab eo doceantur, qui secit omnes λ Si postea quartum consideres, quid humana s . pientia, ne dicam in hac re stultitia, de suo pr serret λ cum humana docti ina nullum certum homini praefiniat finem : ita ut homini, cum, quo ei eundum sit, ignoret, consistendum sit.
o ergo humanum genus in hac re, ut in alijs multis miserum , si a Deo destituatur, ibitὶ An ad voluptates ὶ an ad diuitiasὶ an ad indolentia pan ad honoreὶ an ad alios innumeros fines,quos sine ulla certitudine humanae ei proponui sch Z Erit ergo necessarium, ut homini in via constituto,& ambulare volenti, & quo eat nescienti,verus finis sine ullo errore,& absq; dubitati ne ulla,per reuelationem diuinam ostendatur. Si
deniq; postreinu inspicias, qua via homini eundum est ὶ Epicureane,an Cynicaὶ Stoica,an Platonica λ an vero Aristotelea λ Aut omnes hae viae sunt
178쪽
sunt thalae, aut bonae, aut aliqua bona, aliae v ro malae: si omnes malae, ab omnibus recedendum est, & bona inuestiganda: si omnes bonas esse dixeris, id fieri non potest ; quia cum unus si hominis finis, & terminus, una erit etiania via, quae eo ducata . Et quaenam ex his erit Quod cum humana sapientia definire nequeat, cum secum istae viae pugnent, diuina doceat oportet. Huc facit luculenta Prophetae Baruch Cap.3. auctoritas ; qui de hac vita, & de sapientibus huius saeculi loquens, ait, Eos elle fabulatores, negoctatores terrae, viam sapientiae ignorasse, neq; mentionem fecisse de semitis eius: & quia ignorarunt sapientiam , interijsse ob insipiens riam suam : neque esse, qui possit scire vias eius, & qui semitas eius exquirat : sed solum
eum,qui fecit uniuersa eam scire, ac inuenire . II. Probatur praeterea eadem conclusio ex cognitione, quam de Deo debemus habere,quam sine Dei auxilio habere, ut necesse est, non possumus. Et primum, nemo affirmabit Dei cogni- 'rionem homini ad eum colendii non esse neces sariam:at qualem, & quantam Dei notitiam humana doctrina nobis affertὶ Alij Deum non esse stultissime dixerunt: alij innumeros Deos, aut saltem multos esse assirmarunt: alij unum cognoscentes, talem esse aiunt, ut non Deum, sed potius monstriim quoddam nobis proponant: Deum nimirum finitum, necessirio agentem,& . egentem: sine prouidentia, sine tacunditate, &
179쪽
sine pluralitate personarum. Praeterea,ita muni ine probant, ut cum difficultate post longas diasputationes,& labores,id essiciant. Quare, cum
non omnes rationum mometis hanc veritatem inuenire potuerint,nec omnibus licuerit, quam tamen omnes tenere oportet, necessarium sane
suit, ut Deus per doctrina a se reuelatam sui cognitionem, salte maiorem, hominibus prςberet. - . Ne ergo homo in cognitione eius rei, quam certissime & sine errore cognoscere debet, erraret,
ab ipso Deo docendus Lit. III Adde, quod
homines naturali propensione cognitionem Dei appetunt,qua per vires humanas, omnes, & sin. gul eo modo,quo habere debent, consequi munime possunt; cum paru quid, & id impersecte, de Deo naturaliter cognoscatur: ad quam appetendam ab ipsis creaturis, & effectis excitantur: quia, ubi quis cognouit effectus,naturae propensione,causam cognoscere affectat. Ne ergo hic innatus appetitus esset vanus, sapientia diuina
Dp praeoccupauit, qui se concupiscunt, ut illis se prior ostendat: dignos seipsa circuit quaerens , de in vijs ostendit se illis hilariter ,& in omni
prouidentia occurret illis. Licet ergo Deus alia qua ratione viribus humanis cognoscatur: t men, ista cognitio non est talis, ac tanta, ut ii mines per eam ,eo modo Deum cognoscant, de
ea certitudine, qua cognoscendus est. Si ergo Li. i.Eth. ex appetitu summi boni, ne talis appetitio eilet c. a. mana, Aristoteles dari summum bonum bene probauit,
180쪽
probauit, quare etiam nos ex eadem appetiti ne non esticaciter probabimus dari aliqua scientiam reuelatam, cum homines non possint con- rquiescere in ea de Deo cognitione, quam habent impersecta per scientias humanas & cum eam per humanum studium acquirere non omisnes queant, cum tamen omnes appetant, cur Deus,ut omnibus hominibus consuleret, non , A . . careuelauerit I v. In natura, ut Philosophus d cet , non inchoatur aliquis motus, aut aliqua operatio, quae non possit perduci ad finem: at multi, ut ex iam dictis patet, quaerunt doctrinam per reuelationem, α cum consilio indiget, ad aliquod numen naturali quodam ductu, sese conuertunt; ergo ut iste motus habeat suum terminum, & finem consequatur, ne sit aliquid frustra in natura, debet dari doctrina reuelata ratias enim in vanum homines in ocarent Deu . V. Nullus effectus perfecte cognoscitur, nisi eius caussa persecte cognoscatur, &maxime quanta non solum caulla eli essiciens,sed etiam exemplaris: at Deus est caussa essiciens,& exemplaris omnium rerum ; ergo res non poterunt persecte cognosci, nisi Deus rerum omnium es- sector,& exemplar perfecte cognoscatur. are cum ista persecta cognitio per humanas sciem Aug. lib. tias non habeatur, necessarium est ut aliqua scientia de Deo reuelara detur: Ut sit mensura, Lib. s. de de quasi omnium veritatum, ac scientiarum re- cin.